กระเบื้องปูพื้นยี่ห้อไหนดีที่สุด เช็กอะไรก่อนซื้อ

กระเบื้องปูพื้นไม่มียี่ห้อที่ดีที่สุดสำหรับทุกห้อง เพราะคุณภาพที่เจ้าของบ้านรู้สึกจริงอยู่ที่รุ่น ชั้นคุณภาพ และการใช้ให้ตรงห้อง มากกว่าชื่อบนกล่อง ที่ทำได้จริงคือใช้ มอก. 2508-2555 คัดยี่ห้อและรุ่นที่ไม่ผ่านออกก่อน แล้วเทียบตัวเลขบนกล่องกับห้องที่จะปู บทความนี้จึงไม่จัดอันดับยี่ห้อ แต่บอกว่าต้องอ่านอะไรบนกล่อง ถามอะไรร้าน และตัวเลขไหนที่ไม่มีใครบังคับให้โชว์

ด่านแรก กระเบื้องเซรามิกเป็นสินค้า มอก. บังคับ

กระเบื้องเซรามิกที่ใช้ปูพื้นหรือบุผนังอยู่ใน มอก. 2508-2555 ซึ่งออกเป็นพระราชกฤษฎีกา พ.ศ. 2556 ให้เป็นมาตรฐานบังคับ มีผลตั้งแต่ 15 มกราคม 2557 ตามเอกสารของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพที่รวบรวมรายการวัสดุที่ต้องเป็นไปตามมาตรฐาน แปลว่ากระเบื้องในร้านวัสดุทั่วไปควรมีเครื่องหมาย มอก. และยี่ห้อใหญ่ ๆ ผ่านด่านนี้กันหมด การเทียบกันที่ชื่อยี่ห้อจึงบอกอะไรได้น้อย

ขอบข่ายของมาตรฐานมีข้อยกเว้นที่ควรรู้ ไม่ครอบคลุมกระเบื้องที่พื้นที่ผิวไม่เกิน 10,000 ตารางมิลลิเมตร (เช่น โมเสกชิ้นเล็ก) กระเบื้องอัดแห้งชนิดไม่เคลือบที่ดูดซึมน้ำเกิน 10 เปอร์เซ็นต์ และกระเบื้องตกแต่ง ถ้ากำลังดูแผ่นลวดลายพิเศษหรือชิ้นเล็ก ให้ถามร้านว่ารุ่นนี้อยู่ในขอบข่ายหรือไม่ ซึ่งจะบอกว่าต้องพึ่งข้อมูลจากโรงงานเองมากแค่ไหน

วิธีเช็กว่ายี่ห้อมีใบอนุญาตจริง คือเปิดฐานข้อมูลใบอนุญาตของ สมอ. หน้าบันทึกของผู้รับใบอนุญาตจะแสดงชื่อบริษัท เครื่องหมายการค้า และเลขที่ใบอนุญาตของกระเบื้องเซรามิก เอาเครื่องหมายการค้าบนกล่องไปเทียบกับรายการนั้น ถ้าไม่พบ ให้ขอให้ร้านแสดงเลขใบอนุญาตก่อนตัดสินใจ

ฉลากบนกล่องบอกอะไรได้บ้าง

หัวข้อเครื่องหมายและฉลากของมาตรฐานกำหนดให้กล่องกระเบื้องทุกกล่องต้องแสดงข้อมูล 12 รายการอย่างน้อย ข้อที่ผู้ซื้อใช้ตัดสินใจจริงมีดังนี้

• ประเภท กลุ่ม และกลุ่มย่อย หรือสัญลักษณ์ เช่น BIa ซึ่งบอกวิธีขึ้นรูปและระดับการดูดซึมน้ำ
• ชนิด (เคลือบหรือไม่เคลือบ) และแบบ (ปูพื้นภายใน ปูพื้นภายนอก บุผนังภายใน บุผนังภายนอก)
• ชั้นคุณภาพ 1 2 หรือ 3
• ขนาดระบุเป็นเซนติเมตร และขนาดใช้งานเป็นมิลลิเมตร
• จำนวนแผ่นหรือพื้นที่เป็นตารางเมตรต่อกล่อง
• สีหรือลวดลาย และวันเดือนปีที่ทำ
• ชื่อผู้ทำหรือเครื่องหมายการค้า และประเทศที่ทำ

