สรุปประเด็นสำคัญ
- คนส่วนใหญ่ล้างหน้า 2 ครั้งต่อวัน คือหลังตื่นกับก่อนนอน และล้างเพิ่มหลังเหงื่อออกมาก
- ผิวแห้งหรือแพ้ง่ายอาจล้างด้วยโฟมเพียงตอนเย็น และเช้าล้างด้วยน้ำเปล่าหรือเช็ดเบา ๆ
- ล้างบ่อยกว่านั้นไม่ได้ทำให้หน้าสะอาดขึ้น กลับทำให้ผิวระคายและบางรายมันเพิ่ม
- ล้างเมคอัพและกันแดดทุกคืน การนอนทั้งที่ยังไม่ล้างทำให้เกิดสิวและเร่งผิวเสื่อม
- ล้างด้วยปลายนิ้ว น้ำอุ่นพอดี และซับแห้งแทนการถู จะถนอมผิวได้มากกว่าการเปลี่ยนโฟม
คำตอบสั้น ๆ คือวันละ 2 ครั้ง ตอนเช้าหลังตื่นกับตอนก่อนนอน และเพิ่มอีกครั้งหลังเหงื่อออกมาก AAD แนะนำแบบนี้ตรงกันทั้งในเรื่องผิวมัน ผิวเป็นสิว และผิวทั่วไป ส่วนคนผิวแห้งหรือแพ้ง่ายลดเหลือโฟมตอนเย็นครั้งเดียวได้ ส่วนตอนเช้าล้างด้วยน้ำเปล่า ที่ต้องระวังกว่าจำนวนครั้งคือวิธีล้างและสิ่งที่ใช้ล้าง
จำนวนครั้งที่เหมาะกับผิวของคุณ
| สภาพผิว | จำนวนครั้ง | ตัวอย่างรูทีน |
|---|---|---|
| ผิวมัน | 2 ครั้ง และหลังเหงื่อออกมาก | โฟมหรือเจลอ่อนทั้งเช้าเย็น ซับมันด้วยกระดาษซับแทนการล้างซ้ำ |
| ผิวเป็นสิว | 2 ครั้ง ไม่เกินนี้ | ล้างอ่อนโยนแล้วทายา ถ้ามีเหงื่อออกค่อยล้างเพิ่ม |
| ผิวผสม | 2 ครั้ง | เช้าเจลอ่อน เย็นล้างตามเมคอัพ |
| ผิวแห้ง | 1-2 ครั้ง | เย็นล้างด้วยโฟมครีม เช้าล้างน้ำเปล่าหรือโฟมอ่อนมาก |
| ผิวแพ้ง่าย | 1-2 ครั้ง | เย็นล้างครั้งเดียวด้วยสูตรไม่มีน้ำหอม เช้าน้ำเปล่า |
| ผิวปกติ ไม่แต่งหน้า | 2 ครั้ง | เช้าโฟมอ่อน เย็นล้างกันแดดออกให้หมด |
ตัวเลขนี้มาจาก AAD ที่ระบุว่าควรล้างหน้าวันละสองครั้ง คือหลังตื่นและก่อนนอน และล้างหลังเหงื่อออก ส่วนในบทความแนวทางสกินแคร์ของ AAD ระบุว่าสำหรับผิวแห้งหรือแพ้ง่าย การล้างวันละครั้งตอนเย็นอาจเพียงพอ ถ้าไม่แน่ใจว่าผิวคุณเป็นแบบไหน ดูตัวช่วยแยกที่ ผิวมัน ดูแลยังไง ผิวแห้ง ดูแลยังไง หรือ ผิวแพ้ง่าย ดูแลยังไง
ทำไมตอนเย็นสำคัญกว่าตอนเช้า
ผิวหน้าเปื้อนครีมกันแดด ฝุ่น ควัน เหงื่อ และเมคอัพตลอดวัน ซึ่งไม่ล้างออกไม่ได้ ส่วนตอนเช้าสิ่งที่อยู่บนหน้าส่วนใหญ่คือมันที่ผิวผลิตขึ้นข้ามคืน กับครีมที่ทาไว้เมื่อคืน จึงเลี่ยงใช้โฟมแรงได้ถ้าผิวไม่มันมาก
