รถเข็นเด็กมีกี่แบบ เทียบแบบพับเล็ก แบบนอนราบ สามล้อ และรถเข็นคู่

รถเข็นเด็กแบ่งกว้างๆ ได้ 5 แบบ คือรถเข็นนอนราบหรือแบบเปล รถเข็นอเนกประสงค์ที่ปรับนอนและนั่งได้ รถเข็นร่มน้ำหนักเบา รถเข็นสามล้อสำหรับลุยทาง และรถเข็นคู่สำหรับลูกแฝดหรือพี่น้องวัยใกล้กัน แต่ละแบบเหมาะกับอายุลูกและรูปแบบการใช้ชีวิตที่ต่างกัน ไม่มีแบบไหนดีที่สุดสำหรับทุกบ้าน

เรื่องที่พ่อแม่มือใหม่มักพลาดคือเลือกจากรูปลักษณ์หรือราคา แล้วพบว่าพับไม่คล่อง ใส่ท้ายรถไม่ได้ หรือเข็นขึ้นทางเท้าแล้วสะเทือนทั้งคัน ด้านล่างเป็นการเปรียบเทียบแต่ละแบบ จุดที่ควรเช็กในร้าน และข้อระวังด้านความปลอดภัยที่หน่วยงานด้านเด็กและผู้บริโภคแนะนำ

ก่อนเลือก ลองตอบ 5 คำถามนี้

ตอบให้ชัดก่อน จะตัดตัวเลือกออกไปได้เกินครึ่ง

1. ลูกอายุเท่าไร และจะใช้ตั้งแต่แรกเกิดเลยหรือรอจนนั่งได้
2. ส่วนใหญ่ใช้ที่ไหน ห้างสรรพสินค้า สวนสาธารณะ ทางเท้าในซอย หรือเดินทางต่างจังหวัด
3. บ้านหรือคอนโดมีลิฟต์ไหม ขึ้นบันไดบ่อยหรือเปล่า และจะเก็บรถเข็นไว้ตรงไหน
4. ท้ายรถยนต์ที่ใช้มีพื้นที่เท่าไร รถเข็นที่พับแล้วใส่ได้หรือไม่
5. ใครเป็นคนเข็นหลัก ความสูงของมือจับพอดีกับทั้งพ่อและแม่หรือไม่

ถ้ายังไม่แน่ใจเรื่องอายุที่ลูกพร้อมนั่งรถเข็นแต่ละแบบ อ่านรายละเอียดได้ที่ รถเข็นเด็กใช้ได้ตอนกี่เดือน

รถเข็นแต่ละแบบต่างกันอย่างไร

1. รถเข็นนอนราบหรือแบบเปล (bassinet หรือ pram)

เบาะนอนราบแบนเต็มที่ หลายรุ่นมีตัวเปลถอดออกได้ ใช้ได้ตั้งแต่แรกเกิด โครงค่อนข้างใหญ่และหนัก แต่ให้ทารกนอนในท่าที่รองรับหลังและศีรษะได้ดีที่สุดในช่วงที่ยังชันคอไม่ได้ ข้อเสียคือใช้ได้ช่วงสั้น เมื่อลูกนั่งได้ต้องเปลี่ยนเป็นเบาะนั่งหรือเปลี่ยนรถเข็นคันใหม่

2. รถเข็นอเนกประสงค์ (travel system)

เป็นแบบที่นิยมที่สุด ปรับเบาะได้ตั้งแต่เอนราบถึงนั่งตั้ง บางรุ่นเป็นระบบที่นำคาร์ซีทแบบตะกร้ามาเสียบกับโครงรถเข็นได้ ย้ายทารกที่หลับจากรถยนต์มาวางบนรถเข็นได้โดยไม่ต้องอุ้มปลุก ใช้ได้นานหลายปี ข้อเสียคือหนักกว่ารถเข็นร่ม และพับแล้วยังกินพื้นที่ท้ายรถ

3. รถเข็นร่มและรถเข็นพับเล็ก (umbrella หรือ compact)

เบาและพับเล็ก เหมาะกับการเดินทาง ท่องเที่ยว และใช้ในเมือง ส่วนใหญ่ออกแบบสำหรับเด็กที่ชันคอมั่นคงและนั่งได้เองแล้ว ปรับเอนได้น้อย กันสะเทือนน้อย และหลังคาบังแดดมักสั้น มีบางรุ่นที่รองรับตั้งแต่แรกเกิดเพราะเอนได้เกือบราบ ต้องอ่านข้อมูลรุ่นนั้นให้ละเอียด

4. รถเข็นสามล้อ (jogging หรือ all-terrain)

ล้อใหญ่ ล้อหน้าเดี่ยว ระบบกันสะเทือนดี เหมาะกับคนที่เข็นทางขรุขระ เดินสวนสาธารณะนาน หรือวิ่งออกกำลังกาย ทางเท้าที่มีขอบและรอยแตกจะเข็นง่ายขึ้นเมื่อใช้ล้อใหญ่ แต่ตัวรถใหญ่ หนัก เก็บยาก และเลี้ยวในที่แคบไม่คล่อง รถเข็นสำหรับวิ่งจริงจังส่วนใหญ่ไม่ได้ออกแบบให้ทารกเล็กนั่ง ให้ดูอายุขั้นต่ำที่ผู้ผลิตระบุ และถามกุมารแพทย์ก่อนพาลูกวิ่ง

5. รถเข็นคู่ (double หรือ twin)

มีแบบเรียงขนาน (side by side) และแบบเรียงหน้าหลัง (tandem) แบบขนานนั่งสบายเท่ากันแต่กว้าง บางรุ่นผ่านประตูห้างหรือลิฟต์บางแห่งไม่ได้ แบบเรียงหน้าหลังแคบกว่าแต่เบาะหลังมักถูกบังวิว AAP แนะนำว่ารถเข็นคู่แบบขนานควรมีที่วางเท้าแผ่นเดียวยาวตลอดสองที่นั่ง เพื่อไม่ให้เท้าลูกติดในช่องระหว่างที่วางเท้า

ตารางเปรียบเทียบประเภทรถเข็น

ประเภท	เริ่มใช้ได้	น้ำหนักโดยประมาณ	จุดแข็ง	จุดอ่อน
นอนราบหรือเปล	แรกเกิด	ค่อนข้างหนัก	นอนราบเต็มที่	ใหญ่ ใช้ได้ช่วงสั้น
อเนกประสงค์	แรกเกิด เมื่อปรับนอนราบได้	ปานกลางถึงหนัก	ใช้ได้นาน รองรับคาร์ซีท	พับแล้วยังใหญ่ ราคาสูงกว่า
ร่มหรือพับเล็ก	มักราว 6 เดือน บางรุ่นแรกเกิด	เบา	พกง่าย เหมาะเดินทาง	กันสะเทือนและที่บังแดดน้อย
สามล้อ	ตามที่ผู้ผลิตระบุ	ปานกลางถึงหนัก	ลุยทางขรุขระได้นุ่ม	เก็บยาก เลี้ยวช้า
รถเข็นคู่	ตามรุ่น	หนัก	รับเด็ก 2 คน	กว้าง ผ่านที่แคบยาก

ตารางไม่ระบุน้ำหนักเป็นกิโลกรัม เพราะแต่ละรุ่นต่างกันมาก ให้ดูฉลากหรือเว็บไซต์ผู้ผลิตของรุ่นที่สนใจ และลองยกด้วยตัวเองในร้าน

จุดความปลอดภัยที่ต้องเช็กในร้าน

ทั้ง AAP และสำนักงานความปลอดภัยสินค้าผู้บริโภคของสิงคโปร์ให้รายการตรวจที่คล้ายกันมาก สรุปเป็นตารางให้ถือไปเช็กได้

จุดที่เช็ก	ดูอะไร	ทำไมสำคัญ
เบรก	เหยียบและปลดง่าย ล็อกได้สองล้อ รถไม่ไหลเมื่อเบรก	เบรกสองล้อมั่นคงกว่าล้อเดียว
ระบบล็อกการพับ	ล็อกสองขั้นตอนหรือหลายจุด	กันรถพับเองขณะลูกนั่ง
สายรัด	แบบ 5 จุด ผ่านไหล่ สะโพก และหว่างขา ลูกปลดเองไม่ได้	กันลูกไถลหรือปีนออก
ฐานล้อ	ฐานกว้าง วางแล้วไม่โยก	ลดโอกาสพลิกคว่ำ
ช่องเปิด	ไม่มีช่องด้านข้างหรือด้านล่างที่ตัวลูกลอดได้	กันลูกไถลลงไปติด
ขอบและชิ้นส่วน	ไม่มีขอบคมหรือชิ้นยื่น นิ้วเอื้อมถึงล้อไม่ได้	กันบาดและหนีบ
ตะกร้า	อยู่ต่ำ ใกล้ล้อหลัง	ของหนักอยู่ต่ำช่วยให้ไม่หงาย

นอกจากนี้ ให้ตรวจป้ายมาตรฐานที่ผู้ผลิตแสดง เช่น มาตรฐานยุโรป EN 1888 ซึ่งผู้ผลิตหลายรายใช้อ้างอิงสำหรับรถเข็นเด็ก

ลองใช้งานจริงก่อนจ่ายเงิน

นอกจากความปลอดภัย รถเข็นต้องใช้คล่องในชีวิตประจำวันด้วย ลองทำสิ่งเหล่านี้ในร้าน

• พับและกางด้วยมือเดียว แล้วลองยกขึ้นท้ายรถ ถ้ายกลำบากในร้าน ตอนอุ้มลูกอีกมือจะลำบากกว่าเดิม
• ลองเข็นผ่านพื้นต่างระดับในร้าน ล้อยางตันไม่ต้องกลัวรั่วแต่สะเทือนกว่า ล้อลมนุ่มกว่าแต่ต้องเติมลม ส่วนล้อพลาสติกแข็งเล็กๆ ไม่เหมาะกับทางเท้าขรุขระ
• กางหลังคาบังแดดให้สุด ดูว่าคลุมลึกถึงตัวลูกไหม มีช่องระบายอากาศหรือไม่ เพราะแดดและอากาศร้อนในไทยหนักเกือบทั้งปี
• ให้ทั้งพ่อและแม่ลองจับมือจับ ถ้าสูงต่างกันมาก มือจับที่ปรับระดับได้ช่วยลดอาการปวดหลังและข้อมือ
• ดูขนาดตะกร้าใต้เบาะว่าใส่กระเป๋าผ้าอ้อมได้ไหม และอ่านน้ำหนักบรรทุกสูงสุด
• วัดความกว้างตอนกาง รถเข็นเดี่ยวที่กว้างไม่เกินราว 60-65 เซนติเมตรมักผ่านประตูและลิฟต์ทั่วไปได้ แต่ควรวัดประตูบ้านและลิฟต์คอนโดของคุณเองด้วย

ถ้ากำลังเทียบหลายรุ่นในประเภทเดียวกัน ดูเกณฑ์เลือกเพิ่มเติมที่ รถเข็นเด็กรุ่นไหนดี

ข้อระวังระหว่างใช้ที่พ่อแม่มักมองข้าม

ส่วนใหญ่เป็นเรื่องเล็กที่ทำซ้ำทุกวัน และเป็นสาเหตุของอุบัติเหตุรถเข็นที่พบบ่อย

1. อย่าแขวนถุงหนักบนมือจับ AAP ระบุว่าทำให้รถเข็นหงายหลังได้ ให้ใส่ของในตะกร้าใต้เบาะ และไม่ใส่เกินน้ำหนักที่ผู้ผลิตกำหนด
2. รัดสายทุกครั้ง แม้แค่เข็นไปหน้าปากซอย เด็กเล็กโยกตัวหรือลุกได้เร็วกว่าที่คิด
3. ล็อกเบรกทุกครั้งที่หยุด แม้บนพื้นที่ดูเรียบ และเก็บคันปลดเบรกให้พ้นมือลูก
4. ให้ลูกอยู่ห่างตอนพับหรือกางรถ และตรวจว่ารถกางสุดและล็อกครบทุกจุดก่อนวางลูกลง
5. ห้ามทิ้งลูกไว้ในรถเข็นตามลำพัง ถ้าลูกหลับ ต้องอยู่ในสายตาตลอด
6. ถ้าแขวนของเล่นพาดหน้ารถ ให้ผูกแน่น และเอาออกเมื่อลูกนั่งได้หรือเริ่มลุกขึ้นคลาน เมื่อรัดสายแล้ว เก็บสายหรือเชือกที่ห้อยอยู่ใกล้คอลูกออกให้หมด
7. ถ้ารถมีที่นั่งหลังหรือแท่นยืนสำหรับพี่คนโต ทำตามน้ำหนักที่กำหนด และอย่าให้พี่โยกตัวแรงจนรถพลิก

ทารกแรกเกิดในรถเข็น ต้องนอนราบ

ทารกที่ยังชันคอไม่ได้ ห้ามนั่งในท่าตั้งตรง ศีรษะที่ตกไปข้างหน้าทำให้คางชิดอกและกดทางเดินหายใจ สำนักงานความปลอดภัยสินค้าผู้บริโภคของสิงคโปร์แนะนำให้เลี่ยงรถเข็นที่ไม่เหมาะกับทารกที่ยังชันคอไม่ได้ ส่วน AAP แนะนำว่าถ้าทารกตัวเล็กนั่งแล้วไหลเอียง ให้ม้วนผ้าห่มวางขนาบสองข้างลำตัวเพื่อกันตัวไหล โดยไม่วางผ้าไว้ใกล้หน้าลูก

ช่วงที่ลูกชันคอได้มั่นคงและเริ่มนั่งได้ มักเป็นจุดที่พ่อแม่เปลี่ยนจากเปลนอนเป็นเบาะนั่ง สังเกตพัฒนาการนี้ได้จาก ลูกชันคอได้ตอนกี่เดือน

รถเข็นใช้ให้ลูกงีบระหว่างเดินทางได้ แต่ไม่ใช่ที่นอนประจำ เมื่อถึงบ้านแล้ว ย้ายลูกไปนอนหงายบนที่นอนเรียบแน่นในเตียงของตัวเอง

เลือกให้ตรงกับรูปแบบชีวิต

รูปแบบการใช้ชีวิต	ตัวเลือกที่มักเหมาะ	เหตุผลสั้นๆ
อยู่คอนโด เดินห้างบ่อย ใช้รถยนต์ส่วนตัว	รถเข็นพับเล็กหรืออเนกประสงค์น้ำหนักปานกลาง	ผ่านลิฟต์และประตู ใส่ท้ายรถได้
อยู่บ้านเดี่ยว เดินสวนสาธารณะบ่อย	รถเข็นสามล้อหรือล้อใหญ่	เข็นทางขรุขระและเดินนาน
ขึ้นเครื่องบินหรือเดินทางต่างจังหวัดบ่อย	รถเข็นร่มน้ำหนักเบาแบบพับเล็กมาก	พกง่าย บางรุ่นขึ้นเครื่องได้
ทารกแรกเกิดที่พาออกนอกบ้านบ่อย	รถเข็นเปลหรืออเนกประสงค์ที่ปรับนอนราบ	รองรับหลังและศีรษะ
ลูกแฝด หรือพี่น้องอายุห่างกันไม่เกิน 2 ปี	รถเข็นคู่	รับ 2 คนพร้อมกัน

หลายบ้านใช้รถเข็นสองคัน คือคันหลักสำหรับใช้ทุกวัน และรถเข็นร่มพับเล็กสำหรับเดินทางหรือฝากไว้บ้านญาติ ถ้างบจำกัด เริ่มจากคันเดียวที่ครอบคลุมการใช้งานหลักก่อน แล้วค่อยซื้อเพิ่มเมื่อรู้ว่าขาดอะไร

รถเข็นหรือเป้อุ้ม

พ่อแม่บางคนพบว่าเป้อุ้มหรือผ้าอุ้มสะดวกกว่ารถเข็นในช่วงที่ลูกเล็ก โดยเฉพาะบ้านที่ทางเท้าไม่เรียบ หรือต้องใช้รถไฟฟ้าและรถเมล์ รถเข็นช่วยแบ่งน้ำหนักออกจากไหล่และหลังของผู้ใหญ่ ใส่ของได้มาก และให้ลูกงีบในที่ของตัวเองได้ ส่วนเป้อุ้มคล่องตัวกว่าในที่แคบและใกล้ชิดกว่า หลายครอบครัวใช้ทั้งสองแบบสลับกันตามสถานการณ์ ถ้าใช้เป้อุ้ม ให้มองเห็นหน้าลูกได้ตลอด และจมูกกับปากไม่ถูกผ้าหรืออกผู้ใหญ่กดทับ

ซื้อรถเข็นมือสองหรือรับต่อจากญาติ

รถเข็นเป็นของที่รับต่อกันได้บ่อย ต่างจากเบาะที่นอนเด็กและคาร์ซีท ซึ่ง NHS แนะนำให้ซื้อใหม่ ก่อนรับรถเข็นมือสอง ให้เช็กสิ่งเหล่านี้

• ค้นชื่อรุ่นว่ามีการเรียกคืนสินค้า (recall) จากผู้ผลิตหรือไม่
• เบรกยังล็อกแน่น ระบบล็อกการพับยังทำงานครบทุกจุด
• สายรัดและหัวเข็มขัดไม่ขาด ไม่ปลดเองง่าย
• โครงไม่มีรอยร้าวหรือบิดเบี้ยว ล้อหมุนตรง ไม่โยก
• มีคู่มือ หรือหาคู่มือรุ่นนั้นออนไลน์ได้ เพื่อรู้น้ำหนักสูงสุดและอายุที่เหมาะสม

ดูแลรักษาให้ใช้ได้นาน

เช็ดผ้าบุและสายรัดด้วยผ้าชื้นกับสบู่อ่อน ไม่ใช้น้ำยาที่มีกลิ่นฉุนซึ่งตกค้างและระคายผิวลูกได้ ถอดผ้าบุซักตามคู่มือ ผึ่งในที่ร่มให้แห้งสนิทก่อนใส่กลับ เพราะอากาศชื้นทำให้ขึ้นราง่าย หยอดน้ำมันหล่อลื่นที่ข้อต่อเมื่อเริ่มฝืด เช็กทรายหรือเศษหินที่ติดล้อ และไม่จอดตากแดดนาน เพราะผ้าและพลาสติกเสื่อมเร็ว ตรวจน็อต ล้อ และรอยร้าวเป็นระยะ โดยเฉพาะหลังรถถูกกระแทกหรือตกจากท้ายรถ

เลือกแบบไหนดี

ทารกแรกเกิดต้องการเบาะที่นอนราบได้ รถเข็นร่มเหมาะกับเด็กที่นั่งได้แล้ว รถเข็นสามล้อเหมาะกับทางขรุขระ และรถเข็นคู่เหมาะกับบ้านที่มีเด็กสองคนวัยใกล้กัน ทดลองพับ กาง ยก และเข็นจริง ตรวจเบรกกับสายรัด แล้วเทียบกับพื้นที่ใช้งานจริงของบ้าน ถ้าลูกมีภาวะสุขภาพพิเศษ เกิดก่อนกำหนด หรือมีปัญหากล้ามเนื้อและกระดูก ปรึกษากุมารแพทย์เรื่องท่านั่งที่เหมาะก่อนเลือกรถเข็นนะคะ