เฟอร์นิเจอร์ Mid Century คืออะไร ดูจากเส้นสาย วัสดุ และวิธีจัดเข้าบ้านไทย

เห็นเก้าอี้ไม้ขาเรียวเอียงออกนิดๆ พนักโค้งรับหลัง ตู้ไม้สีน้ำตาลอมส้มขาสั้นยกสูงจากพื้น นั่นแหละคือหน้าตาของเฟอร์นิเจอร์ Mid Century ที่เห็นในคาเฟ่และคอนโดเปิดใหม่เต็มไปหมด สไตล์นี้อยู่มาเกือบแปดสิบปีแล้วยังไม่เชย เพราะมันถูกออกแบบมาให้ใช้ในบ้านคนธรรมดาตั้งแต่แรก ขนาดไม่ใหญ่ ใช้งานง่าย และเข้ากับห้องเล็กได้ดี

ก่อนซื้อ คนไทยควรรู้ว่าไม้และวีเนียร์ที่ใช้รับอากาศชื้นของเราได้แค่ไหน และชิ้นไหนคุ้มจะจ่ายแพง

ยุคนี้มาจากไหน

Mid Century Modern เป็นชื่อเรียกงานออกแบบช่วงราวกลางทศวรรษ 1940 ถึงปลายทศวรรษ 1960 หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศตะวันตกสร้างบ้านใหม่จำนวนมาก ครอบครัวรุ่นใหม่ย้ายเข้าบ้านขนาดกลางที่ห้องไม่ใหญ่ เฟอร์นิเจอร์จึงต้องเบา ขนย้ายง่าย และผลิตในโรงงานได้ปริมาณมาก

เทคโนโลยีจากช่วงสงครามถูกนำมาใช้กับของในบ้าน ตัวอย่างที่ชัดคือเก้าอี้ LCW (Lounge Chair Wood) ของ Charles และ Ray Eames ผลิตโดย Herman Miller ในปี 1946 ข้อมูลในคอลเลกชันของพิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่ซานฟรานซิสโก (SFMOMA) ระบุวัสดุเป็นไม้ พลาสติก และโลหะ ขนาดราว 63.5 คูณ 57.2 คูณ 64.8 เซนติเมตร ซึ่งเล็กกว่าเก้าอี้นั่งเล่นทั่วไปในทุกวันนี้มาก ที่นั่งกับพนักทำจากไม้อัดดัดโค้ง ยึดกับโครงด้วยตัวยางกันสะเทือน เทคนิคนี้ทำให้เก้าอี้เบาและนั่งสบายโดยไม่ต้องบุเบาะหนา

ฝั่งสแกนดิเนเวียในยุคเดียวกันก็ออกแบบไปในทางคล้ายกัน ใช้ไม้สัก ไม้โอ๊ก และไม้วอลนัท เน้นงานช่างและรอยต่อไม้ที่ประณีต สองสายนี้รวมกันกลายเป็นภาพ Mid Century ที่เราคุ้นตา

เส้นสายและรายละเอียดที่บอกว่าเป็น Mid Century

จุดสังเกต	ลักษณะ	ตัวอย่างชิ้น
ขา	เรียว เอียงออกเล็กน้อย ปลายสอบ ยกตัวเฟอร์นิเจอร์สูงจากพื้น	ตู้ข้าง ชั้นทีวี โซฟา
รูปทรง	เรียบ มุมมน เส้นโค้งที่พนักและแขน	เก้าอี้พนักโค้ง โต๊ะกลางทรงรี
วัสดุหลัก	ไม้สีอุ่น ไม้อัดดัดโค้ง วีเนียร์ลายไม้สวย	ตู้บานเลื่อน โต๊ะทำงาน
วัสดุเสริม	เหล็กพ่นสี ทองเหลือง ไฟเบอร์กลาส พลาสติกขึ้นรูป	ขาเก้าอี้ โคมไฟ เก้าอี้ทรงเปลือก
มือจับ	เซาะร่องในเนื้อไม้ หรือมือจับไม้ชิ้นเล็ก	ตู้ลิ้นชัก ตู้ข้าง
ผ้าหุ้ม	ผ้าทอเนื้อหยาบ หนัง สีเรียบหรือลายเรขาคณิต	โซฟา เก้าอี้นั่งเล่น
สี	น้ำตาลไม้ เขียวมะกอก เหลืองมัสตาร์ด ส้มอิฐ ฟ้าเทา	หมอน ผ้าหุ้มเบาะ งานศิลปะ

