ค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงแมว ต่อเดือน ทราย อาหาร และเงินสำรอง

แมวเลี้ยงในห้องเดียวกับคนมักถูกมองว่าเป็นสัตว์เลี้ยงราคาประหยัด กินน้อย ไม่ต้องพาออกไปเดินเล่น ไม่ต้องอาบน้ำตัดขนบ่อย ครึ่งหนึ่งของความคิดนี้จริง อีกครึ่งหนึ่งพลาดตรงทราย อาหารเปียก และค่ารักษาตอนแมวอายุมาก ซึ่งเป็นสามรายการที่ทำให้บิลจริงต่างจากที่คิด

เนื้อหาตรงนี้แบ่งตามแบบการเลี้ยง ไม่ใช่แบ่งตามหมวดค่าใช้จ่ายเหมือนหน้าของหมา ถ้าสนใจฝั่งสุนัข ดู ค่าใช้จ่ายในการเลี้ยงหมาต่อเดือน ตัวเลขบาททั้งหมดในหน้านี้เป็นประมาณการจากช่วงราคาที่พบในร้านและคลินิกทั่วไป ไม่ใช่ราคากลาง ตัวเลขที่ระบุว่ามาจากคลินิกสัตว์เล็กมหาวิทยาลัยเชียงใหม่เป็นราคาสถาบันการศึกษา ซึ่งต่ำกว่าคลินิกเอกชนในเมืองใหญ่

แมวกินเท่าไหร่จริง คำนวณก่อนเดาราคา

แมวทำหมันแล้วต้องการพลังงานต่ำกว่าสุนัขขนาดเดียวกัน ตารางพลังงานประจำวันของ Merck Veterinary Manual ให้ตัวคูณของแมวโตที่ทำหมันแล้วไว้ที่ 1.2 เท่าของพลังงานขณะพัก (RER) เทียบกับ 1.6 เท่าในสุนัข ส่วนลูกแมวใช้ 2.5 เท่า สูตร RER คือ 70 คูณน้ำหนักเป็นกิโลกรัมยกกำลัง 0.75 ตามที่อธิบายใน Merck หน้า Feeding Practices in Small Animals

แมวทำหมันหนัก 4 กิโลกรัม RER ราว 198 กิโลแคลอรี คูณ 1.2 ได้ราว 238 กิโลแคลอรีต่อวัน แมว 6 กิโลกรัมได้ราว 322 กิโลแคลอรี ตัวเลขนี้เป็นจุดเริ่มต้น Merck ระบุเองว่าต้องปรับตามการตอบสนองของแต่ละตัว

น้ำหนักแมว (ทำหมันแล้ว)	พลังงานต่อวัน	อาหารเม็ด 380 กิโลแคลอรีต่อ 100 กรัม	ต่อเดือน
3 กก.	ราว 190 กิโลแคลอรี	ราว 50 กรัม	ราว 1.5 กก.
4 กก.	ราว 238 กิโลแคลอรี	ราว 63 กรัม	ราว 1.9 กก.
6 กก.	ราว 322 กิโลแคลอรี	ราว 85 กรัม	ราว 2.5 กก.

อาหารเม็ดกิโลกรัมละ 80 ถึง 250 บาท (ประมาณการ) ตกเดือนละราว 150 ถึง 480 บาทสำหรับแมว 4 กิโลกรัม เทียบกับที่คนส่วนใหญ่จ่ายจริงมักสูงกว่านี้ เพราะตักเกิน ใช้ถ้วยตวงตักพูน หรือเพิ่มอาหารเปียกเข้าไปโดยไม่ลดเม็ด ถ้ากำลังเลือกยี่ห้อ ดู อาหารแมวยี่ห้อไหนดี ประกอบ

แบบที่ 1 แมวตัวเดียวในคอนโด กินอาหารเม็ดเป็นหลัก

เป็นฐานเปรียบเทียบของทุกแบบ สมมติแมว 4 กิโลกรัม ทำหมันแล้ว เลี้ยงในห้อง ไม่มีโรคประจำตัว

