ใจความสำคัญ
- ตัดหลังอาบน้ำหรือแช่น้ำอุ่นสักครู่ เล็บจะนิ่มลงและไม่แตกเป็นเสี้ยน
- เล็บมือตัดเกือบตรงแล้วมนมุมเล็กน้อย เล็บเท้าตัดตรงขวาง ไม่เซาะมุม และไม่ตัดสั้นจนเห็นเนื้อ
- ใช้กรรไกรตัดเล็บมือกับเล็บเท้าแยกกัน และเช็ดแอลกอฮอล์ฆ่าเชื้อเป็นประจำ
- ตะไบไปทางเดียว ไม่ถูไปมา และปล่อยหนังรอบเล็บไว้ เพราะเป็นตัวกันเชื้อโรค
- เล็บขบที่มีหนอง ไข้ หรือเป็นเบาหวาน ให้พบแพทย์ ไม่ควรแคะหรือตัดมุมเล็บออกเอง
เล็บมือกับเล็บเท้าตัดคนละแบบ เล็บมือตัดเกือบตรงแล้วมนมุมเล็กน้อยให้รับกับปลายนิ้ว ส่วนเล็บเท้าตัดตรงขวางทั้งแผ่น ไม่เซาะมุมลงไป และไม่ตัดสั้นจนเห็นเนื้อ ความต่างข้อนี้ข้อเดียวกันเล็บขบที่หัวแม่เท้าได้เกือบทั้งหมด
ที่เหลือคือรายละเอียดที่ทำให้เล็บไม่แตก ไม่ลอก และดูเรียบร้อย ได้แก่ ตัดตอนไหน ใช้อะไรตัด ตะไบยังไง และอะไรที่ไม่ควรแตะ
ตัดตอนไหน เล็บถึงไม่แตก
AAD แนะนำว่าถ้าตัดเล็บยาก ให้ตัดหลังอาบน้ำ หรือแช่มือแช่เท้าในน้ำอุ่นไม่กี่นาทีก่อน เล็บที่ได้น้ำจะนิ่มลง ใบมีดตัดผ่านได้ขาดในครั้งเดียว ส่วนเล็บที่แห้งแข็ง โดยเฉพาะเล็บเท้าหรือเล็บของคนสูงอายุ มักแตกร้าวหรือเป็นเสี้ยนเมื่อถูกบีบ
ช่วงที่ไม่ควรตัดคือตอนที่เล็บยังเปียกแช่น้ำนานเกินไป เช่น หลังว่ายน้ำนานหรือล้างจานเป็นชั่วโมง เล็บที่บวมน้ำมากจะนิ่มจนตัดไม่เป็นทรง และพอแห้งแล้วรูปร่างเปลี่ยน ให้เช็ดมือให้หมาด รอสัก 5 ถึง 10 นาที แล้วค่อยตัด
แสงก็สำคัญพอกัน การตัดในที่สลัวทำให้ตัดลึกเกินโดยไม่รู้ตัว นั่งที่โต๊ะใกล้หน้าต่างหรือใต้โคมไฟ และวางผ้าหรือกระดาษรองเศษเล็บ
อุปกรณ์ที่ควรมี และควรแยก
| อุปกรณ์ | ใช้ทำอะไร | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| กรรไกรตัดเล็บมือ | ตัดเล็บมือ | ต้องคม ใบมีดทื่อบีบเล็บจนแตก |
| กรรไกรตัดเล็บเท้า | ตัดเล็บเท้า | ขนาดใหญ่กว่า ปากตรง แยกจากของเล็บมือ |
| ตะไบกระดาษทราย (emery board) | เก็บขอบและทรง | AAD แนะนำแบบนี้ เลือกเนื้อละเอียด |
| ไม้ส้มหรือไม้ดันหนัง | ทำความสะอาดใต้ปลายเล็บเบาๆ | ไม่ใช้ของแหลมแคะใต้เล็บ |
