ครีมนวดผม กับ ทรีทเมนต์ ต่างกันยังไง และต้องใช้ทั้งคู่ไหม

ครีมนวดผมกับทรีทเมนต์ทำงานแบบเดียวกัน คือเคลือบผิวเส้นผมให้ลื่น ลดการพันกันและชี้ฟู ต่างกันที่ความเข้มข้นของสารบำรุง ความหนืด และเวลาที่ทิ้งไว้บนผม ครีมนวดเป็นขั้นพื้นฐานที่ใช้ทุกครั้งหลังสระ ส่วนทรีทเมนต์เป็นตัวเสริมสัปดาห์ละครั้งสองครั้งสำหรับผมที่แห้งเสียมากกว่าปกติ ผมส่วนใหญ่ต้องการครีมนวดเสมอ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องมีทรีทเมนต์

ทำไมเส้นผมต้องการสารเคลือบ

เส้นผมด้านนอกมีชั้นเกล็ดเรียงซ้อนกันคล้ายกระเบื้องหลังคา เมื่อเกล็ดเรียบ ผมจะลื่น สะท้อนแสง และหวีง่าย เมื่อเกล็ดเปิดหรือหลุดจากการสระ การหวี ความร้อน และสารเคมี ผมจะหยาบ พันกัน และเกิดไฟฟ้าสถิต

งานทบทวน Hair cosmetics: an overview ใน International Journal of Trichology อธิบายว่าผมที่ผ่านแชมพูจะมีประจุลบสะสมอยู่ที่ผิว ทำให้เส้นผมผลักกันจนชี้ฟู คอนดิชันเนอร์ช่วยลดแรงเสียดทาน ลดการชี้ฟู และทำให้ประจุลบเป็นกลาง เส้นผมจึงจัดทรงง่ายขึ้น

ผมที่ฟอกหรือผ่านเคมีจะมีประจุลบมากขึ้นและมีรูพรุนมากกว่า งานทบทวนเดียวกันระบุว่าผมกลุ่มนี้มีความสามารถในการจับสารบำรุงสูงกว่า นี่คือเหตุผลที่ผมทำสีรู้สึกต่างชัดเจนเมื่อใช้ทรีทเมนต์ ส่วนผมธรรมชาติที่ไม่เคยผ่านเคมีอาจรู้สึกต่างน้อยกว่า

ส่วนผสมเหมือนกันเกือบทั้งหมด

งานทบทวนเดียวกันแบ่งสารปรับสภาพเส้นผมเป็นห้ากลุ่มหลัก และระบุว่าซิลิโคนเป็นกลุ่มที่ใช้มากที่สุด

กลุ่มสาร	ตัวอย่างชื่อบนฉลาก	ทำอะไรกับเส้นผม
สารประจุบวก (cationic)	Behentrimonium Chloride, Cetrimonium Chloride, Polyquaternium	จับกับประจุลบของผม ลดไฟฟ้าสถิต หวีง่าย
ซิลิโคน	Dimethicone, Amodimethicone, Cyclopentasiloxane	เคลือบผิวผม ลื่น เงา ลดการเสียดสี
น้ำมัน	Argan Oil, Coconut Oil, Jojoba Oil	เพิ่มความนุ่ม ลดความหยาบ
แว็กซ์และแอลกอฮอล์ไขมัน	Cetearyl Alcohol, Cetyl Alcohol	ให้เนื้อครีม เคลือบผมเบาๆ
โปรตีนและกรดอะมิโนไฮโดรไลซ์	Hydrolyzed Keratin, Hydrolyzed Wheat Protein	เติมบริเวณที่เส้นผมเสียหาย

Cetearyl Alcohol ในตารางเป็นแอลกอฮอล์กลุ่มไขมันที่ให้ความนุ่ม ไม่ได้ทำให้ผมแห้งแบบเอทานอล หลายคนเห็นคำว่า alcohol แล้วเข้าใจผิด

