แมวเมนคูน ยักษ์ใจดีขนหนา นิสัยและการเลี้ยงในบ้านเมืองร้อน

สมมติอุ้มเมนคูนหนุ่มอายุสองขวบ สิ่งที่น่าตกใจมักเป็นความยาวมากกว่าน้ำหนัก ตัวน้องพาดจากไหล่ไปถึงเอว หางฟูอีกท่อนห้อยลงมาเกือบถึงเข่า แล้วน้องก็อาจส่งเสียงจิ๊บเล็กๆ ที่ไม่เข้ากับขนาดตัวเลย

เมนคูนเป็นแมวที่หน้าตาดุแต่นิสัยสบายๆ ชอบอยู่ใกล้คน ชอบเล่น และอดทนกับเด็กได้ดี ส่วนที่ต้องเตรียมให้พร้อมคือพื้นที่ ขน และหัวใจ

ตัวใหญ่แค่ไหน โตช้าแค่ไหน

สมาคมผู้เพาะแมว CFA ระบุว่าเมนคูนเป็นแมวพันธุ์แท้ที่ตัวใหญ่ที่สุด ตัวผู้หนักได้ถึงหรือมากกว่า 20 ปอนด์ (ราว 9 กิโลกรัม) ตัวเมียเล็กกว่าอย่างเห็นได้ชัด และพันธุ์นี้โตช้า ใช้เวลาได้ถึงสามปีกว่าจะโตเต็มที่

ความหมายสำหรับเจ้าของคือ ลูกแมวที่รับมาตอนสามเดือนจะยังขยายตัวไปอีกนาน ของใช้ที่ซื้อวันแรกหลายอย่างต้องเปลี่ยน

ช่วงอายุ	สิ่งที่เปลี่ยน	สิ่งที่ต้องปรับ
3 ถึง 6 เดือน	โตเร็ว ซน กินบ่อย	เปลี่ยนกระบะทรายเป็นขนาดใหญ่ตั้งแต่ต้น
6 ถึง 12 เดือน	ตัวยาวขึ้น ขนแผงคอเริ่มชัด	ตรวจกรงเดินทางว่ายังนั่งหันตัวได้ไหม
1 ถึง 3 ปี	กล้ามเนื้อและโครงยังเติบโต	คอนโดแมวต้องรับน้ำหนักได้ ฐานกว้าง
หลัง 3 ปี	ขนาดตัวคงที่	คุมน้ำหนักไม่ให้เกินโครงตัวจริง

ตัวเลข 20 ปอนด์เป็นเพดานของตัวผู้ที่ตัวใหญ่ ไม่ใช่เป้าหมาย เมนคูนที่หนักมากเพราะไขมันจะมีภาระที่ข้อสะโพกและหัวใจมากขึ้น ให้ดูรูปร่างจากด้านบนว่ายังเห็นเอว และคลำซี่โครงได้ใต้ขนหนา ถ้าน้ำหนักเริ่มเกิน ดูแนวทางเลือกอาหารใน อาหารแมวคุมน้ำหนัก

แมวพื้นบ้านจากนิวอิงแลนด์

CFA เล่าว่าเมนคูนเป็นแมวพื้นถิ่นของนิวอิงแลนด์ในสหรัฐฯ มีบันทึกย้อนไปถึงทศวรรษ 1850 และเข้าประกวดแมวตั้งแต่ปี 1895 ขนหนาสองชั้นที่ยาวขึ้นตามท้องและกางเกงขน หางยาวฟูที่ใช้พันตัวกันหนาว และเท้าใหญ่ที่มีขนแทรกระหว่างนิ้ว ล้วนเป็นลักษณะของแมวที่ต้องอยู่รอดในฤดูหนาวที่มีหิมะ

สิ่งที่น่าคิดสำหรับบ้านในเมืองร้อนคือ แมวที่ถูกออกแบบมาเพื่อหิมะต้องมาอยู่ในอากาศ 35 องศา ขนหนาจึงเป็นเรื่องที่ต้องจัดการ ไม่ใช่แค่เรื่องความสวย

