ใจความสำคัญ
- สาเหตุหลักของเล็บแตกง่ายคือการเปียกแล้วแห้งสลับบ่อย สบู่และน้ำยาล้างจาน และการทาหรือล้างสีเล็บถี่ มากกว่าโรคภายใน
- ใส่ถุงมือยางเวลาล้างจานหรือทำความสะอาด และทาครีมหลังล้างมือทุกครั้ง เป็นสองอย่างที่ได้ผลมากที่สุด
- น้ำยาเคลือบเล็บที่มีฟอร์มาลดีไฮด์ทำให้เล็บแข็งขึ้นได้ แต่ใช้มากไปทำให้เล็บเปราะและระคายผิว
- ไบโอติน 2.5 มก. ต่อวันมีหลักฐานจากงานวิจัยเก่าและเล็ก สมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาเห็นว่ายังไม่พอจะแนะนำ และไบโอตินรบกวนผลตรวจเลือดบางชนิด
- เห็นผลจริงต้องรอเล็บใหม่งอก ราว 2 ถึง 3 เดือนจึงเห็นส่วนที่ดีขึ้นชัดที่ปลายเล็บ
เล็บที่แตก ลอก หรือฉีกง่าย ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากการขาดวิตามิน แต่มาจากสิ่งที่มือเจอทุกวัน คือน้ำ สบู่ น้ำยาล้างจาน และการทาล้างสีเล็บบ่อย สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งแคนาดาระบุว่าโรคภายในเป็นสาเหตุไม่บ่อย ที่พบคือการขาดธาตุเหล็กและโรคไทรอยด์ ส่วนเคสส่วนใหญ่มาจากการสัมผัสน้ำและสารทำความสะอาด การเปียกแห้งสลับซ้ำๆ และการกระแทกเล็บซ้ำ
แปลว่าคุณแก้ได้เองค่อนข้างมาก แต่ต้องใช้เวลา เพราะเล็บที่เห็นตอนนี้สร้างไปแล้ว สิ่งที่ทำวันนี้จะเห็นผลที่เล็บใหม่ซึ่งงอกจากโคน
เล็บคุณแตกแบบไหน
ชื่อทางการของเล็บเปราะคือ onychoschizia สมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาให้นิยามว่าเป็นเล็บที่เปราะ แยก นิ่ม หรือบาง พบบ่อยในผู้หญิงและพบมากขึ้นตามอายุ สิ่งที่น่าสนใจคือ เล็บแตกได้ทั้งจากการแห้งเกินไปและจากการชื้นเกินไป สองแบบนี้ดูคล้ายกันแต่แก้ต่างกันเล็กน้อย
| ลักษณะ | น่าจะเป็นแบบ | สาเหตุที่พบบ่อย | เน้นแก้ที่ |
|---|---|---|---|
| ปลายเล็บแยกเป็นชั้นบางๆ ซ้อนกัน | แห้งและเปราะ | ล้างมือบ่อย น้ำยาล้างจาน อะซิโตน | การทาครีมบ่อยและลดน้ำยาล้างเล็บ |
| เล็บนิ่ม งอได้ ฉีกตามขอบเหมือนกระดาษเปียก | ชื้นเกินไป | แช่น้ำนาน ทำงานที่มือเปียกตลอด | ถุงมือ และลดเวลาที่มือเปียก |
| เล็บแตกเป็นร่องตามยาวแล้วหักตามร่อง | แห้งร่วมกับอายุ | อายุมากขึ้น เปียกแห้งสลับ | ตัดสั้น ทาครีม ตะไบไปทางเดียว |
