รีโนเวทห้องนอนให้ดูกว้าง โปร่ง เป็นระเบียบ ทำเป็นลำดับขั้นอย่างไรดี

ห้องนอนที่ดูอึดอัดส่วนใหญ่ไม่ได้เล็กเกินไป แต่มีของยื่นเข้ามาในห้องมากเกินไป ตู้เสื้อผ้าลอยตัวที่สูงไม่ถึงเพดาน โต๊ะเครื่องแป้งที่วางขวางทางเดิน ปลั๊กที่อยู่ผิดที่จนต้องลากสายพ่วง ม่านที่ติดต่ำจนหน้าต่างดูเล็ก ผมรีโนเวห้องนอนมาหลายแบบ ทั้งบ้านเดี่ยว ทาวน์โฮม และคอนโด สิ่งที่ทำให้งานจบดีหรือจบแบบต้องแก้ซ้ำคือลำดับงาน ถ้าทาสีก่อนเดินสายไฟ ทำตู้ก่อนแก้ความชื้น ต้องรื้อของที่เพิ่งทำเสร็จทุกครั้ง

ก่อนเริ่ม สำรวจสามเรื่องที่มองไม่เห็น

ก่อนเลือกสีหรือแบบตู้ ให้สำรวจสามเรื่องก่อนเสมอ เพราะสามเรื่องนี้อยู่หลังผนังและฝ้า ถ้าปิดผิวไปแล้วจะแก้ยาก

เรื่องแรกคือความชื้น ดูคราบน้ำบนฝ้า มุมผนังด้านนอก ขอบหน้าต่าง และหลังตู้เดิม ถ้ามีคราบดำหรือกลิ่นอับ ต้องหาว่าน้ำมาจากไหน หลังคารั่ว ท่อแอร์หยด หรือความชื้นจากดิน สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ หรือ EPA สรุปหลักไว้ชัดว่ากุญแจของการคุมเชื้อราคือคุมความชื้น แนะนำให้รักษาความชื้นสัมพัทธ์ในบ้านให้ต่ำกว่า 60 เปอร์เซ็นต์ ดีที่สุดคือ 30 ถึง 50 เปอร์เซ็นต์ และทำให้วัสดุที่เปียกแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง คราบเชื้อราที่เล็กกว่าราว 10 ตารางฟุต หรือประมาณ 1 ตารางเมตร เจ้าของบ้านทำความสะอาดเองได้ ถ้าใหญ่กว่านั้นควรให้ผู้เชี่ยวชาญจัดการ

เรื่องที่สองคือระบบไฟ นับจำนวนปลั๊กและดูตำแหน่ง ห้องนอนยุคนี้ต้องการปลั๊กข้างเตียงทั้งสองฝั่ง ปลั๊กโต๊ะทำงาน ปลั๊กทีวี และปลั๊กแอร์แยกวงจร ถ้าบ้านเก่าเกินยี่สิบปี ให้ช่างไฟที่มีใบรับรองตรวจสายและเบรกเกอร์ งานนี้ไม่ใช่งานที่เจ้าของบ้านควรเปิดฝาครอบทำเอง

เรื่องที่สามคือโครงสร้าง ถ้าแผนรวมถึงทุบผนัง ขยายห้อง หรือเจาะช่องหน้าต่างใหม่ ต้องรู้ก่อนว่าผนังนั้นรับน้ำหนักหรือมีเสาคานซ่อนอยู่หรือไม่

งานแบบไหนต้องให้วิศวกรดู

กฎกระทรวงฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2528) ออกตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร กำหนดว่าการกระทำบางอย่างไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร เช่นการเปลี่ยนส่วนที่ไม่เป็นโครงสร้างโดยไม่เพิ่มน้ำหนักให้โครงสร้างเดิมส่วนใดเกินร้อยละสิบ หรือการลดหรือขยายเนื้อที่พื้นชั้นใดชั้นหนึ่งรวมกันไม่เกินห้าตารางเมตรโดยไม่เพิ่มหรือลดเสาคาน งานรีโนเวห้องนอนส่วนใหญ่ เช่นทาสี เปลี่ยนพื้น ทำตู้ เปลี่ยนฝ้า อยู่ในกลุ่มนี้

