ราคาปูนซีเมนต์ต่อถุง ตัวเลขเทียบร้านได้จริง และวิธีคำนวณปริมาณสั่ง

ถามราคาปูนต่อถุงแล้วได้คำตอบไม่ตรงกันจากสามร้านเป็นเรื่องปกติ เพราะตัวเลขที่พูดกันมักไม่ได้พูดถึงของอย่างเดียวกัน ถุงอาจหนักต่างกัน ชนิดปูนอาจต่างกัน และราคาอาจรวมหรือไม่รวมค่าส่งขึ้นไปชั้นสอง ผมจึงไม่ให้ราคาเป๊ะ เพราะราคาเปลี่ยนตามเวลาและพื้นที่ ที่ให้ได้คือวิธีเทียบและคำนวณที่ใช้ได้ทุกเดือน ส่วนเรื่องชนิดปูนอ่านที่ ปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ 5 ประเภท

ก่อนเทียบราคา ต้องเทียบของให้ตรงกัน

รายการที่ต้องตรงกัน	เหตุผล	จะเช็กอย่างไร
ชนิดปูน	ปูนปอร์ตแลนด์ ปูนก่อฉาบ และปูนสำเร็จรูปคนละราคาและคนละงาน	อ่านฉลากข้างถุงและเลข มอก.
น้ำหนักถุง	ถุง 40 กก. กับ 50 กก. ต่างกัน 25%	ดูน้ำหนักบรรจุบนถุง
ยี่ห้อ/ผู้ผลิต	แบรนด์ต่างกันตั้งราคาต่างกัน	ระบุยี่ห้อในใบเสนอราคา
วันที่ผลิต	ปูนเก่าดูดชื้นและเสื่อม	ดูวันที่ผลิตหรือรหัสล็อต
การจัดส่ง	ค่าส่งและค่าลงของ ขึ้นชั้นสอง	ขอราคารวมส่งถึงหน้างาน
เงื่อนไขคืน	ปูนเหลือคืนได้หรือไม่	ถามก่อนสั่ง

เมื่อของตรงกันแล้ว ให้แปลงเป็นบาทต่อกิโลกรัมแล้วเทียบ ถุง 50 กก. ราคา 160 บาท เท่ากับ 3.2 บาท/กก. ถุง 40 กก. ราคา 135 บาท เท่ากับ 3.375 บาท/กก. ตัวอย่างข้างบนเป็นตัวเลขสมมติเพื่อแสดงวิธีคำนวณ ไม่ใช่ราคาตลาด ช่วงราคาถุงทั่วไปในตลาดมักอยู่ระหว่างประมาณร้อยกว่าบาทถึงสองร้อยกว่าบาท ขึ้นกับชนิด น้ำหนัก และพื้นที่

ดูแนวโน้มราคาจากตัวเลขทางการ

ถ้าอยากรู้ว่าราคาวัสดุกำลังขึ้นหรือลง ให้ดูดัชนีราคาวัสดุก่อสร้างของ สนค. กระทรวงพาณิชย์ ฉบับเดือนพฤษภาคม 2568 รายงานว่าดัชนีรวมอยู่ที่ 113.3 สูงขึ้นประมาณ 0.3% เมื่อเทียบกับเดือนเดียวกันของปีก่อน เมื่อแยกหมวด ซีเมนต์สูงขึ้นประมาณ 4.7% เหล็กลดลงประมาณ 3.6% และผลิตภัณฑ์คอนกรีต เช่นเสาเข็มและคอนกรีตผสมเสร็จ เพิ่มประมาณ 0.8%

อ่านตัวเลขนี้อย่างระวัง มันเป็นดัชนีระดับประเทศและเทียบกับปีก่อน ไม่ใช่ราคาปัจจุบันในร้านใกล้บ้าน และไม่ได้ทำนายเดือนหน้า ใช้บอกทิศทางกว้างว่าปูนแพงขึ้นเร็วกว่าวัสดุอื่น ถ้างบรวมของบ้านมีทั้งปูนและเหล็ก การเปลี่ยนแปลงสองหมวดนี้อาจหักล้างกันบางส่วน

ตัวเลขดัชนีใช้วัดการเปลี่ยนแปลงเทียบฐาน ไม่บอกว่าปูนถุงละกี่บาท ราคาจริงต้องถามร้านหรือตัวแทนจำหน่ายในวันที่สั่ง