AAD ย้ำว่าการนอนทั้งที่ยังมีเมคอัพทำให้เกิดสิวและผิวเสื่อมเร็วขึ้น แม้เป็นสูตร non-comedogenic ก็ตาม ถ้าเหนื่อยจนล้างไม่ไหว อย่างน้อยให้ใช้ผ้าเช็ดเมคอัพสูตรอ่อนโยนเช็ดก่อนแล้วค่อยล้างเต็มรูปแบบในวันถัดไป
ล้างหน้าบ่อยเกินไปดูได้จากอะไร
AAD จัด "ล้างหน้าทั้งวัน" อยู่ในรายการนิสัยที่ทำให้สิวแย่ลง เพราะการล้างบ่อยทำให้ผิวระคาย บางรายยังกระตุ้นให้ผิวผลิตมันมากขึ้นตามที่ AAD อธิบายไว้ในเรื่องผิวมัน สัญญาณว่าคุณล้างมากไปได้แก่
- หน้าตึงทันทีหลังล้าง ต้องรีบทามอยส์เจอไรเซอร์
- ผิวลอกเป็นขุย หรือแดงบริเวณข้างจมูกและแก้ม
- ทายาหรือกันแดดที่เคยใช้ได้ แล้วเริ่มแสบ
- หน้ามันเยิ้มเร็วขึ้นภายในชั่วโมงสองชั่วโมงหลังล้าง
ถ้ามีหลายข้อ ให้ลดเหลือวันละ 2 ครั้ง เปลี่ยนเป็นโฟมที่อ่อนกว่า และงดสครับ เพราะ AAD ระบุว่าการถูผิวแรง ๆ ทำให้ผิวดูแย่ลง ข้อมูลเรื่องจังหวะการผลัดผิวอยู่ที่ สครับหน้า ใช้บ่อยแค่ไหน
วิธีล้างให้สะอาดและไม่ทำร้ายผิว
- ล้างมือก่อน
- เปียกหน้าด้วยน้ำอุ่นพอดี ไม่ร้อนจัด
- ถูโฟมหรือเจลในมือจนขึ้นฟองพอประมาณ แล้วนวดบนหน้าเป็นวงกลมด้วยปลายนิ้ว AAD แนะนำให้ใช้ปลายนิ้วแทนฟองน้ำหรือผ้า
- ล้างออกให้หมด โดยเฉพาะบริเวณไรผมและกราม เพราะโฟมที่ตกค้างทำให้ผิวระคาย
- ซับแห้งด้วยผ้าสะอาดแทนการถู
- ทามอยส์เจอไรเซอร์ขณะผิวยังหมาดเล็กน้อย
เวลาที่ใช้ล้างมีไม่ได้มีตัวเลขตายตัวใน AAD แต่โดยทั่วไปการนวดโฟมบนหน้าราว 30 วินาทีถึงหนึ่งนาทีเป็นช่วงที่ผู้ใช้ส่วนใหญ่ทำได้โดยผิวไม่ระคาย ถ้าโฟมของคุณทิ้งความรู้สึกตึง ให้เปลี่ยนสูตรมากกว่าล้างนานขึ้น วิธีเลือกอ่านที่ โฟมล้างหน้า ยี่ห้อไหนดี
วันที่ใส่เมคอัพหรือกันแดดกันน้ำ ต้องล้างสองชั้นไหม
ถ้าใช้เมคอัพหรือกันแดดสูตรกันน้ำ โฟมล้างหน้าอย่างเดียวมักเอาออกไม่หมด จึงมีการล้างสองขั้น คือใช้คลีนซิ่งออยล์ บาล์ม หรือไมเซลลาร์วอเตอร์ก่อน แล้วล้างตามด้วยโฟม แต่ไม่จำเป็นทุกคืน ถ้าวันนั้นทาแค่กันแดดบาง ๆ โฟมอ่อนก็พอ ดูวิธีใช้แต่ละแบบที่ คลีนซิ่งออยล์ ใช้ยังไง และ ไมเซลลาร์วอเตอร์ ใช้ยังไง
ตอนเช้าไม่ล้างหน้าด้วยโฟมได้ไหม
