ติดมุ้งลวด เลือกวัสดุ ชนิดบาน และวิธีวัดให้ยุงไม่เข้าตามขอบ

คนส่วนใหญ่ติดมุ้งลวดแล้วคิดว่าจบ ทั้งที่ยุงในห้องหลังติดตั้งมักมาจากสามที่ คือช่องรอบขอบมุ้ง ประตูที่ถูกเปิดค้าง และตาข่ายที่ขาดตรงมุมที่มองไม่เห็น ตัวตาข่ายเองกันได้ดีอยู่แล้ว ความต่างระหว่างมุ้งที่ใช้ได้กับมุ้งที่ติดแล้วยังโดนกัดอยู่ที่การวัด การเลือกชนิดบาน และการปิดขอบ

มุ้งลวดป้องกันอะไรได้ และอะไรที่มันทำไม่ได้

กรมควบคุมโรคระบุว่าวิธีป้องกันไข้เลือดออกที่ดีที่สุดคือป้องกันไม่ให้ยุงกัดและไม่ให้ยุงเกิด องค์การอนามัยโลกแนะนำมุ้งลวดที่หน้าต่างเป็นหนึ่งในวิธีป้องกันการถูกยุงกัด และให้จัดการแหล่งเพาะพันธุ์ด้วยการปิดฝา เทน้ำและล้างภาชนะเก็บน้ำใช้ทุกสัปดาห์ ยุงลายที่แพร่เชื้อออกหากินช่วงกลางวัน การปิดหน้าต่างด้วยมุ้งในห้องที่ใช้ตอนกลางวันจึงมีประโยชน์ ไม่ต่างจากห้องนอน

ข้อจำกัดที่ควรรู้ก่อนเสียเงิน

• มุ้งลวดกันยุงไม่ให้เข้าห้อง แต่ไม่กำจัดยุงที่อยู่ในห้องแล้ว
• ถ้ามีภาชนะน้ำขังรอบบ้าน ยุงยังเกิดและรออยู่หน้ามุ้ง ทุกครั้งที่เปิดประตู ยุงเข้าได้
• มุ้งลวดไม่ลดเสียง และลดแสงเล็กน้อย
• ตาข่ายจะกันได้ตามขนาดตาที่เลือก ตาหยาบกันยุงได้ แต่ริ้นและแมลงตัวเล็กลอดได้

เลือกวัสดุตาข่ายให้ตรงกับจุดที่ติด

วัสดุ	ข้อดี	ข้อเสีย	เหมาะกับ	ช่วงราคาตาข่ายและกรอบประมาณ
ไฟเบอร์กลาสเคลือบ PVC	ถูก ตัดง่าย ไม่เป็นสนิม	ขาดง่ายเมื่อโดนเล็บสัตว์ ยืดและหย่อนตามแดด	หน้าต่างทั่วไป ห้องนอน	ราว 700 ถึง 1,500 บาท/ตร.ม.
อลูมิเนียม	แข็งกว่า ทนแดด ไม่หย่อนง่าย	บุบเป็นรอยเมื่อโดนกระแทก ใกล้ทะเลเป็นฝ้า	หน้าต่างโดนแดด ประตูใช้บ่อย	ราว 1,200 ถึง 2,200 บาท/ตร.ม.
สเตนเลสเกรด 304	ทนที่สุด กันหนูและสัตว์เลี้ยงกัด	แพง ตัดและขึ้นกรอบยาก สะท้อนแสงมองไม่ชัด	ชั้นล่าง ใกล้ทะเล บ้านมีสัตว์เลี้ยง	ราว 2,000 ถึง 4,000 บาท/ตร.ม.
ตาข่ายกันสัตว์เลี้ยง (pet screen)	หนาแข็ง เล็บแมวไม่ขาด	ลดลม ลดแสงมากกว่า	ประตูที่แมวสุนัขเข้าออก	ราว 1,500 ถึง 3,000 บาท/ตร.ม.

