สรุปสั้นๆ
- ไข่สดทั้งเปลือกในตู้เย็นที่ 4 องศาหรือต่ำกว่า ใช้ภายใน 3 สัปดาห์เพื่อคุณภาพที่ดี ตามคำแนะนำของ FDA
- ไข่ต้มสุกทั้งแบบมีเปลือกและปอกแล้วกินภายใน 1 สัปดาห์ เมนูไข่ที่ปรุงแล้วกินภายใน 3 ถึง 4 วัน
- เก็บไข่ในแผงหรือกล่องเดิมบนชั้นในตู้ ไม่วางที่ช่องประตูซึ่งอุณหภูมิแกว่งทุกครั้งที่เปิดตู้
- ไม่ล้างไข่ก่อนเก็บ ถ้าเปลือกเปื้อนให้เช็ดแห้ง แล้วล้างตอนจะตอกใช้
- ไข่ร้าวหรือแตก ไม่ควรเก็บต่อ ตอกใส่ภาชนะปิดฝาแล้วปรุงสุกให้หมดภายในวันสองวัน
ไข่สดทั้งเปลือกในตู้เย็นที่เย็น 4 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่า ใช้ภายใน 3 สัปดาห์ นับจากวันที่ซื้อ ไข่ต้มสุกเก็บได้ 1 สัปดาห์ ทั้งแบบมีเปลือกและปอกแล้ว ส่วนเมนูไข่ที่ปรุงแล้ว เช่น ไข่พะโล้ ไข่ตุ๋น หรือไข่เจียวที่เหลือ เก็บได้ 3 ถึง 4 วัน ตัวเลขทั้งสามชุดมาจากคำแนะนำของ FDA และตรงกับตารางของกรมอนามัยรัฐมินนิโซตาที่ให้ไข่สด 21 วัน
ตัวเลขพวกนี้ใช้ได้เมื่อเก็บถูกตำแหน่งและไข่ไม่ร้าว สองเรื่องนี้แหละที่บ้านส่วนใหญ่พลาด
ตารางสรุป ไข่แต่ละแบบอยู่ในตู้ได้นานเท่าไร
| ไข่แบบไหน | ในตู้เย็น 4 องศาหรือต่ำกว่า | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ไข่สดทั้งเปลือก | ภายใน 3 สัปดาห์ | เก็บในแผงหรือกล่องเดิม |
| ไข่ต้มสุก มีเปลือกหรือปอกแล้ว | ภายใน 1 สัปดาห์ | ปอกแล้วใส่กล่องปิดฝา |
| เมนูไข่ที่ปรุงแล้ว | 3 ถึง 4 วัน | แบ่งใส่ภาชนะตื้นให้เย็นเร็ว |
| ไข่ดิบที่ตอกแล้ว | 1 ถึง 2 วัน | ใส่ภาชนะปิดฝา ใช้ในเมนูที่สุกทั่วถึง |
| ไข่แช่แข็ง ตีแล้ว | ในช่องแช่แข็งภายใน 1 ปี | ห้ามแช่ทั้งเปลือก |
| ไข่เค็ม ไข่เยี่ยวม้า | ตามวันหมดอายุบนบรรจุภัณฑ์ | เมื่อแกะแล้วเข้าตู้และกินในไม่กี่วัน |
แถวไข่ดิบที่ตอกแล้วเป็นแนวปฏิบัติทั่วไปของเรา ไม่ได้มาจากตารางของ FDA โดยตรง ใช้เป็นกรอบเวลาเผื่อปลอดภัย เพราะไข่ที่ไม่มีเปลือกเสียง่ายกว่ามาก ส่วนไข่เค็มและไข่เยี่ยวม้าผ่านกระบวนการต่างจากไข่สด ให้ยึดฉลากผู้ผลิตเป็นหลัก
นับวันจากไหน เมื่อไข่ตลาดไม่มีวันที่