เรื่องโปรตีน งานทบทวนระบุว่าโปรตีนไฮโดรไลซ์ที่มีขนาดโมเลกุลเล็กกว่า 10,000 ดาลตันซึมเข้าไปในเส้นผมได้ ส่วนโมเลกุลใหญ่กว่านั้นจะเกาะอยู่ที่ผิวเส้นผม ฉลากส่วนใหญ่ไม่บอกขนาดโมเลกุล จึงตัดสินจากฉลากไม่ได้ว่าโปรตีนตัวไหนซึมเข้าได้

ต่างกันตรงไหนจริงๆ

งานทบทวนเดียวกันอธิบาย deep conditioner ซึ่งก็คือกลุ่มที่บ้านเราเรียกว่าทรีทเมนต์หรือมาสก์ผม ว่ามีส่วนผสมเข้มข้นกว่า หรือเพียงแค่หนืดกว่าครีมนวดปกติ ประโยคนี้สรุปความต่างได้ตรงที่สุด

	ครีมนวดผม	ทรีทเมนต์ มาสก์ผม
ความเข้มข้นสารบำรุง	ปกติ	สูงกว่า หรือเนื้อหนืดกว่า
ความถี่	ทุกครั้งหลังสระ	สัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง
เวลาทิ้งไว้	1 ถึง 3 นาที	5 ถึง 20 นาที ตามฉลาก
เป้าหมาย	ผมลื่น หวีง่าย ลดชี้ฟูรายวัน	ฟื้นผมแห้งเสีย ผมทำเคมี
ถ้าใช้มากเกิน	ผมลีบ มันเร็ว	ผมหนัก ลีบ เหนียว หรือแข็งกระด้างถ้าโปรตีนเยอะ
ราคาต่อครั้ง	ต่ำ	สูงกว่า

ชื่อบนขวดไม่ได้บอกความต่างเสมอ บางแบรนด์เรียกครีมนวดเนื้อหนาว่าทรีทเมนต์ บางแบรนด์ขายมาสก์ที่ใช้แทนครีมนวดได้ทุกวัน ให้อ่านวิธีใช้ด้านหลังขวดเป็นหลัก ถ้าฉลากบอกให้ทิ้งไว้ 1 ถึง 2 นาทีแล้วล้างออกทุกครั้งหลังสระ ทำหน้าที่เป็นครีมนวด ถ้าบอกให้ใช้สัปดาห์ละครั้งและทิ้งไว้นาน ทำหน้าที่เป็นทรีทเมนต์

ต้องใช้ครีมนวดทุกครั้งไหม

AAD รวบรวมนิสัยดูแลผมที่ทำร้ายเส้นผมไว้ 10 ข้อ หนึ่งในนั้นคือการข้ามครีมนวด และแนะนำให้ใช้ครีมนวดทุกครั้งหลังสระ เหตุผลตรงไปตรงมา แชมพูล้างไขมันและทิ้งประจุลบไว้ที่ผม ถ้าไม่ใช้ครีมนวด ผมจะพันกันและเสียดสีกันมากขึ้นตอนหวีและเช็ด

คนที่บอกว่าไม่ใช้ครีมนวดเพราะผมลีบ มักแก้ได้ด้วยการเปลี่ยนตำแหน่งที่ทา ใช้ปริมาณน้อยลง หรือเลือกสูตรบางเบา วิธีทาให้ถูกจุดและปริมาณที่เหมาะกับความยาวผมรวมไว้ใน ครีมนวดผม ใช้ยังไงให้ถูก

ใช้ทรีทเมนต์ยังไงให้ได้ผล

1. สระผมด้วยแชมพู ล้างออกให้หมด
2. บีบน้ำออกจากผมเบาๆ ผมที่เปียกโชกจะเจือจางทรีทเมนต์จนเนื้อบางลง
3. ทาตั้งแต่ช่วงกลางผมถึงปลาย ใช้หวีซี่ห่างเกลี่ยให้ทั่ว
4. ทิ้งไว้ตามเวลาบนฉลาก ใช้หมวกคลุมผมหรือผ้าขนหนูอุ่นช่วยได้ในบางสูตร
5. ล้างออกให้หมดด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำเย็น
6. วันที่ใช้ทรีทเมนต์ ส่วนใหญ่ข้ามครีมนวดได้ ยกเว้นฉลากระบุให้ใช้ต่อ

