สรุปสั้นๆ
- ครีมทามือที่ดีที่สุดคือครีมที่ตรงกับอาการ มือแห้งธรรมดา มือแตก มือหนาด้าน และมือแพ้ง่าย ใช้ส่วนผสมคนละแบบ
- AAD แนะนำครีมหรือออยเมนต์ที่มีมิเนอรัลออยล์หรือปิโตรลาทัม แบบหลอดหรือกระปุก และไม่มีน้ำหอมหรือสีย้อม
- ยูเรีย 2 ถึง 10% เน้นให้ความชุ่มชื้น 10 ถึง 30% ช่วยผลัดผิวหนาด้วย ความเข้มข้นสูงขึ้นระคายง่ายขึ้น
- ทาตอนมือยังหมาดหลังล้าง และทาให้ถึงปลายนิ้วกับรอบเล็บ ได้ผลกว่าการทาบนมือแห้งสนิท
- เครื่องสำอางที่ขายในไทยต้องมีเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลักบนฉลาก และไม่มีกรอบเครื่องหมาย อย.
ครีมทามือที่เหมาะกับคุณขึ้นกับว่ามือคุณเป็นแบบไหน มากกว่าชื่อแบรนด์บนหลอด มือที่แห้งตึงหลังล้างจาน มือที่แตกเป็นร่องตรงข้อนิ้ว ฝ่ามือที่หนาด้านจากการทำงาน และมือที่แดงคันง่าย ต้องการส่วนผสมคนละแบบ ครีมหลอดเดียวที่ดังที่สุดจึงไม่ได้แก้ได้ทุกอาการ
เราจึงไม่จัดอันดับยี่ห้อ สูตรเปลี่ยนบ่อยและผิวแต่ละคนตอบสนองต่างกัน สิ่งที่เราให้แทนคือวิธีอ่านอาการมือของตัวเอง แล้วพลิกหลังหลอดหาส่วนผสมที่ตรงกับอาการนั้น
อ่านอาการมือก่อนอ่านฉลาก
มือแห้งมีหลายระดับ ลองดูมือตัวเองในแสงธรรมชาติแล้วเทียบกับตารางนี้
| อาการ | ลักษณะที่เห็น | สาเหตุที่พบบ่อย |
|---|---|---|
| แห้งตึง | ตึงหลังล้างมือ ผิวหมอง ไม่มีแผล | ล้างมือบ่อย น้ำร้อน แอร์ |
| แห้งเป็นขุย | ขุยขาวบนหลังมือ ผิวหนังรอบเล็บลอก | ล้างมือบ่อยร่วมกับสบู่แรง เจลแอลกอฮอล์ |
| แตกเป็นร่อง | รอยแยกที่ข้อนิ้วหรือปลายนิ้ว เจ็บเวลาโดนน้ำ | แห้งต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ใช้มือทำงานหนัก |
| หนาด้าน | ฝ่ามือหรือปลายนิ้วแข็ง หยาบ | เสียดสีจากเครื่องมือ การยกของ |
| แดง คัน มีตุ่ม | ผื่นเป็นวง ตุ่มน้ำเล็กๆ คัน | ผิวอักเสบ แพ้สาร หรือผื่นผิวหนังอักเสบ |
สองแถวแรกแก้ได้ด้วยครีมและการเปลี่ยนนิสัย แถวที่สามและสี่ต้องใช้ครีมที่เข้มข้นขึ้นและเวลาหลายสัปดาห์ แถวสุดท้ายควรเริ่มที่การเลือกครีมที่อ่อนโยนที่สุด และถ้าไม่ดีขึ้นใน 2 สัปดาห์ ให้พบแพทย์ผิวหนัง
ส่วนผสมที่ควรมองหา แยกตามหน้าที่
ครีมทามือทุกหลอดทำงานด้วยส่วนผสม 3 กลุ่ม ครีมที่ดีมักมีครบทั้งสาม แต่สัดส่วนต่างกัน