ถ้าเฟอร์นิเจอร์ชิ้นหนึ่งมีขาเรียว รูปทรงเรียบ และไม้สีอุ่นครบสามข้อ มันคือ Mid Century หรืองานที่ได้แรงบันดาลใจจากยุคนี้แน่นอน ส่วนชิ้นที่ขาหนาตรงเป็นแท่งสี่เหลี่ยม ลายไม้พิมพ์บนผิวมันวาว มักเป็นงานร่วมสมัยที่ยืมชื่อมาใช้

งานแท้ งานผลิตใหม่ลิขสิทธิ์ และงานเลียนแบบ

เฟอร์นิเจอร์สไตล์นี้ที่ขายอยู่มีสามกลุ่ม แต่ละกลุ่มราคาและสิ่งที่ได้ต่างกันมาก

กลุ่ม	คืออะไร	สิ่งที่ได้	ข้อระวัง
ของวินเทจยุคนั้น	ผลิตจริงช่วง 1940 ถึง 1960	ไม้แท้ งานช่างเก่า มีคุณค่าสะสม	ราคาสูง ต้องตรวจโครง รอยซ่อม และปลวก
ผลิตใหม่โดยเจ้าของลิขสิทธิ์	ผู้ผลิตที่ถือสิทธิ์แบบผลิตตามแบบเดิม	สัดส่วนถูกต้อง วัสดุตามมาตรฐาน มีรับประกัน	ราคาสูงที่สุด
งานได้แรงบันดาลใจ	แบบใหม่ที่ใช้ภาษาของยุคนั้น	ราคาเอื้อมถึง ขนาดเหมาะกับคอนโด	คุณภาพต่างกันมากตามแบรนด์
งานลอกแบบ	ลอกรูปทรงงานดังมาแทบทั้งหมด	ราคาถูก	สัดส่วนเพี้ยน วัสดุบาง ประเด็นลิขสิทธิ์

สำหรับบ้านส่วนใหญ่ งานได้แรงบันดาลใจจากแบรนด์ที่ระบุวัสดุชัดเจนคือจุดคุ้มค่าที่สุด ส่วนของวินเทจหรือของลิขสิทธิ์ เก็บงบไว้ซื้อหนึ่งชิ้นที่รักจริงและใช้ทุกวัน เช่นเก้าอี้นั่งอ่านหนังสือ

วิธีตรวจของวินเทจมือสองก่อนจ่ายเงิน

1. พลิกดูใต้ชิ้นงานและด้านหลัง หาตราประทับ ป้ายผู้ผลิต หรือเลขรุ่น
2. ดูรอยต่อไม้ งานเก่ามักใช้เดือยไม้หรือรอยต่อหางเหยี่ยวที่ลิ้นชัก ไม่ใช่ตะปูยิงกับกาว
3. กดดูวีเนียร์ตามขอบและมุม ถ้าร่อนหรือพองเป็นฟอง ต้องซ่อมก่อนใช้
4. ส่องหารูเล็กและผงไม้ละเอียดใต้ชิ้นงาน สัญญาณของมอดหรือปลวกที่ห้ามพาเข้าบ้าน
5. นั่ง โยก ดึงลิ้นชักทุกช่อง ของที่ซ่อมได้ราคาสูงกว่าที่คิด ถามราคาช่างก่อนตัดสินใจ

เรื่องวัสดุที่ควรรู้: ไม้จริง วีเนียร์ และไม้แผ่นประกอบ

เฟอร์นิเจอร์ Mid Century ยุคใหม่ส่วนมากใช้ไม้แผ่นประกอบ เช่น ไม้อัด MDF หรือปาร์ติเคิลบอร์ด ปิดผิวด้วยวีเนียร์ไม้จริงบาง ซึ่งไม่ใช่เรื่องเสียหาย วีเนียร์ทำให้ได้ลายไม้สวยในราคาที่จ่ายได้ และในยุคนั้นเองก็ใช้วีเนียร์กันแพร่หลาย