นิสัยที่คนเลี้ยงเล่าตรงกัน

CFA บรรยายเมนคูนว่าอ่อนโยน เข้าสังคมเก่ง ฉลาดและฝึกง่าย และไม่ใช่แมวช่างร้อง ในบ้านจริงที่เราเห็น นิสัยออกมาแบบนี้

• เดินตามเจ้าของจากห้องหนึ่งไปอีกห้อง แต่ไม่ค่อยขึ้นตักนาน ชอบนอนข้างๆ มากกว่า
• ส่งเสียงจิ๊บหรือเสียงแหลมสั้นๆ แทนการร้องเหมียวยาว
• ชอบของเล่นที่ไล่จับได้ และเรียนเกมคาบของกลับมาให้ได้ไม่ยาก
• ชอบเล่นน้ำจากก๊อกหรือเอาเท้าตักน้ำในชามก่อนกิน
• ใจเย็นกับเด็กและหมาที่สุภาพ

ข้อที่ต้องรู้คือ เมนคูนโตช้าทั้งตัวและนิสัย ช่วงขวบปีแรกถึงสองปียังซนเหมือนลูกแมวตัวโต วิ่งชนของบนโต๊ะได้บ่อย ของแตกง่ายควรเก็บขึ้นที่สูงหรือใส่ตู้ เมนคูนหลายตัวเดินสายจูงได้ดีถ้าฝึกตั้งแต่เล็ก วิธีเริ่มอยู่ใน ฝึกแมวใส่สายจูง

ขนหนาในอากาศร้อนชื้น

CFA แนะนำให้หวีขนเมนคูนสัปดาห์ละ 2 ถึง 3 ครั้ง ครั้งละ 5 ถึง 10 นาที และเมนคูนส่วนใหญ่ไม่ต้องอาบน้ำเป็นประจำ ในบ้านเราที่ร้อนและชื้น เราเพิ่มความถี่ในช่วงผลัดขน และหวีจุดที่พันง่ายทุกวัน

จุดที่ขนพันง่าย	วิธีจัดการ
หลังหูและใต้คาง	หวีซี่ห่างก่อน แล้วตามด้วยหวีซี่ถี่
ใต้รักแร้	ยกขาหน้าเบาๆ แล้วหวีทีละน้อย
กางเกงขนที่ขาหลัง	เช็ดหลังเข้ากระบะถ้ามีทรายติด
ท้อง	ช่วงร้อนจัดให้ร้านเล็มสั้นเฉพาะท้อง

ห้องที่แมวอยู่ควรมีมุมเย็น เช่น พื้นกระเบื้องที่ไม่โดนแดด หรือห้องที่เปิดแอร์ช่วงบ่าย แมวขนหนาที่ร้อนจะนอนแผ่บนพื้นเย็นและหายใจเร็วขึ้น ถ้าอ้าปากหอบ ต้องพาเข้าที่เย็นทันที เพราะแมวปกติแทบไม่หอบ แปรงและหวีที่ใช้ได้ดีกับขนยาวสองชั้นมีรายละเอียดใน แปรงขนแมว

บ้านที่รองรับแมวตัวใหญ่

ของใช้แมวขนาดมาตรฐานในบ้านเราออกแบบมาสำหรับแมวที่หนักสี่ห้ากิโลกรัม เมนคูนโตเต็มที่ใช้หลายอย่างได้ไม่สบาย

1. กระบะทราย เลือกใบที่ยาวกว่าตัวแมวไม่รวมหาง ให้กลับตัวได้สบาย หลายบ้านใช้กล่องพลาสติกเก็บของใบใหญ่เจาะทางเข้าแทน
2. คอนโดแมว ฐานกว้างหนัก ยึดผนังได้ยิ่งดี ชั้นต้องกว้างพอให้นอนเหยียดได้ วิธีเลือกอยู่ใน คอนโดแมว
3. ที่ลับเล็บ ต้องสูงพอให้ยืดตัวสุด ไม่อย่างนั้นน้องจะไปลับที่โซฟาแทน
4. กรงเดินทาง ใช้ขนาดสำหรับหมาเล็กแทนกรงแมวทั่วไป
5. ชามน้ำ ใช้ชามกว้างหรือน้ำพุ เพราะหลายตัวชอบตักน้ำเล่น

