กระจกกันเสียง ลดเสียงรถได้แค่ไหน และควรเลือกแบบไหนให้คุ้ม

คอนโดติดถนนใหญ่ใกล้รถไฟฟ้า ห้องราคาดี วิวโล่ง แต่ตีสองยังมีรถบรรทุกวิ่ง และหกโมงเช้ารถเมล์คันแรกก็มาแล้ว คนที่อยู่ห้องแบบนี้มักเริ่มหาข้อมูลจากคำว่ากระจกกันเสียง แล้วเจอโฆษณาว่าลดเสียงได้เจ็ดสิบแปดสิบเปอร์เซ็นต์ ตัวเลขแบบนั้นไม่มีความหมายทางเทคนิค ผมจะเล่าว่ากระจกกันเสียงจริงๆ มีกี่แบบ วัดกันด้วยค่าอะไร และทำไมบางบ้านเปลี่ยนกระจกแพงแล้วยังได้ยินเสียงเท่าเดิม

ห้องนอนควรเงียบแค่ไหน

องค์การอนามัยโลกสำนักงานยุโรประบุว่า เพื่อการนอนหลับที่มีคุณภาพ เสียงในห้องนอนตอนกลางคืนควรต่ำกว่า 30 dB(A) และค่าเฉลี่ยเสียงกลางคืนด้านนอกห้องนอนควรต่ำกว่า 40 dB(A) เพื่อป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพ เอกสารเดียวกันระบุผลของเสียงรบกวนไว้หลายด้าน ทั้งการนอนหลับถูกรบกวน ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด ประสิทธิภาพการทำงานและการเรียนที่ลดลง และการได้ยินที่เสื่อม

ห้องติดถนนสายหลักในเมืองมักมีเสียงด้านนอกสูงกว่าระดับนั้นหลายเท่า ระดับเสียงวัดเป็นเดซิเบลซึ่งเป็นสเกลลอการิทึม ทุก 10 dB ที่ลดลง หูคนรับรู้ว่าเสียงเบาลงราวครึ่งหนึ่ง เป้าหมายจริงของการเปลี่ยนหน้าต่างจึงเป็นการเพิ่มตัวเลขกันเสียงขึ้นทีละหลาย dB ไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ที่ร้านพูดถึง

เสียงเข้าห้องทางไหนบ้าง

ก่อนจ่ายเงินซื้อกระจก ให้ลองหาว่าเสียงเข้าทางไหน วิธีง่ายที่สุดคือปิดหน้าต่างให้สนิทตอนรถเยอะ แล้วเดินเอาหูไปใกล้จุดต่างๆ

จุดที่เสียงเข้า	อาการที่สังเกตได้	แก้ที่อะไร
ร่องรอบบานเลื่อน	ได้ยินเสียงแหลมชัดเมื่อเอาหูไปใกล้รางหรือรอยต่อกลางบาน	เปลี่ยนยางหรือขนแปรง หรือเปลี่ยนเป็นบานเปิด
ตัวกระจก	เสียงทุ้มดังสม่ำเสมอทั่วแผ่น วางมือบนกระจกแล้วรู้สึกสั่น	เปลี่ยนชนิดกระจก
รอยต่อวงกบกับผนัง	ได้ยินชัดที่มุมวงกบ เห็นซิลิโคนแตกหรือเป็นร่อง	ยาแนวใหม่ อุดโฟมด้านใน
ช่องแอร์ ช่องระบายอากาศ	เสียงลอดตรงรูท่อแอร์หรือเกล็ดระบายอากาศ	อุดรอบท่อ ใช้กล่องลดเสียงที่ช่องระบาย
ผนังหรือประตูทางเดิน	เสียงข้างห้องหรือลิฟต์มากกว่าเสียงถนน	งานผนัง ดูใน วัสดุกันเสียง

หลักที่ช่างกันเสียงทุกคนพูดตรงกันคือ เสียงหาทางเข้าตามจุดที่อ่อนที่สุดเสมอ ถ้ากระจกกันได้ 40 dB แต่ร่องบานเลื่อนรั่ว ห้องจะเงียบได้เท่าที่ร่องนั้นยอม การเปลี่ยนกระจกโดยไม่ดูกรอบเป็นการจ่ายเงินที่ได้ผลครึ่งเดียว

กระจกสามกลุ่มที่ร้านเรียกว่ากันเสียง

ในตลาดบ้านเรา กระจกที่ขายในนามกันเสียงแบ่งได้สามกลุ่มหลัก แต่ละกลุ่มทำงานด้วยหลักต่างกัน

กลุ่มแรกคือกระจกชั้นเดียวที่หนาขึ้น กระจกหนักขึ้นสั่นตามเสียงได้ยากขึ้น เปลี่ยนจาก 5 มม. เป็น 10 มม. ช่วยได้บ้าง แต่แต่ละมิลลิเมตรที่เพิ่มให้ผลน้อยลงเรื่อยๆ และกรอบเดิมมักรับน้ำหนักไม่ไหว

กลุ่มที่สองคือกระจกลามิเนต ตาม มอก. 1222-2560 คือกระจกตั้งแต่สองแผ่นขึ้นไปประกบด้วยวัสดุคั่นกลาง ฟิล์ม PVB ที่อยู่ตรงกลางทำหน้าที่หน่วงการสั่น เสียงจึงผ่านได้น้อยกว่ากระจกชั้นเดียวน้ำหนักเท่ากัน และเมื่อแตกเศษยังติดกับฟิล์ม ฟิล์มคั่นมีเกรดอะคูสติกที่ออกแบบมาเพื่อหน่วงเสียงโดยเฉพาะ Saint-Gobain ระบุว่ากระจกลามิเนตฟิล์มอะคูสติกรุ่น STADIP SILENCE ให้ค่ากันเสียงเพิ่มขึ้นราว 1 ถึง 4 dB เมื่อเทียบลามิเนตทั่วไปขนาดใกล้กัน

กลุ่มที่สามคือกระจกสองชั้นหรือกระจกฉนวน มีกระจกสองแผ่นเว้นช่องอากาศหรือก๊าซอาร์กอนตรงกลาง ซีลขอบสนิท ใช้กันความร้อนและเสียงได้พร้อมกัน ประสิทธิภาพกันเสียงขึ้นกับความหนาของกระจกแต่ละแผ่น ความกว้างช่อง และการใช้ลามิเนตเป็นแผ่นใดแผ่นหนึ่ง

ตัวเลขจากหน้าข้อมูลสินค้าของ Saint-Gobain ช่วยให้เห็นว่าการจัดชุดกระจกเปลี่ยนค่ากันเสียงได้มากแค่ไหน ค่าเหล่านี้เป็นค่า Rw ของชุดกระจก วัดในห้องทดสอบ

ชุดกระจก (มม.)	ค่า Rw
6 + ช่องอาร์กอน 16 + ลามิเนตอะคูสติก 6.8	39 dB
10 + ช่องอาร์กอน 16 + ลามิเนตทั่วไป 12.8	40 dB
8 + ช่องอาร์กอน 16 + ลามิเนตอะคูสติก 10.8	44 dB
10 + ช่องอาร์กอน 16 + ลามิเนตอะคูสติก 12.8	44 dB
ลามิเนตอะคูสติก 12.8 + ช่อง 16 + ลามิเนตอะคูสติก 8.8	48 dB

สังเกตแถวที่สองกับแถวที่สี่ ความหนาเท่ากันทุกแผ่น ต่างกันแค่ชนิดฟิล์มคั่น ค่าขยับจาก 40 เป็น 44 dB ขณะที่ชุดหนักที่สุดในตารางทำได้ 48 dB ซึ่งเป็นระดับที่ใช้กับอาคารใกล้สนามบินหรือทางด่วน หน้าสินค้าเดียวกันก็ระบุว่าเหมาะกับบ้านใกล้สนามบิน ทางรถไฟ และถนนสายหลัก

ทำไมกระจกสองชั้นบางชุดกันเสียงได้ไม่ดี

กระจกสองชั้นราคาประหยัดหลายชุดใช้กระจกใส 5 มม. สองแผ่น ช่องอากาศ 6 ถึง 9 มม. ชุดแบบนี้กันร้อนดีขึ้นจริง แต่สำหรับเสียงจราจรมักผิดหวัง เหตุผลมีสองข้อ

ข้อแรก กระจกสองแผ่นที่หนาเท่ากันจะสั่นพ้องที่ความถี่เดียวกัน เสียงช่วงความถี่นั้นจึงผ่านไปได้ง่าย การใช้แผ่นหนาไม่เท่ากัน เช่น 6 กับ 8.8 มม. ทำให้ความถี่พ้องของสองแผ่นไม่ตรงกัน ชุดในตารางของ Saint-Gobain ส่วนใหญ่ก็ใช้แผ่นหนาไม่เท่ากันด้วยเหตุนี้

ข้อสอง ช่องอากาศแคบทำงานเหมือนสปริงแข็งที่ส่งการสั่นจากแผ่นหนึ่งไปอีกแผ่นได้ดี โดยเฉพาะเสียงทุ้มจากเครื่องยนต์ ช่องกว้างขึ้นช่วยได้ ระบบหน้าต่างสองชั้นที่เว้นระยะ 50 ถึง 100 มม. ขึ้นไปจึงกันเสียงทุ้มได้ดีกว่ากระจกฉนวนช่องแคบ

สรุปเป็นภาษาหน้างาน ถ้าโจทย์หลักคือเสียง ให้ขอกระจกชุดที่หนาไม่เท่ากัน และมีลามิเนตอะคูสติกอย่างน้อยหนึ่งแผ่น ถ้าโจทย์หลักคือความร้อน กระจกสองชั้นแบบมาตรฐานก็พอ

กรอบ บาน และยาง สำคัญพอกับกระจก

ในงานรีโนเวต กระจกดีแต่บานรั่วทำให้ผลกันเสียงตกได้ โดยเฉพาะหน้าต่างบานเลื่อนแบบมีขนแปรงที่ร่อง ซึ่งปิดได้ไม่สนิทตามธรรมชาติ บานเลื่อนรุ่นที่ออกแบบดีมีระบบยกบานกดลงตอนปิด หรือยางแบบอัด ช่วยได้มาก แต่ราคาสูงขึ้น ดูความแตกต่างของระบบได้ใน หน้าต่างบานเลื่อน

บานเปิดข้างและบานกระทุ้งได้เปรียบเรื่องนี้ เพราะเมื่อปิด มือจับจะดึงบานเข้ากดกับยางรอบวง กรอบ uPVC และอลูมิเนียมระบบยุโรปที่มียางสองถึงสามชั้นทำได้ดีมาก รายละเอียดเรื่องกรอบเทียบได้ใน หน้าต่าง uPVC

ส่วนที่มักถูกลืมคือรอยต่อระหว่างวงกบกับผนัง ช่างที่ดีจะอัดโฟมหรือวัสดุยืดหยุ่นในช่องว่างรอบวงกบ แล้วยาแนวซิลิโคนทั้งด้านนอกและด้านใน ถ้าปล่อยช่องว่างไว้ด้านในหรือยาแนวด้านเดียว เสียงจะลอดผ่านผนังรอบวงกบได้

ทางเลือกที่ไม่ต้องรื้อหน้าต่างเดิม

บ้านเช่า คอนโดที่นิติไม่ให้เปลี่ยนหน้าต่างด้านนอก หรือบ้านที่หน้าต่างเดิมยังใช้ได้ดี มีทางเลือกที่ได้ผลดีและไม่แตะกรอบเดิม คือหน้าต่างชั้นที่สองติดด้านในห้อง

หลักการคือทำกรอบหน้าต่างใหม่ติดในช่องเดียวกันห่างจากบานเดิมเข้ามาด้านใน เว้นช่องอากาศกว้างหลายเซนติเมตร ช่องที่กว้างทำให้ระบบนี้กันเสียงทุ้มได้ดีกว่ากระจกฉนวนส่วนใหญ่ งานแบบนี้ใช้ได้กับบานเลื่อนอลูมิเนียมพร้อมกระจกลามิเนต 6.38 มม. ติดในช่องเปิดผนังด้านใน

เงื่อนไขที่ต้องดูคือความลึกของช่องเปิดผนัง ผนังก่ออิฐบางมักมีความลึกไม่พอ ต้องทำกรอบยื่นออกมาในห้อง อีกเรื่องคือการเข้าถึงบานเดิมเพื่อทำความสะอาด และการระบายอากาศในห้อง ถ้าอยู่คอนโด ดูเงื่อนไขทั่วไปของการแก้ไขห้องได้ใน รีโนเวตคอนโด

