เลือกพรมปูพื้นให้เหมาะกับห้อง ขนาด วัสดุ และการดูแลในบ้านร้อนชื้น

พรมผืนเดียวเปลี่ยนห้องได้มากกว่าเปลี่ยนสีผนัง แต่ในบ้านไทยก็เป็นของที่ซื้อผิดบ่อยที่สุด ผืนเล็กเกินไปจนลอยกลางห้อง ขนหนาเกินไปจนอุ้มชื้นแล้วมีกลิ่น หรือบางลื่นจนเดินเสี่ยงล้ม ผมเรียงตามลำดับที่ควรตัดสินใจ คือขนาดก่อน ใช้งานต่อมา แล้วจึงวัสดุและสี

ขนาดก่อน ลายทีหลัง

คนซื้อมักเลือกลายก่อนแล้วค่อยนึกถึงขนาด ซึ่งกลับลำดับ ลองวางเทปกาวกระดาษหรือหนังสือพิมพ์บนพื้นตามขนาดที่คิด แล้วเดินดูหนึ่งรอบ

ห้อง	ขนาดพรมที่ใช้ได้ทั่วไป	หลักวางโดยประมาณ
ห้องนั่งเล่น	160x230 ซม. ถึง 240x340 ซม.	อย่างน้อยขาหน้าของโซฟาและเก้าอี้อยู่บนพรม ให้ขอบพรมห่างผนัง 20-30 ซม.
ห้องนอน	160x230 ซม. ขึ้นไป	วางใต้เตียงให้ยื่นพ้นด้านข้างและปลายเตียงราว 40-60 ซม. หรือวางผืนเล็กสองข้างเตียง
ใต้โต๊ะกินข้าว	ใหญ่กว่าโต๊ะข้างละ 60-70 ซม.	เก้าอี้ขยับออกแล้วขาหลังยังอยู่บนพรม
ทางเดินยาว	กว้าง 60-80 ซม. ยาวตามทาง	เว้นขอบสองข้าง
หน้าประตู	60x90 ซม.	พรมเช็ดเท้าแยกจากพรมในบ้าน

ตัวเลขข้างบนเป็นหลักปฏิบัติของนักตกแต่งภายในทั่วไป ไม่ใช่มาตรฐานตายตัว ปรับตามเฟอร์นิเจอร์จริงของห้อง ถ้างบจำกัด ซื้อผืนใหญ่คุณภาพกลางดีกว่าผืนเล็กคุณภาพสูง เพราะขนาดที่พอดีทำให้ห้องดูเรียบร้อยกว่าวัสดุหรูแต่ลอยอยู่กลางห้อง

ตัวอย่างวัดห้องนั่งเล่นทาวน์โฮม

สมมติห้องนั่งเล่นกว้าง 3.5 เมตร ยาว 4.5 เมตร โซฟาสามที่นั่งยาว 210 ซม. ชิดผนังด้านยาว มีโต๊ะกลางและชั้นทีวีอีกฝั่ง ลองคิดตามนี้

1. ความยาวพรมควรยาวกว่าโซฟาข้างละราว 15-20 ซม. ให้พรมดูรองรับโซฟาทั้งตัว 210 + 40 = 250 ซม. ขนาดมาตรฐานที่ใกล้ที่สุดคือ 240 ซม. ยังพอใช้ได้
2. ความลึกของพรมวัดจากใต้ขาหน้าโซฟาราว 15 ซม. ไปจนถึงหน้าชั้นทีวี ถ้าระยะนี้ประมาณ 170 ซม. พรม 160x230 จะสั้นไปเล็กน้อย ผืน 200x290 ดีกว่า
3. เช็กขอบพรมกับผนังด้านข้าง ห้องกว้าง 3.5 เมตร ใช้พรมยาว 290 ซม. เหลือขอบพื้นข้างละประมาณ 30 ซม. พอดีกับหลักขอบ 20-30 ซม.
4. เช็กประตู ถ้าบานประตูกวาดผ่านพื้นที่วางพรม ให้วัดช่องใต้บานก่อนเลือกความหนา

คำตอบของห้องนี้คือพรมราว 200x290 ซม. ผืนเดียว ไม่ใช่ 160x230 ที่คนส่วนใหญ่ซื้อเพราะราคาถูกกว่าและหาง่าย

ความหนาพรมกับประตูและเฟอร์นิเจอร์

ประตูภายในบ้านส่วนใหญ่เว้นช่องใต้บานไว้ไม่มาก พรมขนยาวหนา 2-3 ซม. รวมแผ่นรองอีกหลายมิลลิเมตร จะทำให้บานประตูขูดพรมทุกครั้งที่เปิด ขนพรมช้ำเป็นแนวโค้ง และบานประตูเปิดได้ไม่สุด วิธีเช็กง่ายคือวัดช่องจากพื้นถึงขอบล่างของบาน แล้วเลือกพรมที่ความหนารวมแผ่นรองน้อยกว่าช่องนั้นอย่างน้อย 3-5 มม.

