ซ่อมเฟอร์นิเจอร์ไม้เอง ข้อต่อหลวม รูสกรูหวาน รอยผิว

ซ่อมเฟอร์นิเจอร์ไม้ให้ได้ผล ต้องแยกให้ออกก่อนว่าปัญหาอยู่ที่ชั้นไหน มีสามชั้น ชั้นโครงสร้าง เช่น ข้อต่อหลวม ขาโยก รูสกรูหวาน ชั้นผิวเคลือบ เช่น รอยขีดข่วน คราบด่างขาว ผิวด้าน และชั้นเนื้อไม้ เช่น ไม้บิ่น รอยบุบ วีเนียร์ร่อน แต่ละชั้นใช้วิธีและวัสดุต่างกัน และกฎที่ใช้ได้ทุกชั้นคือเริ่มจากวิธีที่เบาที่สุดที่แก้ได้ ค่อยขยับไปวิธีที่หนักขึ้น

วินิจฉัยก่อนลงมือ

อาการ	ชั้นของปัญหา	วิธีที่เบาที่สุด	วิธีถัดไปถ้าไม่หาย
เก้าอี้โยก โต๊ะโยก	โครงสร้าง	ขันสกรูหรือน็อตยึดที่มีอยู่	ถอดข้อต่อ ทากาวใหม่ หนีบ
สกรูหมุนฟรี บานพับห้อย	โครงสร้าง	สกรูขนาดยาวขึ้นเล็กน้อย	อุดรูแล้วเจาะนำใหม่
รอยขีดข่วนบางๆ	ผิวเคลือบ	ทำความสะอาด ลงแว็กซ์หรือน้ำมัน	ปากกาซ่อมสีหรือเคลือบเฉพาะจุด
คราบขาวจากแก้วน้ำ	ผิวเคลือบ	ลมอุ่นเป่าห่างๆ	ขัดเบาด้วยผงขัดละเอียด
คราบดำจากน้ำ	เนื้อไม้	ไม่มีวิธีเบา	ขัดผิวและเคลือบใหม่
รอยบุบ	เนื้อไม้	ไอน้ำผ่านผ้าชื้นให้เสี้ยนฟู	อุดด้วยวัสดุอุดไม้แล้วแต่งสี
วีเนียร์ร่อนเป็นฟอง	เนื้อไม้ผิวหน้า	ฉีดกาวใต้แผ่นแล้วกดทับ	ตัดเปลี่ยนชิ้นวีเนียร์
ผิวด้าน ซีด เหนียว	ผิวเคลือบ	ทำความสะอาดลึก	ลอกผิวทั้งชิ้นและเคลือบใหม่

ถ้าเฟอร์นิเจอร์เป็นไม้แผ่นปิดผิว เช่น MDF หรือปาร์ติเคิล วิธีซ่อมผิวจะต่างจากไม้จริง ผิวเมลามีนหรือลามิเนตขัดไม่ได้ และขอบที่บวมน้ำแล้วกลับไม่ได้ ดูวิธีแยกไม้แผ่นแต่ละชนิดได้ที่ ไม้ MDF กับไม้ปาร์ติเคิล ต่างกันยังไง

เครื่องมือและวัสดุที่ใช้บ่อย

• แคลมป์หรือสายรัดหนีบ อย่างน้อยสองตัว
• กาวไม้ชนิด PVA สำหรับงานในร่ม
• ค้อนยางสำหรับเคาะข้อต่อเข้าที่โดยไม่ให้ผิวช้ำ
• สิ่วเล็กหรือมีดคัตเตอร์สำหรับขูดกาวเก่า
• กระดาษทรายหลายเบอร์ ตั้งแต่หยาบกลางถึงละเอียดมาก
• ไม้จิ้มฟันหรือเสี้ยนไม้ และวัสดุอุดไม้
• ผ้าสะอาด ถุงมือ หน้ากาก แว่นตา

เครื่องมือพื้นฐานอื่นๆ ที่ควรมีติดบ้านดูได้ใน เครื่องมือช่างพื้นฐาน

ข้อต่อหลวม ซ่อมให้จบในครั้งเดียว

เก้าอี้ไม้ที่โยกเป็นงานซ่อมที่เจอบ่อยที่สุด สาเหตุมักเป็นกาวในข้อต่อเสื่อมจนเดือยหลวมในรู การหยอดกาวเข้าร่องโดยไม่ถอดแทบไม่ได้ผล หนังสือ Wood Handbook บท Adhesives ของ USDA อธิบายว่ากาวไม้ส่วนใหญ่ไม่ได้ออกแบบให้อุดช่องว่าง ต้องให้ผิวไม้สองด้านแนบกันภายใต้แรงหนีบ และกาวสำหรับประกอบเฟอร์นิเจอร์ในร่ม (non-structural) จะเสียแรงยึดเมื่อเจอน้ำหรือความชื้นสูง เดือยที่หลวมและมีกาวเก่าเคลือบอยู่จึงยึดไม่ติด

ขั้นตอนที่ได้ผล

1. ถอดข้อต่อที่หลวม เคาะด้วยค้อนยางเบาๆ ถ้ามีสกรูหรือตะปูเสริม ถอดออกก่อน
2. ขูดกาวเก่าออกจากเดือยและรูให้หมด จนเห็นเนื้อไม้ กาวใหม่ไม่ยึดกับกาวเก่า
3. ลองประกอบแห้งโดยไม่ทากาว ถ้าเดือยหลวมมาก ให้พอกเดือยด้วยแผ่นไม้บางหรือวีเนียร์ทากาว ทิ้งให้แห้ง แล้วแต่งให้พอดีรู
4. ทากาวทั้งที่เดือยและในรู ประกอบ แล้วหนีบด้วยแคลมป์หรือสายรัด
5. วัดเฉียงหรือวางเก้าอี้บนพื้นเรียบ ตรวจว่าขาทั้งสี่แตะพื้นก่อนกาวเซ็ต
6. เช็ดกาวที่ปลิ้นออกมาด้วยผ้าหมาดทันที กาวที่แห้งบนผิวจะทำให้สีย้อมหรือเคลือบไม่ติด
7. ทิ้งไว้ตามเวลาที่ฉลากกาวระบุก่อนนั่งจริง

USDA ระบุว่ากาวมีช่วงเวลาที่ต้องรู้สามช่วง คือเวลาเปิด เวลาประกอบ และเวลาหนีบ และกาวใช้เวลาตั้งแต่หลายชั่วโมงจนถึงหลายสัปดาห์กว่าจะได้แรงยึดเต็มที่ แรงหนีบต้องพอให้ผิวแนบกัน แต่ไม่มากจนบีบกาวออกจากรอยต่อจนหมด

รูสกรูหวาน

สกรูที่หมุนฟรีเกิดจากเกลียวในเนื้อไม้ถูกกินจนหมด เจอบ่อยที่บานพับตู้และมือจับลิ้นชัก วิธีซ่อมขึ้นกับวัสดุ

ไม้จริง ถอดสกรูออก อัดไม้จิ้มฟันหรือเสี้ยนไม้ที่จุ่มกาวลงในรูให้แน่น ตัดเสมอผิว ทิ้งให้กาวแห้ง แล้วเจาะรูนำใหม่ก่อนขันสกรูกลับ การเจาะนำช่วยกันไม้แตก

ไม้แผ่นปาร์ติเคิลหรือ MDF เนื้อแผ่นที่แตกเป็นผงจะไม่จับสกรูแน่นเท่าเดิมแม้จะอุดแล้ว ทางที่ทนกว่าคือย้ายตำแหน่งสกรูเล็กน้อยไปยังเนื้อดี หรือใช้พุกสำหรับไม้แผ่น สำหรับบานพับถ้วยที่หลุดจากบานตู้ ร้านอุปกรณ์มีชุดซ่อมรูถ้วยขายแยก

เวลาขันสกรูกลับ อย่าขันจนสุดแรง USDA ระบุว่าการขันจนเกลียวรูดทำให้แรงยึดลดลงมาก และการขันพอตึงเป็นจุดที่เหมาะที่สุด

วีเนียร์ร่อนและขอบบิ่น

วีเนียร์ที่ร่อนเป็นฟองหรือเผยอที่ขอบ ซ่อมได้ถ้าแผ่นยังอยู่ครบ ใช้มีดคัตเตอร์กรีดตามแนวเสี้ยนที่กลางฟอง ใช้เข็มฉีดยาหรือไม้บางๆ สอดกาวไม้เข้าใต้แผ่น กดให้แนบ เช็ดกาวที่ล้น แล้ววางของหนักทับโดยมีแผ่นพลาสติกกันกาวติด ทิ้งไว้ข้ามคืน

ขอบไม้จริงที่บิ่นเล็กน้อย ถ้ายังมีเศษชิ้นที่หลุด ติดกลับด้วยกาวไม้และเทปกาวรัดไว้ ถ้าเศษหาย ใช้วัสดุอุดไม้ที่สีใกล้เคียง พอกให้นูนกว่าผิวเล็กน้อย ทิ้งให้แห้ง แล้วขัดเรียบ

ลิ้นชักไม้ฝืดและบานตู้ตก

ลิ้นชักไม้จริงรุ่นเก่าที่ไม่มีรางโลหะ วิ่งบนไม้รองด้านล่าง เมื่อใช้นานไม้รองจะสึกเป็นร่อง ลิ้นชักจึงเอียงและฝืด ดึงลิ้นชักออก ดูรอยสึกที่ไม้รองและขอบล่างของลิ้นชัก ถ้าสึกไม่มาก ถูเทียนไขหรือขี้ผึ้งตามแนวที่เสียดสีก็ช่วยให้ลื่นขึ้น ถ้าสึกเป็นร่องลึก ให้ติดแถบไม้บางทากาวเสริมไม้รองให้ได้ระดับเดิม

ฤดูฝนลิ้นชักไม้จริงฝืดขึ้นเพราะไม้ดูดความชื้นและขยายตัว อย่าเพิ่งไสลิ้นชักในช่วงนั้น รอดูในช่วงอากาศแห้งก่อน ถ้าไสออกตอนไม้บวม ลิ้นชักจะหลวมเกินเมื่อไม้หดกลับ

บานตู้ที่ตกเกือบทุกครั้งมาจากสกรูบานพับคลายหรือรูหวาน ขันสกรูให้แน่นก่อน ถ้าหมุนฟรี ใช้วิธีซ่อมรูสกรูหวานด้านบน แล้วค่อยปรับระยะบาน

รอยบนผิวเคลือบ

รอยขีดข่วนที่อยู่แค่ในชั้นเคลือบ ไม่ถึงเนื้อไม้ มักจางลงหลังทำความสะอาดและลงแว็กซ์ ถ้ารอยถึงเนื้อไม้สีอ่อนกว่าผิว ปากกาหรือดินสอสีสำหรับซ่อมเฟอร์นิเจอร์ช่วยกลบได้

รอยบุบที่ไม่มีเสี้ยนขาด ใช้วิธีไอน้ำ วางผ้าชื้นบนรอย แล้วกดเตารีดร้อนลงบนผ้าสั้นๆ ทีละครั้ง ไอน้ำจะทำให้เสี้ยนไม้ที่ถูกกดฟูกลับ วิธีนี้ใช้ได้กับไม้จริงที่ผิวเคลือบบาง หรือในจุดที่พร้อมเคลือบใหม่อยู่แล้ว เพราะไอน้ำทำให้ผิวเคลือบขุ่นได้

ถ้าผิวทั้งหน้ามีรอยมากจนซ่อมเฉพาะจุดไม่คุ้ม หรือเป็นพื้นไม้ ดูวิธีจัดการรอยบนพื้นได้ใน ซ่อมรอยขีดข่วนพื้นไม้

ลอกผิวทั้งชิ้น เมื่อจำเป็นจริง

การลอกผิวเคลือบเก่าออกทั้งหมดเป็นงานหนักที่สุด และมีความเสี่ยงต่อสุขภาพมากที่สุด USDA บท Finishing of Wood แบ่งวิธีลอกเป็นสองแบบ คือแบบกลไก เช่น การขัดหรือใช้ความร้อน และแบบเคมี โดยใช้น้ำยาลอกสี ไม่ว่าวิธีไหน หลังลอกต้องขัดผิวก่อนเคลือบใหม่เสมอ

เรื่องที่ต้องรู้ก่อนเลือกวิธี

• ฝุ่นจากการขัดและไอจากน้ำยาเป็นพิษได้ USDA แนะนำให้ใช้หน้ากากกันสารที่เหมาะกับงาน และระบุว่าหน้ากากกันฝุ่นทั่วไปจากร้านวัสดุกันไอระเหยไม่ได้
• น้ำยาลอกสีที่มีเมทิลีนคลอไรด์ลอกได้เร็ว แต่ USDA ระบุว่าเป็นสารที่อาจก่อมะเร็ง สหภาพยุโรปห้ามขายให้ผู้ใช้ทั่วไปตั้งแต่ปี 2011 และ EPA ของสหรัฐฯ ห้ามในปี 2019 USDA เตือนด้วยว่าอย่าเหมาเอาว่าน้ำยาทางเลือกปลอดภัยทุกตัว ให้อ่านฉลากและใช้อุปกรณ์ป้องกันเสมอ
• น้ำยาลอกสีชนิดด่างต้องป้องกันตาและผิวหนัง
• ขั้นตอนลอกด้วยน้ำยาโดยทั่วไปคือ ทาน้ำยา รอให้สีพอง ขูดออก ปรับสภาพผิวตามที่ฉลากระบุ ล้าง ทิ้งให้แห้ง แล้วขัด

เลือกเคลือบใหม่

หลังขัดเรียบแล้ว เลือกชั้นเคลือบตามการใช้งาน โต๊ะกินข้าวและโต๊ะทำงานที่เจอน้ำและความร้อน ต้องการผิวเคลือบแบบฟิล์มที่แข็ง เช่น โพลียูรีเทน เก้าอี้และตู้ที่ต้องการผิวสัมผัสเป็นธรรมชาติ ใช้น้ำมันเคลือบไม้ได้ แต่ต้องทาซ้ำบ่อยกว่า

การใช้งาน	ผิวเคลือบที่เหมาะ	ข้อสังเกต
หน้าโต๊ะกินข้าว	โพลียูรีเทนหรือเคลือบฟิล์มแข็ง	ทนน้ำและความร้อนดีกว่า ซ่อมเฉพาะจุดยาก
เก้าอี้ ตู้ ชั้นวาง	น้ำมันเคลือบไม้หรือแว็กซ์	ซ่อมรอยง่าย ทาซ้ำตามรอบ
ชิ้นที่อยากเปลี่ยนสี	สีย้อมแล้วเคลือบใส	ทดลองสีบนจุดที่มองไม่เห็นก่อน
ชิ้นทาสีทึบ	สีน้ำมันหรือสีอะคริลิกสำหรับไม้	รองพื้นก่อนทาทุกครั้ง

ขั้นตอนและข้อต่างของเคลือบแต่ละชนิดมีรายละเอียดใน แลกเกอร์และน้ำยาเคลือบไม้ และถ้าต้องการเปลี่ยนสีไม้ ดู สีย้อมไม้

งานที่ควรส่งช่าง

งานบางอย่างคุ้มกว่าถ้าให้ช่างทำ เพราะต้องใช้เครื่องมือเฉพาะหรือพลาดแล้วแก้ไม่ได้

• ขาเก้าอี้หรือขาโต๊ะที่หักกลางท่อน ต้องต่อด้วยเดือยหรือกลึงชิ้นใหม่
• ไม้ที่ผุจากปลวกหรือความชื้น ต้องตัดเนื้อเสียออกและเปลี่ยนชิ้น
• เฟอร์นิเจอร์โบราณที่มีมูลค่า การลอกผิวเดิมทำให้มูลค่าลดได้
• งานหุ้มเบาะใหม่บนโครงไม้
• วีเนียร์แผ่นใหญ่ที่หลุดทั้งหน้า

สมมติว่าโต๊ะไม้จริงตัวหนึ่งมีทั้งขาโยก คราบน้ำดำ และรอยขีดข่วนทั่วหน้า ลำดับที่ใช้คือซ่อมข้อต่อให้แข็งแรงก่อน เพราะงานผิวจะเสียเปล่าถ้าต้องถอดโครงทีหลัง จากนั้นจัดการคราบน้ำดำด้วยการขัดผิว แล้วเคลือบใหม่ทั้งหน้า งานผิวมาทีหลังเสมอ