คำนวณปูนที่ต้องใช้

งานเทคอนกรีตเอง

ปริมาณปูนต่อคอนกรีต 1 ลบ.ม. ขึ้นกับอัตราส่วนผสมและกำลังที่ต้องการ สูตรผสมอ่านได้ที่ อัตราส่วนผสมคอนกรีต วิธีคำนวณมี 3 ขั้น

1. หาปริมาตรคอนกรีต กว้าง x ยาว x หนา (เมตร)
2. หาปริมาณปูนต่อ ลบ.ม. จากสูตร ปูนต่อ ลบ.ม. คอนกรีต (กก.) หารด้วยน้ำหนักถุง
3. คูณปริมาตรกับจำนวนถุงต่อ ลบ.ม. แล้วเผื่อ 5-10%

ตัวอย่าง พื้นกว้าง 3 ม. ยาว 6 ม. หนา 0.1 ม. ได้ 1.8 ลบ.ม. ถ้าสูตรที่ผู้ออกแบบกำหนดใช้ปูนราว 300 กก. ต่อ ลบ.ม. จะใช้ปูนราว 540 กก. หรือราว 11 ถุงขนาด 50 กก. เมื่อรวมเผื่อเศษแล้วสั่งประมาณ 12 ถุง ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างวิธีคำนวณ สูตรจริงของคุณให้ใช้ตามแบบหรือคำแนะนำจากวิศวกร

เทียบกับสั่งคอนกรีตสำเร็จรูป

ถ้างานเกินประมาณ 3-5 ลบ.ม. คอนกรีตผสมเสร็จมักคุ้มกว่าการผสมเอง เพราะไม่ต้องจ้างคนผสม ไม่ต้องซื้อทรายหินแยก และควบคุมคุณภาพได้ดีกว่า ราคาคอนกรีตสำเร็จรูปรวมค่าปูนแล้ว ใช้ราคาต่อ ลบ.ม. เทียบกับต้นทุนรวมของการผสมเอง (ปูน ทราย หิน น้ำ ค่าแรง ค่าเช่าเครื่อง) ถ้ายังไม่ได้คำนวณค่าก่อสร้างทั้งหลัง ดู ค่าก่อสร้างต่อตารางเมตร

ราคาถูกผิดปกติ ระวังอะไร

• ปูนค้างสต็อกนานที่เก็บในโกดังชื้น ถุงผิวแข็งเป็นก้อน
• ถุงน้ำหนักไม่เต็ม ชั่งสุ่มหนึ่งถุงตอนรับของ
• ปูนต่างชนิดที่ไม่ตรงกับงาน เช่นปูนก่อฉาบที่ไม่เหมาะกับเทโครงสร้าง
• ราคารวมไม่รวมค่าส่ง หรือบวกค่าลงของแยกภายหลัง
• ปูนที่ไม่ระบุมาตรฐาน หรือฉลากอ่านไม่ออก

มอก. 15-2562 เป็นมาตรฐานของปูนซีเมนต์ปอร์ตแลนด์ที่ผู้ผลิตและผู้ซื้อใช้อ้างอิงร่วมกัน ถ้างานโครงสร้างต้องการปูนตามมาตรฐานนี้ ให้เลือกของที่ระบุเลขชัดเจน

ลดต้นทุนโดยไม่ลดคุณภาพ

1. สั่งปริมาณพอดีงานเป็นรอบ ไม่สั่งทั้งหมดเก็บไว้หลายเดือน
2. ขอราคาแบบรวมส่งถึงหน้างานจากอย่างน้อยสามร้าน
3. วางแผนเทครั้งเดียวให้เสร็จ เพื่อไม่ต้องจ้างรถและช่างซ้ำ
4. เก็บปูนให้แห้ง ปูนที่เสื่อมเสียคือเงินทิ้ง เก็บบนพาเลทยกพ้นพื้น คลุมกันฝน และใช้ถุงที่มาก่อนให้หมดก่อน
5. อย่าลดปูนในสูตรเพื่อประหยัด กำลังคอนกรีตลดลงหลายเท่าของเงินที่ประหยัด

