ใจความสำคัญ
- หน้าหย่อนเกิดจากหลายชั้นพร้อมกัน ผิวเสียคอลลาเจน ไขมันใต้ผิวยุบและเลื่อน และกระดูกใบหน้าบางลงตามอายุ ครีมเข้าถึงได้แค่ชั้นผิว
- กันแดด SPF 30 ขึ้นไปทุกวันและเลิกสูบบุหรี่ เป็นสองอย่างที่ AAD ระบุว่าชะลอผิวแก่ก่อนวัยได้
- เรตินอยด์ช่วยเรื่องคุณภาพผิว ควรเริ่มวันเว้นวัน ใช้กลางคืน และห้ามใช้ระหว่างตั้งครรภ์
- AAD ระบุว่าอัลตราซาวด์ทำครั้งเดียว ส่วนใหญ่เห็นผลยกกระชับพอประมาณใน 2 ถึง 6 เดือน และคลื่นวิทยุให้ผลดีที่สุดราว 6 เดือน อยู่ได้ 2 ถึง 3 ปีถ้าดูแลผิวดี
- คนที่หย่อนน้อยได้ประโยชน์จากหัตถการไม่ผ่าตัดมากที่สุด คนที่หย่อนมากอาจได้ผลน้อยและควรคุยเรื่องการผ่าตัด
ผิวหย่อนคล้อยดูแลได้สองระดับ ระดับแรกทำเองที่บ้านเพื่อชะลอ คือกันแดดทุกวัน เรตินอยด์ มอยส์เจอไรเซอร์ และเลิกบุหรี่ ระดับที่สองคือหัตถการที่ส่งความร้อนลงไปใต้ผิวหรือยกเนื้อเยื่อขึ้น ซึ่งใช้เมื่อความหย่อนเห็นชัดแล้ว ครีมทุกชนิดทำงานได้แค่ชั้นผิว ไม่สามารถยกแก้มที่เลื่อนลงมาแล้วกลับขึ้นไปได้ การรู้ว่าปัญหาของคุณอยู่ชั้นไหน ทำให้ไม่เสียเงินกับสิ่งที่ไม่มีทางได้ผล
หน้าหย่อนลงเพราะอะไรบ้าง
ใบหน้ามีหลายชั้นซ้อนกัน และแต่ละชั้นเปลี่ยนตามอายุคนละแบบ
| ชั้น | เกิดอะไรขึ้นตามอายุ | หน้าตาที่เห็น | สิ่งที่เข้าถึงชั้นนี้ได้ |
|---|---|---|---|
| ผิวหนังกำพร้าและหนังแท้ | คอลลาเจนและอีลาสตินลดลง แดดเร่งให้เสื่อมเร็ว | ผิวบาง ยืดแล้วคืนตัวช้า ริ้วรอยละเอียด | กันแดด เรตินอยด์ เลเซอร์ คลื่นวิทยุ |
| ไขมันใต้ผิว | ไขมันบางจุดยุบ บางจุดเลื่อนลง | ขมับตอบ แก้มส่วนบนแบน ร่องแก้มลึก | ฟิลเลอร์ ร้อยไหม |
| ชั้นพังผืดพยุง (SMAS) และเอ็นยึด | ยืดและหย่อนลง | กรอบหน้าเป็นเหนียง เนื้อใต้คางหย่อน | อัลตราซาวด์โฟกัส การผ่าตัดดึงหน้า |
| กระดูกใบหน้า | เบ้าตาและขากรรไกรค่อยๆ บางลง | ใต้ตาลึก คางเล็กลง | ฟิลเลอร์ การผ่าตัด |
คนอายุ 30 ปลายมักเริ่มที่ชั้นผิวและไขมันส่วนบนของแก้ม คนอายุ 50 ขึ้นไปมักเป็นทุกชั้นพร้อมกัน นี่คือเหตุผลที่คนวัยเดียวกันได้ผลจากเครื่องเดียวกันไม่เท่ากัน
ประเมินตัวเองหน้ากระจก
ใช้กระจกบานใหญ่และแสงจากหน้าต่าง ทำสามท่า
- มองตรง แล้วถ่ายรูปหน้าตรงเก็บไว้
- นอนหงาย ถือกระจกเหนือหน้า สิ่งที่หายไปในท่านี้คือสิ่งที่แรงโน้มถ่วงดึงลงมา เช่น เหนียงที่กรอบหน้าหรือร่องแก้ม
- ก้มหน้ามองกระจกที่วางบนโต๊ะ ท่านี้ทำให้เห็นความหย่อนชัดที่สุด
แบ่งระดับคร่าวๆ ได้แบบนี้
- เล็กน้อย กรอบหน้ายังคม ผิวเริ่มคืนตัวช้าเวลาบีบ ร่องข้างจมูกเห็นเฉพาะตอนยิ้ม
- ปานกลาง เริ่มมีเหนียงเล็กๆ ที่กรอบหน้า ร่องข้างจมูกเห็นตอนหน้านิ่ง ผิวใต้คางหย่อนเวลาก้ม
- มาก เนื้อแก้มเลื่อนลงชัดจนกรอบหน้าไม่เป็นเส้น มีผิวส่วนเกินที่คอและเปลือกตา
ระดับนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย แต่ช่วยให้คุณคุยกับแพทย์ได้ตรงประเด็น และรู้ว่าควรคาดหวังแค่ไหน
สิ่งที่ชะลอได้จริงจากที่บ้าน
สถาบันโรคผิวหนังอเมริกัน (AAD) สรุปวิธีลดผิวแก่ก่อนวัยไว้ 11 ข้อ ข้อที่เกี่ยวกับความหย่อนโดยตรงมีดังนี้
- ปกป้องผิวจากแดดทุกวัน ด้วยกันแดดแบบกว้าง กันน้ำ SPF 30 ขึ้นไป ร่วมกับหลบร่ม หมวกปีกกว้าง และแว่นกันแดด
- ไม่อาบแดดและไม่ใช้เตียงอาบแดด ใช้ผลิตภัณฑ์ผิวแทนแทน
- เลิกสูบบุหรี่ ซึ่ง AAD ระบุว่าเร่งผิวแก่อย่างมาก ทั้งริ้วรอยและผิวหมอง
- ดื่มแอลกอฮอล์น้อยลง เพราะทำให้ผิวขาดน้ำและเสียหายสะสม
- กินผักผลไม้ให้มาก และลดอาหารน้ำตาลสูงหรือแป้งขัดขาว ซึ่งอาจเร่งการเสื่อม
- ออกกำลังกายเกือบทุกวันในระดับปานกลาง
- ล้างหน้าเบาๆ การขัดถูทำให้ระคาย และการระคายเร่งให้ผิวแก่
- ทามอยส์เจอไรเซอร์ทุกวัน
- หยุดผลิตภัณฑ์ที่แสบหรือร้อน ยกเว้นยาที่แพทย์สั่งซึ่งแสบได้บ้าง แต่ต้องบอกแพทย์
จากรายการนี้ กันแดดคือข้อที่ให้ผลคุ้มที่สุดต่อเงินที่จ่าย ปริมาณที่ควรใช้สำหรับหน้าและคอประมาณสองข้อนิ้ว และทาซ้ำเมื่ออยู่กลางแจ้ง กันแดดที่ทาแค่ครึ่งข้อนิ้วให้การปกป้องต่ำกว่าตัวเลข SPF บนฉลากมาก
เรตินอยด์ ตัวเดียวในครีมที่มีหลักฐานเรื่องคอลลาเจน
เรตินอยด์ซึ่งรวมถึงเรตินอลที่ซื้อได้ทั่วไป ช่วยให้ผิวสร้างคอลลาเจนในชั้นหนังแท้ ผิวจึงหนาแน่นและเรียบขึ้นเมื่อใช้ต่อเนื่องหลายเดือน มันทำให้ผิวดูกระชับขึ้นในระดับคุณภาพผิว ไม่ได้ยกเนื้อแก้มที่เลื่อนลง
วิธีเริ่มตามคำแนะนำของแพทย์ผิวหนังใน AAD คือเลือกสูตรที่อ่อนที่สุด ใช้วันเว้นวันแล้วค่อยเพิ่ม ใช้ตอนกลางคืน และป้องกันแดดตอนกลางวัน คนผิวเข้มควรเริ่มช้าเป็นพิเศษ เพราะการระคายทำให้เกิดรอยดำได้ และห้ามใช้เรตินอยด์ระหว่างตั้งครรภ์ รายละเอียดว่าเรตินอลช่วยอะไรบ้างอยู่ใน ประโยชน์ของเรตินอล
ส่วนผสมอื่นที่เสริมได้ เช่น วิตามินซีตอนเช้าเพื่อต้านอนุมูลอิสระจากแดด เปปไทด์ และไนอะซินาไมด์ ช่วยเรื่องผิวโดยรวม แต่หลักฐานด้านความกระชับเบากว่าเรตินอยด์มาก ถ้างบจำกัด ให้ซื้อกันแดดที่ชอบทาและเรตินอลหนึ่งขวดก่อนสิ่งอื่น
อ่านคำว่า "ยกกระชับ" บนฉลากให้เป็น
ครีมที่เขียนว่า lifting หรือ firming ส่วนใหญ่ให้ความรู้สึกตึงทันทีจากพอลิเมอร์ที่เกาะผิวเป็นฟิล์มบาง หรือจากสารที่ทำให้ผิวอิ่มน้ำชั่วคราว ความรู้สึกนี้หายไปเมื่อล้างหน้า จึงไม่ได้บอกอะไรเรื่องคอลลาเจน วิธีอ่านแบบเร็วคือมองหาชื่อส่วนผสมกลุ่มเรตินอยด์ในรายการ INCI เช่น retinol, retinal หรือ retinyl ถ้าไม่มีและราคาสูง คุณกำลังจ่ายให้เนื้อสัมผัสกับกลิ่นมากกว่าผลระยะยาว ซึ่งก็ไม่ผิดถ้ารู้ตัวและชอบใช้ แค่อย่าคาดหวังว่าแก้มจะกลับขึ้นที่เดิม
เมื่อไรควรคุยเรื่องหัตถการ
ถ้าประเมินแล้วอยู่ระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง และทำข้อด้านบนครบมาอย่างน้อย 6 เดือนแล้วยังรู้สึกว่ากรอบหน้าไม่คม นี่คือช่วงที่หัตถการแบบไม่ผ่าตัดให้ผลคุ้มที่สุด AAD ระบุว่าคนที่ได้ผลดีคือคนที่น้ำหนักคงที่ กินอาหารดี ไม่สูบบุหรี่ ดื่มน้อย ปกป้องผิวจากแดด และมีผิวหย่อนเพียงเล็กน้อย ส่วนคนที่ผิวหย่อนมากอาจไม่ได้ประโยชน์
ข้อมูลจาก AAD สำหรับหัตถการแบบไม่ผ่าตัดกลุ่มหลัก
| วิธี | หลักการ | จำนวนครั้งที่มักใช้ | เห็นผลเมื่อไร |
|---|---|---|---|
| อัลตราซาวด์ | ส่งความร้อนลงลึกใต้ผิว | 1 ครั้ง ทำเพิ่มได้ | ยกกระชับพอประมาณใน 2 ถึง 6 เดือน |
| คลื่นวิทยุ | ให้ความร้อนกับเนื้อเยื่อใต้ผิวผ่านหัวที่วางบนผิว | ส่วนใหญ่ 1 ครั้ง | รู้สึกตึงทันทีบ้าง ผลดีที่สุดราว 6 เดือน อยู่ได้ 2 ถึง 3 ปีถ้าดูแลผิวดี |
| เลเซอร์ | ให้ความร้อนกับผิวชั้นลึกโดยไม่ทำให้ผิวบนเป็นแผล | 3 ถึง 5 ครั้ง | 2 ถึง 6 เดือนหลังครั้งสุดท้าย |
ทั้งสามวิธีมักใช้เวลาไม่เกินหนึ่งชั่วโมง พักฟื้นน้อยหรือไม่ต้องพัก ผลข้างเคียงที่พบบ่อยคือแดงและบวม AAD ระบุว่าไม่แนะนำในคนตั้งครรภ์ มีการติดเชื้อที่ผิว หรือใช้ยาบางชนิด
ในไทย อัลตราซาวด์โฟกัสมักเรียกว่าไฮฟู ส่วนเครื่องแบรนด์เฉพาะมีชื่อเรียกของมันเอง อ่านต่อได้ที่ ไฮฟูคืออะไร อัลเทอร์ร่าคืออะไร และ เทอร์มาจคืออะไร สำหรับคนที่ต้องการผลยกทันทีมากกว่า การร้อยไหมเป็นอีกทางเลือก ซึ่งมีรายละเอียดใน ร้อยไหมคืออะไร
ถ้าปัญหาหลักคือขมับตอบหรือแก้มแบนจากไขมันยุบ เครื่องที่ส่งความร้อนไม่ได้เติมปริมาตร การเติมด้วยฟิลเลอร์ตรงจุดที่ยุบจะช่วยให้หน้าดูยกขึ้นได้มากกว่า แต่ต้องเลือกแพทย์ที่ประเมินโครงหน้าทั้งหมด ไม่ใช่เติมทีละจุดตามคำขอ
ค่าใช้จ่ายที่ควรคิดเป็นรายปี
หัตถการยกกระชับไม่ได้จบในครั้งเดียว ผิวยังแก่ต่อไปหลังทำ ให้คิดงบแบบรายปีจะเห็นภาพชัดกว่า เช่น ถ้าคลินิกเสนอคลื่นวิทยุที่ผลอยู่ 2 ถึง 3 ปี ให้หารราคาด้วยสองปีครึ่ง ถ้าเสนออัลตราซาวด์ที่แนะนำให้ทำทุกปี ให้คิดเต็มราคาเป็นรายปี แล้วเทียบกันในหน่วยเดียว
ค่าครีมก็คิดแบบเดียวกัน กันแดดหนึ่งหลอดต่อเดือนบวกเรตินอลหนึ่งขวดต่อสามเดือน คือฐานที่ต้องจ่ายต่อเนื่องไม่ว่าจะทำหัตถการหรือไม่ ถ้าหยุดกันแดดหลังทำเครื่อง ผลที่ได้จะหายไปเร็วกว่าที่ควร AAD เองระบุว่าผลของคลื่นวิทยุอยู่ได้นาน 2 ถึง 3 ปีเมื่อดูแลผิวดี
สัญญาณที่ไม่ใช่ความหย่อนจากอายุ
บางครั้งหน้าที่ดูหย่อนลงเร็วผิดปกติมีสาเหตุอื่น ควรพบแพทย์แทนการไปคลินิกความงาม
- มุมปากหรือเปลือกตาตกข้างเดียวที่เกิดขึ้นเร็วในไม่กี่วัน ควรไปโรงพยาบาลทันที
- หน้าบวมตอนเช้าเรื้อรังร่วมกับขาบวมหรือเหนื่อยง่าย
- น้ำหนักลดมากโดยไม่ได้ตั้งใจ
- เปลือกตาบนหย่อนจนบังการมองเห็น ซึ่งเป็นเรื่องของจักษุแพทย์หรือศัลยแพทย์ตกแต่ง
วางแผนตามระดับความหย่อน
| ระดับที่ประเมินได้ | ทำที่บ้าน | เมื่อไรค่อยคุยกับแพทย์ | สิ่งที่ไม่ควรจ่าย |
|---|---|---|---|
| ยังไม่หย่อน อายุ 25 ถึง 35 | กันแดดทุกวัน เรตินอลอ่อน มอยส์เจอไรเซอร์ | ยังไม่จำเป็น | เครื่องยกกระชับแบบแพ็กเกจรายปี |
