สรุปสั้นๆ
- ผักสลัดที่เห็นบ่อยเป็นผักกาดหอม (Lactuca sativa) ซึ่งงานวิจัยไทยแบ่งตามรูปทรงเป็นกลุ่มลีฟ คอส บัตเตอร์เฮด และคริสพ์เฮดหรือไอซ์เบิร์ก
- ผักกาดหอมมีน้ำราว 95 ถึง 97 เปอร์เซ็นต์ ตามงานวิจัยของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และตาราง USDA ต่อ 100 กรัมให้น้ำ 94.6 ถึง 95.6 กรัม
- ไอซ์เบิร์กมีวิตามินเค 24.1 ไมโครกรัมต่อ 100 กรัม ต่ำกว่าผักกาดหอมสีเขียวและแดงที่อยู่ราว 102 ถึง 140
- งานวิจัยของไทยระบุว่าควรกินผักผลไม้อย่างน้อยวันละ 400 กรัม และคนไทยร้อยละ 65.5 กินน้อยกว่านั้น
ผักสลัดที่เจอบนจานส่วนใหญ่คือผักกาดหอมหลายรูปทรง ในทางพืชศาสตร์เป็นชนิดเดียวกันคือ Lactuca sativa L. อยู่ในวงศ์ Asteraceae ตามวิทยานิพนธ์ของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ งานวิจัยไทยแบ่งตามรูปทรงออกเป็นสี่กลุ่ม และมีร็อกเก็ตเป็นผักใบอีกชนิดที่ขายคู่กันบ่อย
ตัวเลขทั้งหมดต่อ 100 กรัมมาจากตารางของ USDA ส่วนการแบ่งกลุ่มมาจากงานวิจัยไทย ผู้เขียนไม่ได้ใส่รสชาติหรือราคา เพราะไม่มีแหล่งที่เปิดอ่านได้
สี่กลุ่มตามรูปทรง
| กลุ่ม | ชื่อทางพฤกษศาสตร์ | ตัวอย่างที่งานวิจัยระบุ |
|---|---|---|
| ลีฟ (ใบหลวม) | var. crispa | กรีนโอ๊ก เรดโอ๊ก กรีนคอรัล เรดคอรัล |
| คอสหรือโรเมน | var. longifolia | กรีนคอส เรดคอส |
| บัตเตอร์เฮด | var. capitata | ห่อหลวม ใบนอกสีเขียว ใบในสีขาวหรือเหลือง |
| คริสพ์เฮดหรือไอซ์เบิร์ก | var. capitata | ผักกาดหอมห่อ ผักกาดแก้ว |
บัตเตอร์เฮดกับไอซ์เบิร์กอยู่ในกลุ่มพันธุ์ capitata เหมือนกัน ต่างกันที่ลักษณะการห่อตัว ตามรายละเอียดที่วิทยานิพนธ์ให้ไว้
กลุ่มลีฟ ใบหลวมสีเขียวและแดง
ผักกลุ่มนี้คือผักกาดหอมใบที่ไม่ห่อเป็นหัวแน่น มีทั้งสีเขียวและสีแดง ตารางของ USDA แยกผักกาดหอมใบเขียวกับใบแดงเป็นสองรายการ
| รายการ USDA (ต่อ 100 กรัม) | น้ำ (ก.) | ใยอาหาร (ก.) | วิตามินเค (ไมโครกรัม) | วิตามินเอ RAE (ไมโครกรัม) | โฟเลต (ไมโครกรัม) |
|---|---|---|---|---|---|
| ผักกาดหอมใบเขียว (169249) | 95.0 | 1.3 | 126 | 370 | 38 |
| ผักกาดหอมใบแดง (168431) | 95.6 | 0.9 | 140 | 375 | 36 |
ใบแดงมีวิตามินเคและวิตามินเอสูงกว่าใบเขียวเล็กน้อยในตารางนี้ แต่ใยอาหารต่ำกว่า ความต่างอยู่ในช่วงเล็ก จึงไม่ควรใช้ตัดสินเลือกซื้อ