งานก่อและฉาบ คิดปูนเป็นตารางเมตร

งานผนังไม่คิดเป็นลูกบาศก์เมตรเหมือนงานเท แต่คิดจากพื้นที่ผนังกับอัตราสิ้นเปลืองที่ผู้ผลิตพิมพ์ไว้บนถุง ปูนก่อและปูนฉาบสำเร็จรูปส่วนใหญ่บอกว่าหนึ่งถุงใช้ได้กี่ตารางเมตรที่ความหนาเท่าไร ตัวเลขนี้คือสิ่งที่ต้องจดตอนเดินดูในร้าน

ขั้นตอนที่ใช้ได้จริง

1. วัดพื้นที่ผนังจริง ยาว x สูง แล้วหักช่องประตูหน้าต่าง
2. งานฉาบคูณสอง ถ้าฉาบทั้งสองด้าน ผนังรอบนอกกับผนังกั้นห้องคิดแยกกัน
3. หารด้วยพื้นที่ต่อถุงตามฉลาก ที่ความหนาตรงกับที่ช่างจะฉาบจริง
4. เผื่อเศษ 5-10% สำหรับปูนที่ตกพื้นและผนังที่ไม่ได้ดิ่ง

ตัวอย่างสมมติ ผนังห้องนอนสี่ด้านรวม 36 ตร.ม. หักหน้าต่างและประตูออก 4 ตร.ม. เหลือ 32 ตร.ม. ฉาบสองด้านเป็น 64 ตร.ม. ถ้าฉลากระบุว่าหนึ่งถุงฉาบได้ราว 4 ตร.ม. ที่ความหนา 1 ซม. จะใช้ราว 16 ถุง เผื่อเศษแล้วสั่ง 17-18 ถุง

ความหนาฉาบคือตัวแปรที่ทำให้ตัวเลขเพี้ยนมากที่สุด ผนังที่ก่อไม่ได้ดิ่งต้องฉาบหนาขึ้นเพื่อดึงผิวให้ตรง ถ้าช่างบอกว่าต้องฉาบหนา 2 ซม. ปูนที่ใช้จะเพิ่มขึ้นราวเท่าตัวจากที่คำนวณไว้ เป็นเหตุผลที่ควรตรวจแนวผนังตั้งแต่ตอนก่อ ไม่ใช่ไปจ่ายเพิ่มตอนฉาบ เรื่องเลือกวัสดุผนังที่ฉาบบางได้ อ่านที่ อิฐมอญกับอิฐมวลเบา

แบ่งสั่งตามช่วงงาน ไม่ซื้อทั้งหลังครั้งเดียว

ช่างบางคนเสนอให้สั่งปูนทั้งงานรอบเดียวเพื่อได้ราคาส่ง ฟังดูประหยัด แต่บ้านหนึ่งหลังใช้เวลาหลายเดือน และงานแต่ละช่วงใช้ปูนคนละชนิด ถ้าซื้อรวดเดียว ปูนที่ต้องรอไปใช้ช่วงฉาบจะนอนกองอยู่ผ่านหน้าฝน ผมจึงชอบแบ่งตามช่วงงานแบบนี้มากกว่า

ช่วงงาน	ปูนที่ใช้เป็นหลัก	จังหวะสั่ง
ฐานราก เสา คาน พื้น	คอนกรีตผสมเสร็จ หรือปูนปอร์ตแลนด์ถ้าผสมเองจุดเล็ก	สั่งตามวันเทแต่ละครั้ง
ก่อผนัง	ปูนก่อ หรือกาวก่อสำหรับอิฐมวลเบา	สั่งก่อนเริ่มก่อไม่กี่วัน แบ่งตามชั้น
ฉาบผนัง	ปูนฉาบสำเร็จรูปหรือปูนฉาบผสมเอง	สั่งเมื่อผนังก่อเสร็จและพร้อมฉาบ
ปรับระดับพื้น ปูกระเบื้อง	ปูนปรับระดับ ปูนกาวกระเบื้อง	สั่งเมื่อเลือกกระเบื้องและวันปูแน่นอนแล้ว

ส่วนลดราคาส่งยังขอได้ ให้ตกลงกับร้านเป็นราคาต่อถุงสำหรับปริมาณรวมทั้งโครงการ แล้วทยอยรับของเป็นรอบ หลายร้านยอมถ้าเห็นปริมาณรวมจริง วิธีนี้ได้ทั้งราคาและไม่ต้องหาที่เก็บปูนหลายร้อยถุง