ข้อมูลช่วงราคาเป็นการประมาณจากตลาดทั่วไป ใช้เทียบใบเสนอราคา ไม่ใช่ราคากลาง

ขนาดตาข่ายก็ควรถามให้ชัด ตาข่ายที่ขายทั่วไปมักอยู่ที่ 16 ถึง 18 ช่องต่อนิ้ว ตาถี่ขึ้นกันแมลงเล็กได้มากขึ้น แต่ลมผ่านน้อยลงและฝุ่นอุดตาเร็วขึ้น บ้านในเมืองริมถนนที่มีฝุ่นมากจึงควรเลือกชนิดที่ถอดล้างได้ ไม่ใช่แบบติดตายกับวงกบ ส่วนบ้านใกล้คลองหรือสวนที่มีริ้นให้ถามผู้ผลิตว่ามีรุ่นตาถี่กว่ามาตรฐานหรือไม่ แล้วทดลองกับหน้าต่างบานเดียวก่อนสั่งทั้งหลัง

ตาข่ายที่มองทะลุชัดคือสีดำหรือเทาเข้ม ส่วนสีขาวหรือสีเงินเห็นวิวไม่ชัดและมีแสงสะท้อน ถ้าห้องมีวิวสวนหรือต้องการมองออก ให้เลือกสีดำ

เส้นลวดไฟเบอร์กลาสของชุดที่ถูกมากบางเกินไปและขาดในปีเดียว ให้ลองดึงตาข่ายตัวอย่างเบาๆ ดูความยืดและเส้นลวดที่บิดตัวกลับหรือไม่

ชนิดของบานมุ้งลวด

ชนิด	หลักการ	ข้อดี	ข้อควรระวัง
บานตายพร้อมแผงสอดล็อก	แผงตาข่ายใส่เข้ากรอบหน้าต่างด้วยสลักหรือลิ่ม	ราคาถูกที่สุด ถอดล้างง่าย	ขอบรั่วถ้ากรอบไม่ได้ขนาด
บานเลื่อน	บานมุ้งเลื่อนบนรางเดียวหรือรางคู่กับบานกระจก	ใช้กับหน้าต่างและประตูเลื่อนได้	รางสะสมฝุ่น ช่องรอยต่อเป็นจุดรั่ว
บานเปิดบานพับ	มุ้งเปิดออกเหมือนประตู	ปิดสนิทรอบด้าน	ต้องมีที่ว่างเปิดบาน
ม้วนเก็บ (roller)	ตาข่ายม้วนเข้ากล่องบน	เก็บเรียบ ไม่บังวิว	ราคาสูง สปริงเสื่อมใน 3 ถึง 5 ปี ขอบรางต้องแน่น
จีบพับ (pleated)	ตาข่ายพับเป็นจีบ เลื่อนเปิดข้าง	เปิดได้เกือบเต็มช่อง เหมาะประตูกว้าง	ราคาสูง แมวขีดทำให้จีบเสียหาย
ติดแม่เหล็กหรือแถบตีนตุ๊กแก	ตาข่ายแปะกรอบด้วยแถบ	ติดเองได้ ราคาถูก	ไม่แข็งแรง เหมาะชั่วคราว

สำหรับประตูที่คนเดินผ่านทุกวัน แบบบานเปิดบานพับสปริงปิดเองหรือแบบเลื่อนที่ลื่นเป็นตัวเลือกใช้งานจริง ส่วนม้วนเก็บเหมาะประตูใหญ่ที่ต้องการวิวโล่ง ตอนไม่ใช้งาน

ถ้าหน้าต่างเป็นบานเลื่อนกระจกอยู่แล้ว มุ้งต้องเลื่อนบนรางที่สามหรือรางคู่ ตรวจว่าบานเลื่อนกระจกไม่ชนมุ้ง รายละเอียดเรื่องรางของประตูและหน้าต่างบานเลื่อนอยู่ใน ประตูบานเลื่อน ส่วนหน้าต่างพีวีซีที่เปิดเข้าด้านใน มีรายละเอียดเรื่องมุ้งและวงกบใน หน้าต่าง uPVC

