ประเด็นสำคัญ
- AAD แนะนำให้ใช้คลีนเซอร์อ่อนโยน ไม่มีแอลกอฮอล์ ล้างวันละไม่เกิน 2 ครั้ง และล้างเพิ่มหลังเหงื่อออกมาก
- ผิวมันหรือเป็นสิวง่าย เลือกเจลหรือโฟมที่มีกรดซาลิไซลิกหรือไกลโคลิก ส่วนผิวแห้งหรือแพ้ง่าย เลือกสูตรครีม ไม่มีน้ำหอม
- ความรู้สึกตึงหลังล้าง 10-15 นาทีคือสัญญาณว่าโฟมแรงเกินไป ไม่ได้แปลว่าสะอาด
- เครื่องสำอางที่ขายในไทยต้องมีเลขที่ใบรับจดแจ้ง 10 หลักบนฉลาก ตรวจก่อนซื้อทุกครั้ง
- ทดลองโฟมใหม่อย่างน้อย 4 สัปดาห์ เปลี่ยนทีละอย่าง จึงจะรู้ว่าตัวไหนเหมาะ
โฟมล้างหน้าผู้ชายที่ดีที่สุดคือขวดที่ล้างความมันและเหงื่อออกได้ โดยที่ 15 นาทีหลังล้างหน้าไม่ตึง ไม่แสบตอนโกนหนวด และไม่ทำให้สิวขึ้นเพิ่มใน 4 สัปดาห์ ชื่อยี่ห้อบอกเรื่องนี้ไม่ได้ ฉลากด้านหลังบอกได้มากกว่า เราจึงจะไม่จัดอันดับยี่ห้อ แต่จะพาคุณอ่านสูตรให้เป็น แล้วเลือกเองได้จากของที่วางอยู่บนชั้นร้านขายยาใกล้บ้าน
ทำไมโฟมที่ขายผู้ชายถึงมักแรงเกินไป
สินค้ากลุ่มผู้ชายชอบขายความรู้สึก "สะอาดสุดๆ" เย็นซ่า ฟองเยอะ ล้างแล้วหน้าเอี๊ยด สามอย่างนี้มาจากสารชำระล้างความเข้มข้นสูง เมนทอล และแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ทำให้ผิวเสียน้ำมากที่สุด
American Academy of Dermatology (AAD) แนะนำตรงกันข้าม คือใช้คลีนเซอร์อ่อนโยน ไม่ขัดถู และไม่มีแอลกอฮอล์ ล้างด้วยน้ำอุ่นพอดีตัว ใช้ปลายนิ้วแทนผ้าหรือฟองน้ำ แล้วซับด้วยผ้านุ่ม AAD ยังเตือนในหน้าการดูแลผิวมันว่าคลีนเซอร์ที่แรงทำให้ผิวระคายเคืองและอาจทำให้น้ำมันออกมากขึ้น
ผู้ชายมีอีกเหตุผลที่ต้องระวังเป็นพิเศษ คือการโกนหนวด ใบมีดขูดผิวชั้นบนสุดออกไปบางส่วนทุกครั้งที่โกน ถ้าเช้าวันนั้นคุณล้างหน้าด้วยโฟมแรงแล้วโกนต่อทันที ผิวบริเวณคางและแก้มจะแสบ แดง และเป็นตุ่มได้ง่ายกว่าคนที่ใช้คลีนเซอร์อ่อน
อ่านสารชำระล้างใน 5 บรรทัดแรกของฉลาก
ส่วนผสมบนฉลากเครื่องสำอางเรียงจากมากไปน้อย สารชำระล้างหลัก (surfactant) มักอยู่ในบรรทัดที่ 2-5 ต่อจาก Water หรือ Aqua ให้ดูว่าเป็นกลุ่มไหน
| ชื่อบนฉลาก (INCI) | ความแรงโดยประมาณ | เหมาะกับใคร |
|---|---|---|
| Sodium Lauryl Sulfate (SLS) | แรง ล้างมันได้มาก ระคายเคืองง่าย | ผิวมันมากที่ไม่แพ้ ใช้ไม่บ่อย |