| หักตรงมุมเล็บเป็นประจำ | กระแทกซ้ำ | ใช้เล็บแงะของ พิมพ์ด้วยปลายเล็บ | เปลี่ยนนิสัย ตัดทรงมนเล็กน้อย |
| เล็บบาง ขาวเป็นหย่อมหลังถอดเจล | เสียหายจากการถอด | แกะหรือเจียเจล | พักการทำเล็บ ดูเรื่องเล็บเจลกับความเสียหาย |
คนจำนวนมากเป็นสองแบบพร้อมกัน เช่น ทำงานครัวมือเปียกทั้งวัน แล้วกลับบ้านล้างสีเล็บด้วยอะซิโตน ในกรณีนี้ให้แก้เรื่องน้ำก่อน เพราะเป็นสิ่งที่เกิดหลายสิบครั้งต่อวัน
น้ำกับสบู่ ทำให้เล็บแตกได้ยังไง
แผ่นเล็บดูดน้ำได้และพองตัวเมื่อเปียก เมื่อแห้งก็หดกลับ สมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาอธิบายว่าการเปียกแห้งสลับแบบนี้ทำให้เล็บขยายและหดซ้ำๆ จนเปราะ ลองนับดูว่าวันหนึ่งมือคุณเปียกกี่ครั้ง ล้างมือ ล้างจาน อาบน้ำ ล้างผัก เช็ดโต๊ะ คนทั่วไปอาจถึง 15 ถึง 30 ครั้งต่อวัน
สบู่และน้ำยาล้างจานยังชะล้างไขมันธรรมชาติที่เคลือบเล็บและหนังรอบเล็บออกไปด้วย ยิ่งใช้น้ำร้อนยิ่งชะล้างมาก
สิ่งที่ทำได้ทันที เรียงตามผลที่ได้
- ใส่ถุงมือยางทุกครั้งที่ล้างจาน ซักผ้าด้วยมือ หรือใช้น้ำยาทำความสะอาด ทั้ง AAD และสมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาแนะนำข้อนี้ ถ้าใส่นาน ให้ใส่ถุงมือผ้าฝ้ายบางๆ ด้านในเพื่อซับเหงื่อ เพราะมือที่อับชื้นในถุงมือก็ทำให้เล็บนิ่มได้
- ทาครีมหรือโลชั่นหลังล้างมือทุกครั้ง ตามที่ AAD แนะนำ ถูให้ทั่วฝ่ามือรวมถึงเล็บและหนังรอบเล็บ
- ใช้น้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดาแทนน้ำร้อนเวลาล้างมือ
- เช็ดมือให้แห้งหลังล้าง ไม่ปล่อยให้เปียกค้าง AAD ระบุว่าความชื้นเป็นที่ที่เชื้อแบคทีเรียและเชื้อราเติบโตได้ดี
ถ้าเลือกได้แค่ข้อเดียว เลือกถุงมือ การล้างจานมือเปล่าวันละ 2 ถึง 3 รอบทำร้ายเล็บมากกว่าการล้างมือธรรมดาหลายเท่า
ถุงมือที่ใช้ได้จริงต้องพอดีมือและยาวคลุมข้อมือ ถ้าหลวมจนน้ำเข้าทางข้อมือ น้ำจะขังอยู่ในถุงมือนานกว่าการไม่ใส่เสียอีก คนที่แพ้ยางธรรมชาติ (ลาเท็กซ์) ให้เลือกถุงมือไนไตรล์แทน และเก็บไว้ข้างอ่างล้างจานให้หยิบได้ทันที ถ้าต้องเดินไปหยิบในตู้ คนส่วนใหญ่จะข้ามขั้นนี้ภายในสัปดาห์แรก
ครีมแบบไหนช่วยเล็บ และทาเมื่อไร
เล็บไม่ต้องการครีมเฉพาะทางราคาแพง สิ่งที่ต้องการคือชั้นที่ช่วยกักน้ำไว้และป้องกันการระเหย ตัวเลือกที่ใช้ได้ดี
