เฟอร์นิเจอร์ห้องเล็กเลือกยังไง วัดทางเดินก่อนตัดสินใจซื้อ

ห้องนอนที่เล็กที่สุดตามกฎหมายคือ 8 ตร.ม. ด้านแคบไม่ต่ำกว่า 2.50 เมตร ห้องขนาดนี้วางเตียง ตู้เสื้อผ้า และโต๊ะได้ครบ ถ้าเลือกขนาดของแต่ละชิ้นจากตัวเลขในห้องจริง ปัญหาที่พบได้บ่อยคือคนซื้อตามภาพห้องโชว์ที่ถ่ายด้วยเลนส์มุมกว้าง พอของมาส่งแล้วประตูเปิดไม่สุดหรือเดินตะแคงข้างเตียง บทความนี้เรียงจากตัวเลขของห้องไปหาตัวเลือกของแต่ละชิ้น

ห้องเล็กที่สุดตามกฎหมายเหลือพื้นที่ให้เฟอร์นิเจอร์เท่าไร

กฎกระทรวงฉบับที่ 55 (พ.ศ. 2543) ข้อ 20 กำหนดให้ห้องนอนมีด้านแคบที่สุดไม่ต่ำกว่า 2.50 เมตรและพื้นที่ไม่ต่ำกว่า 8 ตร.ม. ข้อ 22 กำหนดระยะดิ่งพื้นถึงพื้นของห้องพักอาศัยไม่ต่ำกว่า 2.60 เมตร สองตัวเลขนี้บอกว่าห้องเล็กในบ้านและคอนโดทั่วไปมีเพดานให้ใช้ในแนวตั้งเกือบเท่าห้องใหญ่ แต่พื้นแคบกว่ามาก

เอาห้อง 2.5 x 3.2 เมตร (8 ตร.ม. พอดี) มาลองคิดสองแบบ ให้ประตูอยู่ด้านสั้นหนึ่งด้านและเปิดเข้าห้อง

รายการ	แบบ A เตียง 5 ฟุต	แบบ B เตียง 3.5 ฟุต
ขนาดเตียงโดยประมาณ (กว้าง x ยาว)	1.52 x 2.00 ม.	1.07 x 2.00 ม.
พื้นที่ที่เตียงกินจากห้อง 8 ตร.ม.	ราว 3.0 ตร.ม. (38%)	ราว 2.1 ตร.ม. (27%)
ทางเดินข้างเตียงเมื่อหัวเตียงชิดผนังสั้น 2.5 ม.	ราว 98 ซม.	ราว 143 ซม.
ที่ว่างปลายเตียงถึงผนังตรงข้าม (3.2 - 2.0)	120 ซม.	120 ซม.
ตู้เสื้อผ้าลึก 60 ซม. ตั้งที่ปลายเตียง	เหลือทางเดิน 60 ซม.	เหลือทางเดิน 60 ซม.
ตู้เสื้อผ้าลึก 60 ซม. ตั้งข้างเตียง	เหลือ 38 ซม. ใช้ไม่ได้	เหลือ 83 ซม. เดินผ่านได้

ตัวเลขนี้ยังไม่หักประตู บานประตูกว้าง 80 ซม. ที่เปิดเข้าห้องกวาดพื้นที่วงกลมรัศมี 80 ซม. จึงควรเลือกให้เตียงหรือตู้ไม่ชนกับวงเปิดประตู หรือเปลี่ยนเป็นบานเลื่อน หรือบานเปิดออก ซึ่งถ้าเป็นบ้านหลังเดิมต้องถามช่างว่าวงกบเดิมแก้ได้หรือไม่ ประตูบานเลื่อนที่ใช้ในห้องเล็กดูข้อดีข้อเสียเพิ่มได้ที่ ประตูบานเลื่อน

บทเรียนจากตารางคือ ขนาดเตียงตัดสินผังห้องเล็กมากกว่าขนาดตู้ เตียง 5 ฟุตในห้อง 8 ตร.ม. กินพื้นเกือบสี่ในสิบ ส่วนเตียง 3.5 ฟุตทำให้มีที่เหลือสำหรับโต๊ะทำงานกว้าง 60 ซม. ได้อีกหนึ่งตัว คนที่นอนคนเดียวและห้องไม่เกิน 10 ตร.ม. ควรเริ่มคิดจากเตียงเล็กก่อน แล้วค่อยถามว่ายังขาดอะไร