| Sodium Laureth Sulfate (SLES) | ปานกลาง อ่อนกว่า SLS | ผิวมันถึงผิวผสม |
| Potassium Myristate, Potassium Laurate, Stearic Acid + Potassium Hydroxide | โฟมแบบสบู่ ด่างสูง ฟองแน่น | ผิวมันมาก ผิวทนทาน |
| Sodium Cocoyl Isethionate, Sodium Lauroyl Methyl Isethionate | อ่อนโยน ฟองนุ่ม | ผิวปกติ ผิวผสม คนโกนหนวดทุกวัน |
| Cocamidopropyl Betaine, Coco-Glucoside, Decyl Glucoside | อ่อนโยน มักใช้คู่กับตัวอื่น | ผิวแห้ง ผิวแพ้ง่าย |
| Sodium Cocoyl Glutamate, Sodium Lauroyl Glutamate (กลุ่มอะมิโนแอซิด) | อ่อนโยนมาก ฟองน้อยกว่า | ผิวแพ้ง่าย ผิวที่เป็นสิวและแห้งจากยา |
สูตรส่วนใหญ่ผสมสารชำระล้างหลายตัวเพื่อปรับความแรง ถ้าบรรทัดต้นมี SLS ตามด้วยเมนทอลและแอลกอฮอล์ (Alcohol Denat.) ในสิบบรรทัดแรก ให้ถือว่าเป็นสูตรแรง ถ้าบรรทัดต้นเป็นกลุ่ม isethionate หรือ glutamate และตามด้วยกลีเซอรีน ให้ถือว่าเป็นสูตรอ่อน
โฟมสบู่ด่างสูงกับความเป็นกรดของผิว
ผิวหน้าปกติมีค่าความเป็นกรดอ่อนประมาณ pH 4.5-5.5 โฟมที่ทำจากกรดไขมันกับโพแทสเซียมไฮดรอกไซด์ (ชื่อบนฉลากจะเห็น Myristic Acid, Stearic Acid, Lauric Acid คู่กับ Potassium Hydroxide) เป็นโฟมแบบสบู่ มีค่า pH ประมาณ 9-10 ฟองแน่น ล้างสะอาดมาก แต่ผิวต้องใช้เวลาฟื้นกลับ คนผิวมันมากที่ไม่แพ้อะไรใช้ได้ แต่ถ้าคุณโกนหนวดทุกเช้าหรือใช้ยาทาสิว ลองเปลี่ยนเป็นโฟมที่ระบุว่า low pH หรือ pH balanced แล้วเทียบดู
เลือกตามสภาพผิว ไม่ต้องดูว่าเขียนว่า For Men หรือไม่
AAD แบ่งคลีนเซอร์ตามสภาพผิวไว้ในคำแนะนำการดูแลหนวดเครา ซึ่งใช้กับหน้าผู้ชายได้ทั้งหน้า ผิวมันหรือเป็นสิวง่ายให้ใช้เจลที่มีกรดซาลิไซลิกหรือไกลโคลิก และระบุว่าไม่อุดตัน (non-comedogenic) ผิวปกติใช้คลีนเซอร์ที่ไม่อุดตัน ผิวแห้งใช้สูตรให้ความชุ่มชื้นไม่มีน้ำหอม ส่วนผิวแพ้ง่ายใช้สูตรครีม ไม่มีสบู่ ไม่มีน้ำหอม
| สภาพผิวของคุณ | รูปแบบคลีนเซอร์ | ส่วนผสมที่ควรมองหา | ส่วนผสมที่ควรเลี่ยง |
|---|---|---|---|
| มันทั้งหน้า เยิ้มก่อนเที่ยง | เจลหรือโฟม | Salicylic Acid 0.5-2%, Zinc PCA, Niacinamide | น้ำมันพืชในบรรทัดต้น |
