แมวเบงกอล ลายเสือดาวพลังเหลือ นิสัยและวิธีเลี้ยงในบ้าน

เพื่อนเราเพิ่งรับเบงกอลตัวแรกได้สามสัปดาห์ ข้อความแรกที่ส่งมาคือรูปแมวนั่งอยู่บนตู้เย็น ข้อความที่สองคือคลิปแมวเอาเท้าตบน้ำจากก๊อกจนอ่างล้างจานเปียกทั้งแถบ ข้อความที่สามมาตอนตีสอง "ทำไมมันไม่นอน"

เบงกอลเป็นแมวที่สวยจนคนหยุดมอง ลายจุดบนขนที่มีประกายทองทำให้ดูเหมือนเสือดาวตัวเล็ก แต่ความสวยเป็นแค่ครึ่งเดียวของเรื่อง อีกครึ่งคือพลังงานที่ต้องมีที่ลงทุกวัน

ที่มาจากแมวดาวเอเชีย

GCCF สมาคมแมวของอังกฤษเล่าว่าเบงกอลเริ่มต้นจาก Jean Mill ในสหรัฐฯ ช่วงต้นทศวรรษ 1960 ด้วยการผสมแมวดาวเอเชีย (Asian Leopard Cat) กับแมวบ้าน ลูกรุ่นแรกมีปัญหาเรื่องการขยายพันธุ์ ตัวผู้รุ่นแรกเป็นหมัน ผู้เพาะจึงต้องผสมต่อกับแมวบ้านหลายรุ่น และเบงกอลถูกนับว่าเป็นแมวบ้านเต็มตัวตั้งแต่รุ่นที่สี่

คำที่ได้ยินบ่อย	ความหมาย	ข้อมูลจาก GCCF
F1	ลูกรุ่นแรกของแมวดาวเอเชียกับแมวบ้าน	ตัวผู้ F1 เป็นหมัน, GCCF หยุดรับขึ้นทะเบียน F1 ตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2002
F2, F3	รุ่นถัดมา ยังใกล้แมวป่า	GCCF หยุดรับขึ้นทะเบียน F3 ตั้งแต่ 1 มิถุนายน 2008
รุ่นที่สี่ขึ้นไป	ห่างจากแมวป่าพอจะนับเป็นแมวบ้าน	เป็นเบงกอลที่เลี้ยงกันทั่วไป

สำหรับบ้านทั่วไป เบงกอลที่ควรพิจารณาคือแมวที่ห่างจากแมวดาวหลายรุ่นแล้ว มีเอกสารสายเลือดชัดเจน และผู้เพาะเลี้ยงในบ้านให้คุ้นกับคนมาตั้งแต่เล็ก

ลายจุด ลายหินอ่อน และประกายทอง

GCCF อธิบายว่าเบงกอลมีลายสองแบบหลัก คือลายจุด (spotted) กับลายหินอ่อน (marbled) ขนหลายตัวมีประกายระยิบที่เรียกว่า glitter เหมือนโรยผงทองบนขน สีที่พบมีกลุ่มสีน้ำตาล กลุ่มสีหิมะ (snow) และกลุ่มสีน้ำเงินหรือเงิน ส่วนตามีสีทอง เขียว หรือเฮเซล ยกเว้นกลุ่มสีหิมะที่ตาเป็นสีฟ้า

ลักษณะ	แบบที่พบ
ลาย	จุด, หินอ่อน
กลุ่มสี	น้ำตาล, หิมะ, น้ำเงินหรือเงิน
สีตา	ทอง เขียว เฮเซล หรือฟ้าในกลุ่มสีหิมะ
ขน	สั้น แนบตัว หลายตัวมีประกาย glitter

ขนสั้นแนบตัวทำให้งานขนง่าย GCCF แนะนำให้แปรงสัปดาห์ละครั้ง ใช้ถุงมือยางลูบตามแนวขนก็พอ

ขนาดตัวและอายุขัย

ตามข้อมูลของ GCCF ตัวเมียหนัก 8 ถึง 12 ปอนด์ (3.6 ถึง 5.4 กิโลกรัม) ตัวผู้หนัก 10 ถึง 15 ปอนด์ (4.5 ถึง 6.8 กิโลกรัม) และอายุขัย 12 ถึง 16 ปี

ขนาดนี้ไม่ได้ใหญ่กว่าแมวบ้านมาก แต่เบงกอลกล้ามเนื้อแน่น ขาหลังแข็งแรง กระโดดได้สูง ความสูงของชั้นวางที่แมวทั่วไปขึ้นไม่ถึง เบงกอลขึ้นได้สบาย ของแตกง่ายทุกชิ้นในบ้านจึงต้องคิดใหม่

พลังงานที่ต้องมีที่ลง

GCCF ระบุว่าเบงกอลเป็นแมวที่กระตือรือร้นมาก ชอบน้ำ และต้องการชั้นปีนกับอุโมงค์ เบงกอลที่ไม่มีอะไรทำจะหาอะไรทำเอง และสิ่งที่น้องเลือกมักไม่ใช่สิ่งที่เจ้าของอยากให้ทำ

พฤติกรรมที่เจอบ่อยเมื่อพลังเหลือ

• กระโดดขึ้นตู้เย็น ตู้เสื้อผ้า หรือราวผ้าม่าน
• เปิดลิ้นชักและตู้ คาบของเล็กไปซ่อน
• ตบน้ำในชาม เล่นน้ำในอ่างหรือฝักบัว
• ซุ่มกัดเท้าคนที่เดินผ่าน
• วิ่งรอบบ้านช่วงดึกพร้อมเสียงร้อง

การแก้ไม่ใช่การห้าม แต่ให้ทางออกที่ดีกว่า ตารางข้างล่างคือวันปกติที่เพื่อนเราใช้หลังผ่านเดือนแรกที่วุ่นวาย

ช่วงเวลา	กิจกรรม	เวลาโดยประมาณ
เช้าก่อนออกจากบ้าน	เล่นไม้ตกแมว ไล่ล่าจนเหนื่อย แล้วให้อาหารมื้อเช้า	15 นาที
ระหว่างวัน	ของเล่นซ่อนอาหาร ชั้นปีนข้างหน้าต่าง	น้องเล่นเอง
เย็น	เดินสายรัดอกในสวนหรือระเบียงที่ปิด	15 ถึง 20 นาที
ก่อนนอน	เกมล่ารอบสุดท้าย ตามด้วยมื้อเล็ก	10 ถึง 15 นาที

ลำดับ "ล่า จับ กิน แล้วนอน" สำคัญมาก เพราะเลียนแบบวงจรของนักล่า แมวที่ได้จับเหยื่อแล้วกินจะผ่อนคลายและนอนได้นานขึ้น วิธีเล่นไม้ตกแมวให้เหมือนล่าจริงอยู่ใน ไม้ตกแมว

บ้านสำหรับนักปีน

เบงกอลต้องการพื้นที่แนวตั้งมากกว่าพื้นที่แนวราบ บ้านหรือคอนโดขนาดไม่ใหญ่ก็เลี้ยงได้ถ้าจัดผนังให้เป็นทางเดินของแมว

1. คอนโดแมวสูงจากพื้นถึงเพดาน ฐานหนัก ยึดผนังได้ วิธีเลือกอยู่ใน คอนโดแมว
2. ชั้นติดผนังเรียงเป็นขั้นบันได ให้น้องเดินรอบห้องได้โดยไม่ลงพื้น
3. อุโมงค์ผ้าหรือกล่องที่ต่อกันเป็นทาง ให้วิ่งลอดและซุ่ม
4. มุ้งลวดและตาข่ายกันตกที่ระเบียงและหน้าต่างทุกบาน เบงกอลกระโดดตามนกโดยไม่คิด
5. น้ำพุแมวหรือชามน้ำกว้าง ให้เล่นน้ำในที่ที่เปียกได้