แต่งานที่เกินกรอบนั้น เช่นทุบผนังที่เป็นโครงสร้าง เพิ่มชั้นลอย หรือเปลี่ยนพื้นเป็นวัสดุที่หนักขึ้นมาก ต้องให้วิศวกรประเมินก่อน และอาจต้องยื่นขออนุญาตกับท้องถิ่น ส่วนห้องนอนในคอนโดมีระเบียบนิติบุคคลอีกชั้น ผมรวบรวมขั้นตอนไว้ในรีโนเวทคอนโด

งาน	ปกติแตะโครงสร้างไหม	ใครควรดูก่อน
ทาสี เปลี่ยนวอลเปเปอร์	ไม่	เจ้าของบ้านหรือช่างทาสี
เปลี่ยนพื้นเป็นลามิเนตหรือไวนิล	ไม่ น้ำหนักเพิ่มน้อย	ช่างพื้น
ปูกระเบื้องหรือหินทับพื้นเดิม	น้ำหนักเพิ่มขึ้น ต้องคิด	ผู้รับเหมา ถ้าพื้นชั้นบนให้วิศวกรดู
ทำตู้บิวท์อิน ฝ้าเบา	ไม่	ช่างไม้ ช่างฝ้า
เพิ่มปลั๊ก ย้ายสวิตช์	ไม่ แต่เป็นงานไฟฟ้า	ช่างไฟที่มีใบรับรอง
ทุบผนัง เจาะช่องหน้าต่างใหม่	อาจเป็นโครงสร้าง	วิศวกร

ลำดับงานรีโนเวห้องนอน

ลำดับที่ใช้ได้กับเกือบทุกงานคือจากบนลงล่าง จากในผนังออกมาข้างนอก

1. แก้ความชื้นและรอยรั่วให้จบ รอให้ผนังแห้ง
2. รื้อของเดิมที่ไม่ใช้ เช่นตู้เก่า ฝ้าที่ชำรุด พื้นที่จะเปลี่ยน
3. เดินสายไฟ ย้ายปลั๊ก เตรียมจุดไฟใหม่ และท่อแอร์ ทั้งหมดก่อนปิดฝ้าและฉาบ
4. ทำฝ้าและซ่อมผิวผนัง
5. ทาสีรองพื้นและสีจริง เว้นผนังที่จะมีตู้บิวท์อินมาชน
6. ปูพื้น
7. ติดตั้งตู้ ประตู และบัวพื้น
8. ติดม่าน โคมไฟ และเก็บรายละเอียด

ข้อที่ช่างมักขอสลับคือปูพื้นก่อนทาสีเพื่อให้งานเร็วขึ้น ผมไม่แนะนำถ้าพื้นใหม่เป็นไม้หรือลามิเนต เพราะสีหยดและรอยบันไดจะทิ้งรอยบนพื้นใหม่ ถ้าจำเป็นต้องสลับ ให้คลุมพื้นด้วยแผ่นป้องกันที่หนาพอ ส่วนวิธีเลือกวัสดุพื้นสำหรับห้องนอน ผมเปรียบเทียบไว้ในเลือกพื้นบ้าน

ทำให้ห้องดูกว้างและโปร่ง

ความกว้างที่รู้สึกได้มาจากเส้นสายในห้องมากกว่าขนาดจริง วิธีที่ได้ผลชัดมีไม่กี่ข้อ

ตู้เสื้อผ้าทำชนเพดานและทำสีเดียวกับผนัง ตู้ลอยตัวที่สูงสองเมตรทิ้งช่องว่างด้านบนไว้เก็บฝุ่นและทำให้ตู้ดูเป็นกล่องใหญ่วางขวาง ตู้ชนเพดานกลายเป็นส่วนหนึ่งของผนัง และได้ที่เก็บของเพิ่มด้านบน รายละเอียดเรื่องโครงตู้และบานอยู่ในตู้เสื้อผ้าบิวท์อิน

ม่านติดให้สูงกว่ากรอบหน้าต่างและยาวเกือบถึงพื้น รางม่านที่ติดชิดใต้ฝ้าจะทำให้เพดานดูสูงขึ้น และหน้าต่างดูใหญ่ขึ้น ม่านแบบจีบหรือลอนที่เปิดแล้วรวบไปไว้ข้างผนังได้หมด ช่วยให้แสงเข้าเต็มที่ ชนิดม่านแต่ละแบบเปรียบเทียบไว้ในประเภทผ้าม่าน