ไข่ในห้างมีวันที่บรรจุหรือวันหมดอายุบนแผง ไข่ตลาดส่วนใหญ่ไม่มี และเราไม่รู้ว่าไข่วางที่ร้านมากี่วันแล้ว ทางที่ง่ายที่สุดคือเขียนวันที่ซื้อบนแผงหรือบนเปลือกไข่ฟองบนสุดด้วยดินสอ แล้วนับสามสัปดาห์จากวันนั้น
ถ้าซื้อไข่ตลาดเป็นประจำ ให้ซื้อร้านที่ขายหมุนเวียนเร็ว ไข่ไม่กองอยู่กลางแดด และไม่มีฟองที่เปลือกเปื้อนขี้ไก่หรือร้าวปนอยู่ในถาด FDA แนะนำให้ซื้อไข่ที่วางขายในตู้แช่ และเปิดกล่องดูว่าไข่สะอาดและเปลือกไม่ร้าว เงื่อนไขแรกหาไม่ได้เสมอในตลาดบ้านเรา เงื่อนไขหลังทำได้ทุกครั้ง หยิบดูทีละฟองก่อนจ่ายเงิน
ไข่จากแผงที่วางในห้องร้อนทั้งวันจะเสื่อมคุณภาพเร็วกว่าไข่ที่ซื้อจากตู้แช่ เราจึงนับไข่ตลาดแบบเผื่อไว้ ใช้ให้หมดภายในสองสัปดาห์แทนสามสัปดาห์ ถ้าซื้อทีละแผงใหญ่ 30 ฟอง ต้องแน่ใจว่าบ้านใช้หมดทัน
ช่องประตูตู้เย็น ตำแหน่งที่สะดวกที่สุดแต่ไม่เหมาะ
ตู้เย็นหลายรุ่นมีถาดวางไข่ที่ประตูมาให้ ฟังดูเหมือนผู้ผลิตบอกให้วางตรงนั้น แต่ช่องประตูคือส่วนที่อุ่นที่สุดของตู้ และอุณหภูมิขึ้นลงทุกครั้งที่เปิดประตู ไข่ยังโดนกระแทกเวลาปิดประตูแรงด้วย
FDA ให้เก็บไข่ในกล่องเดิมในตู้เย็นที่สะอาด เราจึงวางทั้งแผงหรือทั้งกล่องบนชั้นกลางของตู้ ส่วนช่องที่ประตูใช้วางซอส น้ำดื่ม และของที่ทนอุณหภูมิแกว่งได้
กล่องเดิมช่วยสามเรื่อง
- กันไข่ดูดกลิ่นจากอาหารอื่น เปลือกไข่มีรูพรุนเล็ก ๆ จำนวนมาก
- กันไข่กลิ้งชนกันจนร้าว
- มีวันที่กำกับอยู่ ถ้าเป็นไข่ห้าง
ไข่ตลาดที่มาในถุงพลาสติก ให้ย้ายลงกล่องพลาสติกมีฝาหรือแผงไข่กระดาษที่เก็บไว้จากครั้งก่อน อย่าวางทั้งถุงในลิ้นชัก
การวางไข่ให้ด้านป้านขึ้นและด้านแหลมลง เป็นท่าที่ถาดไข่ส่วนใหญ่ออกแบบมาให้อยู่แล้ว ช่องอากาศในไข่อยู่ทางด้านป้าน วางแบบนี้ไข่แดงจะอยู่กลางฟองได้ดีกว่า ถ้าแผงไข่ตลาดวางมาสลับด้าน ไม่ต้องเสียเวลากลับทีละฟอง ไม่มีผลต่อความปลอดภัย
ถ้าตู้เย็นยังไม่มีโซนชัดเจน ดูวิธีแบ่งชั้นในการจัดระเบียบตู้เย็น
ล้างไข่ก่อนเก็บ ความสะอาดที่ทำให้ไข่เสียเร็วขึ้น