| กลุ่ม | หน้าที่ | ชื่อที่เห็นบนฉลาก |
|---|---|---|
| ดึงน้ำ (humectant) | ดึงความชื้นเข้าผิว | Glycerin, Urea, Hyaluronic Acid, Panthenol |
| เติมไขมัน (emollient) | อุดช่องว่างระหว่างเซลล์ผิว ให้ผิวนุ่ม | Shea Butter, Ceramide, Squalane, Dimethicone |
| เคลือบกันน้ำระเหย (occlusive) | สร้างฟิล์มบนผิว | Petrolatum, Mineral Oil, Lanolin, Beeswax |
AAD แนะนำให้มองหาครีมหรือออยเมนต์ที่มีมิเนอรัลออยล์หรือปิโตรลาทัม สำหรับมือที่แห้งจากการล้างบ่อย และเลือกที่ฉลากระบุว่าไม่มีน้ำหอมและไม่มีสีย้อม ส่วนผสมกลุ่มเคลือบนี้อาจให้ความรู้สึกเหนียวกว่า แต่กันไม่ให้น้ำในผิวระเหยออกได้ดีที่สุด
ยูเรีย ส่วนผสมที่ทำได้สองหน้าที่
ยูเรียเป็นส่วนผสมที่เจอบ่อยในครีมมือและครีมเท้า งานทบทวนใน Dermatology and Therapy สรุปว่าผลของยูเรียขึ้นกับความเข้มข้น
| ความเข้มข้น | ผลหลัก | เหมาะกับ |
|---|---|---|
| 2 ถึง 10% | ให้ความชุ่มชื้น ช่วยเสริมเกราะผิว | มือแห้งตึง แห้งเป็นขุย |
| 10 ถึง 30% | ให้ความชุ่มชื้นและช่วยผลัดผิวที่หนา | มือหนาด้าน ปลายนิ้วแข็ง |
| 30% ขึ้นไป | ผลัดผิวเป็นหลัก | ใช้เฉพาะจุด มักเป็นเท้าหรือเล็บตามคำแนะนำแพทย์ |
งานทบทวนเดียวกันระบุว่าอาการระคายเล็กน้อย เช่น แสบหรือคัน พบบ่อยขึ้นเมื่อความเข้มข้นสูงขึ้น ถ้ามือคุณมีรอยแตกเป็นแผล ครีมยูเรียความเข้มข้นสูงจะแสบมาก ให้เริ่มที่ 5 ถึง 10% หรือใช้ครีมกลุ่มเคลือบไปก่อนจนแผลปิด
เนื้อครีมกับบรรจุภัณฑ์ เลือกตามเวลาที่ใช้
ส่วนผสมที่ดีจะไม่ช่วยถ้าคุณไม่อยากทาเพราะเหนียวเกินไป เนื้อครีมจึงต้องเลือกให้เข้ากับเวลาที่ใช้
| เนื้อ | ความรู้สึก | เวลาที่เหมาะ |
|---|---|---|
| โลชั่น | บาง ซึมเร็ว ไม่เหนียว | กลางวันระหว่างทำงาน พิมพ์คีย์บอร์ด |
| ครีม | ข้นปานกลาง ซึมใน 1 ถึง 2 นาที | หลังล้างมือทุกครั้ง |
| บาล์มหรือออยเมนต์ | ข้นมาก เคลือบผิว เหนียว | ก่อนนอน มือแตก |
AAD แนะนำแบบหลอดบีบหรือกระปุกมากกว่าขวดปั๊ม เหตุผลคือผลิตภัณฑ์ในขวดปั๊มมักต้องมีเนื้อบางพอที่จะไหลผ่านหัวปั๊มได้ ซึ่งหมายถึงมีน้ำมากและปกป้องได้น้อยกว่า ถ้าใช้กระปุก ให้ตักด้วยช้อนเล็กหรือไม้พายแทนนิ้ว เพื่อไม่ให้เชื้อโรคลงไปในเนื้อครีม