คำถามนี้ถูกถามบ่อยเป็นพิเศษในคนผิวแห้งและผิวแพ้ง่าย คำตอบคือได้ในหลายกรณี ถ้าคุณล้างหน้าอย่างเหมาะสมตอนเย็น ผิวตอนเช้าส่วนใหญ่มีเพียงมันที่ผลิตข้ามคืนกับครีมบำรุงที่ทาไว้ จึงล้างด้วยน้ำเปล่าแล้วซับให้แห้งก็พอ แต่ถ้าคุณผิวมัน มีสิวอุดตัน หรือนอนด้วยครีมเนื้อหนัก ตอนเช้าก็ควรใช้โฟมอ่อน ๆ ตามที่ AAD ระบุสำหรับผิวมัน
ลองทดสอบกับตัวเองสองสัปดาห์ สัปดาห์แรกล้างเช้าด้วยโฟม สัปดาห์ที่สองล้างเช้าด้วยน้ำเปล่า แล้วสังเกตว่าผิวตอนสาย ๆ มันเยิ้ม ตึง หรือสิวขึ้นต่างกันไหม ผลของคุณเองน่าเชื่อกว่าคำแนะนำทั่วไป
สิ่งที่แตะหน้า สำคัญไม่แพ้โฟม
การล้างหน้าไม่ได้จบที่โฟม ถ้าสิ่งอื่นที่แตะหน้าสกปรก การล้างก็เสียเปล่า AAD ระบุข้อควรเลี่ยงคือการแตะหน้าตลอดวัน การใช้แปรงหรือฟองน้ำแต่งหน้าร่วมกับผู้อื่น และการนอนทั้งที่ไม่ล้างเมคอัพ นอกจากนั้นยังมีของใกล้ตัวที่มักถูกลืม
- ผ้าเช็ดหน้าหรือผ้าขนหนูผืนเล็ก ควรสะอาดและซักบ่อย อย่าใช้ผืนเดียวกับเช็ดตัวหรือเช็ดมือ
- ปลอกหมอน ซึ่งสัมผัสผิวหน้าหลายชั่วโมงทุกคืน ควรเปลี่ยนสม่ำเสมอ
- โทรศัพท์มือถือ ที่แนบแก้มระหว่างคุยสาย ควรเช็ดทำความสะอาดเป็นระยะ
- หมวกกันน็อกและหน้ากากผ้า ที่เสียดสีและอับชื้น ควรทำความสะอาดตามรอบ
- แปรงเมคอัพ ที่สะสมความมันและเศษเมคอัพ
เรื่องเหล่านี้เล็กน้อย แต่ถ้าสิวขึ้นซ้ำที่แก้มหรือกราม ทั้งที่ล้างหน้าถูกต้อง ลองไล่ดูของที่แตะบริเวณนั้นก่อน ดูภาพรวมเพิ่มเติมได้ที่ สิวขึ้นบ่อย เพราะอะไร
อุณหภูมิน้ำ และการเลือกโฟม
น้ำอุ่นพอดีเหมาะที่สุด น้ำร้อนจัดทำให้ผิวแห้งและแดงง่าย ส่วนน้ำเย็นจัดล้างความมันออกได้น้อยกว่า สำหรับโฟม AAD แนะนำโฟมอ่อนโยนที่ไม่ทำให้ผิวระคายสำหรับผิวมัน และให้เลี่ยงคลีนเซอร์ฐานแอลกอฮอล์หรือฐานน้ำมันสำหรับผิวมัน ผิวเป็นสิวให้มองหาฉลาก non-comedogenic
| ลักษณะผิวหลังล้าง | ความหมาย | ควรทำ |
|---|---|---|
| ตึงเหมือนจะแตก | โฟมแรงเกินไป หรือล้างนานเกิน | เปลี่ยนสูตรให้อ่อนลง ลดเวลาล้าง |
| ลื่น ๆ เหมือนมีฟิล์ม | ล้างโฟมออกไม่หมด หรือสูตรมีน้ำมันมาก | ล้างน้ำให้นานขึ้น |
| สบายผิว ไม่ตึง ไม่ลื่น | ใช้ได้ | คงสูตรเดิม |
| แสบแดง | ระคายหรือแพ้ | หยุดใช้ตัวนั้นและดู แพ้ครีม ผื่นแดงคันหลังทาหน้า |
