อุปกรณ์ซ่อมบ้านเอง จัดชุดตามงานจริง และงานที่ต้องเรียกช่าง

ซื้ออุปกรณ์ซ่อมบ้านเองให้คุ้ม ให้เริ่มจากงานที่บ้านคุณเจอจริง ไม่ใช่จากกล่องเครื่องมือที่วางขายเป็นชุดใหญ่ ในกล่องชุดเครื่องมือ 100 กว่าชิ้น ชิ้นที่หยิบใช้จริงมักมีไม่มาก (ประมาณการว่าไม่ถึงสิบห้าชิ้นในสามปี) ส่วนที่เหลือเป็นหัวบ็อกซ์ขนาดที่ไม่มีน็อตไหนในบ้านใช้ เงินก้อนเดียวกันนั้นซื้อสว่านไร้สายดีๆ หนึ่งตัวกับบันไดที่มั่นคงได้สบาย

เขียนรายการงานซ่อมของปีที่แล้วก่อนเข้าร้าน

เปิดสมุดหรือแชตกับช่างย้อนหลังหนึ่งปี แล้วจดว่าบ้านเคยมีอะไรเสียบ้าง จ้างช่างไปกี่ครั้ง ครั้งละเท่าไร บ้านเดี่ยวและทาวน์โฮมในไทยส่วนใหญ่จะได้รายการคล้ายกัน คือก๊อกน้ำหยด ชักโครกน้ำไหลไม่หยุด ท่ออ่างล้างจานตัน บานพับตู้หลวม ประตูเสียดพื้น ยาแนวขอบอ่างดำ ต้องแขวนชั้นวางหรือทีวี และหลอดไฟหรือโคมเสีย

รายการนี้บอกสองอย่าง อย่างแรกคือเครื่องมือชิ้นไหนจำเป็นจริง อย่างที่สองคือจุดคุ้มทุน ถ้าปีที่แล้วจ่ายช่างค่าเปลี่ยนก๊อกและสายน้ำดีไปสามสี่ครั้ง เครื่องมือประปาพื้นฐานหนึ่งชุดคืนทุนในปีเดียว แต่ถ้างานส่วนใหญ่เป็นงานที่ต้องมีใบอนุญาตหรือต้องใช้เครื่องหนัก การซื้อเครื่องมือไม่ได้ช่วยประหยัดอะไร

งานที่เจอบ่อยกับเครื่องมือที่ต้องใช้

ตารางนี้จับคู่งานซ่อมทั่วไปกับเครื่องมือขั้นต่ำ ใช้เป็นรายการช้อปปิ้งได้เลย ตัดแถวที่บ้านคุณไม่มีออก

งาน	เครื่องมือหลัก	ของสิ้นเปลือง
เปลี่ยนก๊อก สายน้ำดี วาล์วเปิดปิด	ประแจเลื่อน 10 นิ้ว คีมคอม้า	เทปพันเกลียว ผ้าเช็ด
ชักโครกน้ำไหลไม่หยุด	ไขควงแบน คีมปากจิ้งจก	ลูกยางชุดซ่อม ตามรุ่น
ท่อตัน อ่างล้างจาน ท่อน้ำทิ้งพื้น	ลูกยางปั๊มท่อ งูเหล็กยาว 3-5 เมตร ถังรองน้ำ	ถุงมือยาง
บานพับ มือจับ กลอนหลวม	ชุดไขควงหัวแฉกแบนหลายขนาด ไขควงสั้น	สกรูสำรอง เศษไม้จิ้มฟันอุดรู
แขวนชั้น ภาพ ราวผ้าม่าน	สว่านไร้สาย ระดับน้ำ ตลับเมตร ดินสอ	พุก สกรู ดอกสว่านปูนและเหล็ก
ยาแนวขอบอ่างและซิงก์	ปืนยิงซิลิโคน คัตเตอร์ ที่ขูดยาแนว	ซิลิโคนกันรา เทปกาวกระดาษ
ประตูเสียดพื้นหรือฝืด	ไขควง ค้อนยาง กบไสมือหรือกระดาษทราย	ลิ่มไม้
เปลี่ยนหลอดไฟและโคมที่ถอดเสียบได้	บันไดพับ ไขควง ไขควงวัดไฟ	หลอดสำรอง
ทาสีซ่อมผนังจุดเล็ก	เกรียงโป๊ว แปรงทาสี ลูกกลิ้งเล็ก	สีโป๊ว กระดาษทราย เบอร์ 120-180

