ค่าไฟบ้านสูง ลดยังไง เริ่มจากหาตัวกินไฟก่อนตัดทีละอย่าง

บิลค่าไฟของบ้านส่วนใหญ่ถูกดันขึ้นด้วยเครื่องใช้ไม่เกิน 3-4 อย่าง ได้แก่ แอร์ เครื่องทำน้ำอุ่น เครื่องใช้ที่ให้ความร้อน และตู้เย็นรุ่นเก่า ถ้าคุณปิดไฟห้องที่ไม่มีคนอยู่ทุกดวงแล้วบิลก็ยังไม่ลง แปลว่ายังไม่ได้แตะต้นเหตุ วิธีที่ได้ผลคือไล่ดูว่าหน่วยไฟหายไปกับอะไร แล้วลงมือตามลำดับที่ประหยัดเงินได้มากที่สุดก่อน

ค่าไฟคิดเป็นขั้นบันได หน่วยท้ายๆ แพงที่สุด

อัตราบ้านอยู่อาศัยของ กฟน. ที่ใช้ตั้งแต่บิลเดือนกันยายน 2569 (ยังไม่รวมค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม) สำหรับบ้านที่ใช้เกิน 150 หน่วยต่อเดือน มีโครงสร้างดังนี้

ขั้นการใช้ต่อเดือน	บาทต่อหน่วย
1-200 หน่วยแรก	3.0000
201-400	4.1584
401 ขึ้นไป	4.3583
ค่าบริการรายเดือน	24.62 บาท

บ้านที่ใช้ไม่เกิน 150 หน่วยอยู่ในอัตราอีกแบบ ที่หน่วยแรกๆ ถูกกว่านี้และค่าบริการ 8.19 บาท ดูตารางเต็มที่หน้าอัตราของ กฟน. ส่วนผู้ใช้ไฟต่างจังหวัดที่อยู่กับ กฟภ. ให้เทียบกับตารางของ กฟภ. และใบแจ้งหนี้ของตัวเองอีกครั้ง

ตัวอย่างสมมติ บ้านที่ใช้ 600 หน่วยในเดือนหนึ่ง

• 200 หน่วยแรก: 200 × 3.0000 = 600.00 บาท
• 200 หน่วยถัดไป: 200 × 4.1584 = 831.68 บาท
• 200 หน่วยที่เหลือ: 200 × 4.3583 = 871.66 บาท
• รวมค่าพลังงาน 2,303.34 บาท บวกค่าบริการ 24.62 เป็น 2,327.96 บาท ก่อนค่า Ft และ VAT

ข้อสังเกตที่เอาไปใช้ได้ทันที คือหน่วยที่ลดได้จะถูกหักจากขั้นบนสุดก่อน ถ้าบ้านนี้ลดการใช้ลง 100 หน่วย ก็ตัดออกจากขั้น 4.3583 เท่ากับประหยัดราว 436 บาทต่อเดือน (ยังไม่นับ Ft กับ VAT) หน่วยละ 4.36 บาท แพงกว่าหน่วยในขั้นแรกประมาณ 45 เปอร์เซ็นต์ ดังนั้นเดือนที่หน่วยไฟกระโดดเกิน 400 คือเดือนที่ได้เงินคืนเยอะที่สุดจากการแก้ปัญหา

ค่า Ft เป็นอีกบรรทัดในบิลที่ปรับทุก 4 เดือน แก้เองไม่ได้ ให้โฟกัสหน่วยที่ใช้

หาตัวกินไฟด้วยสูตรเดียว วัตต์ × ชั่วโมง ÷ 1,000

หน่วยไฟ (กิโลวัตต์ชั่วโมง) ของเครื่องหนึ่งตัว คือกำลังวัตต์คูณจำนวนชั่วโมงที่เปิดจริง แล้วหารด้วย 1,000 ตารางด้านล่างเป็นช่วงกำลังไฟที่ กฟผ. เผยแพร่ไว้สำหรับเครื่องใช้ที่กินไฟมาก