ทางเดินเท่าไรถึงเรียกว่าพอ

กฎกระทรวงฉบับเดียวกันกำหนดช่องทางเดินในอาคารอยู่อาศัยกว้างไม่ต่ำกว่า 1.00 เมตร แต่ตัวเลขนี้ใช้กับทางสัญจรของอาคาร ไม่ได้บังคับระยะระหว่างเตียงกับตู้ในห้องนอน ช่างทำเฟอร์นิเจอร์และนักออกแบบภายในใช้เกณฑ์ภายในห้องที่ต่ำกว่านั้น ใช้ตัวเลขเหล่านี้เป็นหลักตอนวางผังได้

• ทางเดินหลักจากประตูไปเตียงหรือหน้าต่าง อย่างน้อย 70 ซม. ขึ้นไปถึง 90 ซม. ถ้าต้องหิ้วตะกร้าผ้าหรือกระเป๋า
• ด้านที่ใช้ลุกจากเตียง 50 ถึง 60 ซม. เพียงพอสำหรับคนเดียว ถ้านอนสองคนต้องมีทั้งสองข้าง
• หน้าตู้บานเปิด เว้นเท่าความกว้างบานบวกที่ยืน คือประมาณ 90 ซม. ถ้าบานกว้างข้างละ 45 ซม.
• หน้าลิ้นชักดึงออก เว้นความลึกลิ้นชักบวก 50 ซม. ลิ้นชักลึก 45 ซม. ต้องมีที่ว่างราว 95 ซม.
• เก้าอี้โต๊ะทำงานดึงออกเต็มที่ ต้องมีที่ว่างหลังเก้าอี้ราว 60 ซม. มิฉะนั้นจะนั่งแล้วชนเตียง

ข้อควรระวังคือคนมักนับทางเดินตรงที่ไม่มีของวาง แล้วลืมนับวงเปิดของประตู ตู้ และลิ้นชักที่ทับกัน ตอนวัดให้วาดวงเปิดทุกอันลงบนกระดาษผังด้วยเส้นประ แล้วดูว่าวงไหนซ้อนกัน ถ้าวงเปิดประตูซ้อนกับวงเปิดตู้ ต้องย้ายหรือเปลี่ยนชนิดบาน

ตู้เสื้อผ้า บานเปิดกับบานเลื่อนในห้องที่ไม่มีที่ถอย

ตู้เสื้อผ้าลึก 55 ถึง 60 ซม. เป็นขนาดมาตรฐานของตู้แขวนเสื้อ ถ้าลึกน้อยกว่านี้ไม้แขวนจะชนหลังบาน ต้องหมุนไม้แขวนตั้งฉากแล้วเสื้อยับ ตู้ราวแขวนเปิดโล่งไม่มีบานประหยัดวงเปิด แต่ฝุ่นเกาะเสื้อและห้องดูรกกว่าเมื่อมีของเยอะ

ชนิด	ข้อดีในห้องเล็ก	ข้อจำกัด
บานเปิด	เปิดเห็นของทั้งตู้ ช่องในตู้ใช้เต็ม	ต้องเว้นหน้าตู้ราว 45 ถึง 60 ซม. ต่อบาน บานชนเตียงง่าย
บานเลื่อน	ไม่ใช้วงเปิด วางชิดเตียงได้	เปิดได้ครึ่งเดียวของความกว้างตู้ ราง บานตก ต้องดูแล
บานพับพับได้ (บานเฟี้ยม)	เปิดได้กว้างกว่าบานเลื่อน กินวงน้อยกว่าบานเปิด	ราคาสูงกว่า บานบิดตัวถ้าวัสดุบาง
ราวแขวนเปิดโล่ง	ถูก ไม่ต้องเปิด	ฝุ่น เสื้อที่แขวนต้องเรียบร้อย

กฎคือ ถ้าทางเดินหน้าตู้น้อยกว่า 90 ซม. ให้เลือกบานเลื่อนหรือบานพับพับได้ ถ้ามากกว่า 90 ซม. บานเปิดให้ที่เก็บของใช้งานจริงมากกว่า เพราะบานเลื่อนปิดครึ่งหนึ่งของตู้ตลอดเวลา เสื้อที่แขวนด้านในสุดจึงหยิบยาก