ถ้าอยู่คอนโด ดูวิธีจัดพื้นที่จำกัดให้แมวพลังเยอะได้ใน เลี้ยงแมวในคอนโด

เสียง อารมณ์ และการอยู่กับคน

GCCF อธิบายว่าเบงกอลช่างส่งเสียงแต่ไม่ดุร้าย ในบ้านจริง เบงกอลส่วนใหญ่ชอบอยู่ใกล้คน เดินตาม และอยากมีส่วนร่วมกับทุกอย่างที่เจ้าของทำ ตั้งแต่ทำกับข้าวจนถึงอาบน้ำ แต่ไม่ใช่แมวที่อยากนอนบนตักทั้งเย็น

สิ่งที่ควรรู้ก่อนรับ

• ถ้าไม่มีคนอยู่บ้านทั้งวันหลายวันต่อสัปดาห์ เบงกอลตัวเดียวจะเบื่อมาก
• เบงกอลเข้ากับหมาที่สุภาพและแมวที่ชอบเล่นได้ดี แต่แมวสูงวัยที่ชอบความสงบอาจรำคาญ
• สัตว์เล็ก เช่น ปลาในตู้เปิด หนูแฮมสเตอร์ และนก ต้องแยกห้องปิดสนิท

การทำหมันช่วยลดการพ่นฉี่และการร้องเรียกคู่ ซึ่งในแมวพลังสูงจะยิ่งชัด ปรึกษาเวลาที่เหมาะได้ใน ทำหมันแมว

เดือนแรกที่บ้านใหม่

ลูกเบงกอลที่เพิ่งย้ายบ้านมีพลังเต็มถังตั้งแต่วันแรก แต่ยังไม่รู้กติกาของบ้าน เดือนแรกจึงเป็นช่วงที่สร้างนิสัยระยะยาว เพื่อนเราสรุปสิ่งที่อยากรู้ก่อนรับไว้แบบนี้

สัปดาห์แรก ให้อยู่ในห้องเดียวที่ปลอดภัยก่อน มีกระบะทราย น้ำ อาหาร ที่ลับเล็บ และที่ปีนเตี้ยๆ ห้องเล็กช่วยให้น้องจำตำแหน่งกระบะได้เร็ว และเจ้าของสังเกตการกินและการขับถ่ายได้ง่าย

สัปดาห์ที่สอง เปิดให้สำรวจบ้านทีละห้องในเวลาที่มีคนอยู่ ปิดห้องที่มีของแตกง่ายหรือสายไฟเยอะไว้ก่อน และเริ่มเกมล่าเป็นเวลาประจำ เช้าและก่อนนอน

สัปดาห์ที่สามและสี่ เริ่มฝึกสายรัดอกในบ้าน ฝึกให้จับเท้าเพื่อตัดเล็บ และสอนคำสั่งง่ายๆ ด้วยขนมชิ้นเล็ก เบงกอลหลายตัวเรียนรู้การนั่งรอหรือแตะมือได้ภายในไม่กี่วัน การฝึกแบบนี้ใช้พลังสมองได้ดีพอๆ กับการวิ่ง

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงตั้งแต่วันแรกคือการเล่นด้วยมือเปล่าหรือปล่อยให้กัดนิ้วเล่น ลูกแมวกัดเบาๆ ดูน่ารัก แต่เมื่อโตเต็มที่ เบงกอลที่ติดนิสัยนี้จะกัดแรงขึ้นมาก ให้ใช้ไม้ตกแมวหรือตุ๊กตาที่ยาวกว่าแขนเสมอ

อาหารและน้ำของแมวที่ไม่ค่อยอยู่นิ่ง

เบงกอลใช้พลังงานมาก แต่ไม่ได้แปลว่าต้องเติมอาหารไม่จำกัด เราแนะนำให้แบ่งอาหารเป็นหลายมื้อเล็ก แล้วใช้บางมื้อเป็นรางวัลหลังเกมล่า หรือใส่ในของเล่นที่ต้องแกะ วิธีนี้ทำให้มื้ออาหารกลายเป็นกิจกรรม และช่วยให้น้องไม่กินเร็วเกินไป