| แอลกอฮอล์ | ฆ่าเชื้ออุปกรณ์ | เช็ดหรือแช่หลังใช้ |
| ครีมทามือ | ทาหลังตัด | ช่วยไม่ให้เล็บและหนังรอบเล็บแห้ง |
AAD แนะนำให้มีกรรไกรตัดเล็บเท้าแยกจากเล็บมือ เพราะเชื้อราที่เท้าติดไปที่เล็บมือได้ และให้ฆ่าเชื้อกรรไกรอย่างน้อยเดือนละครั้งด้วยการเช็ดหรือจุ่มแอลกอฮอล์ ถ้าในบ้านมีคนเป็นเชื้อราที่เล็บ ให้แยกชุดตัดเล็บเป็นของคนนั้นคนเดียว
ตัดเล็บมือ ทีละขั้น
- ล้างมือ เช็ดให้หมาด ล้างสีเล็บออกก่อนถ้ามี จะได้เห็นขอบเล็บชัด
- ตัดตรงทีละนิด เริ่มจากกึ่งกลางเล็บ ไม่ต้องตัดขาดทั้งแผ่นในครั้งเดียว แบ่งเป็น 2 ถึง 3 ครั้งจากกลางไปทางขอบ
- ปล่อยขอบเล็บสีขาวไว้เล็กน้อย ราว 1 มิลลิเมตร ไม่ตัดจนชิดเนื้อ
- มนมุมทั้งสองข้างเล็กน้อยด้วยกรรไกรหรือตะไบ AAD อธิบายว่าการมนปลายเป็นโค้งอ่อนๆ ทำให้เล็บแข็งแรงที่สุด
- ตะไบเก็บขอบที่คม
- ทาครีมที่มือและนิ้ว
ทรงที่ตัดง่ายและแข็งแรงที่สุดคือทรงเหลี่ยมมน (squoval) คือขอบตรงแต่มุมมน ทรงนี้ไม่แหลมจนหักง่าย และไม่มนลึกจนมุมเล็บอ่อน ถ้าชอบทรงรีหรือทรงอัลมอนด์ ทำได้ แต่ให้ใช้ตะไบเก็บทรงแทนการตัดเซาะด้านข้างลึกๆ
มือข้างที่ไม่ถนัด
คนส่วนใหญ่ตัดเล็บมือข้างที่ถนัดได้ไม่สวย เพราะต้องใช้มือข้างที่ไม่ถนัดถือกรรไกร เคล็ดลับคือวางมือข้างนั้นราบบนโต๊ะ แล้วใช้กรรไกรแบบหนีบที่กดง่าย ตัดทีละนิดกว่าปกติ หรือตัดให้ยาวกว่าที่ต้องการเล็กน้อย แล้วใช้ตะไบเก็บความยาวที่เหลือ ตะไบควบคุมง่ายกว่ากรรไกรมาก
ตัดเล็บเท้า ให้ไม่ขบ
NHS ระบุชัดว่าวิธีป้องกันเล็บขบคือ อย่าตัดเล็บเท้าสั้นเกินไป และอย่าตัดเฉพาะมุมหรือตัดโค้งลงตามมุมนิ้ว ให้ตัดตรงขวาง AAD ก็แนะนำแบบเดียวกัน คือตัดเล็บเท้าตรงขวาง ไม่มน
เหตุผลคือเล็บเท้าที่ถูกตัดโค้งลงไปที่มุม จะงอกต่อจากมุมที่ถูกเซาะ เมื่อเดินลงน้ำหนัก ผิวด้านข้างนิ้วจะถูกดันขึ้นมาทับมุมเล็บ เล็บจึงงอกทิ่มเข้าเนื้อ
ขั้นตอนตัดเล็บเท้า
- แช่เท้าในน้ำอุ่น หรือตัดหลังอาบน้ำ
- ตัดตรงขวางด้วยกรรไกรปากตรง ให้ขอบเล็บเสมอปลายนิ้วหรือยาวกว่าเล็กน้อย
- มุมเล็บควรอยู่เหนือผิวด้านข้าง ไม่จมลงในร่องข้างเล็บ
- ถ้ามุมคม ใช้ตะไบลบคมเบาๆ แต่ไม่ตะไบเซาะลงไป
- เช็ดเท้าและซอกนิ้วให้แห้ง
เล็บเท้าที่หนามาก
เล็บเท้าที่หนาขึ้นตามวัยหรือจากเชื้อรา ตัดด้วยกรรไกรธรรมดาได้ยาก AAD แนะนำให้แช่เท้าในน้ำอุ่นผสมเกลือ 1 ช้อนชาต่อน้ำราวครึ่งลิตร นาน 5 ถึง 10 นาที ก่อนตัด แล้วใช้กรรไกรตัดเล็บเท้าขนาดใหญ่ ตัดทีละน้อย ถ้ายังตัดไม่ได้ หรือเล็บหนาเหลือง ร่วน ให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง เพราะเล็บแบบนี้มักมีสาเหตุที่ต้องรักษา ดูการแยกสาเหตุได้ในเรื่องเล็บเหลือง
ตะไบให้ถูก เล็บไม่ลอกเป็นชั้น
AAD แนะนำให้ตะไบไปในทิศทางเดียว การถูตะไบไปมาเหมือนเลื่อยทำให้ปลายเล็บแยกเป็นชั้นและอ่อนลง วิธีที่ใช้ได้ดีคือ
- ถือตะไบเอียงเล็กน้อยใต้ปลายเล็บ ไม่ตั้งฉากกับผิวเล็บ
- ลากจากด้านข้างเข้าหากลางเล็บ ทีละข้าง
- ตะไบเบาๆ หลายครั้ง ดีกว่ากดแรงไม่กี่ครั้ง
- ตะไบตอนเล็บแห้ง ไม่ใช่ตอนเพิ่งออกจากน้ำ
ตะไบโลหะหยาบไม่เหมาะกับเล็บมือ เพราะกัดเล็บแรง ใช้ตะไบกระดาษทรายเนื้อละเอียด หรือตะไบแก้วที่ล้างได้ ถ้าเล็บของคุณเปราะหรือลอกบ่อยอยู่แล้ว การตะไบทางเดียวเป็นข้อแรกที่ควรเปลี่ยน รายละเอียดเรื่องเล็บเปราะอ่านต่อได้ที่วิธีแก้เล็บเปราะ
หนังรอบเล็บ ปล่อยไว้ดีกว่า
AAD แนะนำทั้งในเรื่องการตัดเล็บและเรื่องดูแลเล็บทั่วไปว่าไม่ควรตัดหนังรอบเล็บ (cuticle) และไม่ควรดันออกแรง เพราะหนังส่วนนี้ปิดช่องระหว่างผิวกับโคนเล็บไว้กันเชื้อโรค ถ้าตัดหรือดันจนเปิด เชื้อเข้าไปได้ง่าย และทำให้โคนเล็บอักเสบบวมแดง
สิ่งที่ทำได้คือ
- ทาครีมหรือน้ำมันที่หนังรอบเล็บหลังล้างมือ ให้นิ่มและไม่ฉีก
- ถ้ามีเสี้ยนหนังยื่นออกมา ใช้กรรไกรตัดหนังที่สะอาดตัดเฉพาะส่วนที่หลุดลอยออกมา ไม่ดึง
- ดันหนังรอบเล็บเบาๆ ด้วยผ้าขนหนูหลังอาบน้ำได้ แต่ไม่ต้องทำทุกวัน
ข้อนี้ใช้กับร้านทำเล็บด้วย บอกช่างได้ตรงๆ ว่าไม่ต้องตัดหนัง
ตัดผิดแบบไหน แล้วเกิดอะไร
| สิ่งที่ทำ | ผลที่ตามมา | ทำแทนว่า |
|---|---|---|
| ตัดเล็บเท้าโค้งตามนิ้ว | มุมเล็บงอกทิ่มเนื้อ เล็บขบ | ตัดตรงขวาง |