รายการ	ต่อเดือน (ประมาณการ)
อาหารเม็ด	150 ถึง 480 บาท
ขนมและของเสริม	50 ถึง 200 บาท
ทราย (คิดฐาน 1 ถึง 2 กระบะ)	300 ถึง 600 บาท
ถุงเก็บมูลหรือถุงขยะเพิ่ม	30 ถึง 80 บาท
ยากันเห็บหมัดและพยาธิ	100 ถึง 350 บาท
รายปีหารสิบสอง (วัคซีน ตรวจ ถ่ายพยาธิ ของใช้)	120 ถึง 450 บาท
รวมโดยประมาณ	750 ถึง 2,160 บาท

เพิ่มเงินสำรองฉุกเฉินอีก 500 ถึง 1,000 บาทต่อเดือน ช่วงที่ใช้วางแผนจริงจึงอยู่ที่ราว 1,250 ถึง 3,000 บาท (ประมาณการ) ในรายการข้างบน ทรายเป็นรายจ่ายที่เจ้าของมือใหม่ประเมินต่ำที่สุด

ทรายแมว รายจ่ายที่คูณตามจำนวนกระบะ

Merck Veterinary Manual ระบุว่าควรมีกระบะทรายอย่างน้อยหนึ่งกระบะมากกว่าจำนวนแมวในบ้าน และให้ตักมูลทุกวัน ล้างกระบะทั้งใบอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง International Cat Care ให้ตัวเลขใกล้กัน คือหนึ่งกระบะต่อแมวหนึ่งตัวบวกอีกหนึ่งกระบะ ตักมูลอย่างน้อยวันละสองครั้ง ใส่ทรายราว 3 เซนติเมตร และล้างกระบะทั้งใบทุก 2 ถึง 4 สัปดาห์ถ้าเป็นทรายจับก้อน ทุกสัปดาห์ถ้าเป็นทรายไม่จับก้อน

แมวตัวเดียวจึงควรมี 2 กระบะ ถ้าห้องมีที่พอ ส่วนสองตัวควรมี 3 กระบะ ตัวอย่างต้นทุนด้านล่างคิดแบบกระบะเดียวเป็นฐานต่ำสุด จากตัวอย่างในหน้า ทรายแมวยี่ห้อไหนดี ทรายราคาถุง 280 บาทใช้ได้ราว 420 บาทต่อเดือน และทรายราคาถุง 450 บาทใช้ได้ราว 300 บาทต่อเดือนสำหรับการใช้งานหนึ่งกระบะ แปลว่าถุงแพงอาจถูกกว่าในระยะยาว ถ้าจับก้อนดีและตักได้หมด

ที่ซ่อนอยู่คือกระบะทรายนิสัยของแมว แมวไม่ยอมใช้กระบะที่สกปรกหรืออยู่ผิดที่ การตั้งไว้ใกล้ชามอาหารหรือในมุมที่มีคนเดินผ่านบ่อย ทำให้แมวไปถ่ายนอกกระบะ และค่าซักผ้าหรือค่าล้างพรมก็เป็นรายจ่ายที่มองไม่เห็น ถ้าเจอปัญหาแล้ว ดู แมวฉี่นอกกระบะ ก่อนเปลี่ยนทราย

แบบที่ 2 แมวตัวเดียว กินอาหารเปียกร่วมด้วย

อาหารเปียกเป็นตัวแปรที่เปลี่ยนงบมากที่สุด อาหารเปียกซองหรือกระป๋องราคาต่อพลังงานสูงกว่าอาหารเม็ดหลายเท่า เพราะส่วนใหญ่เป็นน้ำ ซองขนาดราว 70 กรัมให้พลังงานราว 50 ถึง 80 กิโลแคลอรี (ตัวเลขนี้ต่างกันมากตามยี่ห้อ ต้องอ่านฉลากซองที่ใช้) ราคาซองละราว 12 ถึง 25 บาท (ประมาณการ)

ตัวอย่าง แมว 4 กิโลกรัมที่ต้องการ 238 กิโลแคลอรีต่อวัน

แบบให้อาหาร	ส่วนที่ได้จากเปียก	ต่อเดือน (ประมาณการ)
เม็ดล้วน	0	150 ถึง 480 บาท
เม็ดหลักและเปียกวันละ 1 ซอง	ราว 30%	360 ถึง 900 บาท
ครึ่งเม็ดครึ่งเปียก (ราว 2 ซองต่อวัน)	ราว 50%	550 ถึง 1,500 บาท
เปียกล้วน (ราว 4 ซองต่อวัน)	100%	1,400 ถึง 3,000 บาท

