สรุปสั้นๆ
- ดูป้ายและชนิดไส้ก่อนซัก ตุ๊กตาที่มีแบตเตอรี่ ลำโพง หรือไส้เม็ดโฟมละเอียดไม่ควรเข้าเครื่องซักผ้า
- ตุ๊กตาซักน้ำได้ ใส่ถุงตาข่ายหรือปลอกหมอน ซักรอบเบา น้ำเย็นถึงอุ่นตามป้าย ถ้าซักน้ำร้อนต้องตรวจว่าป้ายอนุญาต
- ตัวที่ซักน้ำไม่ได้ ใส่ถุงพลาสติกแล้วแช่ช่องแช่แข็ง 24 ชั่วโมง เพื่อฆ่าไรฝุ่น แล้วเช็ดหรือดูดฝุ่นผิว
- ทำให้แห้งถึงแกนกลางภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อกันกลิ่นอับและรา
- ตัวที่เด็กกอดนอนซักทุก 1 ถึง 2 เดือน ตัวที่เด็กป่วยกอดให้ซักทันที
ซักตุ๊กตาได้ในเครื่องซักผ้าถ้าป้ายอนุญาตและตัวนั้นไม่มีแบตเตอรี่หรือชิ้นส่วนที่เสียหายเมื่อโดนน้ำ ใส่ถุงตาข่ายหรือปลอกหมอน ซักรอบเบา แล้วทำให้แห้งถึงไส้ข้างใน ตัวที่ซักน้ำไม่ได้ให้ใส่ถุงพลาสติกแช่ช่องแช่แข็ง 24 ชั่วโมงเพื่อฆ่าไรฝุ่น แล้วเช็ดผิว ขั้นที่ทำให้ตุ๊กตาเสียหรือเหม็นจริงๆ คือขั้นตากให้แห้งไม่ถึงแกน
ตัวไหนซักเครื่องได้ ตัวไหนไม่ควรเข้าน้ำ
เริ่มจากป้ายซักที่ตะเข็บ ถ้าป้ายหลุดหรือไม่มี ให้ดูวัสดุและไส้ประกอบ
| ลักษณะของตุ๊กตา | ซักเครื่อง | ซักมือ | ทำอย่างไร |
|---|---|---|---|
| ผ้ากำมะหยี่สังเคราะห์ ไส้ใยโพลีเอสเตอร์ ป้ายอนุญาต | ได้ | ได้ | ซักเครื่องรอบเบาในถุงตาข่าย |
| ผ้าขนสั้น ผ้าฝ้าย ไส้ใยโพลี | ได้ | ได้ | น้ำเย็นถึงอุ่น |
| มีกล่องเสียงหรือแบตเตอรี่ถอดไม่ได้ | ไม่ควร | ซักเฉพาะจุด | เช็ดด้วยผ้าหมาด |
| ไส้เม็ดโฟมละเอียดหรือเม็ดบีด | เสี่ยง | ซักเฉพาะจุด | เม็ดดูดน้ำ แห้งยาก ถ้าปลอกถอดได้ ซักเฉพาะปลอก |
| ตาแก้ว จมูกพลาสติกแข็ง ติดกาว | เสี่ยง | ซักเฉพาะจุด | กาวหลุดเมื่อโดนน้ำร้อนและแรงหมุน |
| ไส้ถั่ว ข้าว เมล็ดพืช หรือเม็ดบำบัด | ไม่ควร | ซักเฉพาะจุด | ไส้เปียกแล้วขึ้นรา |
| ตุ๊กตาขนขนาดใหญ่เกินถังเครื่อง | ไม่ควร | ซักมือหรือส่งร้าน | ตัวใหญ่แห้งช้าเกินไป |
| ตุ๊กตาเก่า ของสะสม ผ้าบอบบาง | ไม่ควร | เช็ดผิว | ส่งร้านซักแห้งหรือเก็บเป็นของโชว์ |