ถ้าก๊อกน้ำหยดเป็นงานที่เจอบ่อยที่สุดในบ้านคุณ ขั้นตอนถอดเปลี่ยนชิ้นในอยู่ใน ก๊อกน้ำรั่วซ่อมเอง และถ้าน้ำทิ้งระบายช้าบ่อยๆ ดูวิธีไล่ท่อใน ท่อตัน ก่อนซื้องูเหล็กยาวเกินจำเป็น

ชุดเริ่มต้นสามระดับงบ

ตัวเลขด้านล่างเป็นช่วงราคาโดยประมาณจากร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไปในไทย ราคาจริงต่างตามแบรนด์และช่วงโปรโมชัน ใช้เป็นกรอบวางงบเท่านั้น

ระดับ	สิ่งที่มี	งบประมาณโดยประมาณ	เหมาะกับ
คอนโดและห้องเช่า	ไขควงชุด ค้อนหงอนเล็ก คีม ประแจเลื่อน ตลับเมตร คัตเตอร์ ระดับน้ำสั้น ไขควงวัดไฟ	1,000-2,000 บาท	งานแขวน งานขันน็อต งานยาแนวเล็ก
บ้านทั่วไป	ชุดแรก + สว่านไร้สายพร้อมแบต 2 ก้อน ชุดดอกสว่าน ปืนยิงซิลิโคน ลูกยางปั๊ม งูเหล็ก บันไดพับ 4-5 ขั้น	4,000-8,000 บาท	งานซ่อมประจำส่วนใหญ่ในบ้าน
คนชอบทำเอง	ชุดที่สอง + สว่านกระแทกหรือโรตารี่ เลื่อยมือ กบไส แคลมป์ เครื่องเจียเล็ก แว่นนิรภัย ที่ครอบหู	10,000-20,000 บาท	งานต่อเติมเล็ก งานไม้ งานติดตั้งหลายจุด

สังเกตว่าเงินส่วนใหญ่ในระดับที่สองไปอยู่ที่สว่านกับบันได สองชิ้นนี้ควรได้คุณภาพดีที่สุดในชุด เพราะสว่านที่แบตเสื่อมเร็วทำให้คุณกลับไปเรียกช่าง และบันไดที่โยกคือจุดที่คนบาดเจ็บในงานซ่อมบ้านบ่อยที่สุด วิธีเลือกสว่านแต่ละประเภทอยู่ใน สว่านไฟฟ้าเลือกยังไง ส่วนรายละเอียดสเปกของไขควง คีม ค้อน ประแจ ดูได้ใน เครื่องมือช่างพื้นฐาน

ของที่ไม่ควรซื้อ และของที่ยืมหรือเช่าคุ้มกว่า

ของที่ซื้อแล้วมักไม่ได้ใช้มีสี่กลุ่ม กลุ่มแรกคือชุดบ็อกซ์และประแจแหวนขนาดครบทุกเบอร์ บ้านพักอาศัยใช้น็อตไม่กี่ขนาด ประแจเลื่อนสองขนาดทำงานแทนได้เกือบหมด กลุ่มที่สองคือเครื่องมือไฟฟ้าหลายตัวคนละแบรนด์ แบตเตอรี่ใช้ข้ามกันไม่ได้ เลือกแบรนด์เดียวแล้วซื้อเครื่องเปล่ามาเพิ่มทีหลังประหยัดกว่ามาก กลุ่มที่สามคือเครื่องมือราคาถูกมากที่ไม่มียี่ห้อ ไขควงที่ปลายบิ่นตั้งแต่ครั้งแรกทำให้หัวสกรูพัง และงานที่ควรจบในห้านาทีกลายเป็นงานเจาะสกรูออก กลุ่มที่สี่คือเครื่องที่ใช้ปีละครั้ง

เครื่องมือกลุ่มหลังนี้ยืมจากญาติ เช่าจากร้านเครื่องมือช่าง หรือจ้างช่างพร้อมเครื่องคุ้มกว่า

