โซลาร์เซลล์บ้านคุ้มไหม คำนวณคืนทุนจากบิลค่าไฟของคุณเอง

โซลาร์เซลล์บนหลังคาบ้านคุ้มเมื่อคุณใช้ไฟตอนกลางวันเยอะ ระบบขนาดพอดีกับการใช้ และหลังคาไม่โดนเงาบัง ถ้าบ้านว่างทั้งวันหรือบิลต่อเดือนแค่ไม่กี่ร้อยบาท ระยะคืนทุนจะยาวจนไม่น่าสนใจ ตัวแปรที่ตัดสินจริงมีสามตัว คือหน่วยไฟที่ใช้เองตอนกลางวัน ราคาหน่วยที่คุณจ่ายอยู่ และราคาติดตั้งต่อกิโลวัตต์ ซึ่งคำนวณเองได้ในสิบนาที

ราคาหน่วยไฟที่แผงช่วยแทนได้ ไม่ใช่ราคาเฉลี่ยของบิล

ไฟที่แผงผลิตแล้วคุณใช้เองจะไปหักจากหน่วยบนสุดของบิลก่อน อัตราบ้านอยู่อาศัยของ กฟน. ที่ใช้ตั้งแต่บิลเดือนกันยายน 2569 (ไม่รวม Ft กับ VAT) สำหรับบ้านที่ใช้เกิน 150 หน่วยต่อเดือน คือ

ขั้นต่อเดือน	บาทต่อหน่วย
1-200	3.0000
201-400	4.1584
401 ขึ้นไป	4.3583

บ้านที่ใช้ 600 หน่วยต่อเดือนอยู่ในขั้นที่ 4.16-4.36 บาทเป็นส่วนใหญ่ ส่วนบ้านที่ใช้ 250 หน่วยมีเพียง 50 หน่วยที่เกิน 200 ดังนั้นแผงที่ผลิตมากกว่า 50 หน่วยจะเริ่มไปแทนหน่วยราคา 3 บาท มูลค่าต่อหน่วยที่ประหยัดได้ต่ำลง ระยะคืนทุนจึงยืดออก นี่คือเหตุผลที่บ้านใช้ไฟน้อยมักไม่คุ้ม ดูวิธีดูบิลและแยกตัวกินไฟที่ ค่าไฟบ้านสูง ลดยังไง ก่อนตัดสินใจติด

ในตัวอย่างต่อไปนี้ใช้ 4.20 บาทต่อหน่วยเป็นค่าเฉลี่ยของสองขั้นบน ยังไม่รวม Ft และ VAT

ไฟที่ขายคืนได้ 2.20 บาท และเงื่อนไขของปี 2569

ไฟส่วนเกินที่ไม่ได้ใช้เองจะไหลเข้าระบบของการไฟฟ้า กฟน. เปิดโครงการโซลาร์ภาคประชาชน พ.ศ. 2569 ที่รับซื้อ 2.20 บาทต่อหน่วย นาน 10 ปี รวมโควตาทั้งประเทศไม่เกิน 500 เมกะวัตต์ และรับตามลำดับก่อนหลัง เงื่อนไขหลักที่หน้าโครงการระบุ

• ผู้ยื่นต้องเป็นบุคคลธรรมดา ใช้ไฟประเภทบ้านอยู่อาศัย และเป็นเจ้าของมิเตอร์
• ขายเข้าระบบได้ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ ถ้าอินเวอร์เตอร์ใหญ่กว่า 5 กิโลวัตต์ต้องติดอุปกรณ์จำกัดการไหลย้อน (EXL) ที่ กฟน. รับรอง
• อินเวอร์เตอร์ต้องอยู่ในรายชื่อที่ กฟน. ยอมรับ
• ยื่นออนไลน์ผ่าน MyEnergy เปิดรับตั้งแต่ 1 กรกฎาคม 2569 กำหนดจ่ายไฟเข้าระบบเชิงพาณิชย์ภายในปี 2570
• เอกสารมีแบบไฟฟ้าเส้นเดียวที่วิศวกรไฟฟ้าผู้มีใบอนุญาตลงนาม สำเนาบัตรประชาชน หนังสือรับรองของวิศวกร และภาพถ่ายอุปกรณ์
• ติดแบตเตอรี่ได้ แต่ต้องแจ้ง กฟน. เพื่อบันทึก
• ผู้ที่ขายไฟอยู่แล้วตามโครงการเดิมเพิ่มแผงหรืออินเวอร์เตอร์เพื่อขายเพิ่มไม่ได้

ส่วนบ้านต่างจังหวัดที่อยู่เขต กฟภ. ให้ตรวจประกาศของ กฟภ. ในโครงการเดียวกัน เพราะรายละเอียดการยื่นแยกตามการไฟฟ้า และเช็กหน้าโครงการอีกครั้งก่อนยื่นเพราะโควตาและกำหนดเวลาปรับได้

อย่าสับสนกับตัวเลข 6.96 บาทต่อหน่วยที่ยังเจอตามบทความเก่า นั่นคืออัตราของโครงการรับซื้อไฟหลังคาปี 2556 ที่ กกพ. เปิดรับแค่ช่วงกันยายนถึงตุลาคม 2556 และปิดไปแล้ว ใช้เป็นฐานคำนวณคืนทุนไม่ได้

ตัวเลขผลิตไฟและพื้นที่ที่ใช้วางแผน

กกพ. ใช้ตัวเลขวางแผนในเอกสารโครงการปี 2556 ว่าแผง 1 กิโลวัตต์ต้องใช้พื้นที่หลังคาราว 7 ตารางเมตร และผลิตประมาณ 1,300 หน่วยต่อปี ตัวเลขนี้เก่าแต่ยังเป็นกรอบหยาบที่ใช้ได้ เพราะแสงแดดไทยไม่เปลี่ยน สิ่งที่ต่างคือประสิทธิภาพแผงใหม่ที่ให้ไฟต่อพื้นที่มากขึ้น

ระบบ 5 กิโลวัตต์จึงใช้หลังคาราว 35 ตารางเมตร และผลิตราว 6,500 หน่วยต่อปี หรือ 540 หน่วยต่อเดือน ในความเป็นจริงขึ้นกับทิศ มุมเอียง เงาจากต้นไม้หรืออาคารข้างเคียง และอุณหภูมิ ผู้ติดตั้งที่ดีต้องแสดงผลจำลองการผลิตรายเดือนของหลังคาคุณ ไม่ใช่ตัวเลขกลางๆ

ตัวอย่างคำนวณคืนทุนสองบ้าน

ตัวอย่างสมมติ ระบบ 5 กิโลวัตต์ ราคาติดตั้งรวม 225,000 บาท (สมมติที่ 45,000 บาทต่อกิโลวัตต์ ราคาจริงให้ขอใบเสนอราคาหลายรายเทียบ) ผลิตปีละ 6,500 หน่วย

รายการ	บ้านก: มีคนอยู่กลางวัน	บ้านข: ว่างทั้งวัน
สัดส่วนที่ใช้เอง	80 เปอร์เซ็นต์	30 เปอร์เซ็นต์
หน่วยที่ใช้เอง	5,200	1,950
ประหยัดค่าไฟ (× 4.20 บาท)	21,840 บาท	8,190 บาท
หน่วยที่ขายคืน	1,300	4,550
รายได้ขายไฟ (× 2.20 บาท)	2,860 บาท	10,010 บาท
รวมต่อปี	24,700 บาท	18,200 บาท
คืนทุนโดยประมาณ	9.1 ปี	12.4 ปี

ผลลัพธ์อ่านได้สองข้อ แผงเดียวกัน ถ้าใช้เองคืนทุนเร็วกว่าขายคืนเกือบเท่าตัวต่อหน่วย ดังนั้นบ้านที่อยู่กลางวัน ทำงานที่บ้าน หรือเปิดแอร์ตอนกลางวันได้ประโยชน์มากกว่า และตัวเลขนี้ยังไม่หักค่าล้างแผง ค่าเปลี่ยนอินเวอร์เตอร์เมื่อหมดอายุ และไฟที่ผลิตลดลงเล็กน้อยทุกปี ซึ่งจะยืดระยะคืนทุนออกไปอีกบ้าง ถามผู้ติดตั้งว่าอายุอินเวอร์เตอร์เท่าไร รับประกันกี่ปี และแผงรับประกันผลผลิตเหลือกี่เปอร์เซ็นต์เมื่อครบปีที่ 10

ถ้าบิลไม่สูง ระบบเล็กลงอาจคุ้มกว่า

ระบบที่ใหญ่เกินการใช้ตอนกลางวันทำให้สัดส่วนขายคืนสูงขึ้น และขายคืนมูลค่าต่ำกว่า ตัวอย่างบ้านที่ใช้ไฟกลางวันเฉลี่ยราว 1 กิโลวัตต์ต่อชั่วโมงในช่วง 9 โมงถึง 4 โมงเย็น (ประมาณ 7 กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อวัน) ระบบ 3 กิโลวัตต์จะถูกใช้เองเกือบหมด ส่วนระบบ 5 กิโลวัตต์ที่ผลิตสูงสุดช่วงเที่ยงอาจมีไฟส่วนเกินเยอะ