ตุ๊กตาที่มีแบตเตอรี่ ลำโพง หรือวงจรภายในมีคำเตือนเดียวกับของเล่นอิเล็กทรอนิกส์ทั่วไป คือห้ามจุ่มน้ำ KidsHealth ระบุเรื่องซักตุ๊กตาด้วยน้ำร้อนไว้ชัดว่าให้ข้ามตัวที่มีแบตเตอรี่
ซักเครื่อง ขั้นตอนตั้งแต่เตรียมถึงปล่อยแห้ง
- ตรวจรอยฉีก ตะเข็บหลวมหรือรอยขาด ซ่อมก่อนซักด้วยเข็มและด้าย เพราะแรงปั่นทำให้ไส้ทะลักและฉีกลามออก
- ใส่ถุงตาข่ายซิปปิดหรือปลอกหมอนผูกปาก กันตุ๊กตาถูกถังและตะขอของผ้าอื่นเกี่ยว ตัวใหญ่ใส่ปลอกหมอนทั้งตัว
- ซักแยกจากเสื้อผ้าสีเข้มและผ้าขนหนู เศษใยจากผ้าขนหนูไปติดขนตุ๊กตา ถ้าตุ๊กตามีหลายสี ให้ซักตัวสีขาวแยกกัน
- ผงซักฟอกสูตรอ่อน ปริมาณราวครึ่งหนึ่งของที่ใช้ปกติ ผงที่ค้างในไส้ใยล้างออกยาก และทำให้ขนแข็งหรือระคายผิวเด็ก
- รอบซักเบาหรือรอบผ้าบอบบาง ENERGY STAR ระบุว่าน้ำเย็นซักได้ดีสำหรับงานทั่วไป และการทำน้ำร้อนเป็นต้นทุนพลังงานราว 90% ของเครื่องซักผ้า
- เพิ่มรอบล้างน้ำหนึ่งรอบ ถ้าซักผ้ากองเล็ก ฟองตกค้างง่าย
- ปั่นแห้งรอบกลางถึงสูงตามป้าย ENERGY STAR แนะนำปั่นความเร็วสูงเพื่อลดความชื้น แต่ตัวที่มีกาวหรือชิ้นส่วนติดไว้ให้ปั่นกลาง
น้ำเย็นหรือน้ำร้อน
ข้อมูลเรื่องไรฝุ่นของ KidsHealth ระบุให้ซักตุ๊กตาในน้ำร้อนสูงกว่า 130 องศาฟาเรนไฮต์ (ราว 54 องศาเซลเซียส) และอบแห้งด้วยความร้อนสูงสุด แต่ป้ายซักของตุ๊กตาส่วนใหญ่จำกัดที่น้ำอุ่นราว 30 ถึง 40 องศา ผ้าและกาวของตุ๊กตาบางตัวไม่ทนน้ำร้อนระดับนั้น ให้ยึดป้ายเป็นหลัก
| สถานการณ์ | น้ำที่เหมาะ | เหตุผล |
|---|---|---|
| ตุ๊กตาทั่วไปที่เด็กเล่นกลางวัน | เย็นถึงอุ่นตามป้าย | ล้างฝุ่นและคราบเปื้อน ถนอมสีและวัสดุ |
| ตุ๊กตาที่เด็กกอดนอนทุกคืน และมีประวัติภูมิแพ้ไรฝุ่น | น้ำร้อน 54 องศาขึ้นไป ถ้าป้ายอนุญาต | ลดไรฝุ่นตามข้อมูลของ KidsHealth |
| ตุ๊กตาที่ป้ายจำกัดน้ำเย็น | น้ำเย็น แล้วแช่แข็งฆ่าไรฝุ่น | ไม่ฝ่าป้ายแต่ยังลดไรได้ |
| ตุ๊กตาที่เด็กป่วยกอดหรืออาเจียนเปื้อน | น้ำอุ่นที่สุดเท่าที่ป้ายยอม ซักทันที | ขจัดสิ่งสกปรกก่อน ลดการแพร่กระจายในบ้าน |
ถ้ารอบซักปกติของเครื่องมีกลิ่นอับหรือคราบเมือก ให้ล้างเครื่องก่อน ดูวิธีล้างเครื่องซักผ้า เพราะตุ๊กตาดูดกลิ่นเข้าไปง่าย