กล่องที่ขาดข้อมูลเหล่านี้ไปหลายรายการควรถามร้านก่อนซื้อ เพราะมาตรฐานกำหนดให้ต้องมี ถ้าร้านแบ่งขายหรือแกะกล่องแล้ว ให้ขอดูกล่องเต็มของรุ่นเดียวกัน

ชั้นคุณภาพ 1 2 และ 3 ต่างกันที่ตำหนิบนผิว

ชั้นคุณภาพในมาตรฐานแบ่งตามผิวหน้า ไม่ได้แบ่งตามความแข็งแรง วิธีตรวจคือดูตามวิธีใน มอก. 2398 เล่ม 2

ชั้น	เกณฑ์ผิวหน้า
1	ตรวจแล้วต้องไม่เห็นรอยราว ราน จุดด่าง รูเข็ม รอยบิ่น และตำหนิอื่นตามรายการ
2	มองตั้งฉากจากระยะ 3 เมตร แล้วต้องไม่เห็นตำหนิชุดเดียวกัน
3	เหมือนชั้น 2 แต่ยอมให้มีรอยบิ่นไม่เกิน 2 จุด (จุดละไม่เกิน 25 ตารางมิลลิเมตร) รานไม่เกิน 2 เส้น ยาวรวมไม่เกิน 25 มิลลิเมตร และจุดด่างไม่เกิน 2 จุด

ชั้น 1 ไม่ยอมให้เห็นตำหนิตามรายการเลย ชั้น 2 ตรวจจากระยะมอง 3 เมตร ส่วนชั้น 3 ยอมให้มีตำหนิเล็กน้อยได้ ในทางปฏิบัติ พื้นห้องรับแขกที่คนเห็นตลอดน่าจะเลือกชั้น 1 หรือ 2 ส่วนห้องเก็บของหรือพื้นที่ที่ต้องการลดงบอาจพิจารณาชั้น 3 ได้ ราคาที่ต่างกันระหว่างชั้นเป็นเรื่องของโรงงานและร้าน ผมไม่มีตัวเลขกลางที่ตรวจสอบได้ จึงไม่ใส่ไว้

ถ้าสองยี่ห้อขายขนาดเดียวกัน ลวดลายคล้ายกัน แต่ฉลากกล่องหนึ่งเป็นชั้น 1 อีกกล่องเป็นชั้น 3 ราคาจะเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้

การดูดซึมน้ำและความทนการขัดถู ตัวเลขที่ควรขอดู

การดูดซึมน้ำเป็นตัวแบ่งกลุ่มหลักของมาตรฐาน กลุ่ม I ดูดซึมไม่เกิน 3 เปอร์เซ็นต์ กลุ่ม II อยู่ระหว่าง 3 ถึง 10 และกลุ่ม III เกิน 10 เปอร์เซ็นต์ กลุ่มย่อย BIa เป็นกระเบื้องอัดแห้งที่ดูดซึมต่ำมาก กำหนดค่าเฉลี่ยไม่เกิน 0.5 เปอร์เซ็นต์ และแต่ละแผ่นไม่เกิน 0.6 เปอร์เซ็นต์ ตลาดมักเรียกกระเบื้องเนื้อแน่นระดับนี้ว่าแกรนิโต้หรือพอร์ซเลน ซึ่งมีรายละเอียดเพิ่มในบทความกระเบื้องแกรนิโต้