ทาให้ได้ผล สำคัญพอกับเลือกครีม
หลายคนซื้อครีมดีแล้วรู้สึกว่าไม่ได้ผล เพราะทาผิดเวลา AAD ให้หลักไว้ดังนี้
- ล้างมือด้วยน้ำอุ่น ไม่ใช่น้ำร้อน ฟอกสบู่อย่างน้อย 20 วินาที
- ซับมือให้หมาด ไม่ต้องเช็ดจนแห้งสนิท
- ทาครีมทันทีตอนมือยังหมาดอยู่ เพื่อกักน้ำไว้ในผิว
- ทาให้ถึงปลายนิ้วและรอบเล็บ ซึ่งเป็นจุดที่แห้งเร็วที่สุดและคนทาพลาดบ่อยที่สุด
- ถ้าใช้เจลแอลกอฮอล์ ให้รอจนเจลแห้งก่อน แล้วค่อยทาครีม
AAD ระบุว่าเจลล้างมือที่ CDC แนะนำต้องมีแอลกอฮอล์อย่างน้อย 60% เจลแบบนี้ทำให้มือแห้ง แต่ไม่ควรเลิกใช้ ให้ทาครีมตามหลังแทน
ส่วนผสมที่มือแห้งแตกควรระวัง
ส่วนผสมบางตัวไม่ได้อันตราย แต่ไม่เหมาะกับมือที่มีรอยแตกหรือแพ้ง่าย เพราะผิวที่เสียเกราะป้องกันจะให้สารซึมเข้าไปได้ลึกกว่าปกติ
| ส่วนผสม | ชื่อที่เห็นบนฉลาก | ทำไมต้องระวัง |
|---|---|---|
| น้ำหอม | Fragrance, Parfum | สาเหตุของผื่นแพ้จากเครื่องสำอางที่พบบ่อย AAD แนะนำให้เลือกสูตรไม่มีน้ำหอม |
| สีย้อม | CI ตามด้วยตัวเลข | ไม่ได้ช่วยเรื่องความชุ่มชื้น และ AAD แนะนำให้เลี่ยง |
| แอลกอฮอล์ปริมาณสูงในลำดับต้น | Alcohol, Alcohol Denat. | ทำให้เนื้อแห้งเร็ว แต่แสบบนรอยแตก |
| น้ำมันหอมระเหย | ชื่อพืชตามด้วย Oil เช่น Lavender Oil | กลิ่นหอมแต่ระคายผิวบางคนได้ |
| ยูเรียหรือกรดผลัดผิวความเข้มข้นสูง | Urea, Salicylic Acid, Lactic Acid | แสบบนแผลเปิด |
ลำดับของส่วนผสมบนฉลากเรียงจากปริมาณมากไปน้อย ถ้าเห็นน้ำหอมอยู่ท้ายรายการ ปริมาณมักน้อย แต่คนที่แพ้น้ำหอมก็ยังมีอาการได้แม้ในปริมาณน้อย สำหรับคนกลุ่มนี้ ให้ดูว่าไม่มีคำว่า Fragrance หรือ Parfum อยู่ในรายการเลย
แอลกอฮอล์บางชนิดบนฉลากไม่ได้ทำให้แห้ง เช่น Cetyl Alcohol และ Cetearyl Alcohol ซึ่งเป็นแอลกอฮอล์ไขมันที่ช่วยให้เนื้อครีมนุ่ม อย่าสับสนกับ Alcohol Denat. ที่ระเหยเร็ว
รอบเล็บและปลายนิ้ว จุดที่มักถูกลืม
คนส่วนใหญ่ทาครีมที่หลังมือและฝ่ามือ แล้วถูมือสองข้างเข้าหากัน ครีมจึงไปไม่ถึงปลายนิ้วและหนังรอบเล็บ ซึ่งเป็นจุดที่ AAD ระบุให้ทาเป็นพิเศษ เพราะเป็นจุดที่แห้งและแตกก่อนส่วนอื่น
วิธีทาที่ใช้เวลาเพิ่มไม่ถึง 30 วินาที