เครื่องใช้	กำลังไฟโดยประมาณ (วัตต์)
เครื่องทำน้ำอุ่นไฟฟ้า	3,500-8,000
เตารีด	1,000-2,600
ไดร์เป่าผม	1,000-2,200
ไมโครเวฟ 20-32 ลิตร	1,000-1,880
แอร์ธรรมดา 9,000-36,000 บีทียู	730-3,300
แอร์อินเวอร์เตอร์ ขนาดเดียวกัน	455-3,300
เครื่องซักผ้า	450-2,500
หม้อหุงข้าว 1-3 ลิตร	450-1,000
ตู้เย็น 40-735 ลิตร	70-145
พัดลม 12-18 นิ้ว	35-80

ตัวเลขข้างบนคือกำลังตามป้ายของเครื่อง ตัวที่สำคัญกว่ากำลังไฟคือเวลาที่เปิดจริง เครื่องทำน้ำอุ่น 4,500 วัตต์ที่เปิดแค่ 10 นาทีต่อคน อาจกินน้อยกว่าแอร์ 1,000 วัตต์ที่เปิดทั้งคืน

ตัวอย่างสมมติสำหรับบ้านสี่คนที่ใช้ 600 หน่วยต่อเดือน

รายการ	วิธีคิด	หน่วยต่อเดือน
แอร์ห้องนอน 2 ห้อง เปิดห้องละ 8 ชั่วโมง ใช้ไฟจริงเฉลี่ย 900 วัตต์	0.9 × 8 × 2 × 30	432
เครื่องทำน้ำอุ่น 4,500 วัตต์ อาบคนละ 8 นาที วันละ 4 คน	4.5 × (32/60) × 30	72
ตู้เย็น ทำงานเฉลี่ยราวครึ่งหนึ่งของเวลา ที่ 100 วัตต์	0.1 × 12 × 30	36
พัดลม หม้อหุงข้าว ทีวี ไฟส่องสว่าง อื่นๆ	ประมาณ	60

ตารางนี้เป็นการประเมินเพื่อให้เห็นสัดส่วน ไม่ใช่ผลวัดจริงของบ้านคุณ ถ้ารวมได้ใกล้กับหน่วยในบิลแล้ว ตัวที่ใหญ่ที่สุดในตารางคือตัวที่ต้องแก้ก่อน บ้านที่เปิดแอร์ทั้งคืนมักเจอว่าแอร์กินเกินครึ่งของบิล

แอร์ ตัวที่ลดแล้วเห็นผลมากที่สุด

กฟผ. แนะนำให้ตั้งแอร์ที่ 26-27 องศาเซลเซียส ซึ่งช่วยประหยัดค่าไฟได้เพิ่มราว 10 เปอร์เซ็นต์ และในวันที่อากาศไม่ร้อนมากให้ใช้พัดลมแทน เพราะพัดลมใช้พลังงานเพียง 1 ใน 60 ของแอร์ ลำดับที่ควรทำกับแอร์มีดังนี้

1. ตั้งอุณหภูมิที่ 26-27 องศา เปิดพัดลมเพดานหรือพัดลมตั้งพื้นช่วยกระจายลมเย็น จะรู้สึกเย็นพอกับ 24-25 องศา
2. ปิดประตูห้องและม่านตอนเปิดแอร์ ช่องว่างใต้ประตูกับหน้าต่างที่โดนแดดทำให้คอมเพรสเซอร์ทำงานหนักขึ้นทุกชั่วโมง
3. ล้างแผ่นกรองอากาศเองเป็นประจำ (ถอดล้างด้วยน้ำเปล่า ผึ่งให้แห้ง) และจ้างช่างล้างคอยล์ตามรอบที่ผู้ผลิตแนะนำ ฝุ่นอุดตันทำให้ลมเย็นออกน้อยและเครื่องเดินนานขึ้น
4. ตั้งเวลาปิด 2-3 ชั่วโมงหลังหลับ แล้วเปิดพัดลมแทน
5. ถ้าห้องร้อนเพราะแดดและหลังคา ลดความร้อนก่อนเปลี่ยนแอร์ ดู ม่านกันแดด สำหรับหน้าต่างทิศตะวันตก และ ฉนวนกันความร้อนหลังคา ถ้าห้องใต้หลังคาร้อน

ขนาดบีทียูต้องพอดีกับห้อง เครื่องเล็กไปจะเดินตลอดไม่หยุด เครื่องใหญ่ไปจะตัดบ่อยและความชื้นในห้องไม่ลง ถามช่างว่าคำนวณจากพื้นที่ ทิศแดด จำนวนคน และเพดานสูงเท่าไร ไม่ควรเลือกจากเลขในแคตตาล็อกอย่างเดียว

เครื่องทำน้ำอุ่นและเครื่องใช้ความร้อน

เครื่องทำน้ำอุ่นไฟฟ้าเป็นเครื่องที่ใช้กำลังสูงที่สุดในบ้าน ตั้งแต่ 3,500 ถึง 8,000 วัตต์ แต่เปิดเป็นช่วงสั้น ดังนั้นการลดเวลาอาบมีผลตรงตัว บ้านสี่คนที่ลดจากคนละ 8 นาทีเป็น 6 นาทีจะประหยัดได้ราว 18 หน่วยต่อเดือนในตัวอย่างข้างบน ลดอุณหภูมิที่ตั้งไว้ให้พออุ่น ไม่ต้องร้อนจัดแล้วผสมน้ำเย็น เพราะน้ำร้อนที่ผสมทิ้งคือไฟที่เสียเปล่า

เตารีด ไดร์เป่าผม และไมโครเวฟอยู่ช่วง 1,000-2,600 วัตต์ ใช้พร้อมกันแล้วเบรกเกอร์อาจตัดได้ ควรรีดผ้าเป็นชุดครั้งเดียวต่อสัปดาห์แทนรีดทีละตัวทุกเช้า ส่วนไดร์ที่ 1,500 วัตต์ เป่า 10 นาทีต่อวันเท่ากับราว 0.25 หน่วยต่อวัน หรือไม่ถึง 8 หน่วยต่อเดือน เล็กกว่าที่คนมักคิด จึงไม่ต้องเริ่มแก้ที่ตรงนี้

ถ้าจะเปลี่ยนเครื่องทำน้ำอุ่น เรื่องสายไฟและเบรกเกอร์สำคัญกว่าเรื่องค่าไฟ อ่านเช็กลิสต์ที่ เปลี่ยนเครื่องทำน้ำอุ่น ก่อน

ตู้เย็นและฉลากเบอร์ 5 ที่ต้องอ่านตัวเลขเอง

ตู้เย็นกินไฟต่อชั่วโมงไม่มาก แต่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง ตู้ที่ใช้มาเกิน 10 ปีหรือขอบยางเสื่อมจนลมเย็นรั่วจะกินไฟมากกว่าที่ป้ายเดิมบอก ตรวจง่ายๆ ด้วยการหนีบกระดาษแผ่นเดียวที่ขอบยาง ถ้าดึงออกได้โดยไม่ฝืดแปลว่าปิดไม่สนิท อย่ายัดของในตู้จนแน่นจนลมเย็นหมุนไม่ได้ และอย่าตั้งตู้ติดผนังหรือใกล้เตาจนระบายความร้อนไม่ออก

ฉลากประหยัดพลังงานเบอร์ 5 โฉมใหม่ที่ กฟผ. ร่วมกับกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) รวมเป็นฉลากเดียว เริ่มวางขายตั้งแต่ปี 2569 แบ่งเป็น 6 ระดับ ตั้งแต่ไม่มีดาวถึง 5 ดาว ครอบคลุมตู้เย็น แอร์ พัดลม หลอด LED หม้อหุงข้าว และสินค้ากว่า 45 ประเภท บนฉลากมีตัวเลขการใช้ไฟต่อปี (กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี) ใช้เทียบรุ่นประเภทเดียวกันได้โดยตรง

วิธีตัดสินใจก่อนซื้อ

1. เอาตัวเลข kWh ต่อปีของรุ่น A ลบรุ่น B
2. คูณด้วยราคาหน่วยขั้นบนที่บ้านคุณจ่ายจริง (เช่น 4.16-4.36 บาท)
3. เอาส่วนต่างราคาเครื่องหารด้วยเงินที่ประหยัดต่อปี จะได้จำนวนปีที่คืนทุน ถ้าเกินอายุการใช้งานที่คาดไว้ ไม่ต้องจ่ายส่วนต่าง

ไฟแอบกินที่ซ่อนอยู่ในบ้าน

กลุ่มนี้เล็กทีละชิ้นแต่รวมกันทั้งปีไม่น้อย

• เครื่องที่เสียบปลั๊กทิ้งไว้ตลอด เช่น เครื่องเล่น กล่องทีวี เครื่องชาร์จ กฟผ. แนะนำให้ปิดสวิตช์และถอดปลั๊กเมื่อเลิกใช้ ใช้ปลั๊กพ่วงที่มีสวิตช์ตัดไฟปลายทางเพื่อไม่ต้องก้มถอดทีละตัว
• ปั๊มน้ำที่สตาร์ตบ่อยเพราะท่อรั่วหรือถังแรงดันเสื่อม ฟังเสียงตอนไม่มีใครใช้น้ำ ถ้าปั๊มยังติดดับเองทุกไม่กี่นาที ให้ช่างประปาตรวจ
• ตู้แช่ที่สอง เช่น ตู้แช่เครื่องดื่มในโรงรถ ที่เปิดไว้ทั้งปีโดยแทบไม่ได้เปิดใช้
• หลอดไฟรุ่นเก่า ถ้ายังเหลือหลอดไส้หรือหลอดตะเกียบ เปลี่ยนเป็น LED จะเห็นผลชัด ถ้าเป็น LED หมดแล้ว ส่วนนี้แทบไม่มีอะไรให้ลดอีก

ใช้เครื่องมือวัดแทนการเดา

เมื่อสงสัยเครื่องใดก็ตาม วัดได้เองโดยไม่ต้องแตะระบบไฟของบ้าน

1. ซื้อเครื่องวัดวัตต์แบบเสียบปลั๊ก (เสียบระหว่างเต้ารับกับปลั๊กเครื่อง) ใช้กับเครื่องที่มีปลั๊กธรรมดา อ่านได้ทั้งวัตต์และหน่วยสะสม
2. จดเลขมิเตอร์ตอนเช้าและเย็นเป็นเวลา 7 วัน เทียบกับวันที่ทุกคนไม่อยู่บ้าน จะรู้ว่าไฟพื้นฐานของบ้านคือเท่าไร
3. วันหนึ่งปิดแอร์ทั้งวัน อีกวันเปิดตามปกติ ส่วนต่างหน่วยคือราคาจริงของแอร์ในบ้านคุณ

ถ้าปิดทุกอย่างแล้วมิเตอร์ยังหมุนเร็วผิดปกติ หรือค่าไฟสูงขึ้นทั้งที่พฤติกรรมไม่เปลี่ยน อาจเป็นไฟรั่ว สายเก่า หรือมิเตอร์คลาดเคลื่อน ห้ามเปิดตู้ไฟหรือแก้สายเอง ให้เรียกช่างไฟที่มีใบอนุญาตตรวจ และแจ้งการไฟฟ้าในพื้นที่ของคุณขอตรวจมิเตอร์

ลงมือตามลำดับนี้

ลำดับ	สิ่งที่ทำ	ต้นทุน	คาดว่าเห็นผลเมื่อไร
1	จดมิเตอร์ 7 วัน และคำนวณสัดส่วนแอร์ น้ำอุ่น ตู้เย็น	ฟรี	สัปดาห์แรก
2	ตั้งแอร์ 26-27 องศา ปิดประตู ม่านบังแดด พัดลมช่วย	ต่ำมาก	บิลเดือนถัดไป
3	ล้างแอร์ ล้างแผ่นกรอง เช็กขอบยางตู้เย็น	ค่าล้างแอร์ครั้งละไม่กี่ร้อยบาทต่อเครื่อง	บิลเดือนถัดไป
4	ลดเวลาอาบน้ำอุ่น ลดอุณหภูมิ ตั้งเวลาปิดแอร์	ฟรี	บิลเดือนถัดไป
5	เปลี่ยนเครื่องที่ตัวเลข kWh ต่อปีชี้ว่าคุ้มคืนทุน	สูง	2-6 ปี ตามที่คำนวณ
6	พิจารณาโซลาร์เมื่อทำข้างบนแล้วบิลยังสูง	สูงมาก	ดูการคำนวณในบทความเรื่องโซลาร์

เรื่องสุดท้ายในตาราง ถ้าสนใจติดแผงบนหลังคา ให้อ่านคำนวณคืนทุนที่ โซลาร์เซลล์บ้านคุ้มไหม หลังจากลดการใช้ให้ต่ำสุดแล้ว เพราะระบบเล็กลงและคืนทุนเร็วกว่าการติดแผงเพื่อรองรับแอร์ที่เปิดไม่จำเป็น