งานทบทวนเรื่องเครื่องสำอางเส้นผมย้ำว่าควรทาคอนดิชันเนอร์ที่ความยาวผม เลี่ยงหนังศีรษะ และล้างออกให้หมด ข้อนี้ใช้กับทรีทเมนต์เช่นกัน การทาลงหนังศีรษะทำให้ผมโคนลีบ มันเร็ว และบางคนมีรังแคหรือคันหนังศีรษะตามมา

ลีฟอินคอนดิชันเนอร์ อยู่ตรงไหน

ลีฟอินเป็นกลุ่มที่สาม ทาบนผมหลังสระแล้วไม่ล้างออก แพทย์ผิวหนังที่ให้ข้อมูลกับ AAD อธิบายว่าคนผมยาว ผมเส้นเล็ก ผมทำสี ดัด หรือใช้ความร้อนจัดแต่งบ่อย มักได้ประโยชน์จากการใช้ทั้งครีมนวดและลีฟอิน เพราะครีมนวดที่ล้างออกอย่างเดียวไม่พอ ลีฟอินที่ทาตั้งแต่กลางผมถึงปลายโดยไม่โดนหนังศีรษะอยู่บนผมได้นานถึงหนึ่งสัปดาห์ หลังจากนั้นควรสระออก

AAD เตือนชัดเจนว่าไม่ควรเอาครีมนวดชนิดล้างออกมาใช้แทนลีฟอิน สูตรล้างออกหลายตัวมีสารทำความสะอาดผสมอยู่ ถ้าทิ้งไว้บนผมจะทำร้ายเส้นผม ทริกในโซเชียลที่เอาครีมนวดไปผสมน้ำใส่ขวดสเปรย์ก็เข้าข่ายเดียวกัน ทางที่ถูกคือมีทั้งสองแบบแยกกัน เพราะเคมีของสูตรต่างกันตั้งแต่ต้น

ผลิตภัณฑ์	ล้างออกไหม	ใช้เมื่อไหร่
ครีมนวดผม	ล้าง	ทุกครั้งหลังสระ
ทรีทเมนต์ มาสก์ผม	ล้าง	สัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง
ลีฟอินคอนดิชันเนอร์	ไม่ล้าง	หลังสระ ก่อนจัดแต่งหรือเป่า
เซรั่มหรือออยล์ใส่ผม	ไม่ล้าง	ปลายผมแห้ง หรือก่อนใช้ความร้อน

ผมแบบไหนควรใช้อะไร

สภาพผม	ครีมนวด	ทรีทเมนต์
ผมปกติ ไม่ผ่านเคมี	ทุกครั้งหลังสระ	ไม่จำเป็น หรือเดือนละครั้งสองครั้งถ้าปลายแห้ง
ผมเส้นเล็ก ลีบง่าย	สูตรบางเบา ทาเฉพาะปลาย	ใช้ไม่บ่อย เลือกเนื้อเบา
ผมแห้ง ชี้ฟู	ทุกครั้ง	สัปดาห์ละครั้ง
ผมทำสี ฟอก ดัด ยืด	ทุกครั้ง	สัปดาห์ละ 1 ถึง 2 ครั้ง
ผมหยิกหรือหยักศก	ทุกครั้ง ทาให้ทั่ว	สัปดาห์ละครั้ง ร่วมกับลีฟอิน
คนว่ายน้ำในสระเป็นประจำ	ทุกครั้ง	ตามแนวทางของ AAD ใช้ deep conditioner หลังสระด้วยแชมพูสำหรับนักว่ายน้ำ