เฟอร์นิเจอร์หนักที่ตั้งบนพรมนานๆ ทิ้งรอยบุ๋มไว้ พรมขนสั้นแน่นฟื้นตัวเร็วกว่าขนยาวหลวม ถ้าต้องวางตู้หรือโซฟาหนักตลอด ใช้จานรองขาเฟอร์นิเจอร์ช่วยกระจายน้ำหนัก และขยับตำแหน่งเล็กน้อยทุกครั้งที่หมุนพรม ส่วนเก้าอี้ล้อในห้องทำงาน ถ้าพรมขนเกิน 1 ซม. ล้อจะจมและลากยาก ใช้พรมทอแบนหรือแผ่นรองเก้าอี้แบบแข็งแทน

วัสดุ แต่ละแบบเหมาะกับบ้านแบบไหน

วัสดุ	ข้อดี	ข้อควรระวัง	เหมาะกับ
โพลีโพรพิลีน/โพลีเอสเตอร์	ราคาไม่แพง คราบล้างออกง่าย แห้งเร็ว	ขนอาจเป็นลอยเมื่อโดนของหนักทับ ดูไม่หรูเท่าธรรมชาติ	ห้องที่ใช้บ่อย บ้านมีเด็กและสัตว์เลี้ยง
ฝ้าย (ทอแบน)	นุ่ม ซักง่าย ไม่ร้อน	หดได้ถ้าซักผิดวิธี ซับน้ำช้า แห้งช้า	ห้องนอน ห้องนั่งเล่นเบาๆ
ขนสัตว์	นุ่ม ทนการเหยียบ ฟื้นตัวดี	แพง ซับความชื้น ผีเสื้อกลางคืนและแมลงกัดได้ถ้าเก็บไม่ดี	ห้องแอร์ ห้องที่ไม่ชื้น
ปอ ใยธรรมชาติ	ลุคธรรมชาติ ราคาปานกลาง	ซับน้ำ ขึ้นรา ซักไม่ได้	โซนแห้งในห้องแอร์ ไม่เหมาะระเบียง
ผ้า/ไมโครไฟเบอร์ขนสั้น	ถูก ซื้อได้ทั่วไป	ลื่นถ้าไม่มีแผ่นรอง ฝุ่นเกาะ	ห้องเด็กชั่วคราว ห้องเช่า

ในอากาศร้อนชื้น ปัญหาหลักของพรมคือความชื้นสะสม ขนหนาและหลังกาวแน่นระบายอากาศยาก ถ้าแอร์ไม่เปิดทุกวัน พรมชั้นล่างอาจมีกลิ่นอับภายในหน้าฝน เลือกขนสั้น ทอแบน หรือพรมที่ยกขึ้นตากง่าย และอย่าปูพรมทับพื้นที่ชื้นเช่นชั้นล่างที่ติดดินโดยไม่มีแผ่นรอง

กลิ่นสารเคมีและป้ายรับรอง

พรมใหม่และกาวยึดหลังผืนปล่อยสารอินทรีย์ระเหย (VOC) ได้ในช่วงแรก ตัวอย่างโปรแกรมรับรองที่เห็นในต่างประเทศคือ Green Label Plus ของสถาบันพรมสหรัฐฯ (Carpet and Rug Institute) ซึ่งให้ห้องแล็บอิสระทดสอบการปล่อย VOC ของพรม กาว และแผ่นรองใต้พรมด้วยวิธีห้องทดสอบที่พัฒนาร่วมกับ EPA และ ASTM D5116 เว็บไซต์ของ CRI ระบุว่าโปรแกรมนี้ครอบคลุมพรม กาว และ cushion ไม่ได้ระบุถึงพรมผืนเดี่ยวทุกชนิด และไม่ได้ลงรายละเอียดเกณฑ์ตัวเลขของสารแต่ละตัวในหน้าเดียวกัน