- ปิโตรเลียมเจลลี่ ราคาถูกและเคลือบได้ดีที่สุด เหมาะทาก่อนนอน
- ครีมทามือเนื้อหนาที่มีกลีเซอรีน ยูเรีย หรือแลคติกแอซิด ใช้ระหว่างวันได้สะดวก ใครอยากเลือกตามส่วนผสม ดูต่อที่ครีมทามือ เลือกตามอาการมือ
- น้ำมันบำรุงหนังรอบเล็บ ช่วยเรื่องหนังรอบเล็บแตก แต่ไม่จำเป็นต้องซื้อเพิ่มถ้ามีปิโตรเลียมเจลลี่
จังหวะที่ได้ผลที่สุดคือทาหลังมือเปียกแล้วซับแห้งหมาดๆ เพราะครีมจะกักน้ำที่ยังเหลืออยู่ในเล็บไว้ และทาหนาก่อนนอนแล้วนวดเข้าไปที่โคนเล็บ บางคนใส่ถุงมือผ้าฝ้ายทับตอนนอนเพื่อไม่ให้เปื้อนผ้าปู
สีทาเล็บ น้ำยาล้าง และน้ำยาเคลือบเล็บแข็ง
สมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาแนะนำให้พักจากการทาเล็บ ทำเล็บ และน้ำยาล้างเล็บ เมื่อเล็บแตกง่าย ตัวการหลักคือน้ำยาล้างเล็บที่มีอะซิโตน ซึ่งดึงไขมันออกจากเล็บทุกครั้งที่ใช้ ถ้าคุณเปลี่ยนสีทุก 3 ถึง 4 วัน เล็บจะเจอน้ำยาล้างราว 8 ถึง 10 ครั้งต่อเดือน
ถ้ายังอยากทาสี ลองแบบนี้แทน
- เปลี่ยนสีให้ห่างขึ้น อย่างน้อย 7 ถึง 10 วันครั้ง ใช้ท็อปโค้ตเติมความเงาแทนการล้างแล้วทาใหม่
- ใช้สีอ่อนหรือสีนู้ด สีเหล่านี้ลอกแล้วไม่ค่อยเห็น จึงไม่ต้องล้างบ่อย
- เวลาล้าง ใช้สำลีชุบน้ำยากดค้างไว้ 10 วินาทีแล้วเช็ดทีเดียว แทนการถูไปมาหลายรอบ
เรื่องน้ำยาเคลือบเล็บแข็ง (nail hardener) ต้องระวัง FDA ระบุว่าน้ำยาเคลือบเล็บแข็งบางชนิดมีฟอร์มาลดีไฮด์ ซึ่งทำงานโดยเชื่อมกับเคราตินในเล็บ แต่ถ้าใช้มากเกินไปจะทำให้เล็บเปราะ และอาจทำให้ผิวระคายเคืองหรือแพ้ได้ แปลว่ามันช่วยเล็บนิ่มได้ในระยะสั้น แต่กับเล็บที่แห้งเปราะอยู่แล้ว อาจทำให้แย่ลง ถ้าจะใช้ ให้อ่านฉลากหาคำว่า formaldehyde หรือ formalin ใช้ตามความถี่ที่ฉลากบอก ทาเฉพาะแผ่นเล็บไม่ให้โดนผิว และหยุดเมื่อเล็บเริ่มแข็งจนแตกหัก
ตัด ตะไบ และนิสัยเล็กๆ ที่ทำให้เล็บหัก
การดูแลรูปทรงเล็บมีผลกับการแตกมากกว่าที่คิด
- ตัดเล็บให้สั้น เล็บยาวมีแรงงัดที่ปลายมากกว่า หักง่ายกว่า
- AAD แนะนำให้ตัดตรงด้วยกรรไกรหรือกรรไกรตัดเล็บที่คม แล้วมนมุมเล็กน้อย
- ตัดหลังอาบน้ำ เล็บที่นุ่มกว่าจะแตกน้อยกว่าตอนตัด
- สมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาแนะนำตะไบที่ไม่ใช่โลหะ และตะไบไปในทิศทางเดียวกับที่เล็บงอก ไม่ถูไปมา