อาหาร น้ำ และการคุมรูปร่างในแมวที่โตช้า

เพราะเมนคูนโตยาวถึงสามปี เจ้าของหลายคนให้อาหารลูกแมวต่อไปนานเกินไป หรือเติมชามไว้ตลอดเพราะกลัวน้องโตไม่เต็มที่ ผลคือแมวอ้วนตั้งแต่ยังไม่โตเต็มวัย เราใช้หลักง่ายๆ ที่ปรับตามตัวแมวจริง

• ให้อาหารเป็นมื้อ ตวงทุกครั้ง แทนการเติมชามทิ้งไว้
• ชั่งน้ำหนักทุกเดือนตั้งแต่ลูกแมว น้ำหนักควรขึ้นสม่ำเสมอ ไม่กระโดดพรวด
• ลูบมือไปตามข้างลำตัว ถ้าคลำซี่โครงไม่เจอผ่านขนหนา แปลว่าเริ่มมีไขมันเกิน
• ถามสัตวแพทย์ว่าควรเปลี่ยนจากอาหารลูกแมวเป็นอาหารแมวโตเมื่อไหร่ สำหรับตัวที่โตช้า

เรื่องน้ำ แมวที่กินอาหารเม็ดเป็นหลักควรมีน้ำหลายจุดในบ้าน ชามกว้างหรือน้ำพุช่วยให้กินน้ำมากขึ้น การเสริมอาหารเปียกบางมื้อก็ช่วยได้ เมนคูนที่ชอบเล่นน้ำในชามจะทำพื้นเปียกบ่อย ให้วางชามบนถาดหรือแผ่นยาง แทนการเอาชามออก

อยู่กับเด็ก หมา และแมวตัวอื่น

นิสัยใจเย็นทำให้เมนคูนเข้ากับบ้านที่มีหลายชีวิตได้ดี แต่ขนาดตัวทำให้ต้องคิดเรื่องพื้นที่ แมวสองตัวที่ต้องแย่งกระบะทรายหรือชามเดียวจะเครียด ให้มีกระบะทรายมากกว่าจำนวนแมวหนึ่งใบ และวางชามอาหารแยกจุด

กับเด็กเล็ก สอนให้อุ้มโดยรองทั้งก้นและอก เพราะแมวตัวยาวที่ถูกอุ้มแค่ใต้รักแร้จะดิ้นและข่วนโดยไม่ตั้งใจ กับหมาในบ้าน ให้เริ่มจากการแยกห้องและแลกกลิ่นก่อน แล้วค่อยให้เจอผ่านประตูกั้น เมนคูนส่วนใหญ่ไม่วิ่งหนีหมาที่สุภาพ ซึ่งดีต่อความสัมพันธ์ระยะยาว แต่หมาที่ไล่ตามแรงก็ทำให้แมวกลัวได้ทุกพันธุ์

หัวใจ เรื่องที่ต้องคุยกับผู้เพาะก่อนเรื่องสี

เว็บไซต์ Science for Animal Welfare ของ UFAW อธิบายว่าโรคกล้ามเนื้อหัวใจหนา (HCM) ในเมนคูนเกี่ยวข้องกับการกลายพันธุ์ A31P ในยีน MYBPC3 ถ่ายทอดแบบเด่น แต่แสดงออกไม่เท่ากัน บางตัวมียีนแล้วไม่ป่วย บางตัวป่วยรุนแรง และราว 34% ของเมนคูนในสหราชอาณาจักรมียีนนี้

แหล่งข้อมูลเดียวกันระบุสัญญาณที่เจ้าของเห็นได้ ได้แก่ เคลื่อนไหวน้อยลง หายใจลำบากหรืออ้าปากหายใจ และขาหลังอ่อนแรงทันทีจากลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งเป็นภาวะที่เจ็บปวดมาก และย้ำว่าการอัลตราซาวนด์หัวใจคือเครื่องมือคัดกรองหลัก ผลดีเอ็นเอที่เป็นลบไม่ได้รับประกันว่าแมวจะไม่เป็นโรค เพราะยังมีสาเหตุอื่นที่ยังไม่รู้

