โซฟาหนังกับโซฟาผ้า แบบไหนดีสำหรับบ้านอากาศร้อนชื้น

ผมไม่ตอบคำถามนี้ด้วยการบอกว่าแบบไหนดีกว่า เพราะโซฟาตัวเดียวกันเป็นตัวเลือกที่ดีในบ้านหนึ่งและเป็นตัวเลือกที่แย่ในอีกบ้าน สิ่งที่ตัดสินจริงคือห้องนั่งเล่นเปิดแอร์หรือไม่ บ้านมีสัตว์เลี้ยงหรือเด็กเล็กหรือไม่ ห้องชื้นแค่ไหนช่วงหน้าฝน และคุณพร้อมดูแลมากน้อยเท่าไร ถ้าตอบสี่ข้อนี้ได้ คำตอบเรื่องหนังหรือผ้าจะออกมาเอง เรื่องที่ซับซ้อนกว่าคือคำว่า "หนัง" กับคำว่า "ผ้า" ในร้านเฟอร์นิเจอร์ครอบคลุมวัสดุหลายชนิดที่ต่างกันมาก ผมจะแยกให้เห็นทีละชนิด

สี่คำถามที่ต้องตอบก่อนไปร้าน

คำถาม	ถ้าตอบว่าใช่	ถ้าตอบว่าไม่
ห้องนั่งเล่นเปิดแอร์เป็นประจำไหม	หนังและผ้าใช้ได้ทั้งคู่	ผ้าเย็นสบายกว่า
มีแมวหรือสุนัขที่ขึ้นโซฟาไหม	เลี่ยงผ้าทอห่วงและหนังผิวบาง	เลือกได้กว้าง
มีเด็กเล็กที่กินขนมบนโซฟาไหม	ผ้าหุ้มถอดซักได้ หรือหนังเทียมเกรดดี	เลือกได้กว้าง
ห้องชื้น มีกลิ่นอับช่วงหน้าฝนไหม	ระวังหนังแท้และผ้าธรรมชาติ ต้องคุมความชื้น	เลือกได้กว้าง

ข้อสุดท้ายเป็นเรื่องที่คู่มือเลือกโซฟาจากต่างประเทศไม่ค่อยพูด แต่สำคัญมากกับบ้านในเมืองไทย สำหรับเรื่องขนาด ความลึกที่นั่ง โครง และสปริง ผมเขียนไว้แล้วใน วิธีเลือกโซฟา ในที่นี้จะคุยเฉพาะวัสดุหุ้ม

หนังในร้านเฟอร์นิเจอร์มีกี่แบบ

ป้ายที่เขียนว่า "โซฟาหนัง" อาจหมายถึงวัสดุตั้งแต่หนังวัวทั้งผืนไปจนถึงพลาสติกเคลือบผ้า ราคาและอายุต่างกันหลายเท่า

ชนิด	คืออะไร	จุดเด่น	จุดอ่อน
หนังแท้ผิวเต็ม (full grain)	หนังชั้นนอกสุดที่ไม่ขัดผิว	ทนที่สุด สีเข้มและสวยขึ้นตามอายุ	ราคาสูงสุด เห็นรอยขีดข่วนตามธรรมชาติ
หนังแท้ขัดผิว (top grain / corrected)	หนังชั้นนอกที่ขัดและพิมพ์ลายใหม่	ผิวสม่ำเสมอ ทำความสะอาดง่าย	ไม่ได้อายุยาวเท่าผิวเต็ม
หนังแท้ชั้นในหรือหนังอัด	หนังชั้นล่างหรือเศษหนังอัดเคลือบผิว	ราคาถูกลง	ผิวเคลือบลอกได้ อายุสั้นกว่ามาก
หนัง PU	ผ้าเคลือบโพลียูรีเทน	นุ่มคล้ายหนังแท้ ราคาย่อมเยา	ผิวลอกเป็นแผ่นเมื่อเสื่อม
หนัง PVC	ผ้าเคลือบพีวีซี	ทนน้ำ เช็ดง่าย ทนกว่า PU ในหลายกรณี	แข็ง เย็นตอนเปิดแอร์ ร้อนติดผิวตอนไม่เปิด

วิธีถามที่ได้คำตอบตรงคือ ถามผู้ขายว่า "ส่วนที่นั่งกับพนักพิงด้านหน้าเป็นหนังแท้ชั้นไหน แล้วด้านข้างกับด้านหลังเป็นอะไร" โซฟาหนังแท้ราคากลางจำนวนมากใช้หนังแท้เฉพาะส่วนที่ตัวคนสัมผัส แล้วใช้หนังเทียมสีเดียวกันที่ด้านข้างและด้านหลัง ซึ่งไม่ใช่เรื่องผิด แต่ควรรู้ก่อนจ่าย

ผ้าหุ้มโซฟาแต่ละชนิด

ผ้าก็หลากหลายพอกัน ผ้าชนิดเดียวกันที่ทอแน่นกับทอหลวมยังทนต่างกันมาก

ชนิดผ้า	สัมผัส	การดูแล	เหมาะกับ
ผ้าฝ้าย ผ้าลินิน	เย็น ระบายอากาศ	ยับง่าย คราบน้ำมันฝังเร็ว	บ้านไม่มีสัตว์ ห้องไม่เปิดแอร์
ผ้าโพลีเอสเตอร์ทอแน่น	กลาง ๆ	เช็ดคราบง่าย ไม่ค่อยซีด	บ้านทั่วไป บ้านมีเด็ก
ผ้ากำมะหยี่	นุ่ม ดูหรู	ขนลู่ตามทางนั่ง เห็นรอยกด	ห้องที่ใช้ไม่หนัก
ผ้าใยสังเคราะห์เคลือบกันน้ำ	กลาง ๆ	น้ำเกาะเป็นหยด เช็ดออกง่าย	บ้านมีเด็กเล็ก
ผ้าทอห่วงหรือผ้าบูเคล่	หนานุ่ม มีลายนูน	เล็บสัตว์เกี่ยวห่วงดึงขาด	บ้านไม่มีแมว
ผ้าไมโครไฟเบอร์	เรียบ นุ่ม	ขนสัตว์ไม่ติดลึก ปัดออกง่าย	บ้านมีสุนัขและแมว

ผ้าที่ผสมใยธรรมชาติกับใยสังเคราะห์ เช่น ฝ้ายผสมโพลีเอสเตอร์ มักได้ทั้งความสบายและความทน เป็นตัวเลือกกลางที่ผมแนะนำบ่อยสำหรับบ้านที่ไม่แน่ใจ

ตัวเลขความทนถลอก อ่านอย่างไร

ผ้าหุ้มเฟอร์นิเจอร์ที่ดีมักมีค่าความทนถลอกระบุไว้ในสเปก หน่วยที่เห็นบ่อยคือรอบ Martindale ซึ่งมาจากวิธีทดสอบตามมาตรฐาน ISO 12947 เครื่องจะถูผ้าตัวอย่างไปเรื่อย ๆ แล้วนับจำนวนรอบจนผ้าขาดหรือเสียสภาพ ยิ่งตัวเลขสูง ผ้ายิ่งทนการเสียดสี

ข้อที่ควรรู้คือ ISO 12947 ใช้กับผ้าทอ ส่วนผ้าที่เคลือบยางหรือพลาสติก ซึ่งรวมถึงหนังเทียม PU และ PVC ใช้มาตรฐาน ISO 5470-2 ซึ่งใช้เครื่อง Martindale เหมือนกันแต่ทดสอบผิวเคลือบทั้งแบบแห้งและแบบเปียก ตัวเลขของสองมาตรฐานจึงเอามาเทียบตรง ๆ กันไม่ได้

วิธีใช้ตัวเลขนี้ในร้าน

• ถามผู้ขายว่าผ้าหรือหนังเทียมรุ่นนี้ทดสอบความทนถลอกด้วยมาตรฐานอะไร ได้กี่รอบ
• เทียบเฉพาะวัสดุที่ทดสอบด้วยวิธีเดียวกัน
• โซฟาที่นั่งทุกวันในบ้านที่มีเด็กหรือสัตว์ ควรเลือกวัสดุที่ผู้ผลิตจัดให้อยู่ในเกรดใช้งานหนัก
• ถ้าร้านไม่มีข้อมูลเลย ให้ถือว่าเป็นผ้าเกรดตกแต่ง และใช้กับโซฟาในห้องที่ใช้ไม่บ่อย

ผมไม่ได้ใส่เกณฑ์ตัวเลขรอบตายตัวไว้ตรงนี้ เพราะแต่ละผู้ผลิตและแต่ละสมาคมแบ่งเกรดไม่เหมือนกัน การถามเกรดการใช้งานจากผู้ผลิตตรง ๆ แม่นกว่า

ความชื้นและเชื้อรา โจทย์ของบ้านเมืองร้อน

หน้าฝนในบ้านที่ปิดหน้าต่างทั้งวัน โซฟาทุกชนิดมีโอกาสขึ้นราได้ แต่ขึ้นต่างกัน หนังแท้ซึ่งเป็นวัสดุจากสัตว์ขึ้นราเป็นจุดขาวหรือเขียวบนผิวได้ ผ้าฝ้ายและลินินอมความชื้นและมีกลิ่นอับ ส่วนผ้าใยสังเคราะห์และหนังเทียมขึ้นราที่ผิวน้อยกว่า แต่ฟองน้ำด้านในยังอับชื้นได้

สำนักงานปกป้องสิ่งแวดล้อมสหรัฐฯ ให้หลักควบคุมเชื้อราในบ้านไว้ ซึ่งใช้ได้ตรงกับโซฟา

• รักษาความชื้นในห้องให้ต่ำกว่า 60% ช่วงที่ดีคือ 30 ถึง 50%
• ของที่เปียกต้องทำให้แห้งภายใน 24 ถึง 48 ชั่วโมง ไม่อย่างนั้นราจะเริ่มขึ้น
• วัสดุที่มีรูพรุนซึ่งขึ้นราแล้ว อาจต้องทิ้ง เพราะทำความสะอาดได้ไม่หมด

ข้อสุดท้ายหมายถึงฟองน้ำในเบาะโซฟาด้วย น้ำหกบนโซฟาผ้าที่ซึมลงฟองน้ำแล้วปล่อยทิ้งไว้หลายวันในหน้าฝน เป็นต้นเหตุกลิ่นอับที่ซักผ้าหุ้มเท่าไรก็ไม่หาย ห้องที่มีปัญหาความชื้นจากผนัง ควรแก้ที่ผนังก่อนซื้อโซฟาใหม่ ดู ผนังชื้นและเชื้อรา

สัตว์เลี้ยง เด็ก และการใช้งานจริง

ตารางนี้สรุปจากลักษณะวัสดุและการใช้งานทั่วไปมากกว่าจากสเปก ถือเป็นแนวทางประเมิน ไม่ใช่ผลทดสอบ

สถานการณ์	วัสดุที่รอดได้ดี	วัสดุที่เสียเร็ว
แมวที่ลับเล็บ	ไมโครไฟเบอร์ ผ้าทอแน่นเรียบ หนัง PVC หนา	ผ้าทอห่วง ลินินทอหลวม หนังแท้ผิวบาง
สุนัขขนร่วง	หนังทุกชนิด ไมโครไฟเบอร์	กำมะหยี่ ผ้าทอนูน
เด็กเล็กทำหกบ่อย	หนังเทียมเกรดดี ผ้าเคลือบกันน้ำ ผ้าหุ้มถอดซัก	ลินิน ฝ้ายสีอ่อน
คนสูงวัยที่ลุกนั่งบ่อย	ผ้าหรือหนังที่ไม่ลื่น	หนังเงาลื่น
ห้องโดนแดดส่องช่วงบ่าย	ผ้าใยสังเคราะห์ที่กันซีด	หนังแท้ ผ้าฝ้ายสีเข้ม

หนังแท้ที่โดนแดดตรงทุกวันจะแห้ง ซีด และแตกเร็ว ผ้าฝ้ายสีเข้มก็ซีดเป็นแถบตามแนวแดด ถ้าย้ายโซฟาไม่ได้ ให้แก้ด้วยม่านหรือฟิล์มกรองแสง

ต้นทุนตลอดอายุ ไม่ใช่แค่ราคาป้าย

การเทียบราคาโซฟาหนังกับผ้าแค่ราคาป้ายมักทำให้ตัดสินใจพลาด ผมให้คิดเพิ่มอีกสามอย่าง

1. อายุที่คาดได้ หนังแท้ผิวเต็มที่ดูแลดีใช้ได้นานกว่าหนัง PU หลายเท่า หนัง PU ที่ลอกแล้วซ่อมไม่ได้ ต้องหุ้มใหม่ทั้งตัว
2. ค่าดูแล หนังแท้ต้องทำความสะอาดและบำรุงเป็นระยะ โซฟาผ้าต้องซักหรือจ้างทำความสะอาดปีละครั้งสองครั้ง
3. ทางเลือกเมื่อเบื่อหรือเสีย โซฟาผ้าที่ผ้าหุ้มถอดได้ ซื้อผ้าหุ้มชุดใหม่เปลี่ยนลุคได้ ส่วนโซฟาหนังเปลี่ยนได้แค่หมอนอิงกับผ้าคลุม

สำหรับบ้านที่วางแผนอยู่ยาวและไม่มีสัตว์เลี้ยงข่วน หนังแท้ผิวเต็มคุ้มในระยะยาว สำหรับบ้านที่มีเด็กเล็กและอยากเปลี่ยนลุคทุกไม่กี่ปี โซฟาผ้าหุ้มถอดได้คุ้มกว่า หนัง PU ราคาถูกเป็นตัวเลือกที่ผมแนะนำน้อยที่สุดสำหรับโซฟาที่นั่งทุกวัน

โซฟากับห้องทั้งห้อง

วัสดุโซฟาเป็นพื้นผิวชิ้นใหญ่ที่สุดในห้องนั่งเล่น มันเปลี่ยนบรรยากาศทั้งห้องได้ หนังสีน้ำตาลเข้มกับพื้นไม้ให้ห้องหนักแน่น ผ้าสีอ่อนในห้องเล็กทำให้ห้องดูโปร่ง ถ้าห้องมีพื้นแข็งและผนังเรียบมาก โซฟาหนังจะทำให้ห้องมีเสียงก้อง ผ้าช่วยซับเสียงได้มากกว่า พรมผืนใหญ่ช่วยได้อีกแรง ดู พรมห้องนั่งเล่น ส่วนการจัดห้องเล็กให้โซฟาไม่กินที่ ดูได้ใน แต่งห้องนั่งเล่นเล็ก

ดูแลให้ใช้ได้นาน แยกตามวัสดุ

หนังแท้ต้องการการดูแลที่สม่ำเสมอแต่ไม่ยาก ปัดฝุ่นด้วยผ้าแห้งนุ่มทุกสัปดาห์ เช็ดด้วยผ้าหมาดน้ำเปล่าเมื่อเลอะ แล้วใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงหนังตามที่ผู้ผลิตแนะนำเป็นระยะ สิ่งที่ทำลายหนังเร็วที่สุดคือแดดตรง ความร้อนจากเครื่องทำความร้อน และน้ำยาทำความสะอาดทั่วไปที่มีแอลกอฮอล์หรือด่างแรง

หนังเทียมดูแลง่ายที่สุดในระยะสั้น เช็ดด้วยผ้าชุบน้ำสบู่อ่อนได้ แต่ห้ามใช้น้ำยาที่มีตัวทำละลาย เพราะจะทำให้ผิวเคลือบแข็งและแตกเร็วขึ้น หนัง PU ที่เริ่มเห็นรอยแตกลายงาที่ขอบเบาะ คือสัญญาณว่าจะลอกในอีกไม่นาน

โซฟาผ้าควรดูดฝุ่นด้วยหัวแปรงทุกสัปดาห์ ฝุ่นที่สะสมในเนื้อผ้าทำหน้าที่เหมือนกระดาษทรายทุกครั้งที่มีคนนั่ง คราบที่หกให้ซับออกทันทีโดยไม่ขยี้ แล้วใช้วิธีที่ผู้ผลิตกำหนด ผ้าหลายชนิดมีรหัสบอกว่าทำความสะอาดด้วยน้ำได้ หรือต้องใช้ตัวทำละลายเท่านั้น ถามรหัสนี้ตั้งแต่ในร้าน และสลับหมุนเบาะนั่งเป็นระยะ เบาะจะยุบเท่ากันทุกตัว ไม่เป็นหลุมเฉพาะที่ประจำของใครคนหนึ่ง

เช็กลิสต์ในร้านก่อนจ่ายเงิน

• ถามชนิดหนังหรือผ้าที่ส่วนนั่ง พนักพิง ด้านข้าง และด้านหลังแยกกัน
• ถามมาตรฐานและผลทดสอบความทนถลอกของวัสดุ
• ถามว่าผ้าหุ้มถอดซักได้หรือไม่ และมีผ้าหุ้มสำรองขายไหม
• นั่งจริงอย่างน้อยห้านาที ในชุดที่ใส่อยู่บ้าน
• ลองเอาเล็บขูดเบา ๆ ที่มุมล่างด้านหลัง ดูว่าผิวเป็นรอยง่ายแค่ไหน
• ถามวิธีทำความสะอาดที่ผู้ผลิตแนะนำ และเงื่อนไขรับประกันวัสดุหุ้ม