คอสหรือโรเมน ใบยาวตั้งตรง
ผักกลุ่มนี้เป็นพันธุ์ longifolia มีทั้งกรีนคอสและเรดคอส รายการ USDA ที่เปิดอ่านคือ romaine หรือ cos
| รายการ USDA (ต่อ 100 กรัม) | น้ำ (ก.) | ใยอาหาร (ก.) | วิตามินเค (ไมโครกรัม) | วิตามินเอ RAE (ไมโครกรัม) | โฟเลต (ไมโครกรัม) |
|---|---|---|---|---|---|
| คอสหรือโรเมน (169247) | 94.6 | 2.1 | 102 | 436 | 136 |
ในห้ารายการผักกาดหอมที่เปิดอ่าน คอสมีใยอาหาร วิตามินเอ และโฟเลตสูงสุด และมีน้ำต่ำสุดเล็กน้อย เป็นตัวเลขจากตารางอ้างอิงเท่านั้น ค่าจริงของแต่ละหัวขึ้นกับพันธุ์และการปลูก

บัตเตอร์เฮด ใบนอกเขียว ใบในสีอ่อน
วิทยานิพนธ์อธิบายว่าบัตเตอร์เฮดห่อตัวหลวม ใบนอกสีเขียว ใบในสีขาวหรือเหลือง ตารางของ USDA มีรายการ butterhead lettuce
| รายการ USDA (ต่อ 100 กรัม) | น้ำ (ก.) | ใยอาหาร (ก.) | วิตามินเค (ไมโครกรัม) | วิตามินเอ RAE (ไมโครกรัม) | โฟเลต (ไมโครกรัม) |
|---|---|---|---|---|---|
| บัตเตอร์เฮด (168429) | 95.6 | 1.1 | 102 | 166 | 73 |
วิตามินเอของบัตเตอร์เฮดอยู่ที่ 166 ไมโครกรัม ต่ำกว่าผักกาดหอมสีเขียวและแดง และโฟเลต 73 ไมโครกรัม สูงเป็นอันดับสองรองจากคอสในกลุ่มผักกาดหอม
คริสพ์เฮดหรือไอซ์เบิร์ก
งานวิจัยไทยเรียกกลุ่มนี้ว่าผักกาดหอมห่อ หรือผักกาดแก้ว เป็นผักที่ห่อเป็นหัวและอยู่ในพันธุ์ capitata เช่นเดียวกับบัตเตอร์เฮด
| รายการ USDA (ต่อ 100 กรัม) | น้ำ (ก.) | ใยอาหาร (ก.) | วิตามินเค (ไมโครกรัม) | วิตามินเอ RAE (ไมโครกรัม) | โฟเลต (ไมโครกรัม) |
|---|---|---|---|---|---|
| ไอซ์เบิร์ก (169248) | 95.6 | 1.2 | 24.1 | 25 | 29 |
ไอซ์เบิร์กต่างจากกลุ่มอื่นชัดที่สุดในสามคอลัมน์ คือวิตามินเค 24.1 วิตามินเอ 25 และโฟเลต 29 ไมโครกรัม เป็นค่าต่ำที่สุดในห้ารายการผักกาดหอม ส่วนน้ำและใยอาหารใกล้เคียงกลุ่มอื่น
ร็อกเก็ตหรืออารูกูลา ผักใบที่ขายคู่กัน
ร็อกเก็ตไม่ได้อยู่ในกลุ่มผักกาดหอม ผู้เขียนไม่มีแหล่งที่เปิดอ่านซึ่งระบุวงศ์ของร็อกเก็ต จึงใส่เพียงตัวเลขจาก USDA
| รายการ USDA (ต่อ 100 กรัม) | น้ำ (ก.) | ใยอาหาร (ก.) | วิตามินเค (ไมโครกรัม) | วิตามินเอ RAE (ไมโครกรัม) | โฟเลต (ไมโครกรัม) |
|---|---|---|---|---|---|
| อารูกูลาดิบ (169387) | 91.7 | 1.6 | 109 | 119 | 97 |
ร็อกเก็ตมีน้ำน้อยกว่าผักกาดหอมทุกกลุ่มในตาราง และมีโฟเลต 97 ไมโครกรัม สูงเป็นอันดับสองรองจากคอส

