สรุปสั้นๆ
- แมงเม่าคือปลวกตัวเต็มวัยที่มีปีก ออกจากรังตอนพลบค่ำเพื่อจับคู่ แล้วสลัดปีกทิ้ง ช่วงบินมักอยู่แค่ 1 ถึง 2 ชั่วโมง
- นักกีฏวิทยาของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช แนะนำให้ปิดไฟ ปิดประตูหน้าต่างและซอกหลืบ ไม่แนะนำให้ฉีดยาฆ่าแมลง
- แยกแมงเม่าจากมดมีปีกได้ด้วยเอว หนวด และปีก ถ้าเอวตรงและหนวดตรง ก็เป็นปลวก
- แมงเม่าเยอะในบ้านอาจเป็นสัญญาณว่ามีรังปลวกอยู่ใกล้หรืออยู่ในบ้าน ให้เช็กวงกบ พื้นไม้ ฝ้า และจุดอับชื้น
- ถ้าเจอท่อดินเกาะผนัง หรือไม้เคาะแล้วโปร่ง ให้เรียกผู้ให้บริการกำจัดปลวกมาตรวจ อย่าแก้ด้วยสเปรย์กระป๋อง
วิธีไล่แมงเม่าที่ได้ผลที่สุดคือปิดไฟที่ล่อแมลง แล้วปิดประตู หน้าต่าง และซอกหลืบให้มิดก่อนพลบค่ำ แมงเม่าบินเล่นไฟแค่ราว 1 ถึง 2 ชั่วโมงตอนหัวค่ำ แล้วสลัดปีกทิ้ง นักกีฏวิทยาของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ไม่แนะนำให้ฉีดยาฆ่าแมลง ส่วนที่ควรทำหลังจากนั้นคือเช็กว่ามีปลวกทำรังอยู่ในบ้านหรือเปล่า
คืนที่แมงเม่าเข้าบ้านเต็มไปหมด เรามักกวาดปีกแล้วปล่อยผ่าน แต่ตัวเหล่านี้คือปลวกวรรณะสืบพันธุ์ ดังนั้นการรับมือมี 2 ขั้น ขั้นแรกลดความรำคาญในคืนนั้น ขั้นที่สองตรวจบ้านในวันรุ่งขึ้น
แมงเม่าคืออะไร ทำไมต้องเข้าหาไฟ
นักกีฏวิทยาที่ให้สัมภาษณ์ระบุว่า แมงเม่าเป็นตัวเต็มวัยของปลวก ช่วงที่อากาศเปลี่ยน หรือพื้นที่ที่ความชื้นสูง แมงเม่าจะออกจากรังเพื่อจับคู่ผสมพันธุ์ จากนั้นสลัดปีกแล้วมุดเข้าซอกหลืบ ใต้ดิน ฝ้าเพดาน หรือที่อับชื้นเพื่อสร้างรังใหม่
ตัวอย่างเหตุการณ์ที่เจอบ่อยมีลำดับแบบนี้
- ช่วงพลบค่ำ แมงเม่าออกมาบินเข้าหาแสงไฟ
- ผ่านไปราว 1 ถึง 2 ชั่วโมง ตัวที่จับคู่ได้จะสลัดปีกทิ้ง
- ตัวที่ไม่มีปีกแล้วจะเดินหาซอกเพื่อมุดเข้าไป
- เช้าวันถัดมา เราเห็นปีกใสกองอยู่ใต้หลอดไฟ

ไล่แมงเม่าตอนบินอยู่ ทำตามลำดับนี้
เป้าหมายคือไม่ให้มันเข้าบ้านและไม่ให้มีไฟเรียกมันมา ไม่ใช่ไล่ให้หมดทุกตัวในคืนเดียว ตามที่นักกีฏวิทยาแนะนำ ข้อแรกคือปิดไฟและปิดประตูหน้าต่างกับซอกหลืบให้มิดชิด
| ขั้น | ทำอะไร | ใช้เวลา |
|---|---|---|
| 1 | ปิดไฟที่ไม่จำเป็น โดยเฉพาะไฟใกล้ประตูและหน้าต่าง | 1 นาที |
| 2 | ปิดประตู หน้าต่าง มุ้งลวด และช่องลมที่เปิดอยู่ | 2 ถึง 3 นาที |
| 3 | ถ้าต้องเปิดไฟในห้อง ให้อยู่ห่างหน้าต่าง ใช้ผ้าม่านบังแสงไม่ให้รั่วออกนอกบ้าน | 2 นาที |
| 4 | รอให้พ้นช่วงบิน ราว 1 ถึง 2 ชั่วโมง แล้วกวาดปีกและซากทิ้ง | 10 นาที |
เรื่องสีของหลอดไฟ แหล่งข้อมูลสองแห่งที่เราอ่านพูดไม่ตรงกัน นักกีฏวิทยาบอกว่าแมลงทุกชนิดถูกดึงดูดด้วยแสงสีเหลือง แต่หน้าเว็บของ Beger บอกว่าไฟสีขาวดึงดูดได้มากกว่าไฟโทนเหลือง เราจึงไม่แนะนำให้เปลี่ยนหลอดตามคำแนะนำฝั่งใดฝั่งหนึ่ง ให้ใช้วิธีที่ตรงกันทั้งสองแหล่ง คือปิดไฟและกันแสงไม่ให้ลอดออกนอกบ้าน