คนจำนวนมากล้างไข่ทันทีที่ซื้อมา เพราะเปลือกมีขนไก่หรือคราบติดอยู่ แต่การล้างไข่แล้วเก็บต่อมีข้อเสีย น้ำที่ค้างบนเปลือกพาเชื้อจากผิวเข้าไปตามรูพรุนได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะเมื่อไข่เย็นกว่าน้ำที่ใช้ล้าง และไข่ที่เปียกในตู้ก็อับชื้นทั้งแผง
ทางที่เราใช้
- คราบแห้งเล็กน้อย เช็ดด้วยกระดาษแห้งหรือผ้าแห้งก่อนเก็บ
- คราบเปียกหรือคราบมาก แยกฟองนั้นออกมาใช้ก่อนในวันสองวัน
- ล้างไข่ตอนจะตอกเท่านั้น ล้างใต้น้ำไหลแล้วตอกทันที
- ล้างมือหลังจับไข่ดิบทุกครั้ง FDA ให้ล้างมือ อุปกรณ์ และพื้นผิวด้วยน้ำอุ่นกับสบู่ทั้งก่อนและหลังสัมผัสไข่ดิบ
ข้อสุดท้ายสำคัญกว่าที่คิด มือที่จับไข่ดิบแล้วไปหยิบผักสลัดหรือผลไม้หั่น คือเส้นทางที่เชื้อจากเปลือกไข่ไปถึงอาหารที่ไม่ได้ปรุงสุก
ไข่ร้าว ไข่แตก ทำอย่างไรดี
ไข่ร้าวคือไข่ที่เกราะชั้นนอกเปิดแล้ว เชื้อเข้าได้ง่ายกว่าไข่ปกติหลายเท่า เวลาเลือกซื้อ ให้เลือกแผงที่ไม่มีฟองร้าว พอถึงบ้านแล้วเจอฟองที่ร้าวระหว่างทาง ให้จัดการตามนี้
- ตอกฟองที่ร้าวลงในภาชนะสะอาด ดมกลิ่นทีละฟอง
- ปิดฝา เข้าตู้ แล้วใช้ภายในวันสองวัน
- ใช้ในเมนูที่สุกทั่วถึงเท่านั้น เช่น ไข่เจียว ไข่ตุ๋น หรือขนมอบ
- ไม่ใช้ทำไข่ลวก ไข่ดาวยางมะตูม หรือน้ำสลัดที่ใช้ไข่ดิบ
ไข่ต้มและเมนูไข่ เก็บอย่างไรให้ครบกำหนด
ไข่ต้มสุกเก็บได้ 1 สัปดาห์ แต่มีเงื่อนไขว่าต้องเข้าตู้เร็ว FDA ห้ามทิ้งไข่ที่สุกแล้วหรือเมนูไข่ไว้นอกตู้เกิน 2 ชั่วโมง และไม่เกิน 1 ชั่วโมงเมื่ออากาศร้อนเกิน 32 องศา ไข่ต้มที่ต้มตอนเช้าแล้ววางบนโต๊ะทั้งวันจึงไม่ได้อายุหนึ่งสัปดาห์
ขั้นตอนต้มไข่ไว้กินทั้งสัปดาห์ ใช้เวลาราว 20 นาที
- ต้มไข่จนสุก ไข่แดงแข็ง ราว 10 ถึง 12 นาทีหลังน้ำเดือด ขึ้นกับขนาดไข่
- ตักใส่น้ำเย็นจัดหรือน้ำแข็ง 5 นาที ไข่จะเย็นเร็วและปอกง่าย
- ซับให้แห้ง ใส่กล่องปิดฝา จะปอกหรือไม่ปอกก็ได้
- เขียนวันที่ต้มบนกล่อง เข้าตู้
- ไข่ที่ปอกแล้วกินก่อนไข่ที่ยังมีเปลือก