หลักคำนวณคือถ้าเพิ่มเปียกต้องลดเม็ดลงตามพลังงาน ไม่ใช่เพิ่มบนของเดิม มิฉะนั้นแมวได้พลังงานเกินและน้ำหนักขึ้น ซึ่งนำไปสู่ค่ารักษาที่แพงกว่า การให้เปียกบางส่วนเป็นทางที่ได้น้ำเพิ่มโดยไม่ต้องจ่ายเต็ม เหมาะกับแมวที่ดื่มน้ำน้อย แต่ถ้าแมวมีโรคทางเดินปัสสาวะหรือโรคไต อาหารที่เหมาะสมให้สัตวแพทย์เป็นผู้กำหนด ไม่ใช่เลือกตามราคา ยี่ห้อเปียกเทียบกันได้ที่ อาหารเปียกแมวยี่ห้อไหนดี

แบบที่ 3 เลี้ยงสองตัวขึ้นไป

เลี้ยงสองตัวไม่ได้เท่ากับสองเท่าของแมวตัวเดียว บางรายการคูณสอง บางรายการไม่

รายการ	คูณตามจำนวนตัวหรือไม่
อาหารและยากันปรสิต	คูณตามจำนวนตัวและน้ำหนัก
ทราย	ไม่คูณสอง แต่ต้อง 3 กระบะ เพิ่มเป็นราว 1.5 ถึง 2 เท่า
คอนโดแมว ที่ลับเล็บ ของเล่น	ใช้ร่วมกันได้บางส่วน แต่ควรมีจุดเล่นหลายจุด
ค่ารักษาและวัคซีน	คูณสองเต็ม
เงินสำรอง	เพิ่มตามจำนวนตัว ควรตั้งเป้าสูงขึ้น

งบแมวสองตัว อาหารเม็ดเป็นหลัก ทรายสามกระบะ ราว 2,000 ถึง 4,500 บาทต่อเดือน (ประมาณการ รวมเงินสำรอง) ทรายที่สิ้นเปลืองจริงขึ้นกับปริมาณมูลที่แมวถ่าย แต่ทรายตั้งต้นของสามกระบะและพื้นที่วางต้องมีไว้ก่อน

ข้อได้เปรียบคือการเลี้ยงสองตัวมักประหยัดค่าของเล่นและค่าเวลา เพราะแมวเล่นกันเอง แต่ข้อเสียคือโรคติดต่อ เช่นไข้หวัดแมวและกลากเกลื้อน แพร่ในบ้านเดียวกัน ค่ารักษาจึงมาทีเดียวสองตัว ดู สัญญาณแมวป่วย เพื่อสังเกตตั้งแต่ต้น

แบบที่ 4 ลูกแมวปีแรก

ปีแรกแพงกว่าปีถัดไปมาก เพราะมีรายการก้อนเพิ่ม และลูกแมวกินบ่อยมื้อกว่า ตัวคูณพลังงานของลูกแมวสูงถึง 2.5 เท่าของ RER ตามตารางของ Merck หรือให้กินอิสระได้ตามหมายเหตุในตาราง ลูกแมวน้ำหนัก 2 กิโลกรัมจึงได้พลังงานราว 2.5 คูณ 118 ราว 295 กิโลแคลอรีต่อวัน ซึ่งมากกว่าแมวโตหนัก 4 กิโลกรัมที่ทำหมันแล้วเสียอีก

รายการก้อนใหญ่ของปีแรก

• ชุดวัคซีนลูกแมวหลายเข็ม ห่างกันราวสามถึงสี่สัปดาห์ (ประมาณการรวมราว 1,800 ถึง 4,200 บาทตามบทความราคาวัคซีนแมว)
• ทำหมัน ราคาขึ้นกับเพศและคลินิก
• ถ่ายพยาธิหลายรอบตามอายุ
• ของใช้ตั้งต้น เช่นกระบะทราย ชามอาหาร ที่ลับเล็บ กรงหรือกล่องพกพา

คลินิกสัตว์เล็กมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ระบุวัคซีนรวมแมว 250 บาท วัคซีนลิวคีเมีย (FeLV) 350 บาท ทำหมันตัวเมีย 1,700 ถึง 1,900 บาท และตัวผู้ 1,400 บาท เป็นราคาขั้นต่ำให้เทียบ ส่วนคลินิกเอกชนสูงกว่านี้เท่าตัวหรือมากกว่าได้ ตัวเลขช่วงเอกชนอยู่ใน ราคาวัคซีนแมว และ ราคาทำหมันแมว แยกเป็นก้อนหนึ่งตั้งแต่ก่อนรับแมวมา อย่านำไปปนกับงบรายเดือน

ค่ารักษาตอนแมวอายุมาก

แมวบ้านมักอายุยืนกว่าสิบปี และค่าใช้จ่ายไม่ลดลงตามอายุ โรคที่พบบ่อยในแมวสูงวัยคือโรคไต ต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน และปัญหาช่องปาก ทั้งสามต้องตรวจเลือดเป็นระยะและอาจต้องกินอาหารสูตรเฉพาะตลอดชีวิต คลินิกสัตว์เล็กมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ระบุราคาตรวจเลือด CBC 200 บาท และเคมีเลือดพื้นฐาน 300 บาท ส่วนคลินิกเอกชนราคาสูงกว่า

เหตุผลที่ควรตั้งเงินสำรองตั้งแต่แมวยังหนุ่มคือค่าตรวจและอาหารเฉพาะโรคสะสมเป็นรายเดือนต่อเนื่อง ไม่ใช่ก้อนเดียว หัวข้อโรคไตดูรายละเอียดได้ที่ โรคไตในแมว

ทำให้ประหยัดโดยไม่ตัดสิ่งสำคัญ

ตัดได้	อย่าตัด
ขนมแพง ของเล่นราคาสูง	วัคซีนและตรวจสุขภาพประจำปี
คอนโดแมวหลังใหญ่ที่ใช้ไม่เต็ม	ยากันเห็บหมัดและพยาธิตามรอบ
ทรายกลิ่นหอมราคาแพง	จำนวนกระบะทรายให้พอ
อาหารเปียกเกินความจำเป็น	อาหารที่เหมาะกับวัยและโรคของแมว

เทคนิคที่ได้ผลคือซื้อทรายและอาหารเม็ดถุงใหญ่เมื่อมียี่ห้อที่แมวยอมรับแล้ว ซื้อทีละน้อยก่อนเพื่อทดลอง และชั่งอาหารเองแทนการตักตามสายตา

ตารางตรวจรายเดือนและสัญญาณพาไปหาหมอ

สิ่งที่ตรวจ	ทำอะไร
ถุงอาหารและถุงทราย	เทียบปริมาณที่หมดกับที่คำนวณ ถ้าทรายหมดเร็วผิดปกติให้ดูว่าแมวถ่ายบ่อยขึ้นหรือไม่
น้ำหนักตัว	ชั่งเดือนละครั้ง เพิ่มหรือลดเกิน 5% ปรึกษาสัตวแพทย์
กระบะทราย	ตักทุกวัน ล้างตามรอบ และนับว่ามีจำนวนพอ
ยากันปรสิต	ตรวจว่าถึงรอบหรือยัง
เงินสำรอง	โอนเข้าบัญชีแยกตามแผน

พาไปหาหมอทันทีถ้า

• แมวตัวผู้เข้ากระบะบ่อยแต่ปัสสาวะไม่ออก หรือร้องเวลาถ่าย (ภาวะฉุกเฉิน รอไม่ได้)
• ปัสสาวะมีเลือด หรือเปลี่ยนปริมาณมากผิดปกติ
• อาเจียนซ้ำหรือท้องเสียหลายครั้งใน 24 ชั่วโมง
• ไม่กินอาหารเกินหนึ่งวัน ซึมมาก หรือซ่อนตัวผิดปกติ
• หายใจอ้าปากหรือหายใจลำบาก
• สงสัยกินลิลลี่ ยาของคน ช็อกโกแลต หรือเชือกและด้ายเข้าไป

การจดค่าใช้จ่ายสามเดือนแรกแล้วเทียบกับตารางในหน้านี้ ทำให้เห็นว่าบ้านของคุณอยู่แบบไหนจริง และถ้าตัวเลขสูงกว่าช่วงที่ให้ไว้ ให้ย้อนดูว่าเป็นอาหารเปียก ทราย หรือขนม