ถ้าอยากรู้ว่าหลอดแบบไหนเหมาะกับห้อง ดูเรื่องโทนสีเพิ่มได้ที่ หลอดไฟขาวกับเหลืองต่างกันอย่างไร ซึ่งเป็นการเลือกหลอดสำหรับใช้งานทั่วไป ไม่ได้เกี่ยวกับการไล่แมลงโดยตรง
วิธีเสริมที่ใช้ได้ แต่ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน
Beger เสนอวิธีลดจำนวนแมงเม่าในห้องไว้ 3 อย่าง ได้แก่ เปิดพัดลมแรง วางกะละมังหรือถาดใส่น้ำผสมน้ำยาล้างจานไว้ใต้หลอดไฟ และติดถุงพลาสติกใสหรือเทปกาวรอบหลอดไฟนอกบ้าน เราไม่ได้เห็นผลทดสอบของวิธีเหล่านี้จากหน่วยงานใด จึงถือเป็นวิธีเสริมที่ลองได้ ไม่เสียหาย แต่ไม่ควรคาดหวังว่าจะหมดทุกตัว

แยกแมงเม่าออกจากมดมีปีก
ก่อนตัดสินใจอะไร ให้ดูให้แน่ว่าตัวที่บินอยู่เป็นปลวกหรือมดมีปีก เพราะมดมีปีกก็บินเล่นไฟได้ หน้าตาคล้ายกัน
| จุดที่ดู | แมงเม่า (ปลวกมีปีก) | มดมีปีก |
|---|---|---|
| ลำตัว | ตรง อ้วน ไม่มีส่วนคอดชัด | คอดกิ่วที่เอว |
| หนวด | ตรง เรียงเหมือนลูกปัด | หักงอเป็นข้อศอก |
| ปีก | 4 ปีก ยาวเท่ากัน หลุดง่าย | ปีกหน้ายาวกว่าปีกหลัง |
| หลังบิน | ปีกใสร่วงเป็นกองใต้หลอดไฟ | ไม่ค่อยทิ้งปีกเป็นกอง |
ข้อมูลตารางนี้มาจาก Beger แหล่งเดียว ใช้ดูด้วยตาเปล่าได้ ถ้ายังไม่แน่ใจ ให้เก็บตัวอย่างใส่ถุงใสหรือถ่ายรูปใกล้ๆ ไว้ให้ผู้ชำนาญดู ถ้าเป็นมด เรื่องที่ต้องจัดการต่างออกไป ดู วิธีกำจัดแมลงรบกวนในบ้าน เพื่อเลือกแนวทางให้ตรงชนิด
เช้าวันถัดมา เช็กว่าปลวกเข้าบ้านหรือยัง
นักกีฏวิทยาบอกว่า บ้านที่มีแมงเม่าออกมามากอาจต้องตรวจว่ามีรังปลวกหรือไม่ ปลวกชอบที่อับชื้น ที่มีกระดาษ และที่ไม่ค่อยถูกขยับ ให้เดินตรวจตามจุดเหล่านี้ ซึ่งเรียบเรียงจากรายการของ Beger
- วงกบประตูและหน้าต่างไม้ ใช้ข้อนิ้วเคาะดู ถ้าเสียงโปร่งผิดปกติหรือกดแล้วยุบ เนื้อไม้อาจถูกกิน
- ท่อดินเส้นเล็กสีน้ำตาลไต่ตามผนัง เสา หรือฐานราก
- พื้นไม้หรือปาร์เกต์ที่บวม โก่ง หรือมีเสียงลั่นผิดปกติ
- ด้านหลังตู้และเฟอร์นิเจอร์ไม้ที่ชิดผนังในมุมอับชื้น
- ใต้อ่างล้างจาน ห้องน้ำ และจุดที่เคยมีน้ำรั่วซึม
- ฝ้าเพดานหรือคานไม้ที่มีคราบ รอยด่าง หรือผงขุยไม้ร่วง
- ปีกแมงเม่าที่โผล่จากซอกผนังภายในบ้าน ซึ่งบ่งว่ารังอาจอยู่ในโครงสร้างแล้ว
Beger สรุปว่าถ้าเจอ 1 ข้อขึ้นไป โดยเฉพาะท่อดินหรือปีกที่โผล่จากผนังด้านใน ควรรีบจัดการ เราแปลคำแนะนำนี้เป็นว่า ให้เรียกผู้ชำนาญมาตรวจ ไม่ใช่ลงมือเอง
ดูภาพรวมของสัญญาณปลวกในบ้านได้ที่ สัญญาณว่าบ้านมีปลวก และถ้าตรวจแล้วเจอจริง ให้อ่านต่อที่ วิธีกำจัดปลวก

ลดโอกาสเจอแมงเม่าในปีหน้า