| ตัดสั้นจนเห็นเนื้อปลายนิ้ว | ปลายนิ้วเจ็บ เนื้อปลายนิ้วดันขึ้นมาบังเล็บ | เหลือขอบขาวเล็กน้อย |
| ตัดตอนเล็บแห้งแข็ง | เล็บแตกเป็นเสี้ยน | ตัดหลังอาบน้ำ |
| ตะไบไปมา | ปลายเล็บลอกเป็นชั้น | ตะไบทางเดียว |
| ใช้ปลายกรรไกรแคะใต้เล็บ | ผิวใต้เล็บแยกจากเล็บ | ใช้แปรงนุ่มล้างใต้เล็บ |
| ใช้กรรไกรร่วมกันทั้งบ้าน | เชื้อราติดต่อกัน | แยกของใครของมัน |
| ดึงเสี้ยนหนังด้วยนิ้ว | หนังฉีกลึก อักเสบ | ตัดด้วยกรรไกรสะอาด |
ข้อที่คนมองข้ามคือการแคะใต้เล็บด้วยของแหลม ผิวใต้ปลายเล็บยึดกับเล็บอยู่ไม่ลึก ถ้าแคะบ่อย ผิวตรงนั้นจะแยกออกจากเล็บมากขึ้นเรื่อยๆ เล็บส่วนปลายจึงดูขาวยาวขึ้น และกักสิ่งสกปรกได้มากกว่าเดิม ใช้แปรงขนนุ่มกับสบู่ล้างใต้เล็บแทน
เล็บขบแล้ว ดูแลเองได้แค่ไหน
NHS อธิบายว่าเล็บขบมักเกิดที่หัวแม่เท้า ทำให้ปวด บวม แดง และถ้าติดเชื้อจะมีหนอง สิ่งที่ทำเองได้ตามคำแนะนำของ NHS คือ
- แช่เท้าในน้ำอุ่นผสมเกลือ เพื่อลดบวมและช่วยลดโอกาสติดเชื้อ
- รักษาเท้าให้แห้งที่สุดเท่าที่ทำได้ระหว่างวัน
- ใส่รองเท้าหัวกว้าง หรือรองเท้าแตะ ไม่บีบนิ้ว
- ใช้ยาแก้ปวดทั่วไปตามขนาดบนฉลากถ้าปวด
NHS ระบุว่าไม่ควรแคะหรือตัดมุมเล็บที่ขบออกเอง ไม่ใส่รองเท้าคับ และให้ไปพบแพทย์ถ้าดูแลเองแล้วไม่ดีขึ้น มีหนอง ปวดและบวมมาก มีไข้ หรือเป็นเบาหวาน แพทย์หรือนักบำบัดโรคเท้า (podiatrist) อาจตัดเล็บบางส่วนหรือทั้งแผ่นออก ซึ่งทำโดยฉีดยาชาเฉพาะที่
ตัดเล็บให้พ่อแม่หรือผู้สูงอายุ
เล็บของผู้สูงอายุมักหนาขึ้น แห้งขึ้น และงอกช้าลง โดยเฉพาะเล็บเท้า หลายคนก้มตัดเล็บเท้าเองไม่ถนัด หรือมองเห็นขอบเล็บไม่ชัด การช่วยตัดให้จึงลดโอกาสเกิดแผลได้มาก
วิธีที่ทำให้ง่ายขึ้นคือให้แช่เท้าก่อนตามขั้นตอนข้างบน ให้ท่านนั่งเก้าอี้ แล้ววางเท้าบนเก้าอี้เตี้ยหรือบนตักคุณที่มีผ้ารอง ใช้ไฟส่องให้สว่าง ตัดทีละน้อยและตัดตรงขวาง ระหว่างตัด ดูผิวซอกนิ้วและฝ่าเท้าไปด้วย ถ้าเห็นแผล รอยแดง หนังแข็งหนา หรือเล็บที่เปลี่ยนสีผิดปกติ ให้บอกท่านและพาไปพบแพทย์ โดยเฉพาะถ้าท่านเป็นเบาหวาน
