พัดลมไอเย็นยี่ห้อไหนดี เลือกจากถังน้ำ แผ่นกรอง และการดูแล

ถ้าไปร้านแล้วเจอเครื่องไอเย็นสิบกว่ารุ่น ราคาต่างกันสามเท่า หน้ากล่องเขียนคล้ายกันหมดว่า "เย็นเร็ว ประหยัดไฟ" อย่าตัดสินใจจากชื่อยี่ห้อหรือจากโฆษณา เรื่องที่แยกเครื่องดีออกจากเครื่องที่จะถูกทิ้งไว้มุมห้องใน 3 เดือน คือถังน้ำ แผ่นกรอง การถอดล้าง และความปลอดภัยของตัวเครื่อง ซึ่งตรวจได้จากหน้างาน

ก่อนอ่านต่อ ควรรู้ข้อจำกัดว่าเครื่องไอเย็นทุกยี่ห้อพึ่งการระเหยของน้ำ ถ้าห้องชื้นมาก เครื่องดีแค่ไหนก็เย็นลงได้น้อย เราเขียนเรื่องนี้แยกไว้แล้วใน พัดลมไอเย็นใช้ได้ผลจริงไหม ถ้ายังไม่แน่ใจว่าบ้านคุณเหมาะหรือไม่ ให้อ่านเรื่องนั้นก่อน เรื่องนี้ตอบแค่ว่า เมื่อตัดสินใจซื้อแล้ว จะเลือกอย่างไรไม่ให้เสียเงินเปล่า

เรื่องความปลอดภัยก่อนความเย็น

เครื่องไอเย็นคือไฟฟ้ากับน้ำอยู่ในกล่องเดียวกัน ข้อนี้ต้องมาก่อนทุกอย่าง

เครื่องส่วนใหญ่ที่ขายเป็นพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับอยู่แล้ว และ มอก. 934-2558 ซึ่ง สมอ. ออกให้ใช้กับพัดลมไฟฟ้ากระแสสลับสำหรับใช้ในที่อยู่อาศัย (ไฟเฟสเดียวไม่เกิน 250 โวลต์) เป็นมาตรฐานบังคับ ตามที่ปรากฏในคำนำของมาตรฐาน ส่วนว่าพัดลมไอเย็นที่มีถังน้ำและปั๊มรวมอยู่ถูกจัดเข้าขอบข่ายของมาตรฐานนี้หรือไม่ เป็นข้อที่เราไม่ได้ยืนยันจากตัวมาตรฐาน จึงแนะนำให้ถามร้านหรือค้นฐานข้อมูลใบอนุญาตของ สมอ. (tisi.go.th) ด้วยเลขรุ่นก่อนซื้อ อย่าเชื่อคำบอกปากเปล่า

ที่เราตรวจเองได้ที่หน้าร้านมีสี่ข้อ

1. มีป้ายระบุแรงดัน กำลังไฟ และเครื่องหมายมาตรฐานติดที่ตัวเครื่อง ไม่ใช่มีแค่ในกล่อง
2. ตะแกรงลมถี่พอที่นิ้วเด็กสอดไม่ถึงใบพัด
3. ถังน้ำมีฝาปิดและช่องเติมน้ำที่ไม่ล้นง่าย โครงสร้างชัดว่าน้ำอยู่ห่างส่วนไฟฟ้า
4. สายไฟและปลั๊กเป็นแบบสามขา มีสายดิน

มาตรฐานเดียวกันกำหนดให้คู่มือเตือนให้ถอดปลั๊กก่อนถอดตะแกรง ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่ต้องทำทุกครั้งที่ล้างเครื่อง ไม่ว่าจะซื้อยี่ห้อไหน

ขนาดถังน้ำ ตัวเลขที่ต้องอ่านให้เป็น

ถังน้ำเป็นตัวเลขที่ถูกเน้นที่สุดบนกล่อง แต่ใช้ตัดสินความเย็นไม่ได้

ถังใหญ่ทำให้เติมน้ำน้อยครั้ง แต่ไม่ได้ทำให้เย็นกว่า ความเย็นขึ้นกับการระเหยบนแผ่น ซึ่งขึ้นกับพื้นที่แผ่น ปริมาณลม และความชื้นในอากาศ ถังเล็กเติมบ่อย ถังใหญ่หนักเมื่อเต็ม และยกเอาไปล้างยากกว่า