ใช้เป็นเกณฑ์อย่างไร ถ้าสินค้าเขียนว่าผ่านป้ายนี้ ให้ขอหมายเลขหรือหลักฐานจากผู้ขาย ไม่ใช่เชื่อรูปโลโก้อย่างเดียว ถ้าไม่มีป้าย ไม่ได้แปลว่าไม่ปลอดภัย แต่ควรเปิดพรมทิ้งไว้ในที่ลมผ่านให้กลิ่นจางก่อน โดยเฉพาะห้องนอนเด็กและห้องปิดที่เปิดแอร์

กันลื่น ใต้พรมต้องมีอะไร

พรมที่ไถลบนพื้นกระเบื้องหรือพื้นไม้ขัดมันเป็นสาเหตุล้มในบ้านที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะกับผู้สูงอายุและเด็กวิ่ง

• แผ่นกันลื่นแบบตาข่าย PVC หรือแผ่นยางสังเคราะห์ ตัดให้เล็กกว่าพรมเล็กน้อย 2-3 ซม. ทุกด้าน
• แผ่นรองเสริมความนุ่ม (felt-rubber) ช่วยทั้งกันลื่นและลดเสียงฝีเท้า ใช้ได้ดีกับพื้นไม้และกระเบื้อง
• ระวังยางบางชนิดทำปฏิกิริยากับผิวเคลือบของพื้นไม้หรือไวนิล ทำให้เป็นคราบเหลืองหรือเหนียว ถ้าพื้นเป็นไวนิลหรือลามิเนต ให้ถามผู้ผลิตพื้นก่อนใช้แผ่นยาง ดู ไวนิลปูพื้น และ พื้นลามิเนต
• พรมขอบโค้งหรือมีขอบม้วน ให้ใช้เทปสองหน้าชนิดซักได้ติดมุม

พรมกับพื้นแต่ละชนิดในบ้าน

พื้นใต้พรมกำหนดว่าควรใช้แผ่นรองแบบไหนและต้องระวังอะไร ตารางนี้สรุปจากสิ่งที่เจอบ่อยในบ้านไทย

พื้นเดิม	ปัญหาที่พบ	วิธีจัดการ
กระเบื้องเคลือบเงา	พรมไถลง่ายที่สุด	แผ่นรองยางหรือ felt-rubber เต็มผืน
ไม้จริงหรือปาร์เก้	หลังยางบางชนิดทิ้งคราบบนผิวเคลือบ ทรายใต้พรมขูดผิว	แผ่นรองสักหลาดผสมยางที่ระบุว่าใช้กับพื้นไม้ได้ ดูดฝุ่นใต้พรมด้วย
ไวนิลและ SPC	ยางบางชนิดทำปฏิกิริยาจนผิวเหลือง	อ่านคำแนะนำผู้ผลิตพื้นก่อน เลี่ยงหลังยางลาเท็กซ์ถ้าผู้ผลิตห้าม
ลามิเนต	ความชื้นค้างใต้พรมทำให้ขอบแผ่นบวม	ยกพรมขึ้นตากทุกเดือนในหน้าฝน ไม่ปูพรมเปียก
พื้นปูนขัดมันชั้นล่าง	ความชื้นจากดินขึ้นมาใต้พรม	ใช้พรมใยสังเคราะห์ และแผ่นรองที่ระบายอากาศ ตรวจกลิ่นอับใต้ผืน

ถ้ากำลังเลือกพื้นใหม่อยู่ด้วย ลองคิดเรื่องพรมไปพร้อมกัน ห้องที่จะปูพรมผืนใหญ่ตลอดอาจไม่ต้องใช้พื้นราคาสูงทั้งห้อง เปรียบเทียบชนิดพื้นได้ที่ เลือกพื้นบ้าน

ดูแลพรมในบ้านร้อนชื้น

1. ดูดฝุ่นสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง ทิศทางเดียวกับเส้นขน พรมขนยาวให้ปิดแปรงหมุน
2. พลิกหรือหมุนพรมทุก 6 เดือนเพื่อให้สึกสม่ำเสมอ
3. ซับคราบทันที ไม่ถู ถูแล้วเส้นใยเสียทรง ใช้ผ้าขาวและน้ำสบู่อ่อน
4. ยกขึ้นตากแดดอ่อนตอนเช้าอย่างน้อยทุกเดือนในหน้าฝน ยกเว้นขนสัตว์และสีไวที่ซีดง่าย
5. เก็บพรมที่ไม่ใช้แล้วในถุงผ้าหายใจได้ ไม่ใช้ถุงพลาสติกปิดสนิทเพราะขึ้นราง่าย