เมนูไข่ที่ทำเยอะ เช่น ไข่พะโล้หม้อใหญ่ FDA แนะนำให้แบ่งใส่ภาชนะตื้นหลายใบเพื่อให้เย็นเร็ว อย่ายกทั้งหม้อเข้าตู้ หม้อใหญ่ที่ยังร้อนใช้เวลาหลายชั่วโมงกว่าตรงกลางจะเย็น และทำให้ตู้ทั้งใบอุ่นขึ้นด้วย ตอนเอาออกมากิน อุ่นจนร้อนจัดทั่วทั้งชิ้น FDA ระบุอุณหภูมิไว้ที่ 74 องศาเซลเซียส (165 องศาฟาเรนไฮต์)
ไข่ที่หลุดออกจากความเย็น ไฟดับหรือลืมบนโต๊ะ
ไข่ที่เคยแช่เย็นแล้วออกมาวางในห้องร้อน จะมีหยดน้ำเกาะที่เปลือกเหมือนแก้วน้ำเย็น ความชื้นนี้ช่วยให้เชื้อบนผิวเคลื่อนเข้าไปตามรูพรุนได้ง่ายขึ้น เราจึงพยายามไม่ให้ไข่เข้าออกตู้ไปมา หยิบเท่าที่จะใช้ แล้วเก็บแผงกลับทันที
กรณีที่เจอบ่อยและวิธีตัดสินใจของเรา
- หยิบไข่ออกมาวางรอทำขนมอบสักครึ่งชั่วโมง: ใช้ได้ตามปกติ สูตรขนมบางสูตรต้องการไข่ที่ไม่เย็นจัดอยู่แล้ว
- ลืมไข่ดิบทั้งแผงบนเคาน์เตอร์ข้ามคืน: ถ้าเปลือกไม่ร้าวและไม่มีหยดน้ำเกาะเปียกชุ่ม ให้ใช้ในเมนูที่สุกทั่วถึงในวันนั้นถึงวันรุ่งขึ้น ไม่เก็บต่อสามสัปดาห์
- ไฟดับครึ่งวัน ประตูตู้ปิดอยู่ตลอด: ไข่ทั้งเปลือกมักยังเย็นพอ ใช้ต่อได้แต่ให้ใช้ก่อนฟองที่ซื้อใหม่
- ไข่ต้มหรือเมนูไข่ที่อยู่นอกตู้เกิน 2 ชั่วโมง: ทิ้งตามกติกาของ FDA
เช็กตู้เย็นก่อนเชื่อตัวเลข 3 สัปดาห์
ทุกตัวเลขข้างบนตั้งอยู่บนสมมติฐานว่าตู้เย็นเย็น 4 องศาหรือต่ำกว่า FDA ให้ใช้เทอร์โมมิเตอร์ตู้เย็นเช็ก ไม่ใช่ดูจากปุ่มหมุน ตู้เย็นที่ตั้งไว้ระดับกลางในหน้าร้อนแล้วเปิดบ่อยมักอุ่นกว่าที่คิด วิธีตั้งและวัดอยู่ในตู้เย็นควรตั้งอุณหภูมิกี่องศา
ไข่ที่เก็บในตู้อุ่นจะเสื่อมคุณภาพเร็วขึ้น ไข่ขาวเหลวและไข่แดงแบนก่อนครบสามสัปดาห์ ถ้าไข่ในบ้านหน้าตาแบบนี้บ่อย ๆ ปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ไข่ แต่อยู่ที่ตู้
สำหรับอาหารชนิดอื่นในตู้ ตั้งแต่ข้าวสุกไปจนถึงกับข้าวที่เหลือ ดูระยะเก็บรวมได้ที่อาหารในตู้เย็นเก็บได้กี่วัน ส่วนข้าวสุกที่มีกติกาเฉพาะของมัน ดูได้ที่ข้าวสุกเก็บได้กี่วัน
ตารางทำ กับห้ามทำ เรื่องไข่ในบ้าน
| ทำ | ห้ามทำ |
|---|---|
| เขียนวันที่ซื้อบนแผงไข่ตลาด | เดาเอาว่าซื้อมาเมื่อไร |
| เก็บในแผงหรือกล่องเดิมบนชั้นกลาง | วางในช่องประตู |
| เช็ดคราบแห้งก่อนเก็บ ล้างตอนจะตอก | ล้างไข่ทั้งแผงแล้วเก็บเปียก |
| ตอกไข่ร้าวใส่กล่อง ปรุงสุกภายในวันสองวัน | เก็บไข่ร้าวรวมกับไข่ดีในแผง |
| แช่เย็นไข่ต้มภายใน 2 ชั่วโมง | วางไข่ต้มบนโต๊ะทั้งวัน |
| ตีไข่ก่อนแช่แข็ง | แช่แข็งไข่ทั้งเปลือก |
| ใช้ไข่ใกล้ครบกำหนดในเมนูที่สุกทั่วถึง | ใช้ไข่เก่าทำไข่ลวกให้เด็ก |
คำถามที่พบบ่อย
ซื้อไข่จากตลาดที่วางขายไม่แช่เย็น ถึงบ้านต้องเข้าตู้ไหม
เข้าตู้ดีกว่า เพราะอุณหภูมิห้องบ้านเราร้อนเกินกว่าที่จะเก็บไข่ได้นาน ถ้าจะใช้ภายในไม่กี่วันวางนอกตู้ในที่ร่มเย็นได้ แต่เมื่อเข้าตู้แล้วให้อยู่ในตู้ตลอด อย่าเอาเข้าออกบ่อย
ไข่ลอยน้ำแปลว่าเสียหรือเปล่า
การลอยน้ำบอกแค่ว่าไข่เก่า เพราะช่องอากาศในไข่ขยายตามอายุ ไม่ได้บอกว่ามีเชื้อหรือไม่ ไข่ที่จมก็อาจมีเชื้อซัลโมเนลลาได้ ตัดสินจากวันที่ซื้อ การเก็บ และกลิ่นตอนตอก ไข่ที่มีกลิ่นเหม็นตอนตอกให้ทิ้งทันที
แช่แข็งไข่ได้ไหม
ได้แต่ห้ามแช่ทั้งเปลือก เปลือกจะแตกเมื่อเนื้อในขยายตัว ให้ตอกไข่ ตีไข่แดงกับไข่ขาวให้เข้ากันแล้วแช่ในกล่อง หรือแช่ไข่ขาวแยกก็ได้ FDA ให้ใช้ไข่แช่แข็งภายใน 1 ปี
ไข่ต้มยางมะตูมที่เหลือ เก็บได้นานเท่าไข่ต้มสุกไหม
ไม่ควรเก็บนานเท่า ไข่แดงที่ยังเหลวคือไข่ที่ยังไม่สุกเต็มที่ FDA ให้ปรุงไข่จนไข่แดงและไข่ขาวแข็งตัว ถ้าทำยางมะตูมให้กินทันทีที่ทำ ส่วนที่เหลือเก็บเข้าตู้แล้วกินในวันถัดไป และไม่ให้เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนท้องกิน
ไข่ที่เลยวันหมดอายุบนแผงมาสองสามวัน ยังกินได้ไหม
ถ้าเก็บในตู้เย็นตลอด เปลือกไม่ร้าว และตอกแล้วไม่มีกลิ่น ส่วนใหญ่ยังปรุงสุกกินได้ แต่คุณภาพลดลง ไข่ขาวเหลวขึ้นและไข่แดงแบน เราใช้ไข่พวกนี้ทำเมนูที่สุกทั่วถึง เช่น ไข่เจียวหรือขนมอบ ไม่ใช้ทำไข่ดาวยางมะตูม
แหล่งอ้างอิง
- What You Need to Know About Egg Safety | U.S. Food and Drug Administration (FDA)
- Refrigerator and Freezer Storage Chart: Cold Storage Temperatures | Minnesota Department of Health