เรื่องที่ควรดูคือกาวและเรซินที่ใช้ US EPA ระบุว่าฟอร์มาลดีไฮด์มีแหล่งมาจากเรซินในผลิตภัณฑ์ไม้แผ่นประกอบ กาว สี และวัสดุเคลือบผิว และระคายเคืองตา จมูก คอ และผิวหนังได้ ในสหรัฐ EPA ออกมาตรฐานการปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์สำหรับไม้อัดเนื้อแข็ง MDF และปาร์ติเคิลบอร์ด รวมถึงสินค้าสำเร็จรูปที่มีวัสดุเหล่านี้ และกำหนดให้ติดฉลากรับรองว่าเป็นไปตาม TSCA Title VI ตั้งแต่วันที่ 22 มีนาคม 2019

สำหรับคนซื้อในไทย ใช้หลักนี้เป็นเกณฑ์ถามร้าน

• ขอดูข้อมูลระดับการปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ของวัสดุ ผู้ผลิตหลายรายระบุเกรดอย่าง E1 E0 หรือฉลาก TSCA Title VI หรือ CARB
• เฟอร์นิเจอร์ใหม่ที่มีกลิ่นฉุน ให้เปิดหน้าต่างระบายอากาศหลายวันก่อนใช้ห้องนั้นเป็นห้องนอน
• เลือกขอบที่ปิดผิวครบทุกด้าน ขอบเปลือยของ MDF ทั้งดูดความชื้นและเป็นจุดที่สารระเหยออกมาได้ง่ายกว่า

จัดเข้าบ้านไทยและคอนโดยังไงให้ไม่ดูเป็นโชว์รูม

ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือซื้อทุกชิ้นเป็นสไตล์เดียวกันหมด ห้องจะดูเหมือนฉากถ่ายละครย้อนยุค วิธีที่ดูเป็นบ้านมากกว่าคือใช้ชิ้น Mid Century 2 ถึง 3 ชิ้นเป็นตัวเด่น แล้วให้ที่เหลือเป็นของเรียบโทนกลาง

ตัวอย่างห้องนั่งเล่นคอนโด 25 ตารางเมตร

• ตัวเด่น ตู้ข้างไม้ขาเรียววางทีวี และเก้าอี้นั่งเล่นพนักโค้งหนึ่งตัว
• พื้นหลัง โซฟาเรียบผ้าสีเทาอุ่น ผนังขาวนวล พรมทอแบนสีครีม
• สีเน้น หมอนสีเขียวมะกอกกับเหลืองมัสตาร์ด โคมไฟตั้งพื้นขาทองเหลือง
• ธรรมชาติ ต้นไม้ใบใหญ่หนึ่งต้นในกระถางดินเผา

ขาเรียวที่ยกตัวเฟอร์นิเจอร์จากพื้นมีข้อดีกับห้องเล็กโดยตรง เห็นพื้นใต้ตู้มากขึ้น ห้องจึงดูโปร่งกว่าตู้ทึบตั้งพื้น และดูดฝุ่นใต้ตู้ได้ง่าย หลักการคุมโทนและวิเคราะห์การใช้งานห้องอ่านต่อได้ในไอเดียออกแบบภายใน

ผสมกับสไตล์อื่นได้ดี

ผสมกับ	ทำยังไง
มินิมอล	ใช้ชิ้น Mid Century ชิ้นเดียวเป็นจุดสนใจในห้องที่ของน้อย ดูต่อในบ้านมินิมอล
ไทยร่วมสมัย	ไม้สักกับผ้าทอมือ เครื่องปั้นดินเผา เข้ากันง่ายเพราะใช้ไม้สีอุ่นเหมือนกัน
สแกนดิเนเวียน	เปลี่ยนไม้สีเข้มเป็นไม้โอ๊กหรือไม้แอชสีอ่อน ห้องจะสว่างขึ้น
อินดัสเทรียล	ใช้ขาโลหะพ่นสีดำ โคมไฟโลหะ คู่กับผนังปูน