วิธีกะขนาด ให้ดูบิลย้อนหลัง 12 เดือน หาหน่วยเฉลี่ยต่อวัน แล้วประเมินสัดส่วนที่ใช้ระหว่าง 9 โมงถึงบ่าย 4 ปกติแอร์ที่เปิดตอนกลางวันเป็นตัวหลัก ถ้าไม่แน่ใจ ให้ขอเครื่องวัดหรือดูกราฟการใช้ไฟรายวันจากมิเตอร์อัจฉริยะถ้ามี จากนั้นเลือกขนาดให้ผลผลิตกลางวันไม่เกินการใช้มากนัก

หลังคาของคุณรับได้ไหม ตรวจก่อนจ่ายเงิน

ส่วนนี้คือสิ่งที่ผู้ขายมักไม่ชวนคุยก่อนปิดการขาย

• โครงสร้าง: แผงและขาจับเพิ่มน้ำหนักบนหลังคาราว 15-20 กิโลกรัมต่อตารางเมตร (ตัวเลขทั่วไปของแผงพร้อมขาจับ ให้ถามน้ำหนักจริงจากผู้ติดตั้ง) ให้วิศวกรโยธาตรวจโครงหลังคาและแป โดยเฉพาะบ้านที่ต่อเติมหรือโครงเก่า
• สภาพหลังคา: ถ้าหลังคาต้องซ่อมหรือเปลี่ยนใน 5-10 ปี ซ่อมก่อนติดแผง เพราะรื้อแผงเพื่อซ่อมมีค่าแรงซ้ำ อ่านเรื่องรอยรั่วที่ ซ่อมหลังคารั่ว
• วัสดุหลังคา: เมทัลชีทใช้ขาจับแบบหนีบตะเข็บได้ ไม่ต้องเจาะ ส่วนกระเบื้องลอนเจาะยึดตามจุดและต้องกันซึม ดูธรรมชาติของหลังคาที่ หลังคาเมทัลชีท และ กระเบื้องหลังคา
• เงา: ต้นไม้ ถังน้ำ เสาอากาศ หรืออาคารข้างๆ ที่บังช่วง 10 โมงถึงบ่าย 3 ลดผลผลิตมากกว่าที่คิด เพราะเงาบนแผงเดียวกดไฟของทั้งสตริง
• ไฟฟ้า: ตู้ไฟ เบรกเกอร์ สายดิน และมิเตอร์ต้องรับกระแสที่ไหลย้อนได้ งานนี้วิศวกรไฟฟ้าเซ็นแบบและช่างไฟทำ ไม่ใช่งานที่เจ้าของบ้านลองเอง ถ้าจะต่อเติมหลังคาหรืออาคาร ให้สอบถามสำนักงานเขตหรือเทศบาลว่าต้องขออนุญาตหรือไม่

ข้อดีที่แถมมาคือแผงบังแดดบนหลังคาช่วยลดความร้อนที่หลังคารับโดยตรงเล็กน้อย แต่ไม่ควรนับเป็นประโยชน์ในการคำนวณ ถ้าห้องใต้หลังคาร้อนจริง ให้แก้ด้วย ฉนวนกันความร้อนหลังคา

ออนกริดกับแบตเตอรี่ คุ้มคนละเรื่อง

ระบบออนกริดต่อกับการไฟฟ้าโดยตรง ตัดสินคุ้มหรือไม่ตามตารางข้างบน ส่วนแบตเตอรี่เป็นการลงทุนอีกก้อนที่ไม่ได้ลดค่าไฟเพิ่มตามสัดส่วนเงินที่จ่าย เหตุผลคืออัตราปกติของบ้านเป็นขั้นบันไดเดียวทั้งวัน ไม่มีค่าไฟกลางคืนแพงกว่ากลางวัน การเก็บไฟแดดไปใช้ตอนค่ำจึงแทนหน่วยราคา 4.16-4.36 บาทได้เท่านั้น ไม่ได้ประหยัดมากกว่านั้น

สถานการณ์ที่แบตเตอรี่มีเหตุผลคือบ้านที่ไฟดับบ่อยและมีของที่ต้องเปิดตลอด เช่น ปั๊มน้ำบาดาล ตู้แช่ยา หรือผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ ถ้าเข้าข่ายนี้ ให้ออกแบบเป็นระบบไฮบริดตั้งแต่ต้น แยกวงจรเฉพาะโหลดจำเป็น และแจ้ง กฟน. ตามที่โครงการกำหนด ถ้าเป้าหมายแค่ลดบิล ติดออนกริดอย่างเดียวก่อนแล้วค่อยเพิ่มภายหลังได้ถ้าเลือกอินเวอร์เตอร์ที่รองรับ