ซักมือ สำหรับตัวบอบบางและตัวที่เปื้อนเฉพาะจุด
- เติมน้ำเย็นถึงอุ่นในกะละมัง ผสมผงซักฟอกสูตรอ่อนหรือแชมพูเด็ก 1 ช้อนชา
- จุ่มตุ๊กตาและกดให้ซึมทั่ว บีบเบาๆ 3 ถึง 5 นาที ไม่ถูแรงที่ตา จมูก ปักหรือกาว
- ใช้แปรงสีฟันขนอ่อนหรือผ้าชุบน้ำสบู่ถูเฉพาะจุดเปื้อน
- ล้างน้ำเปล่าอย่างน้อย 2 รอบ ถ้าบีบแล้วยังมีฟองให้ล้างต่อ
- กดน้ำออกด้วยการห่อผ้าขนหนูแล้วกดหรือม้วนเบาๆ ไม่บิดเพราะไส้เป็นก้อน
ซักเฉพาะจุดสำหรับตัวที่จุ่มน้ำไม่ได้
เหมาะกับตัวที่มีกล่องเสียงหรือไส้เม็ด ชุบผ้าด้วยน้ำสบู่ผสมอ่อนจนหมาด ถูผิวตุ๊กตาตามทิศขนเป็นช่วงสั้นๆ แล้วเช็ดซ้ำด้วยผ้าชุบน้ำสะอาดจนหมดสบู่ จากนั้นวางให้แห้งในที่ลมผ่าน ห้ามชุ่มน้ำจนผ่านไปถึงไส้
ตัวที่ซักน้ำไม่ได้ ใช้ช่องแช่แข็งฆ่าไรฝุ่น
Nationwide Children's Hospital แนะนำสำหรับตุ๊กตาที่ซักไม่ได้ให้ใส่ถุงพลาสติกปิดสนิทแล้วแช่ช่องแช่แข็ง 24 ชั่วโมงเพื่อฆ่าไรฝุ่น วิธีนี้ฆ่าไรที่มีชีวิตได้ แต่โปรตีนจากซากและมูลของไรยังอยู่ในตัวตุ๊กตา ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นภูมิแพ้ จึงต้องตามด้วยการดูดฝุ่นหรือเช็ดผิวด้วยผ้าชุบน้ำหมาด
- ใส่ตุ๊กตาในถุงซิปล็อกหรือถุงขยะสะอาด ไล่อากาศออก ปิดปากถุง
- วางในช่องแช่แข็ง 24 ชั่วโมง (ถ้าตัวใหญ่เกินช่อง ใช้ถุงใหญ่และเว้นพื้นที่)
- นำออกมาวางให้อุณหภูมิกลับปกติโดยยังไม่เปิดถุงสัก 1 ชั่วโมง เพื่อให้หยดน้ำที่เกาะอยู่ด้านในถุง
- เปิดถุง ดูดฝุ่นผิวด้วยหัวดูดผ้าหรือเช็ดด้วยผ้าชุบน้ำหมาด
- ผึ่งลมให้แห้งสนิทก่อนวางบนเตียงเด็ก
วิธีนี้ไม่ช่วยกลิ่นหรือคราบเปื้อน ถ้าตัวนั้นเปื้อนอาหารหรือเหม็น ต้องหาทางล้างเฉพาะจุดก่อนแช่แข็ง
ทำให้แห้งถึงไส้ข้างใน จุดที่ตุ๊กตาเหม็นอับ
US EPA ระบุว่าควรทำให้ของที่เปียกแห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมงเพื่อป้องกันราขึ้น ตุ๊กตาไส้หนาอุ้มน้ำได้มากและแห้งช้า ผิวแห้งแล้วแต่ไส้ยังชื้นเป็นเรื่องปกติ