ขนาดถัง (ประมาณ)	เหมาะกับ	ข้อสังเกต
ไม่เกิน 3 ลิตร	โต๊ะทำงาน หัวเตียง เป่าคนเดียว	เติมหลายครั้งต่อวัน ล้างง่ายมาก
4 ถึง 8 ลิตร	ห้องนอนเล็กถึงกลาง ใช้ตอนกลางวัน	สมดุลระหว่างการเติมน้ำกับน้ำหนัก
10 ลิตรขึ้นไป	พื้นที่ใหญ่ เช่น ห้องนั่งเล่นเปิดโล่ง หรือโรงจอดรถ	หนัก ถอดล้างลำบาก ต้องมีล้อและหูหิ้ว

ช่วงที่เราระบุเป็นการแบ่งตามการใช้งานเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่เกณฑ์จากมาตรฐานใด และตัวเลขความจุจริงของแต่ละรุ่นให้ดูจากป้ายหรือคู่มือ

เมื่ออ่านหน้ากล่องให้ดูสามอย่างข้างถังด้วย คือมีขีดบอกระดับน้ำสูงสุดต่ำสุดที่เห็นชัด มีสวิตช์หรือระบบหยุดปั๊มเมื่อน้ำหมด และถังถอดออกได้จริงโดยไม่ต้องใช้ไขควง

แผ่นกรอง ส่วนที่ทำให้เครื่องเสื่อมเร็วที่สุด

แผ่นเปียกคือหัวใจของเครื่อง และเป็นส่วนที่เสื่อมก่อนส่วนอื่น Alabama Extension ในเอกสารเรื่องระบบพัดลมและแผ่นระเหย อธิบายว่าตะไคร่และแร่ธาตุที่สะสมบนแผ่นทำให้อากาศไหลผ่านได้น้อยลงและประสิทธิภาพตก และแนะนำให้ปรึกษาผู้ผลิตแผ่นก่อนใช้สารเคมีทำความสะอาด ข้อนี้เอามาใช้กับเครื่องในบ้านได้ตรงๆ เพราะบ้านเราน้ำมีแร่ธาตุและอากาศอุ่นพอให้ตะไคร่ขึ้นเร็ว

ก่อนซื้อ ให้ถามหรือค้นสี่เรื่อง

• แผ่นถอดออกมาล้างหรือเปลี่ยนได้ไหม ถอดง่ายแค่ไหน
• แผ่นสำรองหาซื้อได้ในไทยหรือไม่ ราคาเท่าไร ซื้อจากไหน
• แผ่นเป็นกระดาษรังผึ้ง ใยสังเคราะห์ หรือวัสดุอื่น และคู่มือบอกวิธีล้างว่าอย่างไร
• มีแผ่นกรองฝุ่นด้านนอกที่ล้างได้ แยกจากแผ่นเปียกหรือไม่

เครื่องที่ถอดล้างยากมักถูกปล่อยจนเหม็น และเมื่อกลิ่นขึ้นแล้ว คนส่วนใหญ่เลิกใช้ ค่าแผ่นสำรองจึงเป็นต้นทุนที่ควรถามตั้งแต่วันซื้อ เพราะเครื่องที่ราคาถูกแต่ไม่มีแผ่นขายต่อ คือเครื่องที่ใช้ได้ไม่กี่ฤดู

ถ่ายรูปป้ายรุ่นและเลขซีเรียลของเครื่องไว้ตั้งแต่วันแรก เวลาจะสั่งแผ่นสำรองหรือเคลมประกัน ร้านจะถามเลขเหล่านี้ และป้ายมักลอกหรือซีดเมื่อโดนน้ำ

กำลังไฟและค่าไฟ ดูให้ครบทั้งสองฝั่ง

เครื่องไอเย็นกินไฟน้อยกว่าแอร์ก็จริง แต่ไม่ได้น้อยเท่าพัดลมธรรมดา CHOICE ในบทความเปรียบเทียบเครื่องระเหยน้ำกับแอร์ ให้ค่าประมาณของกำลังไฟไว้ที่ 200 ถึง 400 วัตต์ สำหรับเครื่องแบบระเหยน้ำ และค่าเดินเครื่องราว 200 ถึง 300 ดอลลาร์ออสเตรเลียต่อปี ซึ่งเป็นเครื่องขนาดใหญ่กว่าที่คนไทยมักซื้อ เครื่องตั้งพื้นขนาดเล็กตามท้องตลาดไทยมักใช้ไฟน้อยกว่านั้น ให้ดูตัวเลขวัตต์จากป้ายที่ตัวเครื่องของรุ่นที่สนใจเป็นหลัก