ล้างหน้าในวัยต่าง ๆ ต่างกันไหม
วัยรุ่นที่ผิวมันและเริ่มมีสิว ล้างวันละ 2 ครั้งด้วยโฟมอ่อนก็พอ ไม่ต้องล้างบ่อยกว่านั้น วัยทำงานที่แต่งหน้าหรือทากันแดดทุกวันควรให้ความสำคัญกับการล้างตอนเย็น ส่วนวัยที่ผิวแห้งขึ้นตามอายุอาจปรับเหลือโฟมครั้งเดียวตอนเย็น และใช้มอยส์เจอไรเซอร์ให้สม่ำเสมอ ในทุกวัย กฎใหญ่เหมือนกัน คือถ้าล้างแล้วผิวตึงหรือแสบ แปลว่ามากไปหรือสูตรไม่เหมาะ
ผู้ชายที่โกนหนวดทุกเช้า และวันฝุ่น PM2.5
ผู้ชายที่โกนหนวดทุกวันมักล้างหน้าสามรอบโดยไม่รู้ตัว คือล้างตอนตื่น ล้างก่อนโกน และล้างฟองโกนออก ผิวช่วงคางและกรามจึงแห้งและแสบง่าย ทางที่ง่ายกว่าคือรวมเป็นรอบเดียว ล้างหน้าด้วยน้ำอุ่นและโฟมอ่อนตอนอาบน้ำ ให้ขนนุ่มขึ้นจากไอน้ำ แล้วโกนต่อทันที ล้างฟองโกนด้วยน้ำเปล่า ไม่ต้องใช้โฟมซ้ำ ปิดท้ายด้วยมอยส์เจอไรเซอร์ไม่มีแอลกอฮอล์ ถ้าเป็นตุ่มแดงหลังโกนบ่อย ดูวิธีโกนที่ถูกใน โกนหนวดยังไงไม่ให้ระคาย
ส่วนวันที่ค่าฝุ่นสูงและคุณอยู่กลางแจ้งหลายชั่วโมง ฝุ่นละเอียดจะเกาะบนชั้นกันแดดและความมัน การล้างตอนเย็นจึงต้องละเอียดกว่าปกติ ใช้คลีนซิ่งก่อนแล้วตามด้วยโฟม หรือล้างโฟมสองรอบเบา ๆ แต่ยังนับเป็นการล้างหนึ่งครั้ง ระหว่างวันไม่จำเป็นต้องล้างเพิ่ม ถ้าหน้าเหนียวมาก ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำซับแทน รายละเอียดการดูแลช่วงฝุ่นอยู่ใน ดูแลผิวช่วง PM2.5
กิจวัตรจริงของแต่ละวัน
| สถานการณ์ | ล้างกี่ครั้ง | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ทำงานออฟฟิศ ทากันแดดเช้า ไม่แต่งหน้า | 2 | ซับมันกลางวันด้วยกระดาษแทนการล้างซ้ำ |
| เดินทางกลางแดดหรือขี่มอเตอร์ไซค์ | 2-3 | เพิ่มหนึ่งครั้งเมื่อถึงบ้านหรือหลังฝุ่นเยอะ |
| ออกกำลังกายจนเหงื่อโชก | 2 บวกหลังออกกำลังกาย | ซับเหงื่อด้วยผ้าสะอาด ไม่ถู |
| แต่งหน้าเต็มทั้งวัน | 2 และล้างสองขั้นตอนตอนเย็น | ล้างเมคอัพก่อนโฟม |
| วันหยุดอยู่บ้าน ไม่ทาอะไร | 1-2 | ผิวแห้งล้างตอนเย็นครั้งเดียวก็พอ |
| กำลังใช้ยารักษาสิวหรือเรตินอยด์ | 2 | ใช้โฟมอ่อนมาก ไม่ขัดผิว |
ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...