สำหรับตู้ที่สั่งทำ ให้ถามช่างเรื่องรางบานเลื่อนว่ารางล่างหรือรางบนรับน้ำหนักบาน ความหนาของรางที่ทำให้พื้นขรุขระ และบานเลื่อนแบบแขวนรางบนที่ไม่มีรางล่างให้เสียบกระดาษแข็งรองใต้บานไม่ให้ตกราง

ใช้ความสูง 2.60 เมตร แต่ไม่เกินกว่าที่ยึดและที่พื้นรับได้

ห้องเล็กต้องหาที่เก็บของจากแนวตั้ง ตู้สูงจรดฝ้า ชั้นเหนือประตู และชั้นลอยเตียงเป็นสามวิธีที่เจอบ่อย ทั้งสามวิธีต้องคิดเรื่องน้ำหนักและการยึด

ตู้สูงและชั้นวางต้องยึดผนัง

ตู้ที่สูงเกินสองเท่าของความกว้างฐานล้มได้ง่ายเมื่อมีคนดึงลิ้นชักหรือปีนหยิบของ เด็กเล็กเสี่ยงที่สุด ให้ยึดตู้เข้ากับผนังก่ออิฐหรือคอนกรีตด้วยพุกและฉากเหล็ก ผนังเบา (ยิปซัมหรือผนังเบา) ต้องยึดเข้ากับโครงเหล็กหรือโครงไม้ด้านหลัง ไม่ใช่ยึดแค่ตัวแผ่นผนัง ถ้าไม่แน่ใจว่าด้านหลังมีโครงตรงไหน ให้ช่างใช้เครื่องหาโครง

ชั้นวางของเต็มผนังกับน้ำหนักบนพื้น

กฎกระทรวงกำหนดการออกแบบโครงสร้างอาคาร พ.ศ. 2566 กำหนดน้ำหนักบรรทุกจรของห้องในบ้านพักอาศัยไว้ที่ 200 กก./ตร.ม. ห้องสมุดที่มีชั้นวางหนังสือใช้ 400 กก./ตร.ม. และห้องเก็บหนังสือ 600 กก./ตร.ม. ความต่างนี้บอกว่าหนังสือและกระดาษหนักกว่าที่คิด ผนังที่เรียงตู้หนังสือเต็มความยาวไม่ใช่การใช้งานแบบที่พื้นบ้านทั่วไปออกแบบไว้

ตัวอย่างคำนวณ ตู้หนังสือกว้าง 90 ซม. ลึก 30 ซม. สูง 2 เมตร มีห้าชั้น หนังสือปกอ่อนราว 0.3 ถึง 0.5 กก. ต่อเล่ม ชั้นละ 30 เล่ม รวม 150 เล่ม ก็ราว 45 ถึง 75 กก. บวกตัวตู้ 30 ถึง 40 กก. รวมไม่เกิน 115 กก. บนพื้นที่ 0.27 ตร.ม. ตัวเลขต่อพื้นที่เท่ากับราว 400 กก./ตร.ม. เฉพาะจุดที่ตู้ตั้งอยู่ ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของห้อง แต่ห้องมีคานและพื้นกระจายน้ำหนักได้ตราบที่ไม่วางหลายตู้เรียงกัน ถ้าตั้งใจเรียงหลายตู้ติดกันหรือเก็บหนังสือหลายร้อยเล่ม ให้วางตู้ชิดผนังที่รับน้ำหนักหรือหน้าคาน และปรึกษาวิศวกรโยธาก่อน

ชั้นลอยเตียงในห้องเล็ก

ข้อ 22 อนุญาตให้ห้องที่ระยะดิ่งพื้นถึงพื้นตั้งแต่ 5 เมตรขึ้นไปทำพื้นชั้นลอยได้ ไม่เกินร้อยละ 40 ของพื้นที่ห้อง และต้องเหลือระยะ 2.40 เมตรทั้งใต้และเหนือชั้นลอย ห้องทั่วไปที่เพดาน 2.60 เมตรจึงทำชั้นลอยถูกกฎหมายไม่ได้ เตียงสองชั้นหรือเตียงยกสูงที่เป็นเฟอร์นิเจอร์ลอยตัวเป็นเรื่องอีกประเภท แต่ถ้าหัวคนนอนบนเตียงสูงเหลือเพดานไม่ถึง 80 ซม. จะนั่งไม่ได้และรู้สึกอึดอัด