CFA เองก็ระบุว่าผู้เพาะเมนคูนตรวจ HCM ด้วยการเก็บน้ำลายตรวจดีเอ็นเอและทำอัลตราซาวนด์หัวใจ

สะโพกและกล้ามเนื้อ

CFA ระบุว่าผู้เพาะเมนคูนตรวจสะโพกด้วยการเอกซเรย์ เพราะแมวตัวใหญ่มีภาระที่ข้อสะโพกมากกว่า ส่วน International Cat Care ระบุโรคกล้ามเนื้อลีบจากไขสันหลัง (spinal muscular atrophy) ไว้ในรายการโรคถ่ายทอดทางพันธุกรรมของเมนคูน และแนะนำว่าการตรวจดีเอ็นเอควรเก็บตัวอย่างโดยสัตวแพทย์และผูกกับเลขไมโครชิปของแมว เพื่อให้มั่นใจว่าผลเป็นของตัวนั้นจริง

สิ่งที่สังเกตได้ที่บ้าน คือ แมวเริ่มลังเลก่อนกระโดดขึ้นที่สูงที่เคยขึ้นได้ เดินท้ายโยก หรือนอนมากผิดปกติหลังเล่น ถ้าเห็นต่อเนื่องหลายวัน ให้นัดสัตวแพทย์ตรวจข้อและกล้ามเนื้อ

คำถามก่อนจองลูกแมว

คุยกับผู้เพาะให้ได้คำตอบเหล่านี้ก่อนพูดเรื่องสีหรือราคา

1. พ่อแม่ตรวจดีเอ็นเอ HCM ผลเป็นอย่างไร และทำอัลตราซาวนด์หัวใจครั้งล่าสุดเมื่อไหร่
2. พ่อแม่เอกซเรย์สะโพกแล้วหรือยัง
3. ตรวจดีเอ็นเอโรคอื่นที่เกี่ยวกับพันธุ์ไหม เก็บตัวอย่างโดยสัตวแพทย์หรือเปล่า
4. ลูกแมวจะได้ไปบ้านใหม่ตอนอายุเท่าไร ได้วัคซีนกี่เข็ม
5. ถ้าภายหลังพบโรคหัวใจ ผู้เพาะยินดีให้ข้อมูลสายเลือดไหม

ลูกแมวพันธุ์ตัวใหญ่อีกพันธุ์ที่นิสัยใจเย็นใกล้กันคือ แร็กดอลล์ ซึ่งก็มีเรื่อง HCM ที่ต้องถามคล้ายกัน

ตารางดูแลประจำ และพาไปหาหมอทันทีถ้า

ความถี่	งาน
ทุกวัน	เล่นไล่จับ 15 ถึง 20 นาที ล้างชามน้ำ ตักกระบะทราย
2 ถึง 3 ครั้งต่อสัปดาห์	หวีขนทั้งตัว เน้นหลังหู รักแร้ กางเกงขน
ทุก 2 สัปดาห์	ตัดเล็บ ดูฟันและเหงือก
ทุกเดือน	ชั่งน้ำหนัก จดเทียบเดือนก่อน
ปีละครั้ง	ตรวจสุขภาพ ฟังหัวใจ ถามสัตวแพทย์ว่าควรอัลตราซาวนด์หัวใจซ้ำเมื่อไร

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• อ้าปากหายใจ หรือหายใจเร็วผิดปกติขณะนอนพัก
• ขาหลังอ่อนแรงทันที ขาเย็น ร้องเจ็บ
• ซึม ไม่กินเกินหนึ่งวัน
• เข้ากระบะบ่อยแต่ไม่มีปัสสาวะ
• เป็นลมหรือล้มขณะเล่น

เมนคูนที่ได้บ้านเย็นพอ ได้หวีขนสม่ำเสมอ และได้ตรวจหัวใจตามรอบ เป็นเพื่อนตัวโตที่อยู่ด้วยแล้วสบายใจมาก และมักกลายเป็นสมาชิกที่ทุกคนในบ้านแย่งกันนั่งใกล้