ผมที่เสียมากจากการฟอกหลายรอบต้องดูแลหลายขั้นตอนนอกจากเพิ่มทรีทเมนต์ ทั้งการลดความร้อนและการตัดปลาย ดูต่อได้ใน ผมแห้งเสีย ฟื้นฟูยังไง

คนที่สระผมทุกวันในอากาศร้อนชื้น

คนไทยจำนวนมากสระผมทุกวันหรือวันเว้นวันเพราะเหงื่อและความมันของหนังศีรษะ ความถี่นี้ทำให้ผมผ่านแชมพูบ่อยกว่าคนในประเทศอากาศเย็น ครีมนวดทุกครั้งหลังสระจึงสำคัญขึ้นอีก ส่วนทรีทเมนต์ยังคงใช้สัปดาห์ละครั้งก็พอ การเพิ่มเป็นทุกวันไม่ได้ชดเชยการสระบ่อย และทำให้ผมลีบในอากาศชื้น

อากาศชื้นทำให้ผมดูดน้ำจากอากาศจนพองและชี้ฟู โดยเฉพาะผมที่มีรูพรุนจากการทำสี ครีมนวดที่มีซิลิโคนหรือสารประจุบวกช่วยเคลือบผิวผมให้ชี้ฟูน้อยลง ถ้าหนังศีรษะมันแต่ปลายแห้ง ให้ใช้แชมพูที่หนังศีรษะและครีมนวดเฉพาะครึ่งล่างของผม ล้างครีมนวดออกให้หมดโดยเฉพาะบริเวณท้ายทอยที่น้ำไหลผ่านน้อย

ความเข้าใจผิดที่เจอบ่อย

ทรีทเมนต์ซ่อมผมเสียให้กลับเป็นเหมือนเดิม เส้นผมไม่มีเซลล์ที่มีชีวิต ส่วนที่เสียไปแล้วไม่ได้งอกใหม่ สิ่งที่ทรีทเมนต์ทำคือเคลือบและเติมช่องว่างชั่วคราว ผมจะดูดีขึ้นระหว่างที่ยังใช้ต่อเนื่อง ส่วนปลายแตกที่แยกออกไปแล้ว การตัดออกเป็นทางเดียว

ทิ้งไว้นานกว่าฉลากยิ่งได้ผล ทรีทเมนต์ส่วนใหญ่ทำงานเต็มที่ภายในเวลาที่ระบุ ทิ้งไว้ข้ามคืนไม่ได้ช่วยเพิ่มมาก และสูตรที่มีโปรตีนสูงทำให้ผมแข็งได้

ใช้ทรีทเมนต์แทนครีมนวดทุกวันได้เลย ทำได้ถ้าฉลากบอกว่าใช้ได้ทุกวัน แต่ผมส่วนใหญ่จะหนักและลีบเมื่อใช้สูตรเข้มข้นทุกครั้ง และค่าใช้จ่ายต่อเดือนสูงขึ้นมากโดยไม่จำเป็น

เลือกซื้อยังไง

เกณฑ์เลือกครีมนวดที่เหมาะกับผมแต่ละแบบเราแยกไว้ใน ครีมนวดผม เลือกยังไง ส่วนทรีทเมนต์มีทั้งแบบกระปุก แบบซอง แบบโฟม และแบบแคปซูล ความต่างของแต่ละรูปแบบกับราคาต่อครั้งเทียบไว้ใน ทรีทเมนต์ผม เลือกยังไง

ถ้าคุณใช้ครีมนวดถูกวิธีอยู่แล้วและผมยังไม่มีปัญหา ไม่ต้องเพิ่มทรีทเมนต์เพื่อให้ครบขั้นตอน เริ่มทรีทเมนต์เมื่อเห็นสัญญาณชัด เช่น ปลายผมแห้งแตกหลังทำสี ผมพันกันจนหวีแล้วขาด หรือผมชี้ฟูแม้ใช้ครีมนวดสม่ำเสมอแล้ว แล้วประเมินผลหลังใช้ต่อเนื่องสัก 4 สัปดาห์