| มันที่ทีโซน แก้มปกติ | โฟมอ่อนหรือเจล | Isethionate, Glycerin | SLS ร่วมกับเมนทอล |
| แห้ง ตึง ลอกเป็นขุยข้างจมูก | ครีมหรือโลชั่นล้างหน้า | Glycerin, Ceramide, Panthenol | Alcohol Denat., เมนทอล |
| แดง แสบง่าย คันหลังโกน | ครีมไม่มีฟองหรือฟองน้อย | Glutamate, Glucoside | น้ำหอม (Fragrance, Parfum), เมนทอล |
| เป็นสิวอักเสบ ใช้ยาทาสิวอยู่ | เจลหรือครีมอ่อน | สูตรเรียบง่าย ไม่มีกรดซ้ำกับยา | สครับเม็ด, กรดหลายตัวรวมกัน |
ถ้าคุณยังไม่แน่ใจว่าผิวเป็นแบบไหน ลองทดสอบง่ายๆ ล้างหน้าด้วยน้ำเปล่า ซับแห้ง แล้วไม่ทาอะไรเลย 1 ชั่วโมง ถ้าทั้งหน้าเงา คุณผิวมัน ถ้าเงาเฉพาะหน้าผากกับจมูก คุณผิวผสม ถ้าแก้มตึงหรือเป็นขุย คุณผิวแห้ง รายละเอียดการดูแลผิวมันในผู้ชายแบบทั้งวัน เราเขียนไว้แยกใน วิธีดูแลผู้ชายผิวมันไม่ให้หน้าเยิ้มก่อนเที่ยง
กรดซาลิไซลิกในโฟม ช่วยได้แค่ไหน
โฟมที่ผสมกรดซาลิไซลิก (BHA) มักใส่ 0.5-2% ฟังดูเหมือนรักษาสิว แต่โฟมอยู่บนหน้าแค่ 30-60 วินาทีแล้วถูกล้างทิ้ง กรดจึงทำงานได้จำกัด ประโยชน์ที่ได้จริงคือช่วยละลายความมันที่รูขุมขนเล็กน้อยและผลัดผิวชั้นนอกอ่อนๆ เหมาะกับคนที่มีสิวอุดตันเล็กน้อยและผิวมัน
ถ้าคุณทาเซรั่มหรือยาที่มีกรดซาลิไซลิก เบนโซอิลเปอร์ออกไซด์ หรือเรตินอยด์อยู่แล้ว โฟมที่มีกรดซ้ำอีกชั้นทำให้ผิวแห้งลอกโดยไม่จำเป็น ให้เลือกโฟมธรรมดาแล้วให้ตัวยาเป็นตัวทำงานหลัก ส่วนคนที่อยากเข้าใจว่ากรดตัวนี้ทำงานกับสิวยังไง อ่านต่อได้ที่ กรดซาลิไซลิกกับสิว
AAD ระบุในหน้าการดูแลผิวมันว่ากรดซาลิไซลิก ไกลโคลิก และแลคติก ช่วยลดความมันได้ แต่อาจแรงเกินไปสำหรับบางคน ถ้าผิวระคายเคืองให้หยุดหรือลดความถี่ลง
โฟม เจล ครีม หรือออยล์ ต่างกันตรงไหน
| รูปแบบ | ฟอง | ความรู้สึกหลังล้าง | เหมาะกับ |
|---|---|---|---|
| โฟมครีมในหลอด | มาก แน่น | สะอาดมาก ตึงได้ถ้าสูตรแรง | ผิวมัน ผิวผสม |
| โฟมปั๊มสำเร็จรูป | นุ่ม เบา | สะอาดปานกลาง ถูหน้าน้อย | ผิวผสม ผิวที่โกนทุกวัน |
| เจลใส | ปานกลาง | สดชื่น ไม่ทิ้งฟิล์ม | ผิวมัน ผิวเป็นสิว |
| ครีมหรือโลชั่นล้างหน้า | น้อยหรือไม่มี | นุ่ม ชุ่มชื้น | ผิวแห้ง ผิวแพ้ง่าย |