ข้อควรระวังคือไม่ใช้ใบมีดโกนหรือมีดเล็กเฉือนหนังหนาหรือเล็บหนาเอง แผลที่เท้าของผู้สูงอายุหายช้า และติดเชื้อได้ง่ายกว่าคนวัยหนุ่มสาว
หลังตัดเล็บ ทำอีกนิดเดียว
AAD แนะนำให้ทาครีมบำรุงที่มือและเล็บหลังตัด เพื่อให้เล็บและหนังรอบเล็บชุ่มชื้น และให้สังเกตความเปลี่ยนแปลงของเล็บไปด้วยระหว่างตัด ช่วงตัดเล็บเป็นจังหวะเดียวที่เราได้ดูเล็บทุกนิ้วใกล้ๆ ถ้าเห็นเส้นดำหรือน้ำตาลแนวยาว เล็บเปลี่ยนรูป หนาขึ้น หรือเปลี่ยนสี ให้จดไว้และไปพบแพทย์ผิวหนัง
ถ้าคุณอยากได้กิจวัตรดูแลเล็บที่ต่อจากการตัด ตั้งแต่ครีม ถุงมือ ไปจนถึงการพักจากสีเล็บ เราสรุปไว้ในวิธีบำรุงเล็บ และถ้าอยากแต่งเล็บหลังตัดให้สวยโดยไม่ต้องไปร้าน ลองดูลายเล็บง่ายๆ ทำเองได้
คำถามที่พบบ่อย
ควรตัดเล็บบ่อยแค่ไหน
เล็บมือส่วนใหญ่ตัดหรือตะไบสัปดาห์ละครั้งก็พอ ถ้าชอบเล็บยาวก็แค่ตะไบเก็บทรง ส่วนเล็บเท้างอกช้ากว่ามาก ตัดทุก 3 ถึง 6 สัปดาห์ก็พอ ดูจากความยาวมากกว่าการนับวัน ถ้าเล็บเริ่มแตะหัวรองเท้าเวลาเดิน ก็ถึงเวลาตัด
กรรไกรตัดเล็บแบบไหนดี แบบหนีบหรือแบบกรรไกร
แบบหนีบทั่วไปใช้ได้กับเล็บมือ ข้อสำคัญคือต้องคม ถ้าใบมีดทื่อจะบีบเล็บจนแตกแทนที่จะตัดขาด เล็บเท้าที่หนาใช้แบบหนีบขนาดใหญ่หรือแบบปากตรงจะตัดได้ตรงกว่า
ตัดเล็บให้เด็กเล็กยังไง
ตัดตอนเด็กหลับหรือหลังอาบน้ำ ใช้กรรไกรตัดเล็บสำหรับเด็กที่ปลายมน กดเนื้อปลายนิ้วลงเล็กน้อยเพื่อให้เห็นขอบเล็บชัดก่อนตัด ถ้ากลัวตัดโดนเนื้อ ใช้ตะไบเล็บแทนก็ได้
ตัดเล็บแล้วเล็บแตกเป็นชั้นทุกครั้ง แก้ยังไง
มักเป็นเพราะเล็บแห้งหรือกรรไกรไม่คม ลองตัดหลังอาบน้ำ เปลี่ยนกรรไกรใหม่ และตะไบแทนการตัดถ้าเล็บยาวไม่มาก ถ้าเล็บลอกเป็นชั้นตลอดแม้ไม่ได้ตัด ให้ดูแลเรื่องเล็บเปราะเพิ่ม
ตัดเล็บตอนกลางคืนไม่ดีจริงไหม
เป็นความเชื่อ ไม่มีผลต่อสุขภาพ เวลาที่เหมาะกว่าคือหลังอาบน้ำ ไม่ว่าเช้าหรือเย็น เพราะเล็บนิ่มกว่าและตัดง่ายกว่า ขอแค่มีแสงพอให้เห็นขอบเล็บชัด
แหล่งอ้างอิง
- How to trim your nails | American Academy of Dermatology (AAD)
- 11 ways to keep your nails healthy | American Academy of Dermatology (AAD)
- Ingrown toenail | NHS