บิลหลังติดโซลาร์ยังเหลืออะไรบ้าง

หลายคนคาดว่าบิลจะเหลือศูนย์ แต่บิลของบ้านที่ติดโซลาร์ยังมีค่าบริการรายเดือน (24.62 บาทสำหรับบ้านที่ใช้เกิน 150 หน่วย) หน่วยที่ใช้ตอนค่ำและเช้ามืด ซึ่งแอร์ห้องนอนกินมากที่สุด และค่า Ft กับ VAT ของหน่วยที่เหลือ ตัวอย่างบ้านก ที่ใช้ 600 หน่วยต่อเดือน ผลิตเอง 540 หน่วยและใช้เอง 80 เปอร์เซ็นต์ (432 หน่วย) จะเหลือซื้อจากการไฟฟ้าราว 168 หน่วย ซึ่งตกอยู่ในขั้นแรกราคา 3 บาท ไม่ใช่ขั้นบน

จุดที่คนมักพลาดคือคิดว่าหน่วยที่ผลิตทั้งหมดมีค่า 4.20 บาท ทั้งที่หน่วยที่ลดลงมาอยู่ขั้นราคาถูกจะได้ค่าน้อยลงเรื่อยๆ ตัวเลขในตารางคืนทุนจึงเป็นค่าประมาณที่ค่อนข้างมองโลกแง่ดี ถ้าบ้านของคุณใช้ไม่ถึง 400 หน่วยต่อเดือน ให้ใช้ 3.00-4.16 บาทแทน 4.20 แล้วคำนวณใหม่ ระยะคืนทุนจะยืดออกอีกหลายปี

ทางเลือกอื่นที่ได้ผลเร็วกว่า

ก่อนจ่าย 200,000 บาทขึ้นไป ลองเทียบกับการลงทุนที่คืนทุนเร็วกว่า

ทางเลือก	ประหยัดได้	ข้อสังเกต
ตั้งแอร์ 26-27 องศา + ล้างแอร์	ราว 10 เปอร์เซ็นต์ของค่าไฟแอร์ตามข้อมูล กฟผ.	แทบไม่มีต้นทุน
เปลี่ยนแอร์เก่าเป็นรุ่นเบอร์ 5	ตามตัวเลข kWh ต่อปีบนฉลาก	คืนทุนตามที่คำนวณจากส่วนต่างราคา
ลดความร้อนเข้าห้อง ม่านและฉนวน	ลดชั่วโมงและกำลังของแอร์	ทำได้ทีละห้อง
โซลาร์ 3-5 กิโลวัตต์	ตามตารางข้างบน	ลงทุนครั้งเดียวสูง ต้องมีหลังคาที่เหมาะ

บ้านที่ทำสามข้อแรกแล้วบิลยังสูง โซลาร์จึงจะเป็นก้าวต่อไปที่ถูกขนาด

ก่อนเซ็นสัญญาติดตั้ง ถามสิ่งนี้

1. ขอแบบจำลองการผลิตไฟรายเดือนของหลังคาบ้านคุณ พร้อมสมมติฐานเรื่องทิศ มุม และเงา
2. ขอราคารวมที่ครอบคลุมค่ายื่นเรื่อง แบบวิศวกร ค่าอุปกรณ์ EXL (ถ้าอินเวอร์เตอร์เกิน 5 กิโลวัตต์) และการกันซึม
3. อินเวอร์เตอร์ยี่ห้อรุ่นนั้นอยู่ในรายชื่อที่ กฟน. หรือ กฟภ. ยอมรับหรือไม่
4. รับประกันกี่ปี ทั้งแผง อินเวอร์เตอร์ และงานติดตั้งบนหลังคา และใครมารับผิดชอบถ้าหลังคารั่ว
5. ใครยื่นเรื่องกับการไฟฟ้า และถ้าคำขอไม่ผ่านจะคืนเงินส่วนใดบ้าง
6. ขอใบเสนอราคาอย่างน้อย 3 ราย แล้วเทียบเป็นบาทต่อกิโลวัตต์เมื่อขนาดเท่ากัน

ตรวจรายละเอียดโครงการล่าสุดที่เว็บ กฟน. หรือ กฟภ. ตามพื้นที่ของคุณ และถามเรื่องสิทธิ์ภาษีกับกรมสรรพากรก่อนวางแผนเงิน