วัดอย่างไรให้ไม่ผิด

ผนังและวงกบมักไม่ได้ตั้งฉากเท่ากันทุกจุด การวัดที่ตำแหน่งเดียวจึงพลาดบ่อย

1. วัดความกว้างที่ 3 จุด คือบน กลาง ล่าง และความสูงที่ 3 จุด คือซ้าย กลาง ขวา ใช้ค่าที่แคบที่สุด
2. วัดช่องที่มุ้งจะอยู่จริง คือช่องในวงกบ ไม่ใช่ผนังช่องเปิด
3. เช็กเส้นทแยงมุมสองเส้น ถ้าต่างกันเกิน 5 มม. แสดงว่าวงกบบิด ให้ช่างทำมุ้งเผื่อปรับ
4. ถ้าเป็นมุ้งเลื่อน ให้ทับซ้อนรอยต่อกับบานอื่น 10 ถึง 15 มม. และใช้แปรงขนหรือแถบกันแมลงปิดรอยต่อ
5. ตรวจว่าที่จับกระจก ล็อก และมือจับชนมุ้งหรือไม่ โดยเปิดปิดบานกระจกจริงก่อนเลือกกรอบ

ช่างมักเผื่อ 2 ถึง 3 มม. รอบกรอบเพื่อให้ใส่ได้ ช่องนี้เป็นทางเข้าของยุง ให้ใช้แปรงขนหรือยางปิดขอบรอบด้านนอกกรอบ มุ้งที่ดีควรอยู่ในรางหรือซับกับวงกบโดยไม่เห็นแสงลอดเมื่อปิดไฟด้านในและส่องไฟฉายจากด้านนอก

ช่องอื่นที่ยุงเข้าได้นอกจากหน้าต่าง

บ้านที่ติดมุ้งครบทุกหน้าต่างแล้วยังมียุงในห้อง มักเป็นเพราะช่องเหล่านี้

1. ช่องระบายอากาศเหนือประตูหรือผนังห้องน้ำ ที่เป็นบานเกล็ดไม่มีตาข่าย ติดแผ่นตาข่ายหลังบานเกล็ดได้เอง
2. รูท่อน้ำยาแอร์ที่เจาะผนัง ที่ช่างอุดด้วยโฟมไม่เต็มหรือผ้าชำรุด อุดซ้ำด้วยซิลิโคนหรือโฟมพียู
3. ช่องใต้บานประตู ถ้าห่างจากพื้นเกิน 10 มม. ให้ติดแถบกันแมลงหรือยางใต้บาน
4. รูระบายน้ำจากระเบียงและท่อระบายน้ำพื้น ซึ่งน้ำขังเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ ควรมีตะแกรงตาถี่ครอบ
5. ช่องรอบสายไฟ สายอินเทอร์เน็ต หรือท่อที่ร้อยผ่านกำแพง

เวลาตรวจรับงานให้เดินรอบห้องตอนค่ำพร้อมไฟฉายในห้องมืด เปิดไฟฉายที่หน้าต่างจากด้านนอก แล้วดูว่ามีแสงลอดเข้ามาตรงไหนอีก ไล่ปิดทีละจุด วิธีนี้ใช้เวลาไม่ถึง 30 นาทีและช่วยหาช่องที่ช่างไม่ได้นับรวมในงานมุ้ง

ติดตั้งและตรวจรับงาน

ถ้าใช้ช่าง ให้ตรวจก่อนจ่ายส่วนที่เหลือ

• ปิดไฟห้องแล้วส่องไฟฉายตามขอบทุกด้าน ถ้าเห็นแสงลอด ยุงลอดได้
• ตาข่ายตึงเสมอกัน ไม่มีรอยย่นหรือเส้นหลุดจากร่องยาง
• เปิดปิดบาน 10 รอบ ต้องไม่ฝืด ไม่เสียงดัง และไม่หลุดจากราง
• ล็อกหรือลูกบิดปิดสนิทในครั้งเดียว
• มุมกรอบเชื่อมแนบกัน ไม่มีช่องที่นิ้วสอดเข้าได้

ผนังรอบวงกบที่มีน้ำซึมทำให้วงกบและกรอบผุ ควรแก้ที่ต้นทางก่อนติดมุ้ง ตามแนวใน ผนังชื้นขึ้นราดำ และระเบียงที่ติดมุ้งปิดทั้งผืนต้องคิดทางระบายน้ำฝนเพิ่ม ตามที่เขียนใน ตกแต่งระเบียงบ้าน