- หน้ามันหรือมีสิว: ล้าง 2 ครั้งด้วยโฟมอ่อน ไม่ล้างเพิ่มระหว่างวัน ใช้กระดาษซับมันแทน
- หน้าตึงแดงหลังล้าง: ลดเหลือครั้งเดียวตอนเย็น เปลี่ยนเป็นสูตรครีมหรือเจลไม่มีน้ำหอม สัก 2 สัปดาห์ แล้วดู
- แต่งหน้าบ่อย: ล้างสองชั้นเฉพาะวันที่แต่ง ส่วนวันอื่นโฟมอ่อนก็เพียงพอ
- ใช้ยารักษาสิวแล้วผิวลอก: ลดความถี่ยา ไม่ใช่เพิ่มการล้าง และทามอยส์เจอไรเซอร์ทุกวันตามที่ AAD แนะนำ
- ล้างตามกฎแล้วสิวยังไม่ดีใน 8 สัปดาห์: ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง เพราะปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่การล้าง
คำถามที่พบบ่อย
ล้างหน้าด้วยน้ำเปล่าตอนเช้าอย่างเดียวพอไหม
พอสำหรับคนผิวแห้งหรือแพ้ง่ายที่ไม่ได้ทาอะไรหนักตอนกลางคืน แต่ถ้าผิวมันหรือมีสิว คืนก่อนทายาหรือครีมไว้ ตอนเช้าควรล้างด้วยโฟมอ่อนอีกครั้งเพื่อไม่ให้ตกค้างใต้กันแดด
ล้างหน้าด้วยน้ำเย็นหรือน้ำอุ่นดีกว่า
น้ำอุ่นพอดีมือล้างสิ่งสกปรกและมันได้ดีโดยไม่ทำให้ผิวระคาย น้ำร้อนจัดดึงน้ำมันธรรมชาติออกไปมากและทำให้ผิวแห้งแดง น้ำเย็นล้างได้ แต่ละลายคราบมันและครีมกันแดดได้น้อยกว่า
ออกกำลังกายแล้วต้องล้างหน้าทันทีไหม
ควรล้างให้เร็วที่สุดเท่าที่ทำได้ AAD แนะนำให้ล้างหลังเหงื่อออกมาก ถ้ายังล้างไม่ได้ให้ซับเหงื่อเบา ๆ ด้วยผ้าสะอาดแทนการถู ซึ่งระคายผิวและเพิ่มสิว
แหล่งอ้างอิง
- Dermatologist-recommended skin care for your 20s | American Academy of Dermatology (AAD)
- 10 skin care habits that can worsen acne | American Academy of Dermatology (AAD)
- A dermatologist's guide to skincare from growing up to glowing up | American Academy of Dermatology (AAD)
- How to control oily skin | American Academy of Dermatology (AAD)