แสงในห้องควรมีหลายชั้น ไฟหลักบนฝ้าสำหรับทำความสะอาด ไฟอ่านหนังสือข้างเตียง และไฟอ้อมเบา ๆ สำหรับช่วงก่อนนอน ห้องที่มีแค่ไฟกลางห้องดวงเดียวจะมีเงาที่มุมและดูแคบลง

สีผนังโทนอ่อนและโทนเดียวกันทั้งห้องช่วยให้ขอบห้องจางลง ถ้าอยากมีจุดเด่น ทาผนังหัวเตียงเข้มกว่าหนึ่งผนังพอ

ก่อนซื้อเฟอร์นิเจอร์ให้วัดห้องก่อน เว้นทางเดินรอบเตียงอย่างน้อยด้านละราว 60 เซนติเมตร และเว้นระยะหน้าตู้ให้เปิดบานได้สุดโดยไม่ชนเตียง วาดผังลงกระดาษกราฟก่อนสั่งตู้ ประหยัดกว่าการแก้หน้างาน

วัสดุไม้และเรื่องอากาศในห้องนอน

ตู้บิวท์อินและเฟอร์นิเจอร์ส่วนใหญ่ทำจากไม้อัด MDF หรือปาร์ติเคิลบอร์ด วัสดุพวกนี้ใช้กาวที่มีฟอร์มาลดีไฮด์ได้ EPA ระบุว่ากฎหมายมาตรฐานฟอร์มาลดีไฮด์สำหรับผลิตภัณฑ์ไม้ประกอบของสหรัฐฯ ครอบคลุมไม้อัดเนื้อแข็ง MDF รวมถึง MDF บาง และปาร์ติเคิลบอร์ด ซึ่งใช้ในเฟอร์นิเจอร์ ตู้ครัว และพื้น ฟอร์มาลดีไฮด์ระคายเคืองตา จมูก คอ และผิวหนัง และในระดับสูงเชื่อมโยงกับมะเร็งบางชนิด

ในไทยเราไม่ได้มีฉลาก TSCA Title VI บนแผ่นไม้ทุกแผ่น แต่หลักคิดใช้ได้ คือถามผู้ผลิตตู้ว่าใช้แผ่นเกรดการปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ระดับไหน ขอดูเอกสารของแผ่นไม้ ปิดขอบแผ่นให้ครบทุกด้านรวมถึงด้านหลังตู้ และเปิดระบายอากาศหลายวันหลังติดตั้ง ห้องนอนเด็กและผู้สูงอายุยิ่งควรให้ความสำคัญเรื่องนี้

เสียงและความเป็นส่วนตัว

ห้องนอนที่ติดถนนหรือติดห้องนั่งเล่นมักมีปัญหาเสียงรบกวน ช่วงรีโนเวคือโอกาสดีที่จะแก้ เพราะเปิดฝ้าและผนังอยู่แล้ว ช่องที่เสียงลอดได้มากที่สุดมักเป็นประตูกับหน้าต่าง ไม่ใช่ผนังทึบ เปลี่ยนประตูเป็นบานทึบ ติดยางกันเสียงรอบวงกบ และอุดช่องใต้บาน ได้ผลมากเมื่อเทียบกับงบ ถ้าต้องทำผนังกันเสียงเพิ่ม วัสดุแต่ละแบบเปรียบเทียบไว้ในวัสดุกันเสียง

แอร์และการระบายอากาศ

ห้องนอนบ้านเราเปิดแอร์หลายชั่วโมงทุกคืน ตำแหน่งแอร์จึงควรคิดตั้งแต่ตอนวางผัง ไม่ใช่หาที่ว่างบนผนังหลังทำตู้เสร็จ หลักง่าย ๆ คือไม่ให้ลมแอร์เป่าตรงหัวเตียง ให้ลมวิ่งขนานกับเตียงหรือเป่าไปทางปลายเตียง และวางคอยล์ร้อนในที่ที่ช่างเข้าไปล้างได้ ท่อน้ำทิ้งต้องมีความลาดพอและไม่ผ่านด้านหลังตู้บิวท์อิน เพราะเวลาท่อตันหรือรั่ว น้ำจะซึมเข้าไม้ตู้โดยที่เราไม่เห็น