ชั่งน้ำหนักทุกเดือนตั้งแต่ลูกแมว แล้วปรับปริมาณตามรูปร่างจริง ถามสัตวแพทย์ว่าปริมาณพลังงานที่เหมาะกับวัยและกิจกรรมของน้องควรเป็นเท่าไร เบงกอลที่ชอบเล่นน้ำมักกินน้ำได้ดีจากน้ำพุ ให้วางไว้ไกลจากชามอาหารและกระบะทราย และเติมอาหารเปียกบางมื้อเพื่อเพิ่มน้ำในแต่ละวัน

สุขภาพและผลตรวจที่ต้องขอ

GCCF ระบุการตรวจสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับเบงกอลไว้สามโรค

โรค	ลักษณะ	วิธีตรวจ
PK deficiency (ขาดเอนไซม์ไพรูเวตไคเนส)	ภาวะโลหิตจางจากเม็ดเลือดแดงแตก ถ่ายทอดแบบยีนด้อย	ตรวจดีเอ็นเอ
HCM (กล้ามเนื้อหัวใจหนา)	ผนังหัวใจหนาขึ้น เสี่ยงหัวใจล้มเหลวและลิ่มเลือด	อัลตราซาวนด์หัวใจเท่านั้น ยังไม่มีชุดตรวจดีเอ็นเอ
PRA (จอประสาทตาเสื่อม)	การมองเห็นแย่ลงจนบอด	ตรวจดีเอ็นเอ

International Cat Care แนะนำว่าการเก็บตัวอย่างตรวจดีเอ็นเอควรทำโดยสัตวแพทย์ และผูกกับเลขไมโครชิปของแมว เพื่อให้ผลตรวจเป็นของแมวตัวนั้นจริง เวลาผู้เพาะยื่นเอกสาร ให้ดูว่ามีเลขไมโครชิปตรงกับแมวพ่อแม่หรือไม่

สัญญาณที่เจ้าของเห็นได้ที่บ้าน คือ เหงือกซีด เหนื่อยง่ายผิดปกติ (โลหิตจาง) หายใจเร็วขณะนอนพัก (หัวใจ) และชนของในที่มืดหรือไม่กล้ากระโดดตอนกลางคืน (ตา)

ก่อนตัดสินใจรับเบงกอล

ถามตัวเองก่อนถามราคา

1. มีเวลาเล่นกับแมวอย่างน้อยวันละสองรอบจริงไหม
2. บ้านจัดพื้นที่แนวตั้งได้ไหม และกันหน้าต่างระเบียงได้ครบหรือเปล่า
3. รับได้ไหมถ้าของบนโต๊ะจะถูกปัดตกบ่อยในปีแรก
4. ผู้เพาะให้เอกสารสายเลือดที่ระบุรุ่น และผลตรวจ PK deficiency กับ PRA ของพ่อแม่หรือเปล่า
5. พ่อแม่เคยอัลตราซาวนด์หัวใจไหม

ถ้าตอบได้ครบ เบงกอลจะเป็นแมวที่ทำให้บ้านมีชีวิตชีวาทุกวัน

ตารางดูแลประจำ และพาไปหาหมอทันทีถ้า

ความถี่	งาน
ทุกวัน	เกมล่าเช้าและก่อนนอน เปลี่ยนน้ำ ตักกระบะ
สัปดาห์ละครั้ง	แปรงขนด้วยถุงมือยาง ดูหู ตา ฟัน
ทุก 2 สัปดาห์	ตัดเล็บ
ทุกเดือน	ชั่งน้ำหนัก ตรวจตาข่ายกันตก เปลี่ยนของเล่นหมุนเวียน
ปีละครั้ง	ตรวจสุขภาพ วัคซีน ถามสัตวแพทย์เรื่องฟังหัวใจหรืออัลตราซาวนด์

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• หายใจเร็ว อ้าปากหายใจ หรือขาหลังอ่อนแรงกะทันหัน
• เหงือกซีด อ่อนเพลีย ไม่ยอมเล่นทั้งที่ปกติซนมาก
• ตกจากที่สูงแล้วเดินกะเผลก หรือเลือดออกจากจมูกปาก
• อาเจียนซ้ำ หรือสงสัยว่ากลืนของเล่นชิ้นเล็ก
• เข้ากระบะบ่อยแต่ไม่มีปัสสาวะ