- ไม่ใช้เล็บเป็นเครื่องมือ ทั้ง AAD และสมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาพูดตรงกันว่าการใช้เล็บแงะกระป๋อง แกะเทป หรือเปิดกล่องทำให้เล็บบิ่น แยก หรือยก
- ไม่กัดเล็บ ไม่ตัดหนังกำพร้า AAD ระบุว่าทั้งสองอย่างทำให้เล็บเสียหาย
ไบโอตินกับอาหารเสริม ช่วยได้แค่ไหน
ไบโอตินคือคำถามที่เจอบ่อยที่สุด หลักฐานสรุปได้แบบนี้
งานทบทวนใน Journal of Drugs in Dermatology ปี 2007 โดยแพทย์จาก Columbia University รวบรวมข้อมูลวิตามินและแร่ธาตุหลายตัวกับสุขภาพเล็บ พบว่าไม่มีหลักฐานสนับสนุนการเสริมวิตามินอี วิตามินซี วิตามินเอ สังกะสี เหล็ก ทองแดง ซีลีเนียม หรือวิตามินบี 12 เพื่อทำให้เล็บดีขึ้นในคนที่ได้รับสารอาหารปกติ ส่วนเล็บเปราะ งานทบทวนนี้ระบุว่าอาการดูจะดีขึ้นเมื่อเสริมไบโอติน 2.5 มิลลิกรัมต่อวัน หรือซิลิคอน 10 มิลลิกรัมต่อวัน
แต่สมาคมแพทย์ผิวหนังแห่งแคนาดามีความเห็นว่าหลักฐานยังไม่เพียงพอจะแนะนำอาหารเสริมอย่างไบโอตินสำหรับเล็บเปราะ และเตือนว่าอาหารเสริมเหล่านี้รบกวนผลตรวจเลือดที่ใช้กันทั่วไป
ความเห็นของเราคือ ถ้าจะลอง ให้ทำหลังจากแก้เรื่องน้ำ สบู่ และน้ำยาล้างเล็บแล้วอย่างน้อย 2 ถึง 3 เดือน และต้องบอกแพทย์ทุกครั้งก่อนเจาะเลือด เพราะผลตรวจบางอย่างคลาดเคลื่อนได้จากไบโอติน การกินไบโอตินโดยไม่เปลี่ยนนิสัยการใช้มือ แทบไม่มีทางได้ผล
เมื่อไรเล็บแตกเกินเรื่องนิสัย
สมาคมแพทย์ผิวหนังแคนาดาระบุสาเหตุภายในที่พบบ่อยที่สุดคือการขาดธาตุเหล็กและโรคไทรอยด์ ให้นึกถึงสองข้อนี้เมื่อเล็บแตกร่วมกับอาการอื่น
| อาการร่วม | อาจเกี่ยวกับ | ควรทำ |
|---|---|---|
| เหนื่อยง่าย หน้าซีด ประจำเดือนมามาก ผมร่วง | ขาดธาตุเหล็ก | พบแพทย์เพื่อตรวจความเข้มข้นเลือดและค่าธาตุเหล็กสะสม |
| น้ำหนักเปลี่ยนโดยไม่ตั้งใจ ขี้หนาวหรือขี้ร้อนผิดปกติ ใจสั่น | ไทรอยด์ | พบแพทย์เพื่อตรวจการทำงานของไทรอยด์ |
| เล็บเป็นแอ่งเหมือนช้อน | อาจเกี่ยวกับขาดธาตุเหล็ก | AAD จัดเป็นหนึ่งใน 12 ความเปลี่ยนแปลงที่ควรให้แพทย์ดู |
| เล็บเท้าหนา เหลือง ร่วน | เชื้อรา | พบแพทย์ผิวหนัง |
| เล็บบวม ปวด หรือเปลี่ยนรูปทรง | หลายสาเหตุ | AAD แนะนำพบแพทย์ผิวหนัง |