| คลีนซิ่งออยล์หรือบาล์ม | ไม่มี จนกว่าจะผสมน้ำ | ล้างกันแดดกันน้ำได้ดี | ใช้เป็นขั้นแรกตอนกลางคืน |
ผู้ชายส่วนใหญ่ไม่ได้แต่งหน้า แต่ถ้าคุณทากันแดดกันน้ำ ทำงานกลางแจ้ง หรือใช้ BB ครีมปกปิดรอยสิว คลีนเซอร์ตัวเดียวอาจล้างไม่หมด ใช้ออยล์ก่อนแล้วตามด้วยโฟมอ่อนเฉพาะตอนกลางคืนก็พอ ส่วนตอนเช้าที่หน้าแค่มีความมันจากการนอน ใช้โฟมอ่อนหรือแค่น้ำเปล่าในคนผิวแห้งได้
ล้างหน้าตอนไหน กี่ครั้ง และใช้ปริมาณเท่าไร
AAD แนะนำให้ล้างหน้าวันละไม่เกิน 2 ครั้ง เช้าและก่อนนอน และล้างเพิ่มหลังเหงื่อออกมาก โดยเฉพาะหลังสวมหมวกหรือหมวกกันน็อก เพราะเหงื่อที่ค้างใต้หมวกทำให้ผิวระคายเคือง ข้อนี้ตรงกับชีวิตผู้ชายไทยหลายคนที่ขี่มอเตอร์ไซค์ไปทำงานหรือเล่นฟุตบอลหลังเลิกงาน
- ล้างมือให้สะอาดก่อน
- ใช้น้ำอุ่นพอดีหรืออุณหภูมิห้อง ไม่ใช้น้ำร้อน
- บีบโฟมขนาดประมาณเม็ดถั่วลันเตา (โฟมหลอด) หรือ 1 ปั๊ม (โฟมปั๊ม) ตีให้ขึ้นฟองในมือ
- ลูบทั่วหน้าเบาๆ ด้วยปลายนิ้ว 30-60 วินาที เน้นข้างจมูก หน้าผาก และแนวไรหนวด
- ล้างออกให้หมด โดยเฉพาะใต้คางและแนวผม ฟองที่ค้างเป็นสาเหตุของผื่นตรงกรอบหน้า
- ซับด้วยผ้าสะอาด ไม่ถู แล้วทามอยส์เจอไรเซอร์ภายใน 1-2 นาที
ใช้มากกว่านี้ไม่ได้สะอาดขึ้น แค่ล้างออกยากขึ้น ถ้าอยากรู้ว่าล้างหน้าบ่อยแค่ไหนจึงพอดีกับกิจกรรมแต่ละแบบ เราเขียนไว้ละเอียดใน ควรล้างหน้าวันละกี่ครั้ง
โฟมล้างหน้ากับการโกนหนวด ใช้ร่วมกันยังไง
คำถามที่เราได้ยินบ่อยคือใช้โฟมล้างหน้าแทนครีมโกนหนวดได้ไหม ทำได้ในกรณีฉุกเฉิน แต่ไม่เหมาะเป็นประจำ โฟมล้างหน้าถูกออกแบบให้ล้างออกเร็ว ฟองยุบภายในไม่กี่วินาที ส่วนครีมหรือเจลโกนหนวดออกแบบให้อยู่บนผิวนานพอที่ใบมีดจะลื่น
ลำดับที่ใช้ได้ดีในตอนเช้าคือ ล้างหน้าด้วยโฟมอ่อนตอนท้ายของการอาบน้ำ ให้ขนหนวดได้รับไอน้ำและนุ่มลง จากนั้นทาครีมโกนหนวด โกนตามแนวขน แล้วล้างด้วยน้ำเย็นหรืออุ่นพอดี ไม่ต้องล้างโฟมซ้ำหลังโกน รายละเอียดเทคนิคการโกนแต่ละขั้นอยู่ใน วิธีโกนหนวดให้เรียบเนียนไม่ระคายเคือง
งบประมาณและขนาด ใช้ได้กี่วัน
ราคาโฟมล้างหน้าในร้านขายยาและซูเปอร์มาร์เก็ตไทยกว้างมาก โดยประมาณตั้งแต่หลักสิบบาทไปจนถึงหลักพันบาทต่อหลอด ราคาไม่ได้บอกความอ่อนโยน สูตรราคาหลักร้อยหลายตัวใช้สารชำระล้างกลุ่ม isethionate หรือ glutamate เหมือนสูตรราคาสูง สิ่งที่ทำให้ราคาต่างคือแบรนด์ บรรจุภัณฑ์ และสารเสริมอย่างสารสกัด