ขั้นตอนไหนใช้ปูนเท่าไร ให้ขอตารางปริมาณวัสดุ (BOQ) จากผู้ออกแบบหรือผู้รับเหมา แล้วเอามาเทียบกับที่คำนวณเองตามวิธีด้านบน ถ้าตัวเลขต่างกันเกินราว 15% ให้ถามว่าคิดความหนาฉาบหรือสูตรผสมต่างกันตรงไหน ลำดับงานทั้งหลังอ่านเพิ่มที่ ขั้นตอนสร้างบ้าน

ตัวอย่างเทียบสองใบเสนอราคา

สมมติว่าต้องใช้ปูนราว 600 กก. สำหรับงานพื้นเล็ก ร้านแรกเสนอถุง 50 กก. ถุงละ 165 บาท ค่าส่ง 300 บาท ร้านที่สองเสนอถุง 40 กก. ถุงละ 135 บาท ค่าส่ง 300 บาท ตัวเลขทั้งหมดเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อสาธิตวิธีเทียบ ไม่ใช่ราคาตลาด

รายการ	ร้านแรก	ร้านที่สอง
จำนวนถุงสำหรับ 600 กก.	12 ถุง	15 ถุง
ค่าปูน	1,980 บาท	2,025 บาท
ค่าส่ง	300 บาท	300 บาท
รวม	2,280 บาท	2,325 บาท
ต่อกิโลกรัมรวมส่ง	3.80 บาท	3.875 บาท

ถ้าดูแค่ราคาต่อถุง ร้านที่สองดูถูกกว่าถึง 30 บาท แต่เมื่อคิดเป็นกิโลกรัมและรวมค่าส่ง ผลกลับเป็นร้านแรกถูกกว่าเล็กน้อย งานเล็กอย่างนี้ส่วนต่างไม่ถึงร้อยบาท ปัจจัยอื่นจึงสำคัญไม่แพ้กัน เช่นถุง 40 กก. ยกง่ายกว่าเมื่อต้องแบกขึ้นชั้นสองด้วยคนเดียว แต่งานใหญ่ที่ใช้ปูนหลายตัน ส่วนต่างต่อกิโลกรัมเพียงหนึ่งสลึงก็กลายเป็นเงินหลายพันบาท

ค่าใช้จ่ายแฝงที่ไม่อยู่บนป้ายราคา

• ค่าลงของและค่าแบกขึ้นชั้น ร้านบางแห่งคิดแยกเมื่อสั่งน้อยหรือต้องขึ้นบันได
• ค่าเก็บรักษา ผ้าใบ พาเลท หรือแผ่นไม้ยกพื้นสำหรับกันความชื้น ถ้าไม่เตรียมไว้ ปูนเสียตอนฝนตกคือเงินที่หายไปทั้งถุง
• ค่ารถส่งรอบสอง ถ้าคำนวณผิดและต้องสั่งเพิ่มกลางงาน ยิ่งกลางงานเทที่ต้องต่อเนื่อง รอยต่อเทที่เกิดจากการรอปูนเป็นจุดอ่อนของพื้น
• ค่าแรงที่นั่งรอ ถ้าปูนส่งช้า ช่างและคนงานอาจคิดค่าแรงเต็มวัน

การรวมตัวเลขเหล่านี้ไว้ในการเทียบราคาทำให้ได้ภาพที่ตรงกว่า และเป็นเหตุผลที่ควรขอใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุว่าราคานี้ส่งถึงจุดไหนของที่ดิน

ก่อนสั่งปูนถามสิ่งนี้

• ชนิดและเลข มอก. บนถุงตรงกับที่งานต้องการหรือไม่
• ราคาต่อถุงน้ำหนักกี่ กก. และคิดเป็นบาทต่อ กก. เท่าไร
• ราคารวมค่าส่งถึงหน้างานและค่าลงของหรือไม่
• วันที่ผลิตของล็อตที่ส่ง และเก็บในร้านอย่างไร
• คืนของที่ไม่ได้แกะได้หรือไม่ ภายในกี่วัน
• ปริมาณที่คำนวณจากสูตรและเผื่อเศษแล้ว เทียบกับที่ผู้รับเหมาเสนอ

ราคาเปลี่ยนเร็ว เก็บตารางเทียบด้านบนไว้ใช้เป็นแม่แบบ แล้วใส่ตัวเลขจริงจากใบเสนอราคาวันที่สั่งลงไปแทน