ปัญหาที่เจอหลังใช้งาน

อาการ	สาเหตุที่พบบ่อย	วิธีแก้
ตาข่ายหย่อนเป็นคลื่น	แดดทำให้เส้นยืด หรือยางยึดหลวม	เปลี่ยนยางรีดตาข่าย ขึงใหม่ หรือเปลี่ยนเป็นอลูมิเนียม
ยุงยังเข้าทั้งที่ตาข่ายไม่ขาด	ช่องรอบขอบ ประตูเปิดค้าง	ติดแปรงขนหรือยางปิดขอบ ปิดประตูทุกครั้ง
ตาข่ายขาดมุมล่าง	แมวสัตว์เลี้ยงขีด หรือเด็กดัน	ใช้ pet screen หรือสเตนเลส ติดแผ่นกันที่ระดับต่ำ
รางเลื่อนฝืด	ฝุ่นและคราบสะสม	ดูดฝุ่น แปรงทำความสะอาด หล่อลื่นด้วยซิลิโคนสเปรย์
กรอบอลูมิเนียมขึ้นฝ้าขาว	อยู่ใกล้ทะเลหรือถูกน้ำกรด	ล้างน้ำจืดสม่ำเสมอ เลือกกรอบพ่นสีฝุ่น
ม้วนเก็บไม่ขึ้นรูปหรือสปริงอ่อน	สปริงเสื่อม รางมีเศษ	ให้ช่างเปลี่ยนสปริง ทำความสะอาดราง

ล้างตาข่ายด้วยน้ำสบู่อ่อนและแปรงขนนุ่มทุก 2 ถึง 3 เดือน อย่าใช้แปรงลวดหรือสารเคมีแรง เพราะเคลือบ PVC ของไฟเบอร์กลาสเสียหาย

ราคาโดยประมาณและงบรวม

รายการ	ช่วงประมาณ (รวมติดตั้ง)
มุ้งลวดกรอบอลูมิเนียม ตาข่ายไฟเบอร์กลาส	ราว 700 ถึง 1,500 บาท/ตร.ม.
มุ้งลวดบานเลื่อนอลูมิเนียม	ราว 1,200 ถึง 2,200 บาท/ตร.ม.
มุ้งสเตนเลส 304	ราว 2,000 ถึง 4,000 บาท/ตร.ม.
แบบม้วนเก็บหรือจีบพับ	ราว 2,500 ถึง 6,000 บาท/ตร.ม.

หน้าต่าง 1.2 x 1.2 เมตร พื้นที่ 1.44 ตร.ม. ใช้มุ้งอลูมิเนียมราคากลาง 1,500 บาท/ตร.ม. จะอยู่ที่ราว 2,200 บาทต่อบาน บ้านที่มี 10 บานราว 22,000 บาท หากเป็นประตูกระจกบานเลื่อนกว้าง 2.4 เมตร สูง 2.4 เมตร พื้นที่ 5.76 ตร.ม. ใช้แบบจีบพับราว 4,000 บาท/ตร.ม. งบราว 23,000 บาทต่อชุด

ก่อนสั่งทำถามช่างสิ่งนี้

• ตาข่ายวัสดุอะไร ขนาดตากี่ช่องต่อนิ้ว และมีสารกันยูวีไหม
• กรอบหนากี่ มม. ใช้อลูมิเนียมเกรดไหน และพ่นสีฝุ่นหรือไม่
• วัดกี่จุด เผื่อขอบกี่ มม. ปิดขอบอย่างไรไม่ให้เห็นแสงลอด
• ชุดเลื่อนใช้ล้อแบบไหน รับน้ำหนักได้เท่าไร และเปลี่ยนล้อเองได้หรือไม่
• ถ้าตาข่ายขาดเปลี่ยนเฉพาะแผ่นได้ไหม ราคาแผ่นละเท่าไร
• รับประกันโครง ตาข่าย และอุปกรณ์กี่ปี

มุ้งลวดเป็นเครื่องมือกันยุงที่คุ้มเมื่อติดถูกจุดและปิดขอบแน่น แต่ควรทำคู่กับการเทน้ำที่ขังรอบบ้านทุกสัปดาห์ตามที่กรมควบคุมโรคและ WHO แนะนำ เพราะยุงที่เกิดนอกบ้านยังรอจังหวะที่ประตูเปิดอยู่