ผักกาดหอมมีน้ำเท่าไร
วิทยานิพนธ์ระบุว่าผักกาดหอมมีน้ำราวร้อยละ 95 ถึง 97 และตาราง USDA สอดคล้องกับช่วงนี้ โดยผักกาดหอมสี่กลุ่มอยู่ที่ 94.6 ถึง 95.6 กรัมต่อ 100 กรัม เมื่อน้ำเป็นส่วนใหญ่ ตัวเลขใยอาหารจึงอยู่ที่ราว 1 ถึง 2 กรัมต่อ 100 กรัมเท่านั้น
ผักสลัดกับปริมาณผักที่ควรกิน
งานวิจัยในวารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตรระบุว่า ควรกินผักและผลไม้อย่างน้อยวันละ 400 กรัม และคนไทยร้อยละ 65.5 หรือราว 53 ล้านคนกินน้อยกว่านี้ ตัวเลขนี้เป็นข้อความของงานวิจัยนั้น ผู้เขียนไม่ได้เปิดเอกสารต้นทางของตัวเลขร้อยละ
ตัวเลข 400 กรัมเป็นน้ำหนักของผักและผลไม้รวมกัน ผักสลัดนับเป็นส่วนหนึ่งได้ ดูวิธีนับปริมาณผักผลไม้ต่อวันที่ผักผลไม้วันละเท่าไร
ก่อนนำไปทำจาน
ล้างผักสลัดอย่างไรให้ปลอดภัยอยู่ที่ล้างผักผลไม้ให้สะอาดปลอดภัย สูตรจานที่ใช้ผักเหล่านี้อยู่ที่สลัดผักทำเองที่บ้าน และน้ำสลัดสำเร็จรูปดูหลักเลือกซื้อที่เลือกน้ำสลัดสำเร็จรูป
คำถามที่พบบ่อย
ผักสลัดชนิดไหนมีโฟเลตสูงสุด
ในตาราง USDA ที่เปิดอ่านต่อ 100 กรัม ผักกาดหอมคอสหรือโรเมนมีโฟเลต 136 ไมโครกรัม สูงกว่าผักกาดหอมกลุ่มอื่นที่อยู่ระหว่าง 29 ถึง 73 ส่วนร็อกเก็ตมี 97 ไมโครกรัม
ผักสลัดชนิดไหนมีวิตามินเคต่ำที่สุด
ในตาราง USDA ที่เปิดอ่านต่อ 100 กรัม ไอซ์เบิร์กมีวิตามินเค 24.1 ไมโครกรัม ต่ำที่สุดในผักสลัดทั้งหกรายการ ส่วนรายการอื่นอยู่ระหว่าง 102 ถึง 140 ไมโครกรัม ถ้าแพทย์สั่งให้คุมวิตามินเค ควรถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนปรับจานผัก
แหล่งอ้างอิง
- การเสริมธาตุเหล็กและสังกะสีของผักสลัดที่ปลูกในระบบไฮโดรโพนิกส์ | วารสารวิจัยและส่งเสริมวิชาการเกษตร ปีที่ 40 ฉบับที่ 2 หน้า 12-23 (หัทยา คงสุข อัจฉรา เพ็งหนู และจุฑามาศ แก้วมโน มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์)
- บทบาทของเหล็กและสังกะสี ต่อการเจริญเติบโตและปริมาณธาตุอาหารในผักสลัดที่ปลูกในระบบไฮโดรโพนิกส์ (วิทยานิพนธ์ หัทยา คงสุข 2565) | มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (PSU Knowledge Bank)
- FoodData Central รายการ 169247, 169249, 168431, 169248, 168429 และ 169387 (ต่อ 100 กรัม) | U.S. Department of Agriculture (USDA)