ห้องไหนใช้ชิ้นไหนดี

ห้องนั่งเล่น ตู้ข้างหรือชั้นทีวีขาเรียวคือชิ้นที่คุ้มที่สุด เพราะอยู่ตรงจุดที่สายตามองบ่อย และใช้เก็บของได้จริง ถ้าจัดโซนสำหรับครอบครัวมีรายละเอียดในไอเดียแต่งห้องนั่งเล่น

ห้องทำงาน โต๊ะทำงานไม้ขาเรียวกับลิ้นชักเล็กหนึ่งถึงสองช่องดูเบากว่าโต๊ะออฟฟิศทั่วไป แต่ดูความลึกโต๊ะให้ได้อย่างน้อยราว 60 เซนติเมตรสำหรับวางจอและคีย์บอร์ด และเลือกเก้าอี้ทำงานที่ปรับความสูงได้ เพราะเก้าอี้ไม้ยุคนั้นไม่ได้ออกแบบมาให้นั่งพิมพ์งานแปดชั่วโมง

ห้องนอน หัวเตียงไม้ระแนงหรือหัวเตียงหุ้มผ้า โต๊ะข้างเตียงลิ้นชักเดียวขาเรียว และโคมไฟหัวเตียงทรงโดม ครบบรรยากาศโดยไม่ต้องเปลี่ยนทั้งห้อง

มุมทานข้าว โต๊ะกลมหรือทรงรีขาเดียวตรงกลางช่วยให้นั่งได้หลายคนโดยไม่ชนขาโต๊ะ เหมาะกับครัวคอนโดที่แคบ

ดูแลไม้และวีเนียร์ในอากาศร้อนชื้น

ไม้และวีเนียร์ยืดหดตามความชื้น ห้องที่เปิดแอร์กลางคืนแล้วปิดทั้งวันจนอบชื้นคือสภาพที่ไม้ไม่ชอบที่สุด

• วางห่างผนังด้านนอกที่โดนฝนราว 5 เซนติเมตร ให้อากาศผ่านด้านหลัง
• ใช้ที่รองแก้วทุกครั้ง แก้วน้ำแข็งทิ้งวงน้ำบนไม้เคลือบน้ำมันได้ภายในไม่กี่นาที
• กันแดดตรงด้วยม่านโปร่ง แดดบ่ายทำให้ไม้สักและวอลนัทสีซีดเป็นด่างตามรูปของที่วางทับ
• เช็ดฝุ่นด้วยผ้าไมโครไฟเบอร์แห้งหรือหมาดสนิท ห้ามราดน้ำ
• ไม้เคลือบน้ำมันลงน้ำมันบำรุงไม้ปีละ 1 ถึง 2 ครั้ง ไม้เคลือบแล็กเกอร์ไม่ต้องลงน้ำมัน เช็ดอย่างเดียว
• ขาโลหะเช็ดให้แห้งหลังถูพื้น ป้องกันสนิมขึ้นที่ปลายขา

ซื้อชิ้นแรกยังไงไม่พลาด

ทำ	ไม่ทำ
เริ่มจากชิ้นที่ใช้ทุกวัน เช่น ตู้ข้างหรือเก้าอี้นั่งอ่าน	ซื้อทั้งชุดสไตล์เดียวในครั้งเดียว
วัดห้องและทางเดินก่อน ดูขนาดจริงของชิ้นงาน	เดาขนาดจากรูปในเว็บ
ถามวัสดุ เกรดการปล่อยฟอร์มาลดีไฮด์ และการปิดขอบ	ซื้อเพราะคำว่า "ไม้แท้" โดยไม่ถามว่าไม้อะไร
ตรวจรอยต่อ ลิ้นชัก และร่องรอยปลวกในของมือสอง	รับของวินเทจเข้าบ้านโดยไม่พลิกดูใต้ชิ้นงาน
คุมความชื้น ใช้ที่รองแก้ว กันแดดตรง	วางตู้ไม้ชิดผนังชื้นหรือใต้หน้าต่างที่ฝนสาด