เครื่องมือ	ใช้กับงาน	ทำไมไม่ควรซื้อ
สว่านโรตารี่ SDS ขนาดใหญ่	เจาะผนังคอนกรีตหลายสิบรู เจาะท่อแอร์	ใช้ปีละครั้งหรือน้อยกว่า
เครื่องฉีดน้ำแรงดันสูง	ล้างลานจอดรถ ล้างหลังคาก่อนทาสี	กินที่เก็บ และใช้ไม่บ่อย
เครื่องขัดพื้นหรือเครื่องเจียพื้น	ขัดพื้นก่อนทาสีพื้น	ต้องใช้ทักษะและฝุ่นเยอะ
นั่งร้าน บันไดยืดยาว	งานภายนอกชั้นสอง	เสี่ยงตก ควรให้ช่างที่มีอุปกรณ์กันตกทำ
เครื่องตัดกระเบื้อง	งานปูกระเบื้องทั้งห้อง	งานเดียวจบ

เก็บเครื่องมืออย่างไรในบ้านที่ชื้น

ความชื้นสัมพัทธ์ในบ้านไทยช่วงหน้าฝนสูงพอที่จะทำให้ปากคีมและใบเลื่อยขึ้นสนิมภายในไม่กี่สัปดาห์ถ้าวางทิ้งไว้ในโรงรถ สิ่งที่ช่วยได้จริงมีไม่กี่อย่าง เก็บในกล่องพลาสติกฝาปิดสนิทแทนชั้นเปิด ใส่ซองซิลิกาเจลหรือถ้วยกันชื้นในกล่องแล้วเปลี่ยนตามอายุ เช็ดเครื่องมือเหล็กให้แห้งหลังใช้ โดยเฉพาะหลังงานประปา แล้วลูบน้ำมันจักรบางๆ ที่ปากคีมและเกลียวประแจเลื่อน ใบเลื่อยและดอกสว่านเก็บในซองเดิม

แบตเตอรี่ลิเธียมของเครื่องมือไร้สายไม่ชอบความร้อน อย่าทิ้งไว้ในรถหรือห้องใต้หลังคาที่ร้อนจัด ถ้าจะไม่ใช้นานหลายเดือน ชาร์จค้างไว้ประมาณครึ่งก้อนแล้วถอดออกจากตัวเครื่อง และตรวจตามคู่มือของผู้ผลิตรุ่นนั้น

ของที่ต้องตรวจทุกครั้งก่อนหยิบใช้ ตามคู่มือเครื่องมือของ OSHA ด้ามไม้ของค้อนต้องไม่แตกหรือหลวม เพราะหัวค้อนหลุดออกไปโดนคนได้ ประแจที่ปากถ่างจนลื่นต้องเลิกใช้ เครื่องมือตอกอย่างสกัดที่หัวบานเป็นดอกเห็ดต้องเจียหัวหรือเปลี่ยน เพราะเศษเหล็กกระเด็นได้เวลาตอก และเครื่องมือไฟฟ้าที่สายชำรุดต้องแยกออกและติดป้ายห้ามใช้จนกว่าจะซ่อม

ความปลอดภัยที่ต้องซื้อพร้อมเครื่องมือ

งบส่วนหนึ่งต้องเป็นของป้องกันตัว ไม่ใช่ของเสริมทีหลัง แว่นนิรภัยใช้ทุกครั้งที่เจาะ ตอก ขัด หรือตัด ถุงมือผ้าเคลือบยางใช้กับงานจับวัสดุคม แต่ถอดออกเวลาใช้สว่านกับเครื่องเจีย เพราะถุงมือถูกดอกหมุนดึงเข้าได้ หน้ากากกันฝุ่นสำหรับงานขัดปูนและเจาะคอนกรีต และที่ครอบหูถ้าใช้สว่านกระแทกนานเกินไม่กี่นาที

กฎใช้เครื่องมือไฟฟ้าจาก OSHA ที่ควรจำไว้มีไม่กี่ข้อ ห้ามหิ้วเครื่องโดยจับสาย ห้ามกระชากสายออกจากปลั๊ก ถอดปลั๊กหรือถอดแบตก่อนเปลี่ยนดอกหรือใบ ยึดชิ้นงานด้วยแคลมป์ให้มือทั้งสองข้างว่างจับเครื่อง และอย่าวางนิ้วบนสวิตช์ระหว่างถือเครื่องที่เสียบปลั๊กอยู่