ลองคิดต้นทุนต่อวันแทน หลอด 100 มล. ใช้วันละ 2 ครั้ง ครั้งละประมาณ 1 มล. จะอยู่ได้ราว 50 วัน ถ้าหลอดราคา 250 บาท ต้นทุนตกวันละประมาณ 5 บาท ถ้า 600 บาท ตกวันละประมาณ 12 บาท ตัวเลขนี้ช่วยให้คุณตัดสินใจได้ว่าความต่างของสูตรคุ้มกับเงินที่เพิ่มขึ้นหรือไม่
ตรวจเลขจดแจ้ง อย. ก่อนจ่ายเงิน
โฟมล้างหน้าจัดเป็นเครื่องสำอาง ตามข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เครื่องสำอางที่จดแจ้งแล้วต้องแสดงเลขที่ใบรับจดแจ้งซึ่งเป็นตัวเลข 10 หลักบนฉลาก และไม่นำเลขนี้ไปใส่ในกรอบเครื่องหมาย อย. แบบที่เห็นบนอาหารหรือยา ถ้าคุณเห็นเลขอยู่ในกรอบ อย. บนเครื่องสำอาง ให้สงสัยไว้ก่อน
ของที่ซื้อจากร้านออนไลน์ราคาถูกกว่าท้องตลาดมาก ฉลากภาษาไทยหายไป หรือไม่มีเลขจดแจ้ง ไม่ควรเอามาทาหน้า แม้จะเป็นแค่โฟมที่ล้างออกก็ตาม เพราะคุณไม่รู้ว่าข้างในมีอะไรจริง
ทดลองโฟมใหม่ให้รู้ผลภายใน 4 สัปดาห์
ผิวหน้าผลัดตัวเองใหม่ในเวลาราว 4 สัปดาห์ การสรุปว่าโฟมดีหรือไม่ดีจากการใช้ 3 วันจึงเร็วเกินไป เว้นแต่จะแสบหรือแดงชัดเจน ซึ่งควรหยุดทันที
| ช่วงเวลา | สิ่งที่ควรสังเกต | ถ้าเจอแบบนี้ |
|---|---|---|
| ทันทีหลังล้าง | แสบ ร้อน แดง | หยุดใช้ ไม่ต้องรอ |
| 15 นาทีหลังล้าง ก่อนทาครีม | ตึงที่แก้ม ลอกข้างจมูก | สูตรแรงไป เปลี่ยนเป็นสูตรอ่อนลงหนึ่งระดับ |
| สัปดาห์ที่ 1-2 | ความมันตอนเที่ยงลดลงหรือไม่ | ถ้ามันขึ้นเร็วกว่าเดิม ผิวอาจขาดน้ำจากการล้างแรง |
| สัปดาห์ที่ 3-4 | สิวอุดตันเพิ่มบริเวณกรอบหน้า | ตรวจว่าล้างฟองออกหมดหรือไม่ แล้วค่อยสรุป |
เปลี่ยนทีละอย่างเท่านั้น ถ้าคุณเปลี่ยนโฟม ครีมทาหน้า และกันแดดพร้อมกัน แล้วสิวขึ้น คุณจะไม่มีทางรู้ว่าตัวไหนเป็นต้นเหตุ
ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่ตรงนี้
- ผิวมัน หน้าเยิ้ม มีสิวอุดตันเล็กน้อย: เริ่มจากเจลหรือโฟมที่มีกรดซาลิไซลิก 0.5-2% วันละ 2 ครั้ง ตามด้วยมอยส์เจอไรเซอร์เนื้อเจลที่ระบุว่าไม่อุดตัน
- ผิวผสม โกนหนวดทุกเช้า: โฟมอ่อนกลุ่ม isethionate ตอนเช้าและกลางคืน ไม่มีเมนทอล และใช้ครีมโกนหนวดแยก
