หลังคาโพลีคาร์บอเนต เลือกสี ความหนา และติดตั้งไม่ให้รั่ว

หลังคาโพลีคาร์บอเนตคือแผ่นพลาสติกวิศวกรรมชนิดหนึ่งที่แข็งแรง เบา และให้แสงผ่าน นิยมใช้ทำหลังคาโรงจอดรถ กันสาด และทางเดิน จุดที่ต้องตัดสินใจจริงมีสามเรื่อง คือสีกับค่าแสงผ่าน ความหนาที่สัมพันธ์กับระยะแป และวิธีติดตั้งที่เผื่อการยืดหด ถ้าสามเรื่องนี้ถูก หลังคาจะใช้ได้นานโดยไม่รั่วและไม่เหลืองก่อนเวลา

แผ่นแบบไหนเหมาะกับงานไหน

โพลีคาร์บอเนตที่ขายในบ้านเรามีสามรูปแบบหลัก แต่ละแบบเหมาะกับงานต่างกัน

รูปแบบแผ่น	ลักษณะ	เหมาะกับ	ข้อสังเกต
แผ่นลอนกลวง (multiwall)	มีผนังสองชั้นขึ้นไปและช่องลมตรงกลาง	กันสาด โรงจอดรถ หลังคาทางเดิน	กันความร้อนดีกว่าแผ่นตัน แต่ต้องปิดปลายร่องกันฝุ่นและตะไคร่
แผ่นตัน (solid)	เนื้อทึบแบบกระจก	งานที่ต้องการความใสและทนแรงกระแทก	หนักและแพงกว่าต่อพื้นที่ ร้อนกว่าแบบลอนกลวง
แผ่นลอน (corrugated)	ขึ้นลอนเลียนแบบลอนเมทัลชีท	ช่องแสงแทรกในหลังคาเมทัลชีท หลังคาโรงเรือน	ซ้อนกับลอนเมทัลชีทได้ แต่ต้องเลือกรุ่นที่ลอนเข้ากัน

งานบ้านส่วนใหญ่ใช้แผ่นลอนกลวง เพราะราคากับความแข็งแรงสมดุล และชั้นอากาศตรงกลางช่วยลดความร้อนได้บ้าง ถ้าเป็นช่องแสงในหลังคาเมทัลชีทเดิม แผ่นลอนจะง่ายกว่า วิธีเลือกลอนและความหนาของเมทัลชีทเองอ่านได้ที่หลังคาเมทัลชีท

สีของแผ่นกำหนดความร้อนใต้หลังคา

เรื่องที่เจ้าของบ้านเสียใจมากที่สุดหลังมุงโพลีคาร์บอเนต คือใต้หลังคาร้อนกว่าที่คิด สาเหตุหลักคือเลือกสีใสเพราะอยากได้ความสว่าง แต่แสงที่ผ่านลงมาพาความร้อนลงมาด้วย

ข้อมูลของผู้ผลิตแผ่นลอนกลวงรุ่น SUNLITE จาก Palram ให้ตัวเลขค่าแสงผ่านโดยประมาณไว้ดังนี้ แผ่นใสสองชั้นราว 80 เปอร์เซ็นต์ แผ่นใสสามชั้นราว 76 เปอร์เซ็นต์ สีบรอนซ์ราว 35 เปอร์เซ็นต์ สีโอปอลหรือสีขาวขุ่นราว 30 เปอร์เซ็นต์ สีเทาราว 20 เปอร์เซ็นต์ และรุ่นเทากันความร้อนราว 25 เปอร์เซ็นต์ ตัวเลขของแต่ละยี่ห้อต่างกันบ้าง แต่ลำดับใกล้เคียงกัน

สีแผ่น	แสงผ่านโดยประมาณ	ความรู้สึกใต้หลังคา	งานที่ผมแนะนำ
ใส	ราว 76 ถึง 80%	สว่างมาก ร้อนและแสบตาช่วงเที่ยง	ทางเดินที่คนผ่านไม่นาน ด้านที่ไม่โดนแดดบ่าย
บรอนซ์	ราว 35%	แสงอมน้ำตาล ร้อนน้อยกว่าใส	โรงจอดรถ หน้าบ้านที่อยากลดแสงจ้า
โอปอล	ราว 30%	แสงนุ่ม กระจายทั่ว ไม่เห็นเงาใบไม้บนแผ่น	ลานซักล้าง ระเบียงนั่งเล่น
เทา	ราว 20%	มืดลงชัด เย็นกว่า	ด้านทิศตะวันตก ที่จอดรถที่ไม่ต้องการแสงมาก

ข้อดีของสีโอปอลที่คนมองข้าม คือมองไม่เห็นใบไม้และฝุ่นที่ค้างบนแผ่นจากด้านล่าง แผ่นใสจะเห็นคราบทุกจุดหลังใช้งานไปไม่กี่เดือน

หลังคาที่ต้องการทั้งความสว่างและความเย็นจริงๆ ควรคิดแบบผสม เช่น หลังคาทึบบุฉนวนเป็นหลักแล้วเว้นช่องโปร่งแสงบางส่วน หรือติดระแนงบังแดดใต้แผ่น ทางเลือกลดความร้อนแบบอื่นในบ้าน ผมรวมไว้ที่วิธีแก้บ้านร้อน

ด้านกันยูวี ต้องหันขึ้นรับแดด

แผ่นโพลีคาร์บอเนตคุณภาพดีมีชั้นเคลือบกันรังสียูวีที่ผิวด้านนอก ส่วนใหญ่เคลือบด้านเดียว ผู้ผลิตจะพิมพ์ข้อความหรือติดฟิล์มสีบอกด้านนั้นไว้ คู่มือ Palram ระบุชัดว่าต้องติดตั้งด้านที่มีชั้นกันยูวีหันออกรับแสง และมีรุ่นที่เคลือบสองด้านสำหรับงานที่ต้องการ

ปัญหาที่เจอบ่อยหน้างานคือช่างลอกฟิล์มก่อนขึ้นหลังคาแล้วจำด้านไม่ได้ หรือคว่ำแผ่นเพราะคิดว่าด้านไหนก็เหมือนกัน แผ่นที่คว่ำผิดด้านจะเหลือง ขุ่น และเปราะเร็วกว่าที่ควรหลายปี และการรับประกันจากผู้ผลิตมักไม่ครอบคลุม

อีกเรื่องที่ต้องย้ำคือฟิล์มป้องกันผิว คู่มือติดตั้งระบุให้ลอกออกทันทีหลังติดตั้งเสร็จ ถ้าปล่อยฟิล์มตากแดดไว้ ฟิล์มจะเสื่อมติดผิวแผ่นจนลอกไม่ออก และทำให้การรับประกันเป็นโมฆะ

ความหนากับระยะแป ต้องคิดคู่กัน

ความหนาของแผ่นไม่ได้เลือกจากงบอย่างเดียว ต้องเลือกให้สัมพันธ์กับระยะห่างของแปหรือคานรองที่รับแผ่น คู่มือติดตั้งของ Palram สำหรับแผ่นลอนกลวงสองชั้นให้ระยะแปแนะนำไว้ดังนี้

ความหนาแผ่นลอนกลวง	ระยะแปที่แรง 50 กก./ตร.ม.	ระยะแปที่แรง 100 กก./ตร.ม.
6 มม.	ราว 800 มม.	ราว 650 มม.
8 มม.	ราว 1,000 มม.	ราว 800 มม.
10 มม.	ราว 1,250 มม.	ราว 940 มม.

ตัวเลขนี้เป็นของผลิตภัณฑ์รุ่นหนึ่ง ยี่ห้ออื่นต้องดูตารางของยี่ห้อนั้น หลักที่ใช้ได้ทั่วไปคือ แผ่นบางต้องมีแประยะถี่ ถ้าช่างเสนอแผ่น 6 มม. บนแปที่ห่างกันเกินหนึ่งเมตร แผ่นจะแอ่นจนน้ำขังกลางช่วง และยุบเมื่อมีกิ่งไม้หล่น

แผ่นหนาก็หนักขึ้นตาม ข้อมูลผู้ผลิตระบุน้ำหนักแผ่นลอนกลวงสองชั้นหนา 10 มม. ราว 1.7 กิโลกรัมต่อตารางเมตร ยังเบามากเมื่อเทียบกับกระเบื้อง โครงเหล็กรับไหวสบาย แต่ต้องยึดแน่นพอกันลมยก

ความลาดและทิศทางร่องลอน

หลังคาโพลีคาร์บอเนตต้องมีความลาดให้น้ำไหลออก คู่มือ Palram แนะนำความลาดมากกว่าร้อยละ 10 หรือราว 5.7 องศา ส่วนคู่มือของ TwinLite จาก Impack Pratama ระบุความลาดขั้นต่ำร้อยละ 5 สำหรับแผ่นลอนกลวงรุ่นหนึ่ง และ 5 องศาสำหรับแผ่นลอนรุ่นอื่น ในทางปฏิบัติผมไม่ทำต่ำกว่า 5 องศาเลย เพราะฝนบ้านเราหนักและใบไม้เยอะ หลังคาที่แบนเกินไปจะมีน้ำขังและคราบตะไคร่

ทิศทางของร่องลอนกลวงต้องวิ่งตามแนวลาด จากสันลงชายคา ไม่ใช่วางขวาง เหตุผลคือหยดน้ำที่ควบแน่นในร่องจะได้ไหลออกทางปลายล่าง ถ้าวางขวาง น้ำจะค้างในร่องจนเกิดตะไคร่สีเขียวที่ล้างไม่ออก

ความยาวแผ่นก็มีข้อจำกัด คู่มือติดตั้งแนะนำความยาวแผ่นไม่เกินราว 7 เมตร เพราะยิ่งยาว การยืดหดสะสมยิ่งมาก

เผื่อการยืดหด คือหัวใจของการไม่รั่ว

โพลีคาร์บอเนตยืดหดตามอุณหภูมิมากกว่าโลหะหลายเท่า ข้อมูลผู้ผลิตระบุค่าที่ใช้คิดหน้างานราว 3 มิลลิเมตรต่อเมตร แผ่นยาว 5 เมตรจึงยืดหดได้ราว 15 มิลลิเมตรระหว่างเช้ากับบ่าย ถ้ายึดแน่นทุกจุด แผ่นจะดันจนโก่ง ดึงรูสกรูจนฉีก แล้วน้ำก็รั่วตรงรูสกรู

รายละเอียดที่ช่างต้องทำตามคู่มือมีหลายข้อ

1. เจาะรูให้โตกว่าตัวสกรู คู่มือ Palram ระบุโตกว่า 4 มม. ส่วนคู่มือ TwinLite ระบุราว 2 ถึง 3 มม. ตามรุ่นแผ่น
2. ใช้สกรูที่มีแหวนยางกันซึม และขันพอแนบ ไม่ขันจนแหวนปลิ้นหรือแผ่นบุ๋ม
3. ระยะสกรูตามแนวแปราว 500 มม. และที่ขอบแผ่นราว 300 มม. ตามคู่มือรุ่นที่ใช้
4. เว้นช่องที่ปลายแผ่นและรอยต่อให้แผ่นขยายตัวได้ ใช้ตัวยึดหรือรางที่ออกแบบสำหรับโพลีคาร์บอเนต
5. ไม่ติดตั้งวันที่ลมแรง แผ่นเบาและกินลมมาก
6. ห้ามเหยียบแผ่นตรงๆ ให้ใช้กระดานพาดกระจายน้ำหนัก

ปิดปลายร่องลอนให้ถูกด้าน

แผ่นลอนกลวงมีร่องเปิดที่ปลายทั้งสองด้าน ถ้าไม่ปิด ฝุ่น แมลง และน้ำจะเข้าไปค้างในร่อง คู่มือติดตั้งให้ปิดปลายบนด้วยเทปทึบหรือเทปอลูมิเนียม และปิดปลายล่างด้วยเทปกรองที่ระบายอากาศได้ แล้วครอบด้วยรางตัวยูที่เจาะรูระบายน้ำ คู่มือ Palram ระบุรูขนาด 6 มม. ทุกระยะ 200 มม.

จุดที่ช่างทำผิดบ่อยคือปิดปลายล่างด้วยเทปทึบเหมือนปลายบน น้ำที่ควบแน่นในร่องจึงไม่มีทางออก ไม่กี่เดือนก็เห็นคราบน้ำและตะไคร่เป็นเส้นตามร่อง

โครงรับแผ่นและรางน้ำ อย่าลืมคิดรวม

แผ่นโพลีคาร์บอเนตเบาก็จริง แต่โครงที่รับแผ่นต้องแข็งพอไม่ให้ลมยกทั้งชุด โครงที่นิยมใช้กับหลังคาบ้านคือเหล็กกล่องทาสีกันสนิม ตั้งเสาเอง หรือยึดคานเข้ากับผนังบ้าน ถ้ายึดกับผนัง ต้องยึดกับเสาหรือคานของบ้าน ไม่ยึดกับผนังก่ออิฐอย่างเดียว เพราะผนังอิฐไม่ได้ออกแบบให้รับแรงดึงจากหลังคา

ผิวบนของแปที่แผ่นวางทับควรเรียบและอยู่ระนาบเดียวกัน ถ้าแปสูงต่ำไม่เท่ากัน แผ่นจะบิดและมีจุดที่น้ำขัง ส่วนขอบเหล็กที่คมต้องลบมุมหรือติดเทปรองก่อนวางแผ่น ไม่อย่างนั้นแผ่นจะถูกบาดเมื่อขยายตัวไปมา

ชายคาด้านล่างต้องมีรางน้ำรับ หลังคาโปร่งแสงขนาด 3 คูณ 5 เมตรรับน้ำฝนได้มากในพายุครั้งเดียว ถ้าปล่อยตกลงพื้นตรงๆ น้ำจะกระเด็นเข้าผนังบ้านและกัดดินรอบฐานเสา ถ้าชายคาหันไปทางบ้านข้างเคียงยิ่งต้องมีราง วิธีเลือกขนาดรางและจุดลงท่อ ผมเขียนไว้ที่รางน้ำฝน

ดูแลอย่างไรให้แผ่นใสนาน

การดูแลหลังติดตั้งไม่ยุ่งยาก ล้างด้วยน้ำสะอาดผสมสบู่อ่อน ใช้ฟองน้ำหรือผ้านุ่ม ห้ามใช้แปรงแข็ง ผงขัด หรือน้ำยาที่มีตัวทำละลายแรง เพราะจะทำลายชั้นกันยูวี ใบไม้ที่ค้างบนแผ่นควรกวาดออกด้วยไม้กวาดขนอ่อนจากด้านล่างหรือจากกระดานพาด

ตรวจสกรูปีละครั้งหลังหน้าร้อน ถ้าแหวนยางแตกหรือรอบรูมีรอยร้าว ให้เปลี่ยนก่อนหน้าฝน ถ้าแผ่นเริ่มเหลืองหรือเปราะทั้งแผ่น แปลว่าชั้นกันยูวีหมดอายุแล้ว เปลี่ยนแผ่นใหม่จะคุ้มกว่าไล่ซ่อมทีละจุด

หลังคาโพลีคาร์บอเนตเป็นส่วนหนึ่งของงานกันสาดและโรงจอดรถ ถ้ากำลังวางแผนทั้งโครงสร้าง อ่านต่อได้ที่หลังคากันสาดและโรงจอดรถหน้าบ้าน