| วิธี | ใช้เวลาประมาณ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ตากกลางแดดอ่อนบนตะแกรง พลิกทุก 2 ชั่วโมง | ราว 6 ถึง 24 ชั่วโมง | แดดจัดทำให้สีซีดและขนแข็ง ตากกลับด้านในถ้าสีสด |
| ตากในร่มหน้าพัดลม | ราว 12 ถึง 36 ชั่วโมง | พลิกตัวทุก 3 ถึง 4 ชั่วโมง |
| เครื่องอบรอบอ่อน ใส่ถุงตาข่าย พร้อมผ้าขนหนู 1 ผืน | ราว 30 ถึง 60 นาที | เฉพาะตัวที่ป้ายอนุญาตเครื่องอบ ไม่มีกาวหรือพลาสติกอ่อน |
| ไดร์เป่าผมโหมดเย็นเป่าที่ไส้ | เสริมช่วงท้าย | ห้ามใช้ลมร้อนกับขนสังเคราะห์ |
ตรวจว่าแห้งจริงโดยกดไส้ตรงกลางตัว ถ้ามือรู้สึกเย็นหรือชื้นยังไม่แห้ง และดมที่รักแร้ ตะเข็บ และจุดต่อขาให้แน่ใจ เพราะน้ำไหลลงไปสะสมในส่วนล่าง ตุ๊กตาหมีตัวใหญ่ให้แขวนด้วยหนีบที่ปลายหูหรือตะแกรงแนวนอน ไม่ให้น้ำสะสมที่ก้น
เทคนิคตากให้ลมผ่านและแผนช่วงฝนใช้หลักเดียวกับผ้าอื่น ดูวิธีตากผ้าให้แห้งเร็ว ถ้าตุ๊กตากองรวมกันเหม็นแล้ว ดูหลักการกำจัดกลิ่นอับในไส้ผ้าที่วิธีซักหมอนไม่ให้เหม็น ซึ่งเป็นไส้ใยชนิดเดียวกัน
ฟื้นขนให้ฟูหลังแห้ง
- ใช้แปรงขนนุ่มหรือหวีซี่ห่างสางตามทิศขนเบาๆ ตอนที่ขนยังหมาดเล็กน้อย
- ขนที่แบนเพราะน้ำหนักตัว ให้ตบเบาๆ และบีบนวดไส้ให้กระจายก่อนวางตั้ง
- ขนแข็งเพราะผงซักฟอกตกค้าง ให้ล้างน้ำอีกรอบ ไม่ใช้น้ำยาปรับผ้านุ่มซ่อม เพราะเคลือบเส้นใยและให้ผิวสัมผัสหลอก
- ตุ๊กตาสำหรับเด็กเล็ก ไม่ใส่น้ำยาปรับผ้านุ่มหรือน้ำหอมเพิ่มเมื่อเด็กเอาเข้าปาก
ซักบ่อยแค่ไหน
KidsHealth ระบุว่าให้ซักตุ๊กตาบ่อย แต่ไม่ได้กำหนดความถี่ตายตัว ตัวเลขด้านล่างเป็นข้อเสนอของเราจากการใช้งานจริงของแต่ละตัว
| การใช้งาน | ความถี่ที่เหมาะ |
|---|---|
| ตัวที่เด็กกอดนอนทุกคืน | ซักทุก 1 ถึง 2 เดือน หรือเร็วกว่านั้นถ้าเด็กเป็นภูมิแพ้ |
| ตัวที่เล่นกลางวันและวางบนพื้น | ซักทุก 2 ถึง 3 เดือน |
| ตัวโชว์บนชั้น | ดูดฝุ่นผิวเดือนละครั้ง ซักปีละครั้งถ้าป้ายอนุญาต |
| ตัวที่เด็กป่วยกอด หรืออาเจียนเปื้อน | ซักทันที |
| ตัวที่ซักไม่ได้ | ดูดฝุ่นผิวสัปดาห์ละครั้ง แช่แข็งทุก 1 ถึง 2 เดือน |
เด็กที่มีอาการภูมิแพ้ไรฝุ่น ลดจำนวนตุ๊กตาบนเตียงให้เหลือ 1 ถึง 2 ตัวที่ซักได้ จะช่วยกว่าซักทุกตัวทีละมาก ดูแผนจัดการไรฝุ่นทั้งห้องในวิธีกำจัดไรฝุ่น และที่นอนในห้องเดียวกันในวิธีทำความสะอาดที่นอน
ตุ๊กตาขนาดใหญ่และตัวสะสม
ตัวใหญ่เกินถังซัก ซักมือจะหนักและแห้งช้า ให้เลือกตามนี้
- ถ้าปลอกหรือผ้าคลุมถอดได้ ซักเฉพาะปลอก
- ถ้าถอดไม่ได้ ใช้หัวดูดผ้าดูดฝุ่นทั้งตัวทั้งสองด้าน แล้วเช็ดผิวด้วยผ้าชุบน้ำสบู่หมาดๆ
- ถ้าไม่ต้องใช้ดับกลิ่นแรงๆ แช่แข็งไม่ได้เพราะตู้ไม่พอ ให้ตากแดดอ่อนบนตะแกรงเป็นช่วงสั้นๆ แล้วดูดฝุ่นซ้ำ
- ตัวสะสม ตัวเก่า ตัวที่ผ้าเปราะ ใช้ร้านซักแห้งที่รับของเล่น และบอกร้านว่าไส้เป็นอะไรและมีกาวหรือไม่
ตารางทำและห้ามทำก่อนส่งตุ๊กตากลับเตียง
| ทำ | ห้ามทำ |
|---|---|
| ดูป้ายและชิ้นส่วนก่อนซัก | ซักตัวที่มีแบตเตอรี่ ลำโพง หรือไส้ธัญพืช |
| ใส่ถุงตาข่ายหรือปลอกหมอน | โยนตัวเดียวลงถังเปล่า แรงกระแทกทำให้ตะเข็บแตก |
| ผงซักฟอกสูตรอ่อน เพิ่มรอบล้างน้ำ | ใช้น้ำยาปรับผ้านุ่มกับตัวที่เด็กเอาเข้าปาก |
| ทำให้แห้งถึงไส้ ตรวจที่ตะเข็บและรักแร้ | เก็บเข้ากล่องหรือวางบนเตียงทั้งที่ไส้ยังชื้น |
| แช่แข็งตัวที่ซักไม่ได้ แล้วดูดฝุ่นหรือเช็ดผิว | คิดว่าแช่แข็งเอาโปรตีนก่อภูมิแพ้ออกไปหมดแล้ว |
คำถามที่พบบ่อย
ตุ๊กตาที่มีเสียงเพลงหรือแบตเตอรี่ซักได้ไหม
ไม่ควรจุ่มน้ำ ถ้าถอดชุดแบตเตอรี่หรือกล่องเสียงออกได้ผ่านช่องซิป ให้ถอดก่อนซักแล้วใส่คืนหลังแห้ง ถ้าถอดไม่ได้ ให้ซักเฉพาะจุดด้วยผ้าชุบน้ำสบู่หมาดๆ และเช็ดซ้ำด้วยผ้าชุบน้ำเปล่า
ซักตุ๊กตาแล้วขนยุบหรือแข็ง แก้อย่างไร
ขนแข็งมักเกิดจากผงซักฟอกตกค้างหรือตากไม่ถูกทาง ให้ล้างน้ำซ้ำอีกรอบ ตากให้แห้ง แล้วใช้แปรงขนนุ่มหรือหวีซี่ห่างสางตามทิศขนเบาๆ ความร้อนสูงเกินป้ายทำให้ขนสังเคราะห์หดตัวและไม่กลับ
แหล่งอ้างอิง
- Your Child's Dust Mite Allergy | Nationwide Children's Hospital
- Dealing With Triggers: Dust Mites (for Parents) | Nemours KidsHealth (Hospital Sant Joan de Déu Barcelona)
- A Brief Guide to Mold, Moisture and Your Home | US EPA
- Clothes Washers | ENERGY STAR