วิธีคิดค่าไฟเอง ใช้สูตร วัตต์ หารพัน คูณชั่วโมงที่เปิด คูณจำนวนวัน คูณราคาต่อหน่วย ยกตัวอย่างสมมติ 100 วัตต์ เปิดวันละ 8 ชั่วโมง 30 วัน เท่ากับ 24 หน่วย ถ้าคิดหน่วยละราว 4 บาท (ประมาณ) ได้ราว 96 บาทต่อเดือน ตัวอย่างนี้เป็นการสมมติของเรา ไม่ใช่ตัวเลขรุ่นใดรุ่นหนึ่ง

เทียบกับพัดลมตั้งโต๊ะ 16 นิ้วที่ กฟผ. คำนวณไว้ที่ราว 37 ถึง 45 บาทต่อเดือน (ดูรายละเอียดใน พัดลมยี่ห้อไหนดี) ค่าไฟของเครื่องไอเย็นจึงมักสูงกว่าเป็นเท่าตัว ถ้าความเย็นที่ได้เพิ่มไม่ชัด ส่วนต่างนี้ไม่คุ้ม ข้อควรทำก่อนจ่ายเงินคือถามตัวเองว่า ในห้องของเรา เครื่องจะเย็นกว่าพัดลมธรรมดาจริงหรือเปล่า

ความเงียบ ลมที่ออก และความสะดวกอื่น

เครื่องไอเย็นมีเสียงสามชั้น คือเสียงพัดลม เสียงมอเตอร์ และเสียงปั๊มน้ำเบาๆ ถ้าจะวางในห้องนอน ให้ลองฟังที่ร้านด้วยระดับแรงลมที่จะใช้จริง ไม่ใช่ระดับต่ำสุดที่ร้านเปิดให้ฟัง และถ้าซื้อออนไลน์ ให้ดูรีวิวที่พูดถึงเสียงตอนกลางคืนโดยเฉพาะ

เรื่องอื่นที่ควรเช็กมีดังนี้

คุณสมบัติ	ควรมีไหม	เหตุผล
ตั้งเวลาปิด	ควรมี	ปิดเองก่อนไอน้ำสะสมทั้งคืน
ปรับแรงลมได้อย่างน้อย 3 ระดับ	ควรมี	ลมเบาเหมาะกับกลางคืน ลมแรงเหมาะกับช่วงบ่าย
ล้อและหูหิ้ว	ควรมีถ้าถัง 8 ลิตรขึ้นไป	ย้ายและเทน้ำง่าย
ใบพัดส่ายอัตโนมัติ	ดี แต่ไม่จำเป็น	ช่วยกระจายลมถ้าหลายคนนั่งรอบเครื่อง
ช่องใส่น้ำแข็งแยก	ไม่จำเป็น	ช่วยแค่ช่วงแรกที่น้ำแข็งยังไม่ละลาย ไม่เปลี่ยนข้อจำกัดเรื่องความชื้น
รีโมตและแอป	ไม่จำเป็น	ไม่ได้ทำให้เย็นขึ้น
ไอออนหรือกำจัดกลิ่น	ไม่ต้องจ่ายเพิ่มเพื่อสิ่งนี้	ไม่มีหลักฐานจากแหล่งที่เราอ่านว่าช่วยแทนการล้างเครื่อง

ข้อสุดท้ายเป็นความเห็นของเราจากสิ่งที่ตรวจสอบได้ เพราะแหล่งอ้างอิงที่เราอ่านไม่ได้พูดถึงฟังก์ชันเสริมเหล่านี้ ให้ถามร้านถึงเอกสารรับรองถ้าราคาขึ้นเพราะฟังก์ชันพิเศษ