ถ้าบ้านมีคนเป็นภูมิแพ้ฝุ่น ให้เลือกพรมทอแบนที่ซักและตากได้ง่ายกว่าพรมขนหนาและวางไม่เกินสองผืนต่อห้อง เสียงและความสบายเท้าที่เพิ่มจากพรมเป็นข้อดีรอง ถ้าต้องการลดเสียงจริง อ่านเพิ่มที่ วัสดุกันเสียง

จับคู่พรมกับห้องจริง

สถานการณ์	ควรเน้น	ควรเลี่ยง
ห้องนั่งเล่นที่มีเด็กเล็กและสัตว์เลี้ยง	ใยสังเคราะห์ขนสั้น ซักหรือล้างง่าย ลายช่วยพรางคราบ	ขนยาวที่เก็บเศษอาหารและขนสัตว์
ห้องนอนแอร์เย็น	ฝ้ายทอแบนหรือขนสัตว์ผสม นุ่มเท้า	พรมสีอ่อนล้วนที่เห็นรอยฝุ่นง่าย
ห้องทำงานที่ลากเก้าอี้	ขนสั้นแน่น พื้นผิวเรียบ	ขนยาวที่ขัดล้อเก้าอี้ ทำให้ล้อติด
ทางเดินหน้าห้องน้ำ	พรมเช็ดเท้าแห้งเร็ว หลังกันลื่น	วัสดุธรรมชาติซับน้ำที่ขึ้นราง่าย
ห้องชั้นล่างที่ชื้น	โพลีเอสเตอร์หรือโพลีโพรพิลีน ยกตากง่าย	ปอ ใยธรรมชาติ และขนสัตว์

ภูมิแพ้ ฝุ่น และพรม

ฝุ่นและไรฝุ่นสะสมในพรมได้มากกว่าพื้นเรียบ สำหรับคนที่แพ้ฝุ่น ปัญหานี้อาจเป็นเหตุผลให้ไม่ปูพรมในห้องนอน หรือเลือกพรมที่ซักได้ ผืนเล็ก และไม่มีขนยาว การดูดฝุ่นด้วยเครื่องที่มีไส้กรองละเอียดและตากพรมสม่ำเสมอช่วยลดภาระ ถ้ามีอาการแพ้ชัดเจน ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรตัดสินเองจากโฆษณาสินค้า

เรื่องความเงียบก็ควรคิดควบกัน พรมผืนใหญ่ช่วยลดเสียงสะท้อนและเสียงฝีเท้าได้ในระดับหนึ่ง ถ้าห้องมีเสียงรบกวนจากชั้นบนเป็นปัญหาหลัก พรมช่วยได้เพียงบางส่วน ต้องใช้วัสดุกันเสียงที่ออกแบบเฉพาะ

ก่อนซื้อพรมถามสิ่งนี้

• ปูห้องไหน ขนาดห้องและเฟอร์นิเจอร์กี่ชิ้นวางบนพรม
• ใครใช้ห้องนี้ เด็กเล็กคลาน สัตว์เลี้ยง ผู้สูงอายุ
• ซักเครื่องได้หรือต้องส่งซักแห้ง ดูป้ายดูแลก่อนซื้อ
• รับคืนหรือเปลี่ยนได้หรือไม่ ถ้ากลิ่นแรงหรือสีไม่ตรงภาพ
• มีแผ่นกันลื่นแถมหรือแนะนำชนิดไหน
• วัสดุหลังผืนเป็นอะไร กาว ยาง หรือผ้า และมีเอกสารรับรองการปล่อยสารหรือไม่

สรุปสั้นสำหรับบ้านไทย ห้องแอร์ใช้ขนสั้นหรือทอแบน ผืนใหญ่พอวางเฟอร์นิเจอร์ ใต้พรมมีแผ่นกันลื่น ตากและดูดฝุ่นสม่ำเสมอ ส่วนห้องที่ชื้นหรือใกล้ระเบียงให้ใช้เส้นใยสังเคราะห์ที่แห้งเร็วแทนพรมธรรมชาติ