SPF 50 กับ SPF 30 ต่างกันยังไง ใช้ชีวิตประจำวันเลือกแบบไหน

ถ้าวันส่วนใหญ่อยู่ในออฟฟิศ ห้างสรรพสินค้า หรือรถยนต์ SPF 30 ที่เป็น broad spectrum ก็พอ ส่วน SPF 50 คุ้มเมื่อต้องตากแดดนาน ผิวไหม้ง่าย หรือกำลังรักษาฝ้า ตัวเลขที่ห่างกัน 20 ไม่ได้แปลว่ากันแดดได้เกือบสองเท่า American Academy of Dermatology ระบุว่า SPF 30 กัน UVB ได้ราว 97% และ SPF ที่สูงกว่ากันได้เพิ่มเพียงเล็กน้อย ไม่มีกันแดดตัวไหนกันได้ 100%

ตัวเลขห่างกัน 20 แต่การป้องกันต่างกันนิดเดียว

SPF (sun protection factor) บอกว่ากันแดดช่วยป้องกันผิวไหม้จาก UVB ได้ดีแค่ไหน FDA อธิบายว่าค่านี้วัดการป้องกันผิวไหม้ ไม่ได้วัดว่าอยู่กลางแดดได้นานเท่าไร ตัวเลขที่ใช้กันทั่วไปคือ SPF 15 กัน UVB ราว 93% SPF 30 ราว 97% และ SPF 50 ราว 98% จะเห็นว่าเส้นกราฟแบนเร็วหลัง SPF 30

ค่า SPF	กัน UVB โดยประมาณ	UVB ที่ผ่านถึงผิว
15	ราว 93%	ราว 7%
30	ราว 97%	ราว 3%
50	ราว 98%	ราว 2%
100	ราว 99%	ราว 1%

ตัวเลขข้างต้นเป็นค่าที่ใช้กันทั่วไปในการอธิบาย SPF และอ้างอิงจากสภาพการทดสอบในห้องแล็บที่ทาปริมาณมาตรฐาน การใช้จริงได้ผลน้อยกว่านี้เสมอ ผู้ที่อยากเข้าใจเหตุผลที่ต้องทากันแดดทุกวัน อ่านต่อใน ครีมกันแดดทุกวัน

ปริมาณที่ทามีผลมากกว่าตัวเลข

ค่า SPF ถูกทดสอบที่ปริมาณราว 2 มิลลิกรัมต่อตารางเซนติเมตร ซึ่งคนทั่วไปทาจริงน้อยกว่านั้นมาก AAD แนะนำให้ผู้ใหญ่ใช้ราว 1 ออนซ์ (เท่าแก้วช็อต) สำหรับทั้งตัว และสำหรับใบหน้าอย่างน้อย 1 ช้อนชา ถ้าทาบางเกินไป SPF 50 ที่ได้จริงอาจเหลือน้อยกว่า SPF 30 ที่ทาให้พอ

• ใบหน้าและคอ: ประมาณ 1 ช้อนชา หรือเทลงบนนิ้วชี้กับนิ้วกลางยาว 2 ท่อนข้อ
• แขนและขาแต่ละข้าง: ประมาณ 2-3 ช้อนชา
• ทาซ้ำทุกประมาณ 2 ชั่วโมงเมื่ออยู่กลางแจ้ง หลังเหงื่อออกมาก หรือว่ายน้ำ (AAD และ FDA ตรงกัน)
• ในอาคาร ทาตอนเช้าครั้งเดียวมักพอในวันทำงานปกติ แต่ควรทาซ้ำถ้าออกไปข้างนอกนาน

AAD ระบุว่ากันแดดควรทาหลังสกินแคร์และก่อนเมคอัพ ถ้าใช้เมคอัพ ดูวิธีทาซ้ำบนหน้าที่แต่งแล้วในบทความ ครีมกันแดดทุกวัน

SPF บอกแค่ UVB แล้ว UVA ล่ะ

SPF ไม่ได้บอกการป้องกัน UVA ซึ่งทำให้ผิวคล้ำ เกิดฝ้า และริ้วรอยก่อนวัย FDA แนะนำให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่ระบุ broad spectrum คือกันได้ทั้ง UVA และ UVB ผลิตภัณฑ์ในไทยมักมีเครื่องหมาย PA+ ถึง PA++++ ตามมาตรฐานของญี่ปุ่นกำกับ UVA การเลือก SPF 30 PA+++ ที่เป็น broad spectrum ให้ผลดีกว่า SPF 50 ที่ไม่ระบุการป้องกัน UVA

ชีวิตประจำวันของคุณเข้ากับตัวไหน

สถานการณ์	เหมาะกับ	เหตุผล
นั่งออฟฟิศ เดินทางด้วยรถ เดินกลางแจ้งไม่เกิน 30 นาทีรวม	SPF 30 PA+++	พอเพียงและเนื้อมักบางกว่า ทาเป็นนิสัยง่าย
ขับรถหลายชั่วโมง นั่งริมหน้าต่าง	SPF 30-50 PA+++ ถึง PA++++	UVA ผ่านกระจกได้ ควรทาให้ครบปริมาณ
เดินตลาด วิ่งออกกำลังกลางแจ้ง ทำงานนอกอาคาร	SPF 50 ทนเหงื่อ	ต้องทาซ้ำทุก 2 ชั่วโมง
ท่องเที่ยวทะเลหรือภูเขา	SPF 50 กันน้ำ	แดดสะท้อนจากน้ำและทราย
ผิวมีฝ้า หรือผิวไหม้ง่าย	SPF 50 PA++++ และใช้ร่ม หมวก	ป้องกันเต็มที่เมื่อรักษาฝ้า
ผิวแพ้ง่าย	SPF 30-50 แบบ physical	ระคายน้อยกว่าสูตรเคมีบางตัว

ตัวเลือก physical หรือ chemical และการเลือกตามผิว ดูเพิ่มที่ ผิวแพ้ง่ายดูแลอย่างไร และ ผิวมันดูแลอย่างไร

กันแดดสูตร physical กับ chemical ต่างกันอย่างไร

ตัวเลข SPF เท่ากันแต่สารกรองแสงต่างกันได้ กันแดด physical (mineral) ใช้ซิงค์ออกไซด์หรือไทเทเนียมไดออกไซด์ ทำหน้าที่สะท้อนและกระจายรังสี ส่วน chemical ใช้สารอย่าง avobenzone หรือ octocrylene ดูดซับรังสีแล้วเปลี่ยนเป็นความร้อน FDA ระบุว่ากันแดดที่ใช้ซิงค์ออกไซด์และไทเทเนียมไดออกไซด์เป็นสารที่ถือว่าปลอดภัยและได้ผลในภาพรวม

จุดเปรียบเทียบ	Physical	Chemical
เนื้อสัมผัส	หนากว่า อาจเหลือคราบขาว	บางเบา ซึมเร็ว
ความระคาย	น้อยกว่า เหมาะผิวไว	สารบางตัวระคายตาหรือผิวบอบบาง
เริ่มกันแดด	ทันทีที่ทา	ควรทารอราว 15 นาที
การทาซ้ำ	ทุก 2 ชั่วโมง	ทุก 2 ชั่วโมง
ผิวคล้ำ	อาจเห็นคราบขาวชัดกว่า	ไม่ค่อยเห็นคราบ

สูตรไฮบริดที่ผสมทั้งสองแบบก็มี ความต่างระหว่างสองประเภทมักมีผลกับความชอบมากกว่าประสิทธิภาพ ถ้าทาแล้วคุณใช้ทุกวันได้ ให้ถือว่าเลือกถูก

วิธีทาให้ได้ค่าใกล้ฉลากที่สุด

ต่อให้เลือก SPF ถูก วิธีทามีผลต่อค่าจริงมาก ลองทำตามลำดับนี้

1. ทาเป็นขั้นสุดท้ายของสกินแคร์ก่อนเมคอัพ รอให้มอยส์เจอไรเซอร์ซึมสักครู่
2. บีบเนื้อยาวสองข้อนิ้วชี้และนิ้วกลางสำหรับใบหน้าและคอ
3. จุดเนื้อบนหน้าผาก จมูก แก้มสองข้าง คางและคอ แล้วเกลี่ยทั่วหน้า
4. อย่าลืมใบหู ขอบไรผม ท้ายทอย และหลังมือ ซึ่งเป็นจุดที่ไหม้บ่อย
5. รอ 10 ถึง 15 นาทีก่อนออกแดด โดยเฉพาะสูตร chemical
6. ทาซ้ำเมื่อครบ 2 ชั่วโมงหรือหลังเช็ดเหงื่อ เนื้อสเปรย์หรือแป้งกันแดดใช้เติมระหว่างวันได้ แต่ไม่ควรใช้แทนการทาชั้นแรก

AAD ย้ำว่ากันแดดควรเป็นกิจวัตรประจำวันของผิวทุกช่วงวัย ไม่ใช่เฉพาะวันที่ไปทะเล และให้เสริมด้วยร่ม หมวกปีกกว้าง และแว่นกันแดดที่กัน UV เพื่อปกป้องผิวรอบดวงตา

ผิวรอบดวงตาบางและเกิดริ้วรอยเร็ว แว่นกันแดดที่กัน UVA และ UVB ลดทั้งการเหยียดตาเพราะแสงจ้าและรังสีที่ตกบริเวณนั้น

เรื่องที่มักสับสนเกี่ยวกับตัวเลข SPF

• SPF 50 ไม่ได้อยู่กลางแดดได้นานเป็นสองเท่าของ SPF 30 ตัวเลขวัดระดับการกัน UVB ไม่ได้บอกเวลา การทาซ้ำยังต้องทำตามรอบเดิม
• การทาซ้อนสองชั้นไม่ได้บวกค่า SPF รวม ผลหลักคือเพิ่มปริมาณฟิล์มบนผิว
• SPF สูงมาก (เช่น 100) ไม่ได้แปลว่ากันได้ 100% และอาจให้ความรู้สึกมั่นใจเกินจริงจนอยู่กลางแดดนานขึ้น
• วันที่ฝนตกหรือเมฆมาก รังสี UVA ยังผ่านลงมาได้ ผิวจึงยังต้องการกันแดด
• ผิวคล้ำตามธรรมชาติก็ไหม้และเกิดฝ้าจากแดดได้ ไม่ได้ปลอดภัยกว่าผิวขาว

เลือกอย่างไรเมื่อต้องใช้ร่วมกับสกินแคร์อื่น

กิจวัตรที่ใช้วิตามินซี เรตินอล หรือกรด AHA ในตอนกลางคืนทำให้ผิวไวต่อแสงเช้าวันถัดไปมากขึ้น ในกรณีนี้ SPF 30 ที่ทาให้พอและทาซ้ำสม่ำเสมอยังดีกว่า SPF 50 ที่ทาบาง ถ้ากำลังเริ่มตัวใดตัวหนึ่ง ดูวิธีเริ่มและข้อควรระวังที่ AHA คืออะไร และ วิธีใช้เรตินอลสำหรับมือใหม่

ผิวหลังทำเลเซอร์หรือหัตถการผิวหนังต้องทำตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ดูแล ดู ดูแลผิวหลังทำหัตถการ

ทำไมคนส่วนใหญ่ได้ SPF 30 แต่ผิวยังคล้ำ

• ทาน้อยกว่าครึ่งช้อนชา ผิวจึงได้ค่าจริงต่ำกว่าฉลากหลายเท่า
• ไม่ทาซ้ำเลยทั้งวันแม้เหงื่อออก
• ทาเฉพาะแก้มและหน้าผาก ลืมหู คอ หลังคอ และหลังมือ
• ใช้กันแดดที่ไม่ได้ระบุ UVA
• ใช้แอคทีฟอย่างวิตามินซี เรตินอล AHA ซึ่งผิวไวต่อแสงมากขึ้น แล้วไม่ป้องกันเต็มที่ ดู วิธีใช้เรตินอลสำหรับมือใหม่

ผิวที่คล้ำ มีฝ้า หรือเป็นผื่นหลังโดนแดด ควรให้แพทย์ผิวหนังประเมิน ไม่ใช่เปลี่ยนไปใช้ SPF สูงขึ้นอย่างเดียว

หนึ่งหลอดใช้ได้กี่วัน คำนวณให้ดูก่อนซื้อ

ตัวเลขนี้ช่วยตอบว่าคุณทาพอหรือยังได้ดีกว่าความรู้สึก หนึ่งช้อนชาเท่ากับประมาณ 5 มิลลิลิตร ถ้าทาหน้าและคอวันละหนึ่งรอบตามปริมาณที่ AAD แนะนำ หลอด 50 มิลลิลิตรจะหมดในราว 10 วัน ถ้าทาซ้ำอีกหนึ่งรอบตอนบ่าย จะเหลือราว 5 วัน

ขนาดหลอด	ทาเช้าอย่างเดียว	ทาเช้าและทาซ้ำบ่าย 1 รอบ
30 มล.	ประมาณ 6 วัน	ประมาณ 3 วัน
50 มล.	ประมาณ 10 วัน	ประมาณ 5 วัน
60 มล.	ประมาณ 12 วัน	ประมาณ 6 วัน

ถ้าหลอด 50 มิลลิลิตรของคุณใช้ได้สองเดือน แปลว่าทาได้ราวหนึ่งในหกของปริมาณที่ใช้ทดสอบ ค่า SPF 50 บนฉลากจึงแทบไม่มีความหมาย เพราะผิวได้ฟิล์มบางกว่าที่ห้องแล็บทดสอบไว้มาก กรณีนี้การเปลี่ยนจาก SPF 30 ไปเป็น SPF 50 ช่วยน้อยกว่าการเพิ่มปริมาณที่ทาให้ถึงเกณฑ์

ตารางนี้ยังใช้วางงบได้ด้วย คนที่ทาซ้ำทุกวันควรเลือกสูตรราคาที่ซื้อซ้ำได้ทุกสัปดาห์ มากกว่าสูตรแพงที่ต้องแบ่งทาทีละนิดจนได้ค่าจริงต่ำ

ฉลากกันน้ำ 40 กับ 80 นาที และวันหมดอายุ

FDA กำหนดว่าผลิตภัณฑ์ที่เขียนว่า water resistant ต้องระบุว่ายังได้ผลระหว่างว่ายน้ำหรือเหงื่อออกนาน 40 หรือ 80 นาที และไม่มีกันแดดตัวไหนที่ waterproof จริง ตัวเลขนี้แยกจากค่า SPF โดยสิ้นเชิง SPF 50 ที่ไม่ระบุกันน้ำ อาจหลุดเร็วกว่า SPF 30 แบบกันน้ำ 80 นาที เมื่อคุณเหงื่อท่วมกลางตลาดตอนเที่ยง

• ทำงานในอาคาร เหงื่อน้อย: ไม่จำเป็นต้องใช้สูตรกันน้ำ
• เดินทางด้วยมอเตอร์ไซค์ วิ่ง หรือเล่นกีฬา: เลือกกันน้ำ 40 นาทีขึ้นไป และทาซ้ำเมื่อเช็ดเหงื่อ
• ว่ายน้ำหรือเล่นทะเล: กันน้ำ 80 นาที ขึ้นจากน้ำแล้วทาใหม่ทันที

FDA ยังระบุว่ากันแดดที่ไม่มีวันหมดอายุบนฉลาก ให้ถือว่าหมดอายุเมื่อครบสามปีหลังซื้อ ส่วน AAD แนะนำให้ทิ้งเมื่อสีหรือเนื้อเปลี่ยน และไม่เก็บไว้ในรถที่ร้อนจัด ขวด SPF 50 ที่ค้างในรถทั้งหน้าร้อนจึงอาจให้การป้องกันต่ำกว่าขวด SPF 30 ที่เปิดใหม่

กันแดดหลอดแรกที่ควรหยิบ

1. ใช้งานวันธรรมดาในเมือง: SPF 30 PA+++ ที่เนื้อบางจนคุณอยากทาทุกวัน
2. ออกแดดนานหรือไปทะเล: SPF 50 PA++++ แบบกันน้ำ และพกไปทาซ้ำ
3. ผิวมัน: เจลหรือน้ำนม non-comedogenic ผิวแห้ง: ครีมที่มีมอยส์เจอไรเซอร์ผสม
4. ผิวแพ้ง่าย: physical SPF 30 ขึ้นไป ทดสอบที่ท้องแขนก่อน

ผลิตภัณฑ์ควรมีเลขจดแจ้งเครื่องสำอางของ อย. ที่ตรวจสอบได้ ถ้าผิวไหม้เป็นตุ่มน้ำหรือมีไข้หลังตากแดด ให้พบแพทย์