- บีบครีมขนาดเท่าเมล็ดถั่ว ทาหลังมือและฝ่ามือตามปกติ
- บีบเพิ่มอีกเล็กน้อย แตะลงบนโคนเล็บทั้งห้านิ้ว
- ใช้นิ้วโป้งอีกข้างนวดวนที่หนังรอบเล็บทีละนิ้ว
- ประกบปลายนิ้วสองมือเข้าหากันแล้วถูเบาๆ ให้ครีมเข้าซอกเล็บ
หนังรอบเล็บที่ชุ่มชื้นจะไม่ลอกเป็นเสี้ยน ซึ่งเป็นจุดที่คนชอบดึงจนเป็นแผลและติดเชื้อ
ครีมสำหรับแต่ละอาชีพ
คนที่ใช้มือต่างกัน เจอปัญหาต่างกัน
- คนทำอาหาร แม่บ้าน มือเจอน้ำและน้ำยาล้างจานบ่อย สวมถุงมือยางทุกครั้งที่ล้างจาน และใช้ครีมเนื้อข้นที่มีปิโตรลาทัมหลังเสร็จงาน
- พยาบาล ช่างตัดผม ล้างมือหรือใช้เจลหลายสิบครั้งต่อวัน พกครีมหลอดเล็กเนื้อซึมเร็วไว้ใช้ระหว่างวัน และใช้เนื้อข้นตอนกลับบ้าน
- คนทำงานออฟฟิศ มือแห้งจากแอร์และกระดาษ โลชั่นหรือครีมเนื้อเบาที่ไม่เหนียวคีย์บอร์ดก็เพียงพอ
ส่วนคนที่ทำเล็บเจลเป็นประจำ ผิวรอบเล็บจะแห้งจากอะซิโตนทุกรอบที่ถอด ทาครีมที่หนังรอบเล็บทุกคืน ลดโอกาสเล็บแตกง่ายตามมา
เมื่อไหร่ครีมไม่พอ ต้องไปหาหมอ
ครีมทามือช่วยมือแห้งทั่วไปได้ แต่มีอาการบางแบบที่ครีมจากร้านขายยาไม่พอ AAD แนะนำให้พบแพทย์ผิวหนังถ้ามือยังแห้งแม้จะทาครีมตามวิธีแล้ว
สัญญาณที่ควรไปหาหมอเร็ว
- รอยแตกที่ลึก มีเลือดออก หรือไม่ปิดภายใน 2 สัปดาห์
- ผื่นเป็นวงกลม คัน มีน้ำเหลือง ซึ่งเป็นลักษณะที่พบในผื่นผิวหนังอักเสบบางชนิด
- ตุ่มน้ำเล็กๆ ขึ้นที่ข้างนิ้วหรือฝ่ามือ
- มือบวม แดง ร้อน หรือมีหนอง
สำหรับผื่นผิวหนังอักเสบชนิดเป็นวง AAD แนะนำให้ทาครีมหรือออยเมนต์ไม่มีน้ำหอมหลังอาบน้ำ และทาต่อเนื่องตลอดทั้งปี ถ้าผื่นขึ้นหลังเริ่มใช้ครีมหลอดใหม่ ดูวิธีจัดการเบื้องต้นได้ที่แพ้ครีม ทำยังไง
อ่านฉลากไทยก่อนซื้อ
ครีมทามือจัดเป็นเครื่องสำอาง อย. ระบุว่าเครื่องสำอางไม่ใช้เครื่องหมาย อย. บนฉลาก แต่ต้องแสดงเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลัก และห้ามนำเลขนี้ไปใส่ในกรอบเครื่องหมาย อย. ถ้าเจอหลอดที่มีกรอบ อย. ล้อมเลข ถือว่าฉลากไม่ถูกต้อง ให้ดูด้วยว่ามีรายชื่อส่วนผสม ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และวิธีใช้เป็นภาษาไทย
ราคาครีมมือในไทยมีตั้งแต่หลอดละราว 40 บาทในร้านขายยาไปจนถึงหลักพันในเคาน์เตอร์แบรนด์ ส่วนผสมที่ AAD แนะนำอย่างปิโตรลาทัมและมิเนอรัลออยล์เป็นของราคาไม่สูง หลอดถูกที่มีส่วนผสมตรงอาการจึงช่วยได้ไม่น้อยกว่าหลอดแพงที่เน้นกลิ่น
ถ้ามือคุณเป็นแบบนี้ เริ่มที่ตรงนี้
| อาการ | ครีมที่มองหา | วิธีใช้ |
|---|---|---|
| แห้งตึงหลังล้าง | ครีมที่มีกลีเซอรีนกับไดเมทิโคน เนื้อซึมเร็ว | ทาทุกครั้งหลังล้างมือ |
| แห้งเป็นขุย รอบเล็บลอก | ยูเรีย 5 ถึง 10% หรือเซราไมด์ | ทาตอนมือหมาด และทาที่รอบเล็บ |
| แตกเป็นร่อง | ออยเมนต์ที่มีปิโตรลาทัม ไม่มีน้ำหอม | กลางวันครีม กลางคืนออยเมนต์กับถุงมือ |
| หนาด้าน | ยูเรีย 10 ถึง 20% | ทาเฉพาะจุดที่หนา วันละครั้ง |
| แดง คันง่าย | สูตรไม่มีน้ำหอมและสีย้อม ส่วนผสมสั้น | ทดลองบนหลังมือจุดเล็กก่อน 2 ถึง 3 วัน |
ถ้าผิวทั้งตัวคุณแห้งด้วย การดูแลทั้งระบบจะช่วยมากกว่า อ่านต่อได้ที่ดูแลผิวแห้ง และถ้ากำลังมองหาครีมสำหรับลำตัว ดูวิธีเลือกที่โลชั่นทาผิวกาย
คำถามที่พบบ่อย
ครีมทามือกับโลชั่นทาตัวใช้แทนกันได้ไหม
ใช้แทนกันได้ในวันที่มือไม่แห้งมาก แต่โลชั่นทาตัวส่วนใหญ่เนื้อบางและมีน้ำมาก ซึมเร็วแต่ปกป้องได้สั้น มือที่ล้างบ่อยหรือเริ่มแตก ต้องการเนื้อที่ข้นกว่า ครีมหรือออยเมนต์จึงเหมาะกว่า
ทาครีมมือบ่อยแค่ไหน
ทาทุกครั้งหลังล้างมือ หลังใช้เจลแอลกอฮอล์จนแห้ง และก่อนนอน ถ้าทำงานที่ต้องล้างมือหลายสิบครั้งต่อวัน ให้พกหลอดเล็กติดตัวไว้ใกล้อ่างล้างมือ
ครีมทามือที่มีน้ำหอมใช้ได้ไหม
ถ้ามือไม่เคยแพ้และไม่มีแผล ใช้ได้ แต่ถ้ามือแตก แดง หรือคัน ให้เลือกสูตรไม่มีน้ำหอม AAD แนะนำให้ดูฉลากว่าไม่มีน้ำหอมและสีย้อม เพราะผิวที่แห้งแตกระคายง่ายกว่าปกติ
แหล่งอ้างอิง
- Dry skin relief from frequent handwashing | American Academy of Dermatology (AAD)
- Urea in Dermatology: A Review of its Emollient, Moisturizing, Keratolytic, Skin Barrier Enhancing and Antimicrobial Properties | Dermatology and Therapy (PubMed Central)
- Nummular eczema: Self-care | American Academy of Dermatology (AAD)
- ผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกประเภทที่ผ่าน อย. แล้ว จะแสดงเครื่องหมาย อย. บนฉลากหรือไม่ | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)