เรื่องที่มักถูกลืมคืออากาศถ่ายเทตอนกลางวัน ห้องที่ปิดแอร์ทั้งวันแล้วปิดหน้าต่างสนิท ความชื้นจะสะสมหลังตู้และใต้เตียง ถ้าหน้าต่างเปิดได้ยาก พัดลมดูดอากาศขนาดเล็กหรือช่องลมเหนือประตูช่วยได้ การคุมความชื้นแบบนี้คือสิ่งที่ EPA ย้ำว่าเป็นวิธีป้องกันเชื้อราที่ได้ผลที่สุด

วางงบรีโนเวห้องนอนเป็นก้อน

ผมแนะนำให้เจ้าของบ้านแบ่งงบเป็นก้อนตามหมวดงาน แทนการรวมเป็นตัวเลขเดียว เพราะช่วยให้ตัดสินใจตัดหรือเพิ่มงานได้ชัด และเทียบใบเสนอราคาระหว่างผู้รับเหมาได้ง่าย

หมวดงาน	สิ่งที่ทำให้ราคาขึ้นลง	ถ้างบไม่พอ ตัดอะไรได้
แก้ความชื้นและรอยรั่ว	ต้นเหตุอยู่ที่หลังคา ผนังนอก หรือท่อ	ตัดไม่ได้ ต้องทำก่อน
ไฟฟ้าและปลั๊ก	จำนวนจุด ระยะเดินสาย ต้องเปลี่ยนตู้ไฟหรือไม่	ลดจุดไฟตกแต่ง เก็บจุดปลั๊กไว้
ฝ้าและผนัง	พื้นที่ ความสูง รื้อของเดิมมากน้อย	ซ่อมเฉพาะจุดแทนเปลี่ยนทั้งแผ่น
พื้น	ชนิดวัสดุ ต้องปรับระดับพื้นเดิมไหม	เลือกวัสดุปูทับพื้นเดิม
ตู้บิวท์อิน	ความยาวตู้ ชนิดแผ่น อุปกรณ์บานและราง	ทำโครงตู้ก่อน บานและอุปกรณ์เปลี่ยนทีหลัง
ม่านและโคม	ชนิดผ้า ความกว้างหน้าต่าง รางไฟฟ้า	ใช้รางธรรมดาแทนรางไฟฟ้า

เผื่องบสำรองไว้สำหรับสิ่งที่เจอระหว่างรื้อ เช่นสายไฟเก่าที่ต้องเปลี่ยนทั้งเส้น หรือไม้ฝ้าที่ปลวกกิน งานรื้อห้องเก่าแทบทุกงานเจออะไรสักอย่างที่ไม่มีในใบเสนอราคา

ก่อนจ้างผู้รับเหมารีโนเวห้องนอน ถามสิ่งนี้

• ใบเสนอราคาแยกรายการ ค่าแรง ค่าวัสดุ และรุ่นวัสดุ ชัดเจนหรือไม่
• ลำดับงานและวันที่ของแต่ละขั้นเป็นอย่างไร ใครประสานช่างไฟ ช่างไม้ และช่างทาสี
• งานไฟฟ้าใช้ช่างที่มีใบรับรองหรือไม่ เดินสายใหม่ใช้สายขนาดเท่าไร
• แผ่นไม้ที่ใช้ทำตู้เป็นชนิดไหน ปิดขอบทุกด้านหรือไม่
• ถ้าเจอความชื้นหรือปัญหาโครงสร้างระหว่างรื้อ จะคิดค่างานเพิ่มอย่างไร
• รับประกันงานกี่เดือน ครอบคลุมอะไรบ้าง

เช็กลิสต์ตรวจงานก่อนรับห้องคืน

• ผนังและฝ้าไม่มีคราบชื้นใหม่ ลองดูอีกครั้งหลังฝนตกหนัก
• ปลั๊กทุกจุดมีไฟ ใช้เครื่องทดสอบปลั๊กดูสายดินถ้ามี เบรกเกอร์แยกวงจรแอร์
• บานตู้เปิดสุดไม่ชนเตียงหรือม่าน ลิ้นชักไม่ติด
• พื้นไม่โก่ง ไม่มีเสียงดังเวลาเดิน ขอบพื้นเก็บด้วยบัวเรียบร้อย
• ม่านปิดได้สนิท ไม่มีแสงลอดด้านข้างมากเกินไป
• เปิดหน้าต่างระบายอากาศหลายวันก่อนกลับเข้าไปนอนประจำ