- ผิวแห้ง ตึงง่าย: ครีมล้างหน้าที่มีกลีเซอรีนหรือเซราไมด์ ตอนเช้าใช้น้ำเปล่าได้ถ้าหน้าไม่มัน
- ผิวแดง แสบง่าย หรือใช้ยาทาสิวจากแพทย์: คลีนเซอร์กลุ่มอะมิโนแอซิดหรือกลูโคไซด์ ไม่มีน้ำหอม ไม่มีกรด
- ทำงานกลางแจ้ง ทากันแดดกันน้ำทุกวัน: คลีนซิ่งออยล์ตอนกลางคืนก่อน แล้วตามด้วยโฟมอ่อน
ถ้าคุณยังไม่มีรูทีนเลย เริ่มจากสามขวดพื้นฐานใน สกินแคร์ผู้ชาย เริ่มจากอะไร แล้วค่อยเลือกโฟมให้ตรงสภาพผิวตามตารางด้านบน และถ้าเปลี่ยนโฟมมาสองสามสูตรแล้วผิวยังแดง ลอก หรือสิวอักเสบไม่ลดภายใน 6-8 สัปดาห์ ให้พบแพทย์ผิวหนังและนำขวดที่ใช้อยู่ไปด้วย แพทย์จะดูส่วนผสมร่วมกับสภาพผิวแล้วบอกได้ว่าต้องรักษาสิวหรือผิวอักเสบเพิ่มหรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ผู้ชายใช้โฟมล้างหน้าของผู้หญิงได้ไหม
ได้ สารชำระล้างในสูตรผู้ชายและผู้หญิงเป็นกลุ่มเดียวกัน สิ่งที่ต่างกันส่วนใหญ่คือกลิ่น สี และบรรจุภัณฑ์ ถ้าสูตรนั้นตรงกับสภาพผิวของคุณ ใช้ได้เลย สิ่งที่ควรเลี่ยงคือสูตรที่ใส่น้ำหอมหนักหรือเมนทอลมาก ซึ่งพบได้บ่อยในสูตรที่ทำตลาดกับผู้ชาย
ใช้สบู่ก้อนล้างหน้าแทนโฟมได้หรือไม่
สบู่ก้อนแบบดั้งเดิมมีความเป็นด่างสูงกว่าผิว ล้างแล้วตึงง่าย คนผิวมันที่ไม่แพ้อาจรู้สึกว่าไม่มีปัญหา แต่ถ้าผิวแห้ง แดง หรือโกนหนวดทุกวัน ควรเปลี่ยนเป็นคลีนเซอร์ที่ระบุว่า soap-free หรือ syndet bar ซึ่งอ่อนโยนกว่า
โฟมที่มีสครับเม็ดใช้ทุกวันได้ไหม
ไม่ควร AAD เตือนว่าการขัดถูทำให้ผิวระคายเคือง ถ้าอยากผลัดเซลล์ผิว ใช้กรดอ่อนในโฟมหรือสครับเนื้อละเอียดสัปดาห์ละ 1-2 ครั้งพอ และงดในวันที่ผิวมีแผลโกนหนวด
แหล่งอ้างอิง
- Face washing 101 | American Academy of Dermatology (AAD)
- How to control oily skin | American Academy of Dermatology (AAD)
- A dermatologist's top tips for a healthy beard | American Academy of Dermatology (AAD)
- ผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกประเภทที่ผ่าน อย. แล้ว จะแสดงเครื่องหมาย อย. บนฉลากหรือไม่ | ศูนย์ประสานงานและบริการข้อมูลผลิตภัณฑ์สุขภาพ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา





