สรุปสั้นๆ
- กลิ่นสีมาจากสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOC) ที่ตัวทำละลายในสีปล่อยออกมา และอยู่ในอากาศได้นานหลังทาเสร็จ
- วิธีแก้หลักคือเปิดประตูหน้าต่างให้มากที่สุดตอนทาและหลังทา ใช้พัดลมช่วยดันอากาศออกนอกห้อง
- EPA ระบุว่าความเข้มข้น VOC ในบ้านสูงกว่านอกบ้านได้ถึง 10 เท่า และสูงถึง 1,000 เท่าระหว่างงานเช่นลอกสี
- กระป๋องสีที่ปิดแล้วก็ยังปล่อยก๊าซได้ ให้เก็บในที่ระบายอากาศดี ห่างเด็ก และซื้อเท่าที่ใช้
- ปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ หรือแสบตา คอ ในห้องที่เพิ่งทาสี เป็นสัญญาณให้ออกมาที่โล่งก่อน
กลิ่นสีทาบ้านลดได้ด้วยการระบายอากาศให้มากที่สุดทั้งตอนทาและหลังทาเสร็จ เปิดประตูหน้าต่างให้อากาศพาดผ่านห้อง ตั้งพัดลมดันอากาศออกนอกบ้าน และเก็บกระป๋องสีที่เหลือไว้นอกห้องนอน กลิ่นฉุนที่เราได้ยินคือสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOC) ที่ตัวทำละลายในสีปล่อยออกมา ซึ่งอยู่ในอากาศได้นานกว่าที่จมูกบอก
กลิ่นสีคืออะไร และทำไมไม่หายทันทีที่สีแห้ง
EPA ระบุว่าสี น้ำมันวานิช และแว็กซ์ ล้วนมีตัวทำละลายอินทรีย์ ตัวทำละลายเหล่านี้ระเหยออกมาเป็น VOC ทั้งตอนใช้และตอนเก็บ ความเข้มข้นของ VOC หลายชนิดในอาคารสูงกว่านอกอาคารได้ถึง 10 เท่า และงานบางอย่างเช่นลอกสีทำให้ระดับพุ่งถึง 1,000 เท่าของระดับพื้นหลังทั้งระหว่างทำและอีกหลายชั่วโมงหลังจากนั้น
ผลที่ตามมาคือกลิ่นไม่ได้หายพร้อมกับการที่สีแห้งสัมผัส ผิวสีอาจแห้งในไม่กี่ชั่วโมง แต่ก๊าซยังค้างอยู่ในห้องที่ปิดมิด ส่วนเรื่องเวลาพร้อมเข้าอยู่ ดูแนวทางที่สีทาบ้านแห้งกี่วันถึงเข้าอยู่ได้
อาการที่ควรสังเกต
EPA ระบุอาการจากการสัมผัส VOC ว่ามีระคายเคืองตา จมูก คอ ปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ และเสียการประสานงานของกล้ามเนื้อ EPA ยังระบุความเป็นไปได้ที่จะกระทบตับ ไต และระบบประสาทส่วนกลาง โดยผลขึ้นกับระดับและระยะเวลาที่สัมผัส EPA ยังบอกตรง ๆ ว่ายังรู้น้อยเกี่ยวกับผลจากระดับที่พบทั่วไปในบ้าน และสหรัฐไม่มีมาตรฐานบังคับสำหรับ VOC ในอาคารที่ไม่ใช่โรงงาน
กรมควบคุมโรคอธิบายกลุ่มอาการเจ็บป่วยที่เกี่ยวกับอาคารว่ามีอาการปวดศีรษะ มึนงง ระคายเคืองเยื่อบุตาและคอ และระบุสีทาภายในบ้านเป็นหนึ่งในแหล่งของ VOC ที่เป็นสาเหตุ แนวทางแก้ที่เอกสารฉบับนี้ให้คือปรับปรุงการระบายอากาศ และลดการสัมผัสสารระเหยในบ้าน

วิธีลดกลิ่นสีที่ทำได้จริง
- เปิดหน้าต่างและประตูให้ได้อย่างน้อยสองด้านของห้อง เพื่อให้อากาศไหลผ่าน ไม่ใช่เปิดด้านเดียวแล้วอากาศวนอยู่เดิม EPA แนะนำให้เปิดให้มากที่สุดตอนทาสี
- ตั้งพัดลมที่หน้าต่างบานหนึ่งให้หันออกนอกบ้าน ลมจะดึงอากาศที่มีกลิ่นออก และให้อีกบานเปิดรับอากาศเข้า
- ถ้าฉลากสีระบุให้ใช้ในที่ระบายอากาศดี EPA แนะนำให้ใช้กลางแจ้งหรือในพื้นที่ที่มีพัดลมดูดอากาศ งานชิ้นเล็กเช่นเฟอร์นิเจอร์ควรทาที่ระเบียงหรือหน้าบ้าน
- ทาเป็นช่วง ไม่ทาทั้งห้องในวันเดียวถ้าต้องนอนในห้องนั้นคืนนี้ แบ่งทีละผนังเมื่อทำได้