งบประมาณโดยประมาณ

ราคากระจกกันเสียงต่างกันมากตามชุดกระจก ขนาดบาน และระบบกรอบ ตัวเลขด้านล่างเป็นช่วงประมาณสำหรับหน้าต่างบ้านขนาดทั่วไป ราคาจริงขึ้นกับผู้ผลิตและพื้นที่ ควรเทียบหลายเจ้าโดยให้ระบุชุดกระจกตรงกัน

ทางเลือก	ช่วงราคาโดยประมาณ	ได้ผลกับเสียงแบบไหน
เปลี่ยนยางและขนแปรงบานเลื่อนเดิม	ประมาณ 500 ถึง 2,000 บาทต่อบาน	เสียงแหลมที่ลอดตามร่อง
เปลี่ยนเป็นกระจกลามิเนต 6.38 ถึง 8.38 มม. ในกรอบเดิม (ถ้ากรอบรับได้)	ประมาณ 2,500 ถึง 5,000 บาทต่อตร.ม.	เสียงทั่วไปจากถนนระดับปานกลาง
หน้าต่างใหม่พร้อมกระจกสองชั้นมาตรฐาน	ประมาณ 8,000 ถึง 15,000 บาทต่อตร.ม.	กันร้อนเด่น กันเสียงปานกลาง
หน้าต่างระบบยางอัดพร้อมกระจกสองชั้นลามิเนตอะคูสติก	ประมาณ 15,000 ถึง 30,000 บาทต่อตร.ม. ขึ้นไป	ถนนสายหลัก ทางด่วน รถไฟ
หน้าต่างชั้นที่สองด้านใน	ประมาณ 6,000 ถึง 12,000 บาทต่อตร.ม.	เสียงทุ้มและเสียงจราจรหนัก

ถ้างบจำกัด ผมจัดลำดับแบบนี้ ห้องนอนก่อนห้องอื่น ด้านที่หันเข้าถนนก่อนด้านอื่น และอุดร่องรั่วก่อนเปลี่ยนกระจก บ่อยครั้งที่การเปลี่ยนยางและยาแนวรอบวงกบใหม่ช่วยได้มากจนเจ้าของห้องตัดสินใจเลื่อนการเปลี่ยนกระจกออกไป

วัดผลก่อนและหลังให้รู้ว่าเงินไปได้อะไร

ก่อนช่างเข้า ให้วัดเสียงในห้องเก็บไว้ แอปวัดเสียงในมือถือไม่แม่นพอจะใช้เป็นตัวเลขทางเทคนิค แต่ใช้เทียบก่อนกับหลังในห้องเดิม ตำแหน่งเดิม ด้วยเครื่องเดิมได้ วิธีวัดคือ

1. เลือกช่วงเวลาที่เสียงด้านนอกใกล้เคียงกัน เช่น สองทุ่มวันธรรมดา
2. วางมือถือที่หัวเตียงตำแหน่งเดิมทุกครั้ง ปิดแอร์และพัดลม
3. บันทึกค่าเฉลี่ยห้านาทีและค่าสูงสุด
4. ทำซ้ำหลังติดตั้งเสร็จ อย่างน้อยสองวัน

ถ้าค่าเฉลี่ยลดลงเพียงเล็กน้อยหลังเปลี่ยนกระจก ให้กลับไปตรวจตามตารางจุดรั่วด้านบนอีกครั้ง ปัญหามักอยู่ที่ยาแนวรอบวงกบหรือร่องบาน

ข้อที่ผมให้ระบุในใบเสนอราคาเสมอคือ สเปกกระจกแต่ละแผ่นแบบเต็ม เช่น 6 / อาร์กอน 16 / 8.8 ลามิเนตอะคูสติก ชื่อรุ่นยางและระบบบาน และวิธีอุดรอยต่อวงกบกับผนัง ถ้าร้านเขียนแค่ "กระจกกันเสียง 2 ชั้น" โดยไม่บอกความหนาและชนิดฟิล์ม ให้ขอรายละเอียดเพิ่มจนกว่าจะเทียบกับเจ้าอื่นได้ เพราะคำว่ากันเสียงในใบเสนอราคาไม่มีมาตรฐานรองรับ ตัวเลขในสเปกเท่านั้นที่ใช้ทวงถามได้