เฟอร์นิเจอร์หลายหน้าที่ ที่ควรซื้อและที่ควรข้าม

ของหลายหน้าที่ขายดีในห้องเล็ก เพราะคนอยากได้สองอย่างในที่เดียว แต่ที่ใช้ได้จริงมีไม่กี่แบบ

ชนิด	ใช้ได้จริงเมื่อ	ควรข้ามเมื่อ
เตียงมีลิ้นชักใต้เตียง	เก็บผ้าปู ผ้าห่ม รองเท้านอกฤดู	ต้องเปิดลิ้นชักทุกวัน ทางเดินข้างเตียงไม่พอดึงลิ้นชักออก
เตียงยกสูงเก็บของใต้เตียงด้วยกระบอกไฮดรอลิก	เก็บของที่ใช้นานๆ ครั้ง	ห้องชื้น ของใต้เตียงอับ และกระบอกเสื่อมเมื่อใช้ไป 3 ถึง 5 ปี
โต๊ะพับติดผนัง	ใช้โต๊ะวันละไม่ถึงชั่วโมง	ทำงานที่บ้านเต็มวัน ผนังเบารับแรงพับไม่ไหว
ตู้ข้างเตียงแบบแขวน	พื้นใต้ตู้โล่งเพิ่มความรู้สึกกว้าง	ผนังเป็นยิปซัมไม่มีโครง
โซฟาเบดพับเป็นเตียง	ห้องรับแขกที่มีแขกนอนปีละไม่กี่ครั้ง	ใช้เป็นเตียงหลัก ฟองน้ำยุบเร็ว
ม้านั่งมีฝาเก็บของ	ปลายเตียง หน้าประตู	ปลายเตียงเหลือทางเดินน้อยกว่า 60 ซม.

โต๊ะติดผนังและตู้แขวนทั้งหมดต้องยึดเข้ากับโครงผนัง ผนังก่ออิฐฉาบปูนรับพุกได้ดี ผนังยิปซัมแผ่นเดียวไม่ควรรับของหนักเกินไม่กี่กิโลกรัมถ้าไม่ยึดเข้ากับโครงเหล็ก ดูเรื่องผนังประเภทนี้เพิ่มที่ ผนังยิปซัม

พื้น ผ้า และแสงที่ช่วยให้ห้องเล็กดูโล่ง

หลังจากวางของใหญ่เรียบร้อย เรื่องผิวและแสงช่วยให้ห้องรู้สึกกว้าง แต่ไม่ได้เพิ่มพื้นที่ใช้สอย อย่าให้เรื่องพวกนี้มาแทนการวัด

• พรมผืนใหญ่ที่ปูใต้เตียงเกินออกมาทั้งสามด้านดูเป็นพื้นที่เดียว พรมผืนเล็กหลายผืนตัดพื้นเป็นชิ้นจนห้องดูแคบ ถ้าเลือกพรม ให้ดูขนาดและวัสดุที่ เลือกพรมปูพื้น
• ม่านที่แขวนสูงจากราวใกล้ฝ้าและยาวถึงพื้นทำให้ผนังหน้าต่างดูสูง ม่านสั้นแค่ขอบหน้าต่างทำให้เส้นผนังขาด รายละเอียดชนิดผ้าและรางดูที่ ชนิดของม่าน
• ตู้สีใกล้ผนังหรือผิวเรียบไม่มีขอบลวดลายทำให้เส้นขอบตู้เบาลง ตู้สีเข้มหรือเงาสะท้อนแสงอาจดูหนักถ้าตู้ใหญ่
• ไฟเพดานดวงเดียวตรงกลางทำให้มุมห้องมืดและดูเล็กลง ไฟอ่านหนังสือข้างเตียงกับไฟโต๊ะทำงานเป็นไฟเฉพาะจุดที่ทำให้ไม่ต้องเปิดไฟใหญ่ตลอด
• กระจกบานใหญ่ตรงข้ามหน้าต่างสะท้อนแสงธรรมชาติเข้าห้อง แต่ไม่ควรตั้งตรงปลายเตียงที่มองเห็นตอนนอน