งานที่เครื่องมือครบก็ไม่ควรทำเอง

เครื่องมือดีทำให้งานง่ายขึ้น แต่ไม่ได้ทำให้งานบางประเภทปลอดภัยขึ้น งานเหล่านี้ผมแนะนำให้จ้างช่างที่มีคุณสมบัติตรงเสมอ

งาน	เหตุผล	ใครควรทำ
เปิดตู้ไฟ เปลี่ยนเบรกเกอร์ เดินสายใหม่ ย้ายปลั๊ก	ไฟดูด ไฟไหม้ และต้องเป็นไปตามมาตรฐานการติดตั้ง	ช่างไฟฟ้าที่มีหนังสือรับรองฝีมือ
ต่อหรือย้ายท่อแก๊สหุงต้ม	รั่วแล้วเสี่ยงระเบิด	ร้านแก๊สหรือช่างที่ได้รับอนุญาต
ทุบผนัง เจาะคาน เสา พื้น	กระทบโครงสร้าง	วิศวกรกำหนด ผู้รับเหมาทำ
งานบนหลังคาสูงหรือผนังนอกชั้นสอง	ตกจากที่สูง	ช่างที่มีนั่งร้านและเข็มขัดนิรภัย
เปลี่ยนเครื่องทำน้ำอุ่นที่ต้องเดินสายใหม่	ไฟฟ้าและน้ำร่วมกัน	ช่างไฟฟ้าตามคู่มือผู้ผลิต

ส่วนงานไฟฟ้าที่ทำเองได้คือการรีเซ็ตเบรกเกอร์ที่ตัดตามขั้นตอนที่ปลอดภัย และการเปลี่ยนหลอดไฟ อาการเบรกเกอร์ตัดบ่อยที่ควรหยุดแล้วเรียกช่างดูได้ใน เบรกเกอร์ตัดบ่อย

ลองคิดจุดคุ้มทุนแบบตัวเลข

สมมติบ้านหนึ่งหลังปีที่แล้วเรียกช่างสี่ครั้ง เปลี่ยนสายน้ำดีใต้อ่าง แก้ชักโครกน้ำไหล แขวนชั้นวางสองแผ่น และยิงซิลิโคนขอบอ่างอาบน้ำใหม่ ถ้าช่างคิดค่าเดินทางบวกค่าแรงครั้งละประมาณ 300-500 บาท รวมแล้วราว 1,200-2,000 บาทต่อปี ไม่นับเวลาที่ต้องลางานรอช่าง ชุดระดับบ้านทั่วไปในตารางด้านบนจะคืนทุนในราวสามถึงสี่ปีจากงานชุดเดิม และเร็วขึ้นถ้ามีงานแขวนหรือติดตั้งเพิ่ม ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างสมมติ ลองแทนค่าด้วยบิลของบ้านคุณเอง ถ้าคืนทุนนานเกินห้าปี ซื้อแค่ชุดแรกแล้วจ้างช่างต่อไปก็สมเหตุสมผลกว่า

ข้อดีที่ไม่อยู่ในตัวเลขคือเวลา ก๊อกที่หยดตอนสองทุ่มคืนวันศุกร์ถ้าปิดวาล์วแล้วเปลี่ยนเองได้ภายในครึ่งชั่วโมง ไม่ต้องรอช่างถึงวันจันทร์

รายการเช็กก่อนจ่ายเงินที่ร้าน

• ทุกชิ้นในตะกร้าตรงกับงานในรายการปีที่แล้วอย่างน้อยหนึ่งงาน
• สว่านไร้สายเลือกแบรนด์ที่มีเครื่องเปล่ารุ่นอื่นใช้แบตก้อนเดียวกันขายในไทย และมีศูนย์บริการ
• ไขควงปลายแข็ง ดูที่ปลายไม่บิ่น ด้ามจับถนัดมือ ลองบิดในร้าน
• บันไดมีป้ายบอกน้ำหนักรับสูงสุด ขาไม่โยก ตัวล็อกแน่น
• ซื้อแว่นนิรภัยและหน้ากากกันฝุ่นไปพร้อมกันในบิลเดียว
• มีกล่องปิดฝาและซองกันชื้นสำหรับเก็บ
• ของที่ใช้ปีละครั้ง ถามร้านเช่าแถวบ้านก่อนตัดสินใจซื้อ