ความทนการขัดถูผิวหน้าของกระเบื้องปูพื้นชนิดเคลือบ มาตรฐานไม่ได้กำหนดตัวเลขเดียว แต่กำหนดให้ผู้ทำต้องแจ้งระดับไว้ในเอกสารผลิตภัณฑ์หรือแค็ตตาล็อก พร้อมระดับความทนกรดและด่าง ดังนั้นถ้าร้านตอบว่า "ไม่มีข้อมูล" สำหรับกระเบื้องเคลือบปูพื้น แปลว่ายังไม่ได้ข้อมูลที่มาตรฐานให้แจ้ง ถามว่ารุ่นนี้ระดับเท่าไร แล้วเลือกให้สอดคล้องกับพื้นที่ใช้งาน ห้องที่คนเดินพื้นรองเท้าเข้าบ้านทุกวันควรได้ระดับสูงกว่าห้องนอนที่ใช้ถุงเท้าเดิน

ความลื่น ตัวเลขที่ มอก. ไม่ได้บังคับ

มาตรฐานฉบับนี้ไม่มีการทดสอบความลื่น ไม่มีวิธีทดสอบหรือเกณฑ์ค่าความฝืดอยู่ในเนื้อหา ตัวเลขที่เจอในแค็ตตาล็อกจึงเป็นของโรงงานเอง ต่างประเทศมีเกณฑ์ที่ใช้เทียบได้ เช่น ANSI A326.3 ของสหรัฐฯ วัดค่า DCOF และ Crossville ผู้ผลิตกระเบื้องรายหนึ่งในสหรัฐฯ อธิบายว่าพื้นภายในระดับพื้นที่คาดว่าคนเดินตอนเปียก ควรได้ wet DCOF ตั้งแต่ 0.42 ขึ้นไป พร้อมเตือนว่าค่านี้ไม่ได้รับรองว่าเหมาะกับทุกงาน และไม่ควรใช้เป็นเกณฑ์เดียวตัดสิน

ผลที่ตามมาสำหรับผู้ซื้อ คือกระเบื้องห้องน้ำ ระเบียง และลานซักล้าง ควรถามร้านว่ามีค่า DCOF หรือค่าความฝืดจากการทดสอบตามมาตรฐานใดให้ดู ถ้าตอบเป็นคำว่า "ผิวด้านกันลื่น" โดยไม่มีตัวเลข ถือว่ายังไม่ได้คำตอบ รายละเอียดการแก้พื้นที่ลื่นแล้วอยู่ที่พื้นห้องน้ำกันลื่น

เฉดสีต่างกันระหว่างล็อต

เฉดสีที่ไม่ตรงกันระหว่างแผ่นบางครั้งเป็นการออกแบบ ไม่ได้เกิดจากโรงงานทำพลาด Ceramic Tile Foundation อธิบายระดับความแปรปรวนของเฉดสีตามระบบ ANSI A137.1 เป็น V0 ถึง V4 ดังนี้

• V0 สม่ำเสมอมาก แผ่นแทบเหมือนกันทุกแผ่น
• V1 สม่ำเสมอ ความต่างในล็อตเดียวกันน้อยมาก
• V2 ต่างเล็กน้อย เห็นความต่างของลายหรือพื้นผิวในกลุ่มสีใกล้กัน
• V3 ต่างปานกลาง สีหรือพื้นผิวของแต่ละแผ่นต่างกันมาก
• V4 ต่างมาก สีและลายสุ่มต่างกันทุกแผ่น พื้นที่ปูเสร็จจะไม่ซ้ำกับของใคร

ใครคาดหวังพื้นสีเดียวกันทั้งห้องแล้วเลือกรุ่นที่ระดับ V3 หรือ V4 จะผิดหวังกับผลจริง ฉลากไทยอาจไม่ระบุระดับ V ถ้าไม่มี ให้ขอดูหลายแผ่นที่วางต่อกันจริง อย่าตัดสินจากแผ่นตัวอย่างแผ่นเดียว Ceramic Tile Foundation แนะนำให้ผู้ขายแสดงหลายชิ้นโดยเฉพาะแบบ V2 ถึง V4 และให้ทำแผงตัวอย่างที่ปูและยาแนวจริงก่อนเริ่มงาน ลูกค้าเซ็นอนุมัติด้านหลังแผงนั้น

อีกเรื่องที่ทำได้เลยคือซื้อให้ครบในครั้งเดียว แล้วเปรียบเทียบสีหรือลวดลายกับวันที่ทำบนกล่องทุกกล่องที่ได้รับ ซื้อเผื่อไว้สักกล่อง เก็บไว้ซ่อมโดยไม่ต้องไปหาล็อตใหม่ ฉลากกำหนดให้มีวันที่ทำ แต่ไม่ได้รับรองว่ากล่องต่างวันกันจะเฉดเดียวกัน

ตัวอย่างอ่านฉลากและนับกล่อง

ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายวิธีคิด ห้องกว้าง 3.2 เมตร ยาว 4.0 เมตร พื้นที่ 12.8 ตารางเมตร กล่องกระเบื้อง 60x60 เซนติเมตรบรรจุ 4 แผ่น ฉลากระบุพื้นที่ 1.44 ตารางเมตรต่อกล่อง

• พื้นที่ 12.8 หารด้วย 1.44 ได้ราว 8.9 กล่อง ปัดขึ้นเป็น 9 กล่องโดยยังไม่เผื่อเศษที่ต้องตัด
• ถ้าปูแนวทแยง ปูลายก้างปลา หรือห้องมีมุมเยอะ ให้ถามช่างว่าต้องเผื่อกี่เปอร์เซ็นต์ ตัวเลขเผื่อขึ้นกับแบบปูและฝีมือช่าง ผมไม่ยกเลขกลางมาให้
• ถ้าสั่ง 10 กล่อง จะได้ 14.4 ตารางเมตร เหลือกล่องเต็มหนึ่งกล่องไว้ซ่อมโดยเป็นล็อตเดียวกัน

ขนาดที่ฉลากบอกมีสองแบบ ขนาดระบุเป็นเซนติเมตร และขนาดใช้งานเป็นมิลลิเมตร ต่างกันนิดหน่อย ตอนวางแผนร่องยาแนวให้ใช้ขนาดใช้งาน ขนาดแผ่นเหมาะกับห้องแบบไหน ดูต่อที่กระเบื้องพื้นขนาดไหนดี ส่วนปูนกาวและยาแนวที่ต้องเลือกให้เข้ากับกระเบื้อง ดูที่กาวปูกระเบื้อง

ก่อนจ่ายเงินให้ถามร้านและช่างข้อเหล่านี้

• รุ่นนี้มีเครื่องหมาย มอก. และเลขใบอนุญาตตรงกับเครื่องหมายการค้าบนกล่องหรือไม่
• ฉลากระบุกลุ่ม BIa หรือกลุ่มอื่น และแบบเป็นปูพื้นภายในหรือภายนอก ตรงกับห้องที่จะปูหรือไม่
• ชั้นคุณภาพเท่าไร และวันที่ทำบนกล่องทุกกล่องที่สั่งเป็นช่วงเดียวกันหรือไม่
• ระดับความทนการขัดถูและความทนกรดด่างตามเอกสารผลิตภัณฑ์เป็นเท่าไร
• ถ้าเป็นห้องน้ำหรือพื้นนอกบ้าน มีค่า DCOF หรือค่าความฝืดจากการทดสอบตามมาตรฐานใด
• เฉดสีอยู่ในระดับ V อะไร และขอดูแผ่นที่ปูต่อกันจริงหรือแผงตัวอย่างได้ไหม
• ถ้าต้องเปลี่ยนแผ่นภายหลัง รุ่นนี้เลิกผลิตเมื่อไรจะรู้ได้อย่างไร เก็บกล่องสำรองไว้กี่กล่อง

ข้อมูลบนฉลากเป็นของผู้ผลิตและร้านที่ขาย การแจกแจงข้างบนเป็นเกณฑ์อ่านฉลาก ผมไม่ได้ทดสอบกระเบื้องรุ่นใดเอง ถ้ารุ่นที่สนใจให้ข้อมูลไม่ครบ อีกยี่ห้อที่ให้ครบมักปลอดภัยกว่า ส่วนวิธีปูตามลำดับงาน ดูที่วิธีปูกระเบื้องพื้น