- ปิดฝากระป๋องสีให้แน่น แล้วย้ายออกจากห้องนอนและห้องที่คนอยู่
- เปิดระบายอากาศต่อเนื่องหลังทาเสร็จ ไม่ใช่แค่ระหว่างทา เพราะ VOC ยังออกมาต่อ
ข้อหนึ่งที่ควรระวังคือการเปิดแอร์โดยปิดหน้าต่างอย่างเดียว แอร์ส่วนใหญ่หมุนเวียนอากาศในห้องเดิม ไม่ได้นำอากาศใหม่เข้ามา กลิ่นจึงไม่ลด
กระป๋องสีที่เหลือ เก็บอย่างไร
EPA เตือนว่าก๊าซรั่วออกจากภาชนะที่ปิดแล้วได้ ดังนั้นสีที่ไม่ใช้ต้องเก็บในที่ระบายอากาศดี ห่างมือเด็ก ไม่เก็บในห้องนอน และควรซื้อเท่าที่ใช้ทันที คำนวณปริมาณก่อนซื้อได้จากบทความคำนวณปริมาณสีที่ต้องใช้
สีเหลือครึ่งกระป๋องหรือสีเก่าที่ไม่ใช้แล้วอย่าทิ้งรวมกับขยะทั่วไป EPA แนะนำให้ส่งจุดรับขยะอันตราย ในไทยให้สอบถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลที่คุณอยู่ว่ามีจุดรับหรือไม่

เลือกสีให้กลิ่นน้อยลงได้ไหม
ชนิดของสีมีผลต่อกลิ่น สีน้ำอะคริลิกมักกลิ่นอ่อนกว่าสีน้ำมันซึ่งใช้ทินเนอร์หรือตัวทำละลายแรงกว่า แต่หน้า EPA ที่เปิดตรวจสอบไม่ได้ให้ตัวเลขเปรียบเทียบระหว่างสีแต่ละชนิด จึงยืนยันได้เพียงว่าควรดูฉลากและเอกสารข้อมูลความปลอดภัย (SDS) ของสีรุ่นนั้นก่อนซื้อ ถ้าอยากเข้าใจความต่างของสีสองกลุ่ม อ่านที่สีน้ำมันกับสีน้ำต่างกันอย่างไร
เมื่อเลือกได้ แนะนำให้ถามร้านว่าสีรุ่นที่สนใจมีฉลากหรือเอกสารระบุปริมาณ VOC หรือไม่ ถ้าไม่มีให้ถือว่าเปรียบเทียบไม่ได้
ใครควรระวังเป็นพิเศษ
เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยหอบหืดและภูมิแพ้ และหญิงตั้งครรภ์ควรย้ายออกจากห้องที่เพิ่งทาสีจนกว่ากลิ่นจะจางจริง ๆ อย่างน้อยให้ห้องนอนของเด็กไม่ใช่ห้องแรกที่ทา หากมีอาการต่อเนื่องหลังเข้าอยู่ ให้ปรึกษาแพทย์และบอกว่าเพิ่งทาสีห้อง
เช็กลิสต์ก่อนจ้างช่างหรือทาเอง
- ถามช่างว่าจะเปิดระบายอากาศกี่ด้าน และมีพัดลมเตรียมหรือไม่
- วางแผนไม่ให้ต้องนอนห้องที่เพิ่งทาในคืนเดียวกัน
- เลือกวันที่ฝนไม่ตกเพื่อเปิดหน้าต่างได้เต็มที่
- เตรียมที่เก็บสีเหลือไว้นอกตัวบ้าน
- ดูวิธีทาเองที่ขั้นตอนทาสีบ้านเอง และภาพรวมการเลือกที่คู่มือเลือกสีทาบ้าน
กลิ่นสีเป็นสัญญาณว่ายังมีสารระเหยค้างอยู่ในห้อง การระบายอากาศให้มากและนานกว่าที่คิดเป็นทางแก้ที่มีแหล่งอ้างอิงรองรับมากที่สุด
คำถามที่พบบ่อย
กลิ่นสีทาบ้านอยู่นานกี่วัน
EPA ไม่ได้ให้จำนวนวันตายตัว บอกเพียงว่าความเข้มข้นสูงอยู่ในอากาศได้นานหลังงานเสร็จ ระยะเวลาจริงขึ้นกับชนิดสี ปริมาณที่ทา และการระบายอากาศของห้อง
วางชามน้ำหรือหั่นหัวหอมไว้ในห้องช่วยดูดกลิ่นสีได้ไหม
แหล่งข้อมูลที่เปิดตรวจสอบสำหรับบทความนี้ไม่มีหลักฐานรองรับวิธีเหล่านี้ ให้เน้นการระบายอากาศซึ่ง EPA แนะนำโดยตรง
แหล่งอ้างอิง
- Volatile Organic Compounds' Impact on Indoor Air Quality | U.S. Environmental Protection Agency
- What are volatile organic compounds (VOCs)? | U.S. Environmental Protection Agency
- คู่มือความปลอดภัยในการดูแลบ้านหลังน้ำลด (หัวข้อกลุ่มอาการเจ็บป่วยที่เกี่ยวกับอาคาร) | กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค





