ค่าแรงช่างทาสีต่อตารางเมตร คิดจากอะไร และเช็กใบเสนอราคายังไง

สมมติว่ามีใบเสนอราคาทาสีสองใบ ใบแรกเขียนค่าแรง 45 บาทต่อตารางเมตร ใบที่สองเขียน 80 บาท ดูเผินๆ ใบแรกถูกกว่ามาก แต่เมื่อเปิดดูรายละเอียด ใบแรกคิดพื้นที่ 420 ตารางเมตรและไม่มีงานโป๊วหรือรองพื้น ใบที่สองคิด 260 ตารางเมตรและรวมทุกอย่างแล้ว พอคูณออกมา ใบแรกราว 18,900 บาท ใบที่สองราว 20,800 บาท ส่วนต่างราวสองพันบาท แต่ใบที่สองรวมงานโป๊วและรองพื้นไว้แล้ว ตัวอย่างนี้สมมติขึ้นเพื่อแสดงว่าต้องเทียบพื้นที่และขอบเขตงาน ไม่ใช่เทียบแค่ราคาต่อตารางเมตร

ตัวเลขต่อตารางเมตรเลยมีความหมายแค่ครึ่งเดียว อีกครึ่งคือพื้นที่ที่ใช้คูณ และงานที่รวมอยู่ในราคานั้น

ตัวเลขต่อตารางเมตรมาจากไหน

ช่างทาสีส่วนใหญ่คิดราคาจากค่าแรงรายวันของทีม แล้วแปลงเป็นต่อตารางเมตรให้ลูกค้าเข้าใจง่าย สูตรในหัวช่างหน้าตาประมาณนี้

ค่าแรงต่อตารางเมตร ≈ (ค่าแรงทีมต่อวัน + ค่าเดินทางและอุปกรณ์ต่อวัน) ÷ พื้นที่ที่ทาเสร็จต่อวัน + กำไร

จุดอ้างอิงด้านค่าแรงมีตัวเลขทางการให้ดู ข่าวของกรมประชาสัมพันธ์เมื่อพฤศจิกายน 2566 รายงานว่าคณะรัฐมนตรีเห็นชอบอัตราค่าจ้างตามมาตรฐานฝีมือ 54 สาขา โดยสาขาช่างสีอาคารระดับ 1 อยู่ที่ 500 บาทต่อวัน และระดับ 2 อยู่ที่ 640 บาทต่อวัน ตัวเลขนี้เป็นอัตราขั้นต่ำสำหรับลูกจ้างที่ผ่านการทดสอบฝีมือ ไม่ใช่ราคาเหมา ผู้รับเหมาจะบวกค่าดำเนินการ ค่าเดินทาง ค่าเสื่อมอุปกรณ์ และกำไรเข้าไปอีก แต่ช่วยให้รู้ว่าพื้นของค่าแรงจริงอยู่ตรงไหน

ส่วนพื้นที่ต่อวันต่างกันมากตามงาน ผนังเรียบในห้องที่ขนของออกแล้ว ทีมสองคนทาสีทับหน้าได้มากกว่าผนังที่ต้องโป๊วรอยร้าวทั่วห้องหลายเท่า ฝ้าเพดานและผนังภายนอกที่ต้องตั้งนั่งร้านช้ากว่าผนังภายในทั่วไป

ลองคำนวณจากค่าแรงรายวัน

ตัวอย่างสมมติ ทีมช่างสองคน คนหนึ่งเป็นช่างหลัก คนหนึ่งเป็นผู้ช่วย

รายการ	ตัวเลขสมมติ
ค่าแรงช่างหลักต่อวัน	800 บาท
ค่าแรงผู้ช่วยต่อวัน	550 บาท
ค่าเดินทาง อุปกรณ์สิ้นเปลือง (ลูกกลิ้ง เทป ผ้าคลุม) ต่อวัน	250 บาท
ต้นทุนทีมต่อวัน	1,600 บาท
พื้นที่ทาสีทับหน้าสองเที่ยวต่อวัน ผนังเรียบภายใน	ประมาณ 50-70 ตร.ม.
ต้นทุนค่าแรงต่อ ตร.ม. ก่อนกำไร	ประมาณ 23-32 บาท
บวกกำไรผู้รับเหมา 25-40%	ประมาณ 29-45 บาท

ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างเพื่อเห็นโครงสร้างต้นทุน ไม่ใช่ราคากลาง ค่าแรงช่างหลักในตัวอย่างตั้งไว้สูงกว่าอัตราขั้นต่ำระดับ 2 เพราะช่างที่รับงานเองมักเรียกสูงกว่าขั้นต่ำ ลองเปลี่ยนตัวเลขตามที่ช่างแถวบ้านคุณบอก แล้วจะเห็นว่าราคาที่เสนอมาเกินจริงหรือไม่

ถ้างานเดียวกันต้องโป๊วรอยร้าวและลงรองพื้นก่อน พื้นที่ต่อวันจะลดลงครึ่งหนึ่งหรือมากกว่า ราคาต่อตารางเมตรเลยขยับขึ้นตาม นี่คือเหตุผลที่ใบเสนอราคาที่ดีแยกงานเตรียมผิวออกจากงานทาสี

ช่วงราคาที่เจอในใบเสนอราคา

ช่วงด้านล่างเป็นค่าแรงโดยประมาณทั่วไปของงานบ้านพักอาศัยในเมืองใหญ่ ไม่ใช่ราคาของผู้รับเหมารายใด ไม่รวมค่าสี ต่างจังหวัดมักต่ำกว่า ขณะที่คอนโดในอาคารสูงที่มีข้อกำหนดเวลาทำงานและการขนของมักสูงกว่า

งาน	ค่าแรงโดยประมาณต่อ ตร.ม.	หมายเหตุ
ทาสีทับหน้าผนังภายใน สีเดิมดี	35-60 บาท	รองพื้นไม่จำเป็นถ้าผิวเดิมแน่น
ทาผนังภายในพร้อมรองพื้น	50-80 บาท	รวมขัดเบาและเช็ดฝุ่น
ผนังใหม่ ฉาบใหม่ ทารองพื้นปูนใหม่ + ทับหน้า	60-100 บาท	ต้องรอปูนแห้งตามสเปก
ฝ้าเพดาน	50-90 บาท	ช้ากว่าผนัง
ผนังภายนอกชั้นเดียว	60-110 บาท	ล้างผนังก่อนเพิ่ม
ผนังภายนอกที่ต้องตั้งนั่งร้าน	90-150 บาท ขึ้นไป	ค่านั่งร้านมักแยกรายการ
โป๊วรอยร้าวเพิ่มเติม	คิดเป็นจุด เมตร หรือเหมาห้อง	ถามวิธีคิดให้ชัด

ถ้าต้องการภาพต้นทุนทาสีทั้งหลังที่รวมค่าสีและงานอื่นด้วย ดูใน ค่าทาสีบ้าน

วัดพื้นที่เองก่อนรับใบเสนอราคา

ขั้นตอนนี้ใช้เวลาไม่ถึงชั่วโมงสำหรับบ้านทั้งหลัง และเป็นเครื่องมือต่อรองที่ดีที่สุด ดูลักซ์ประเทศไทยอธิบายวิธีคำนวณพื้นที่ผนังไว้ว่า ให้วัดความยาวรอบห้องแล้วคูณความสูง ห้องที่ผนังยาวรอบรวม 20 เมตร สูง 2.5 เมตร มีพื้นที่ 50 ตารางเมตร จากนั้นหักพื้นที่ประตูและหน้าต่างออก

ตัวอย่างห้องนอน 4 x 4 เมตร สูง 2.6 เมตร

รายการ	คำนวณ	ผล
เส้นรอบห้อง	4+4+4+4	16 ม.
พื้นที่ผนังรวม	16 x 2.6	41.6 ตร.ม.
หักประตู	0.8 x 2.0	1.6 ตร.ม.
หักหน้าต่าง	1.2 x 1.2 x 2 บาน	2.9 ตร.ม.
พื้นที่ผนังสุทธิ		ประมาณ 37 ตร.ม.
ฝ้าเพดาน	4 x 4	16 ตร.ม.

ทำแบบนี้ทุกห้อง รวมกันแล้วเทียบกับตัวเลขในใบเสนอราคา ช่างบางรายไม่หักช่องเปิด ช่างบางรายคิดพื้นที่ทั้งสองเที่ยวการทาเป็นพื้นที่สองเท่า ซึ่งเป็นวิธีคิดที่ทำให้ตัวเลขต่อตารางเมตรดูถูกแต่ยอดรวมแพง ถามให้ชัดว่าราคาต่อตารางเมตรนั้นรวมกี่เที่ยว

ดูลักซ์ยังให้ตัวเลขอ้างอิงด้านปริมาณสีไว้ว่า สีหนึ่งลิตรทาได้ประมาณ 4 ตารางเมตรเมื่อทาสองเที่ยว ห้อง 50 ตารางเมตรจึงใช้สีราว 12.5 ลิตร ตัวเลขนี้ช่วยเช็กปริมาณสีที่ช่างขอให้ซื้อได้ด้วย

งานที่ทำให้ราคาขยับ

ราคาที่สูงขึ้นไม่ได้แปลว่าช่างโก่งเสมอไป งานเหล่านี้กินเวลาจริง

ผนังที่สีเดิมลอกล่อน ต้องขูดออกให้หมดก่อน ไม่อย่างนั้นสีใหม่จะลอกตามไปด้วย สาเหตุและวิธีจัดการอยู่ใน สีลอกล่อน ผนังปูนฉาบใหม่ ต้องรอให้แห้งและใช้รองพื้นสำหรับปูนใหม่ เอกสารข้อมูลผลิตภัณฑ์รองพื้นปูนใหม่ของจระเข้ระบุให้ปล่อยผนังฉาบใหม่แห้งอย่างน้อย 30 วัน และให้อุดรอยร้าวที่เล็กกว่า 0.3 มม. ด้วยวอลล์พุตตี้ รอยที่กว้างกว่านั้นใช้อะคริลิกซีลแล้วขัดเรียบก่อนทา ช่างที่ทำตามขั้นตอนนี้จะใช้เวลามากกว่าคนที่ทาทับเลยหนึ่งถึงสองวัน รายละเอียดอยู่ใน ทาสีผนังปูนใหม่

ปัจจัยอื่นที่ทำให้ราคาขยับคือเพดานสูงเกิน 3 เมตร ห้องที่มีเฟอร์นิเจอร์บิวท์อินเยอะต้องปิดกั้นนาน สีเข้มทับสีอ่อนหรือกลับกันที่ต้องทาเพิ่มเที่ยว บัวและขอบประตูที่ต้องตัดเส้นสีละเอียด และงานที่ต้องทำนอกเวลาเพราะเจ้าของยังอยู่ในบ้าน

อ่านใบเสนอราคาทีละบรรทัด

ใบเสนอราคาที่ผมถือว่าอ่านได้ ต้องตอบคำถามเหล่านี้ได้โดยไม่ต้องโทรถาม

คำถาม	ทำไมต้องรู้
พื้นที่แต่ละห้องหรือแต่ละด้านเท่าไร หักช่องเปิดหรือยัง	เทียบกับที่วัดเอง
ราคาต่อ ตร.ม. รวมกี่เที่ยว รวมรองพื้นหรือไม่	กันการคิดพื้นที่ซ้ำ
งานเตรียมผิวมีอะไร คิดอย่างไร	กันงานเพิ่มทีหลัง
ค่าแรงรวมค่าสีหรือแยก ถ้ารวม ใช้สียี่ห้อและรุ่นอะไร	กันการเปลี่ยนเกรดสี
ใครย้ายเฟอร์นิเจอร์ ใครเก็บกวาด	ภาระที่มักตกเป็นของเจ้าของ
ค่านั่งร้านหรือบันไดสูงแยกหรือรวม	งานภายนอกราคาต่างกันมาก
ใช้เวลากี่วัน แบ่งจ่ายกี่งวด	วางแผนเข้าอยู่
รับประกันงานกี่เดือน ครอบคลุมอะไร	สีลอกหรือด่างหลังทา

จ้างรายวันหรือเหมาต่อตารางเมตร

งานเล็กอย่างทาห้องเดียว ซ่อมสีผนังบางด้าน หรือทาประตูรั้ว ช่างหลายคนไม่อยากคิดต่อตารางเมตร เพราะพื้นที่น้อยเกินจนไม่คุ้มค่าเดินทาง เขาจะเสนอเป็นรายวันหรือเหมาเป็นงาน ทั้งสองแบบมีจุดที่ต้องระวังต่างกัน

แบบจ้าง	เหมาะกับ	ความเสี่ยงฝั่งเจ้าของบ้าน	วิธีลดความเสี่ยง
รายวัน	งานเล็ก งานที่ขอบเขตไม่ชัด งานซ่อมหลายจุด	งานยืดออกไปหลายวัน	ตกลงรายการงานและจำนวนวันโดยประมาณก่อนเริ่ม
เหมาต่อ ตร.ม.	งานทั้งห้องหรือทั้งหลังที่วัดพื้นที่ได้	พื้นที่ถูกนับเกิน งานเตรียมผิวถูกตัด	วัดเอง แยกรายการเตรียมผิว
เหมาทั้งงาน	งานที่ขอบเขตชัดมาก	คุณภาพถูกลดเพื่อให้จบเร็ว	ระบุยี่ห้อ รุ่นสี จำนวนเที่ยว ในสัญญา

สำหรับงานรายวัน ลองย้อนกลับไปดูตารางตัวอย่างด้านบน ถ้าทีมสองคนคิดวันละ 1,800-2,200 บาท สำหรับห้องนอนหนึ่งห้องที่ผนังสภาพดี งานควรจบในหนึ่งวัน ถ้ามีโป๊วและรองพื้นด้วยก็สองวัน ถ้าใบเสนอบอกสี่วันสำหรับห้องเดียว ถามว่าวันที่เหลือใช้ทำอะไร

อีกเรื่องที่ควรตกลงก่อนคือวันที่ฝนตก งานผนังภายนอกหยุดเมื่อฝนตกหรือผนังยังเปียก ถ้าเป็นรายวัน วันที่หยุดใครจ่าย ถ้าเป็นเหมา กำหนดเสร็จเลื่อนได้กี่วัน การเขียนเรื่องนี้ไว้ในข้อความแชตเฉยๆ ก็ช่วยกันปัญหาได้มากแล้ว

ทาเองบางส่วน จ้างบางส่วน

ถ้างบจำกัด ทางที่คุ้มคือจ้างช่างทำส่วนที่ต้องใช้ทักษะหรือเสี่ยง และทำเองในส่วนที่ใช้เวลาแต่ไม่ยาก งานที่เจ้าของบ้านทำเองได้ดีคือย้ายเฟอร์นิเจอร์ ถอดฝาครอบสวิตช์และปลั๊กผนังที่ไม่ต้องยุ่งกับสายไฟ ติดเทปกาวกระดาษ คลุมพื้น และทาสีห้องเล็กที่ผนังเรียบ ส่วนฝ้าสูง ผนังภายนอก และผนังที่มีรอยร้าวเยอะ ปล่อยให้ช่าง ขั้นตอนทาสีเองทั้งหลังและข้อจำกัดของมันอยู่ใน ทาสีบ้านเอง

ช่างหลายคนลดราคาให้เมื่อห้องเคลียร์แล้วและคลุมพื้นเรียบร้อย เพราะเวลาทำงานจริงสั้นลง คุยเรื่องนี้ก่อนรับใบเสนอราคา ไม่ใช่หลังเซ็นสัญญา

ก่อนจ่ายงวดสุดท้าย

เดินดูผนังตอนกลางวันโดยส่องไฟฉายเฉียงกับผนัง จะเห็นรอยลูกกลิ้ง รอยด่าง และจุดที่ทาไม่ถึงชัดกว่าการมองตรงๆ ดูมุมห้อง ขอบฝ้า รอบสวิตช์ และหลังประตู เทียบสีจากถังกับผนังว่าตรงรุ่นที่ตกลง และขอถังสีที่เหลือไว้สำหรับซ่อมจุดเล็กในอนาคต