AAD ยังแนะนำว่าคนที่เป็นเบาหวานหรือมีปัญหาการไหลเวียนเลือด ควรรีบรักษาเมื่อมีปัญหาเล็บ ไม่รอให้หายเอง
แผน 8 สัปดาห์ ถ้าคุณเริ่มวันนี้
| ช่วง | ทำอะไร | สังเกตอะไร |
|---|---|---|
| สัปดาห์ที่ 1 | ซื้อถุงมือยางและปิโตรเลียมเจลลี่ หยุดทาสีและล้างสีเล็บ ตัดเล็บสั้น | มือแห้งน้อยลง หนังรอบเล็บนุ่มขึ้น |
| สัปดาห์ที่ 2 ถึง 4 | ทาครีมหลังล้างมือทุกครั้ง ทาหนาก่อนนอน ตะไบไปทางเดียว | ปลายเล็บที่ตัดใหม่ยังแตกอยู่เป็นเรื่องปกติ |
| สัปดาห์ที่ 5 ถึง 8 | ทำต่อเนื่อง ถ้าอยากทาสี ใช้สีอ่อนและเปลี่ยนห่างๆ | เล็บช่วงโคนที่งอกใหม่ดูเรียบและแข็งกว่าส่วนปลาย |
| หลังสัปดาห์ที่ 8 | ถ้าไม่ดีขึ้นเลย หรือมีอาการร่วมในตารางด้านบน | พบแพทย์ผิวหนังหรือแพทย์ทั่วไปเพื่อตรวจเลือด |
ถ้าคุณกำลังพักจากเล็บเจลอยู่ แผนนี้ใช้ได้เหมือนกัน และควรอ่านวิธีถอดเจลไม่ให้เล็บบางก่อนกลับไปทำรอบหน้า เพื่อไม่ต้องเริ่มนับใหม่ตั้งแต่สัปดาห์แรก
คำถามที่พบบ่อย
แช่เล็บในน้ำมันมะกอกช่วยไหม
น้ำมันช่วยเคลือบเล็บและลดการเสียน้ำได้บ้าง แต่การแช่นานๆ ไม่จำเป็น การทาครีมหรือปิโตรเลียมเจลลี่บางๆ ที่เล็บและหนังรอบเล็บหลายครั้งต่อวันได้ผลใกล้เคียงกันและทำได้บ่อยกว่า
กินแคลเซียมหรือดื่มนมแล้วเล็บจะแข็งขึ้นไหม
เล็บประกอบด้วยเคราตินเป็นหลัก ไม่ได้แข็งเพราะแคลเซียมแบบกระดูก งานทบทวนใน J Drugs Dermatol ปี 2007 ไม่พบหลักฐานว่าวิตามินหรือแร่ธาตุหลายชนิดช่วยเล็บในคนที่โภชนาการปกติ ยกเว้นข้อมูลจำกัดของไบโอตินและซิลิคอน
เล็บเท้าแตกด้วย ใช้วิธีเดียวกันได้ไหม
ได้ในส่วนการบำรุงและตัดตรง แต่เล็บเท้าที่หนา เปลี่ยนสีเหลือง และร่วนเป็นผงมักเป็นเชื้อรา ไม่ใช่เล็บเปราะธรรมดา ควรให้แพทย์ตรวจก่อนรักษาเอง
แหล่งอ้างอิง
- What is Brittle Nails? | Canadian Dermatology Association
- 11 dermatologists' tips for healthy nails | American Academy of Dermatology (AAD)
- Vitamins and minerals: their role in nail health and disease | Journal of Drugs in Dermatology (PubMed)
- Nail Care Products | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
- 12 nail changes a dermatologist should examine | American Academy of Dermatology (AAD)