วิธีทดสอบที่ร้านและหลังซื้อ

ถ้าร้านมีเครื่องตัวอย่างเปิดอยู่ ให้ลองสี่อย่าง

1. วางมือหน้าช่องลมและสัมผัสว่าลมชื้นเย็นจริง ไม่ใช่แค่แรง
2. ฟังเสียงที่ระดับลมกลาง ถ้าได้ยินเสียงสั่นของตัวเครื่องให้ข้าม
3. ลองยกถังน้ำออกและใส่กลับเอง ถ้าต้องออกแรงมากหรือน้ำหยดตอนถอด ให้พิจารณารุ่นอื่น
4. ถามเรื่องประกันและศูนย์บริการว่าครอบคลุมปั๊มน้ำและมอเตอร์กี่ปี

หลังซื้อ ให้ทดสอบที่บ้านในสัปดาห์แรก ตั้งใกล้หน้าต่างที่แง้มไว้ เปิดวันที่อากาศแห้งสักวัน และวัดความชื้นห้องด้วยเครื่องวัดเล็กๆ ก่อนและหลังเปิด 1 ชั่วโมง ถ้าความชื้นขึ้นมาก และคุณรู้สึกเหนียวมากกว่าตอนใช้พัดลมธรรมดา นั่นคือสัญญาณว่าบ้านคุณไม่เหมาะ ซึ่งหลายร้านรับเปลี่ยนหรือคืนภายใน 7 วัน ให้ถามเงื่อนไขนี้ตอนจ่ายเงิน

เรื่องความชื้นในห้องและการวัด ดูต่อได้ใน ความชื้นในบ้านสูง แก้ยังไง ซึ่งอธิบายช่วงที่เหมาะสมและวิธีลดความชื้นก่อนซื้อเครื่องอะไรเพิ่ม

ดูแลให้เครื่องอยู่ได้หลายฤดู

การดูแลที่ทำจริงได้ไม่ซับซ้อน แต่ต้องทำสม่ำเสมอ

ความถี่	ทำอะไร
ทุกวันที่ใช้	เทน้ำเก่าทิ้ง เติมน้ำใหม่ ไม่ปล่อยน้ำค้างถังข้ามคืน
ทุกสัปดาห์	ถอดปลั๊ก ล้างถังด้วยน้ำยาล้างจานอ่อนๆ ล้างแผ่นกรองฝุ่นด้านนอก ผึ่งให้แห้ง
ทุกเดือน	ถอดแผ่นเปียกออกมาล้าง ตรวจคราบตะกรันและตะไคร่ ดูท่อน้ำว่าตัน
ก่อนเก็บปลายฤดู	ล้างทุกส่วน ผึ่งให้แห้งสนิท แล้วเก็บในที่แห้ง ไม่เก็บทั้งที่ยังมีน้ำในถัง

การทำความสะอาดตัวเครื่องและใบพัดคล้ายกับพัดลมทั่วไป ขั้นตอนอยู่ใน วิธีล้างพัดลมให้สะอาด ส่วนสารทำความสะอาดแผ่น ให้ดูคู่มือของผู้ผลิตก่อนเสมอ ตามคำแนะนำของ Alabama Extension ที่ให้ถามผู้ผลิตแผ่นก่อนใช้สารเคมี

สรุปเช็กลิสต์ก่อนจ่ายเงิน

ข้อ	ผ่านเมื่อ
ความเหมาะกับอากาศบ้าน	ความชื้นห้องส่วนใหญ่ต่ำกว่า 60% และเปิดหน้าต่างได้
ความปลอดภัย	มีเครื่องหมายมาตรฐานที่ตัวเครื่อง สายดิน ตะแกรงถี่ ถังไม่รั่ว
ถังและแผ่น	ถอดล้างได้ง่าย มีแผ่นสำรองขายในไทย
กำลังไฟ	ดูวัตต์จากป้าย คำนวณค่าไฟต่อเดือนได้
ความเงียบ	ลองฟังที่ระดับที่จะใช้จริง
การรับประกัน	ครอบคลุมปั๊มและมอเตอร์ มีศูนย์บริการจริง
นโยบายคืนสินค้า	ถามก่อนจ่าย เผื่อทดลองแล้วไม่เหมาะ

ถ้าครบเจ็ดข้อ ยี่ห้อไหนก็ใช้ได้ดีพอ และถ้ามีข้อใดไม่ผ่าน ความต่างของยี่ห้อไม่ช่วยแก้ ข้อสำคัญที่สุดยังเป็นข้อแรก คืออากาศในบ้านคุณเหมาะกับเครื่องแบบนี้หรือไม่