| หย่อนเล็กน้อย | เหมือนด้านบน และเพิ่มความถี่เรตินอลตามที่ผิวทน | หลังทำครบ 6 เดือนแล้วยังไม่พอใจ | ครีมยกกระชับทันทีราคาสูง |
| หย่อนปานกลาง | ดูแลพื้นฐานต่อเนื่อง | ตอนนี้ ให้แพทย์ประเมินว่าควรใช้ความร้อน เติมปริมาตร หรือร้อยไหม | คอร์สหลายครั้งก่อนเห็นผลครั้งแรก |
| หย่อนมาก มีผิวส่วนเกิน | ดูแลพื้นฐานต่อเนื่อง | คุยกับศัลยแพทย์ตกแต่งเรื่องการผ่าตัดควบคู่ | เครื่องไม่ผ่าตัดซ้ำๆ ที่ AAD ระบุว่าช่วยได้น้อย |
ก่อนไปปรึกษา ให้นำรูปที่ถ่ายในสามท่าไปด้วย และถามแพทย์ผิวหนังว่าปัญหาหลักของคุณอยู่ที่ชั้นผิว ไขมัน หรือชั้นพยุง คำตอบข้อนี้ข้อเดียวกำหนดว่าเงินก้อนแรกควรลงที่อะไร
คำถามที่พบบ่อย
นวดหน้าหรือกัวซาทุกวันช่วยยกหน้าได้ไหม
การนวดช่วยลดบวมน้ำชั่วคราวได้ หน้าจึงดูเรียวขึ้นในตอนเช้า แต่ไม่มีหลักฐานที่ดีว่าเพิ่มคอลลาเจนหรือยกเนื้อเยื่อที่เลื่อนลงได้ ถ้านวดแรงและถูไปมาบนผิวทุกวัน ผิวกลับระคายเคือง ถ้าชอบนวดให้ใช้แรงเบาและทาน้ำมันหรือครีมลื่นก่อน
ลดน้ำหนักเร็วทำให้หน้าหย่อนจริงไหม
การลดน้ำหนักมากทำให้ไขมันที่เคยพยุงแก้มและขมับลดลง ผิวที่ยืดออกไปแล้วหดตามไม่ทัน หน้าจึงดูตอบและหย่อนขึ้น โดยเฉพาะในคนอายุ 40 ขึ้นไป การลดแบบค่อยเป็นค่อยไปและออกกำลังกายสร้างกล้ามเนื้อช่วยได้บ้าง
อายุเท่าไรควรเริ่มทำหัตถการยกกระชับ
ไม่มีอายุที่กำหนด ตัวตัดสินคือระดับความหย่อนและความคาดหวัง คนอายุ 30 ปลายที่เริ่มเห็นกรอบหน้าไม่คมมักได้ผลดีกว่าคนอายุ 60 ที่หย่อนมาก ก่อนตัดสินใจควรให้แพทย์ผิวหนังประเมินว่าปัญหาหลักอยู่ที่ชั้นไหน
ครีมที่โฆษณาว่ายกกระชับทันที ทำงานอย่างไร
ส่วนใหญ่มีสารสร้างฟิล์มที่หดตัวเมื่อแห้ง ทำให้ผิวรู้สึกตึงและดูเรียบอยู่หลายชั่วโมง ผลหายไปเมื่อล้างหน้า ไม่ได้เปลี่ยนโครงสร้างผิว ใช้เป็นตัวช่วยก่อนออกงานได้ แต่ไม่ควรจ่ายแพงโดยคาดหวังผลระยะยาว
แหล่งอ้างอิง
- Many ways to firm sagging skin | American Academy of Dermatology
- 11 ways to reduce premature skin aging | American Academy of Dermatology
- Retinoid or retinol? | American Academy of Dermatology