สีผนังของห้องนอนเล็กมีผลต่อการสะท้อนแสงและความรู้สึก อ่านเพิ่มที่ สีห้องนอน

ลองวางด้วยเทปกาวก่อนจ่ายเงิน

วิธีเช็กที่ถูกที่สุดและได้ผลที่สุดคือเอากระดาษแข็งหรือเทปกาวกระดาษมาตีเส้นบนพื้นห้องตามขนาดของแต่ละชิ้น ใช้เวลาครึ่งชั่วโมง แต่ได้เห็นทางเดินจริงที่เดินด้วยเท้าตัวเอง

1. วัดห้องจากผนังถึงผนัง วัดความกว้างและความยาวสองจุดต่อด้าน เพราะห้องที่ฉาบปูนมักไม่ฉาก ต่างกัน 2 ถึง 3 ซม. ได้
2. วัดตำแหน่งปลั๊ก สวิตช์ ช่องแอร์ และหน้าต่าง ตู้ที่บังช่องลมเย็นของแอร์หรือบังปลั๊กต้องย้ายก่อนซื้อ
3. ตีเส้นเตียงและตู้ด้วยเทปกาว แล้วตีเส้นเพิ่มเป็นเส้นประสำหรับวงเปิดประตูและบานตู้
4. เดินจากประตูไปเตียงและไปหน้าต่างพร้อมถือของที่ใช้จริง เช่น ตะกร้าผ้าหรือกระเป๋าเดินทาง
5. วัดเส้นทางที่เฟอร์นิเจอร์ต้องผ่านตอนยกเข้าห้อง ประตูหน้า ทางเดิน และบันได ตู้ที่เข้าประตูไม่ได้เป็นเรื่องที่ร้านไม่รับคืนบ่อยที่สุด
6. ถ่ายรูปผังไว้ในมือถือ ติดตัวไปร้านหรือส่งให้ช่าง

ตู้ที่มาเป็นแผ่นประกอบเองต้องดูความยาวของแผ่นที่ยาวที่สุดด้วย แผ่นหลังตู้สูง 2.40 เมตรผ่านบันไดวนหรือลิฟต์คอนโดไม่ได้ ถ้าผ่านเพียงแนวนอน

ก่อนสั่งหรือจ่ายเงิน ถามและตรวจสิ่งนี้

• วัดห้องจริงด้วยตลับเมตร ไม่ใช้ตัวเลขจากแบบหรือใบเสนอขายของห้องเช่า
• ระบุให้ร้านหรือช่างเขียนขนาดทั้งกว้าง ลึก สูงของแต่ละชิ้นลงใบเสนอราคา และขอแบบที่มีตำแหน่งวงเปิดประตูและบาน
• ถามว่าตู้สูงเกิน 1.60 เมตรมีชุดยึดผนังมาด้วยหรือไม่ ผนังห้องเป็นอิฐ คอนกรีต หรือยิปซัม ซึ่งเลือกพุกคนละชนิด
• ถ้าตั้งใจวางตู้หนังสือหรือของหนักหลายชิ้นติดกัน ให้ถามวิศวกรหรือผู้รับเหมาว่าพื้นตำแหน่งนั้นรับได้ โดยเฉพาะพื้นไม้หรือพื้นที่ต่อเติมภายหลัง
• เช็กว่าบานตู้และลิ้นชักไม่ชนกับสวิตช์ ปลั๊ก และแนวเปิดประตูห้อง
• ถ้าเป็นห้องเช่าหรือคอนโด อ่านข้อบังคับเรื่องเจาะผนังและขนของขึ้นลิฟต์ก่อน บางแห่งห้ามขนของชิ้นใหญ่ในชั่วโมงเร่งด่วน
• ถ้างานเกี่ยวกับไฟฟ้า เช่น ย้ายปลั๊กหรือติดไฟเพดานเพิ่ม ให้ช่างไฟที่มีใบอนุญาตทำ ไม่ควรเดินสายเองเพราะวงจรเดิมอาจรับโหลดเพิ่มไม่ได้