แมงเม่าออกจากรังที่อยู่ใกล้ ถ้ารังนั้นอยู่นอกบ้าน เราควบคุมไม่ได้ทั้งหมด แต่ลดโอกาสที่มันเข้าบ้านและลดที่ซ่อนได้
- อุดรอยแตกและช่องเปิดตามวงกบ ท่อ และขอบมุ้งลวด ก่อนเข้าฤดูฝน ดูเพิ่มที่ เตรียมบ้านรับหน้าฝน
- เก็บกองไม้ เศษไม้ และไม้ผุรอบบ้านที่เป็นทั้งอาหารและที่ซ่อน
- ไม่วางเฟอร์นิเจอร์ไม้ชิดผนังจนตรวจไม่ได้ และเว้นให้อากาศผ่าน
- ซ่อมจุดที่น้ำรั่วซึม เพราะความชื้นดึงดูดปลวก
- ตรวจจุดเสี่ยงอย่างน้อยปีละครั้ง โดยเฉพาะก่อนฤดูฝน
เรื่องการป้องกันที่พื้นดินใต้และรอบบ้าน เป็นงานของผู้ให้บริการกำจัดปลวกที่มีใบอนุญาต เราไม่ควรซื้อน้ำยามาราดเอง เพราะต้องรู้ชนิดสารและวิธีใช้ที่ถูกต้อง ก่อนจ้างให้ถามว่าตรวจอะไรบ้าง ใช้สารอะไร และรับประกันนานแค่ไหน
ทำและไม่ทำตอนแมงเม่าเข้าบ้าน
| ควรทำ | ไม่ควรทำ |
|---|---|
| ปิดไฟและปิดประตูหน้าต่างก่อนพลบค่ำ | เปิดไฟสว่างทิ้งไว้แล้วเปิดประตูค้าง |
| รอให้พ้นช่วงบินราว 1 ถึง 2 ชั่วโมง แล้วค่อยกวาดปีก | ฉีดสเปรย์ฆ่าแมลงไล่ทั้งห้อง |
| ดูเอว หนวด และปีก เพื่อแยกจากมดมีปีก | เหมาว่าทุกตัวที่บินเล่นไฟเป็นปลวก |
| เคาะวงกบ ดูพื้นไม้ และจุดอับชื้นในวันรุ่งขึ้น | ปล่อยผ่านเพราะคิดว่าบ้านปูนไม่มีปลวก |
| เรียกผู้ชำนาญเมื่อเจอท่อดิน ไม้โปร่ง หรือปีกจากซอกผนัง | ราดน้ำยาเองโดยไม่รู้ชนิดสาร |
ข้อมูลในหน้านี้มาจากบทสัมภาษณ์นักกีฏวิทยาที่เผยแพร่ซ้ำโดยบริษัทกำจัดปลวกรายหนึ่ง และบทความของบริษัทสี ทั้งสองเป็นผู้เผยแพร่เชิงพาณิชย์ ถ้าบ้านเรามีไม้โครงสร้างมาก ให้ปรึกษาผู้ให้บริการกำจัดปลวกที่มีใบอนุญาตก่อนตัดสินใจ
คำถามที่พบบ่อย
แมงเม่ากัดหรือเป็นอันตรายกับคนไหม
หน้าเว็บของบริษัทสีที่เราเปิดอ่านระบุว่าแมงเม่าไม่กัดและไม่ทำร้ายคนโดยตรง ความเสี่ยงอยู่ที่ปลวกคู่ที่ลงดินได้แล้วอาจสร้างรังและกัดกินไม้ในบ้านภายหลัง
แมงเม่าเยอะแปลว่าฝนจะตกหนักไหม
ไม่จำเป็น นักกีฏวิทยาที่ให้สัมภาษณ์บอกว่าแมงเม่าออกมาได้โดยฝนไม่ต้องตกในพื้นที่นั้น อาจเป็นการเปลี่ยนของอากาศในพื้นที่ใกล้เคียง หรือความชื้นสูงเท่านั้น
เห็นแมงเม่าแล้วต้องจ้างกำจัดปลวกทันทีไหม
ยังไม่ต้องรีบจ้าง ให้เดินเช็กตามรายการในบทความก่อน ถ้าไม่เจอท่อดิน ไม้โปร่ง หรือปีกที่ร่วงจากซอกผนังในบ้าน ก็แค่ปิดช่องและตรวจซ้ำเป็นระยะ แต่ถ้าเจอข้อใดข้อหนึ่ง ควรให้ผู้ชำนาญมาตรวจ
แหล่งอ้างอิง
- 1 ทุ่ม แมลงเม่าป่วนเมือง นักกีฏวิทยา ชี้ เหตุอากาศเปลี่ยน ให้เฝ้าระวัง | Chemin Pest Control (เผยแพร่คำสัมภาษณ์นักกีฏวิทยา กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช)
- แมลงเม่าบินเข้าบ้านหน้าฝน สัญญาณเตือนปลวกที่ห้ามมองข้าม พร้อมวิธีรับมือ | Beger (เบเยอร์)





