โซฟาวิธีการดูแลรักษา แยกตามวัสดุ หนังแท้ หนังเทียม และผ้า

โซฟาเสื่อมก่อนวัยเพราะสามอย่าง คือฝุ่นที่ขัดผิวทุกครั้งที่นั่ง แดดและความร้อนที่ทำให้วัสดุแห้ง และคราบมันที่กัดชั้นเคลือบผิว ถ้าดูดฝุ่นด้วยหัวแปรงนุ่มเป็นประจำ ย้ายโซฟาให้พ้นแดดตรงและห่างความร้อน แล้วเช็ดคราบมันทันที โซฟาส่วนใหญ่จะอยู่ได้นานกว่าที่หลายคนคาดไว้ รายละเอียดที่ต่างกันอยู่ที่ว่าโซฟาของคุณหุ้มวัสดุอะไร

เริ่มจากรู้ว่าโซฟาหุ้มอะไร

ป้ายใต้เบาะ ใบรับประกัน หรือคู่มือรุ่น มักบอกชนิดผิวหุ้มไว้ ใช้ป้ายนั้นเป็นหลัก เพราะชื่อที่ร้านขายใช้เรียกหนังกับสิ่งที่ดูคล้ายหนัง มักปนกัน คู่มือวัสดุโซฟาของ IKEA แยกไว้ดังนี้

ชนิดผิวหุ้ม	ลักษณะที่ผู้ผลิตอธิบาย	ผลต่อการดูแล
หนังอนิลีน	ไม่มีสีเคลือบที่ผิว ชั้นป้องกันบางไม่ถึง 0.01 มม.	ไวต่อแสงและความสกปรกมากที่สุด
หนังกึ่งอนิลีน	เคลือบสีบาง ๆ เห็นลายหนังชัด	ไวรองลงมา
หนังเคลือบสี (pigmented)	มีชั้นสีที่ผิว ทนการซีดจากแดดและคราบได้ดีกว่า	ดูแลง่ายกว่ากลุ่มข้างบน
หนังเคลือบพลาสติก (coated split leather)	หนังแผ่นล่างเคลือบฟิล์มพลาสติกเงา	ไม่ต้องใช้ครีมบำรุงหนัง
ผ้าเคลือบ (coated fabric)	ผ้าที่เคลือบพลาสติก ปั๊มลายให้คล้ายหนังได้	ดูดฝุ่นแล้วเช็ดด้วยผ้าหมาด ไม่ต้องใช้น้ำยา
หนังแท้บดอัด (bonded)	เศษหนังผสมกับผ้าเคลือบพลาสติก	ใกล้เคียงผ้าเคลือบ

ถ้าป้ายหายและดูไม่ออก ให้ถือว่าเป็นกลุ่มไวที่สุดไปก่อน คือเช็ดน้อย ใช้น้ำน้อย และไม่ใช้น้ำยาอะไรเลยจนกว่าจะทดลองที่มุมซ่อน

งานประจำที่ทำเหมือนกันทุกวัสดุ

IKEA แนะนำให้ดูดฝุ่นสม่ำเสมอด้วยหัวแปรงนุ่ม เพราะสิ่งสกปรกที่ค้างทำให้ผิวเสียหายได้ ผมแนะนำให้ทำสัปดาห์ละครั้งเป็นอย่างน้อย และดูดตามตะเข็บ ร่องระหว่างเบาะกับพนัก ใต้เบาะนั่ง ที่เศษขนมและเม็ดทรายไปสะสมแล้วบดทุกครั้งที่มีคนทิ้งตัวลงนั่ง

This Old House ให้ลำดับงานของโซฟาหนังไว้ดังนี้

• ปัดฝุ่นทุกสัปดาห์ด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์หรือหัวแปรงนุ่มของเครื่องดูดฝุ่น
• เช็ดด้วยผ้าหมาดน้ำทุกสองถึงสามสัปดาห์
• ใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงหนังทุก 6 ถึง 12 เดือน
• สลับตำแหน่งเบาะและที่นั่ง ให้รอยยุบกระจายไม่กองอยู่ที่เดียว
• ดูตะเข็บและขอบเย็บเป็นระยะ ว่ามีรอยดึงหรือรอยย่นหรือไม่

โซฟาผ้าก็ใช้หลักสลับเบาะแบบเดียวกันได้ คนที่นั่งที่เดิมทุกวันจะพบว่าเบาะตัวนั้นยุบก่อนตัวอื่นหลายเท่า

วางโซฟาให้ถูกที่ก่อนจะซื้อน้ำยาอะไร

การวางตำแหน่งแก้ปัญหาได้มากกว่าน้ำยาทุกขวด IKEA ระบุให้วางโซฟาให้พ้นแดดตรงและห่างแหล่งความร้อนอย่างน้อย 40 ซม. (12 นิ้ว) เพื่อไม่ให้หนังแห้ง สำหรับบ้านเราหมายถึงหลีกริมหน้าต่างที่แดดบ่ายส่อง เว้นระยะจากเครื่องทำน้ำร้อนหรือเตาอบที่อยู่ใกล้ห้องนั่งเล่นแบบเปิดโล่ง และไม่เอาโซฟาไปแปะแนบช่องลมแอร์เป่าตรง

ถ้าย้ายโซฟาไม่ได้ ใช้ผ้าม่านหรือมู่ลี่กรองแสงช่วงบ่าย โซฟาสีอ่อนเห็นคราบชัดกว่าสีเข้ม IKEA เตือนไว้เรื่องหนังสีขาวหรือสีอ่อนโดยเฉพาะ ดังนั้นห้องที่มีเด็กเล็กควรคิดเรื่องผ้าคลุมหรือผ้าปูไว้ล่วงหน้า

โซฟาหนัง เช็ดอย่างไรไม่ให้ผิวหมอง

This Old House แนะนำสูตรเช็ดประจำคือสบู่อ่อนที่ไม่เป็นด่าง 1 ส่วนต่อน้ำกลั่น 8 ส่วน และให้ลองที่มุมซ่อนก่อน ทิ้งไว้ 30 วินาทีถึง 1 นาทีแล้วเช็ดออกดูว่าผิวเปลี่ยนสีหรือไม่ จากนั้นทำตามลำดับนี้

1. ดูดเศษฝุ่นออกให้หมดก่อน ไม่งั้นจะลากเม็ดทรายไปขูดผิว
2. ชุบผ้าไมโครไฟเบอร์ให้หมาดจริง ๆ ไม่ใช่เปียกโชก
3. เช็ดจากส่วนบนลงล่าง เป็นวงกลม ให้ความสนใจที่พนักแขนและที่พิงศีรษะ ซึ่งสัมผัสตัวคนมากสุด
4. เช็ดซ้ำด้วยผ้าหมาดสะอาดเพื่อเอาสบู่ออก
5. ซับให้แห้งด้วยผ้าแห้ง แล้วปล่อยให้แห้งสนิทในอากาศ จึงค่อยทาครีมบำรุง

น้ำที่เหลือบนผิวหนังทิ้งคราบน้ำไว้ได้ ตรงนี้เป็นข้อที่คนทำพลาดบ่อยที่สุด คือเช็ดแล้วปล่อยให้เปียกค้างโดยไม่ซับ

ครีมบำรุงหนัง ใช้เมื่อไรและห้ามใช้เมื่อไร

ตัวเลขสองแหล่งไม่ตรงกันเป๊ะ This Old House บอก 6 ถึง 12 เดือนต่อครั้ง ส่วนชุดน้ำยาทำความสะอาดและครีมของ IKEA ให้ใช้ปีละครั้ง ผมจึงมองว่าปีละครั้งเป็นฐานที่ปลอดภัย และขยับถี่ขึ้นเมื่อผิวหนังเริ่มแห้งหรือหมองตามที่ผู้ผลิตแนะนำ

ข้อที่ต้องอ่านป้ายคือบางรุ่นห้ามใช้ครีมเลย IKEA ระบุว่าหนังรุ่น SEGLORA ห้ามใช้น้ำยาหรือครีม เพราะจะทำให้เป็นคราบแทนที่จะสะอาด ให้ดูดฝุ่นด้วยหัวแปรงนุ่มและเช็ดด้วยผ้าหมาดเท่านั้น และหนังเคลือบพลาสติกไม่ต้องทาครีมบำรุง กรณีนี้เป็นตัวอย่างว่าทำไมต้องรู้ชนิดผิวก่อนจะซื้อผลิตภัณฑ์

คราบที่เจอบ่อย และต้องทำภายในกี่นาที

คราบมันควรเช็ดเร็วที่สุด IKEA ระบุว่าไขมันละลายชั้นเคลือบป้องกันที่ผิวได้ แล้วทำลายหนังชั้นล่าง ส่วน This Old House แนะนำโรยเบกกิ้งโซดาหรือแป้งข้าวโพดบนคราบมัน ทิ้งไว้หลายชั่วโมง แล้วปัดออกก่อนเช็ดด้วยน้ำสบู่อ่อน

คราบหมึกปากกา ใช้ก้านสำลีแตะแอลกอฮอล์เบา ๆ เท่าที่จำเป็น แหล่งเดียวกันเตือนว่าแอลกอฮอล์กัดผิว ให้ใช้น้อยแล้วตามด้วยการทำความสะอาดและบำรุง ไวน์แดงหรือกาแฟ ซับก่อนด้วยผ้าแห้ง อย่าถู เพราะการถูดันคราบลงลึก

โซฟาผ้าและหนังเทียม ดูแลต่างจากหนังแท้ตรงไหน

ผ้าเคลือบและหนังเคลือบพลาสติกไม่ต้องการครีม IKEA ระบุว่าผ้าเคลือบไม่ต้องใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดใด ๆ ดูดฝุ่นและเช็ดด้วยผ้าหมาดก็พอ ข้อห้ามที่ตามมาคือไม่เอาตัวทำละลายหรือแอลกอฮอล์แรง ๆ ไปถู เพราะชั้นพลาสติกบางจะเสียก่อน

โซฟาผ้าทอ ให้ดูป้ายใต้เบาะว่าผู้ผลิตกำหนดให้ซักด้วยน้ำหรือสารละลายแห้ง และอย่าราดน้ำให้ซึมถึงฟองน้ำด้านใน เพราะแห้งยากและเป็นต้นเหตุของกลิ่นอับ การซักโซฟาผ้าทั้งตัวเป็นงานเฉพาะที่ต้องดูรหัสป้ายผ้าก่อน ส่วนงานระยะยาวคือดูดฝุ่นกับสลับเบาะตามตารางด้านล่าง

ผิวหนังเทียมที่เริ่มเป็นรอยแตกเล็ก ๆ ตามขอบเบาะ แสดงว่าชั้นเคลือบใกล้หมดอายุ ซ่อมเองทำได้แค่ชะลอ ถ้าเดินไปถึงขั้นลอกเป็นแผ่น ร้านหุ้มโซฟาจะเป็นคำตอบที่ถูกกว่าซื้อใหม่ในหลายกรณี

ตารางงานดูแลโซฟา ใช้เป็นตัวอย่างตั้งเตือนในมือถือ

ตารางนี้ผมรวมจากตัวเลขของสองแหล่งข้างต้น ปรับให้ตรงกับงานที่คนทำได้จริง ไม่ใช่ข้อกำหนดของผู้ผลิตรุ่นใดรุ่นหนึ่ง

ความถี่	งาน	วัสดุที่ใช้กับ
ทุกสัปดาห์	ดูดฝุ่นด้วยหัวแปรงนุ่ม ตามตะเข็บและใต้เบาะ	ทุกวัสดุ
ทุก 2 ถึง 3 สัปดาห์	เช็ดด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์หมาด แล้วซับแห้ง	หนัง ผ้าเคลือบ หนังเทียม
เมื่อมีคราบ	ซับทันที อย่าถู แล้วทำตามชนิดคราบ	ทุกวัสดุ
ทุกเดือน	สลับตำแหน่งเบาะและที่นั่งประจำ ดูตะเข็บ	ทุกวัสดุ
ทุก 6 ถึง 12 เดือน	ครีมบำรุงหนัง ตามที่ป้ายอนุญาต	หนังแท้ที่ผู้ผลิตให้ใช้ครีม
ตอนจัดห้องใหม่	วัดระยะจากแดด หน้าต่าง และความร้อน	ทุกวัสดุ

ก่อนส่งช่างหรือก่อนตัดสินใจเปลี่ยนโซฟา

ถ้าเบาะยุบลึกจนรองรับตัวไม่อยู่ ปัญหาอยู่ที่โฟมหรือสปริงใต้เบาะ ไม่ใช่ผิวหุ้ม และการทาครีมไม่ช่วย เลือกโซฟาที่เปลี่ยนเบาะหรือผ้าหุ้มได้จะประหยัดกว่าในระยะยาว เรื่องนี้ต่อได้ที่ เลือกโซฟาให้นั่งสบายหลายปี ส่วนใครกำลังชั่งใจระหว่างหนังกับผ้าสำหรับบ้านชื้นหน้าฝน อ่านต่อที่ โซฟาหนังกับโซฟาผ้า โครงไม้ของโซฟาที่เริ่มส่งเสียงหรือขาร้าว มีแนวทางอยู่ใน ซ่อมเฟอร์นิเจอร์ไม้ และถ้าผนังหลังโซฟามีจุดชื้นหรือราดำ ให้แก้ที่ผนังก่อนตาม ผนังชื้นขึ้นราดำ ไม่ใช่ย้ายแต่โซฟา

ก่อนใช้น้ำยาใด ๆ กับโซฟาราคาสูง โทรถามศูนย์บริการของผู้ผลิตรุ่นนั้นหนึ่งข้อ คือ ผิวหุ้มรุ่นนี้ใช้ครีมหรือน้ำยาอะไรได้ และอะไรห้าม เพราะดังที่เห็นจากกรณี IKEA คำตอบต่างกันตามรุ่น