โรคกระดูกอ่อนในเต่า กิ้งก่า เกี่ยวกับแสง UVB และแคลเซียม

โรคกระดูกอ่อนในเต่าและกิ้งก่าที่สัตวแพทย์เรียกว่า metabolic bone disease หรือ MBD เกิดเมื่อสัตว์ได้แคลเซียม วิตามินดี 3 และแสง UVB ไม่พอ กระดูกจึงสร้างไม่แข็งแรง MSD Veterinary Manual ระบุว่าเป็นโรคกระดูกที่พบบ่อยที่สุดที่สัตวแพทย์สัตว์เลื้อยคลานเจอ และต้นเหตุอยู่ที่อาหารกับวิธีเลี้ยง ซึ่งเจ้าของแก้ได้ ถ้าพบเร็วและน้องยังกินอาหารอยู่ โอกาสฟื้นถือว่าดี

กลไกที่ทำให้กระดูกอ่อน

MSD ฉบับวิชาชีพแบ่งสาเหตุเป็นสองกลุ่ม กลุ่มแรกคืออาหาร ได้แก่สัดส่วนแคลเซียมต่อฟอสฟอรัสต่ำและวิตามินดี 3 ไม่พอ กลุ่มที่สองคือการเลี้ยง ได้แก่ไม่มีแสง UVB และไม่จัดอุณหภูมิให้เหมาะ

MSD ฉบับเจ้าของสัตว์ให้จัดแสง UV เพื่อให้ผิวหนังสร้างวิตามินดีได้พอ ดังนั้นการให้อาหารแคลเซียมสูงอย่างเดียวไม่ครอบคลุมสาเหตุทั้งหมด ข้อใดข้อหนึ่งในสี่ข้อ คืออาหาร วิตามินดี 3 แสง UVB หรืออุณหภูมิ ก็เป็นต้นเหตุของโรคได้ตามที่ MSD ระบุ

MSD ระบุว่ากลุ่มที่โรคนี้กระทบคือกิ้งก่ากินพืช กิ้งก่ากินแมลง และเต่าชนิดต่างๆ ที่กำลังโตเร็ว เจ้าของตัวเล็กที่ยังโตอยู่จึงควรตรวจตู้เป็นพิเศษ

สัญญาณที่เห็นได้

MSD Pet Owner และฉบับวิชาชีพระบุอาการไว้สอดคล้องกัน

• เบื่ออาหาร ซึม อ่อนแรง
• เดินผิดปกติหรือเดินลำบาก
• กรามหรือกระดูกขาบวมผิดรูป
• กระดูกขาหรือกระดูกสันหลังหัก
• ไส้ตรงหย่อน (cloacal prolapse)
• กล้ามเนื้อกระตุกหรือชัก

MSD ยังระบุว่าถ้าขาดแคลเซียมหรือวิตามินดี 3 เต่าและเต่าบกอาจมีกะโหลกบิดเบี้ยวและจะงอยปากงอกผิดรูป ซึ่งต้องให้สัตวแพทย์ตัดหรือเจียรปาก และบ่อยครั้งต้องทำซ้ำ

อาการหลายข้อไม่ใช่ของโรคนี้อย่างเดียว เช่น ซึมและเบื่ออาหารพบในโรคติดเชื้อและความร้อนไม่พอได้เหมือนกัน เจ้าของจึงวินิจฉัยเองจากรูปไม่ได้ อาการที่ควรเร่งนัดทันทีคือเดินผิดปกติกะทันหัน ขาบิดผิดรูป กล้ามเนื้อกระตุก หรือไส้ตรงหย่อน

สัตวแพทย์ตรวจและรักษาอย่างไร

MSD ฉบับวิชาชีพระบุว่าการวินิจฉัยใช้เอกซเรย์ที่แสดงกระดูกบางลงทั่วร่างกาย ร่วมกับตรวจเลือดดูระดับวิตามินดีและแคลเซียมกับฟอสฟอรัส ระยะท้ายอาจพบฟอสฟอรัสสูงและแคลเซียมต่ำ

การรักษาในรายหนัก ได้แก่ให้สารน้ำและอาหารช่วยป้อน ฉีดแคลเซียมถ้าแคลเซียมในเลือดต่ำ และให้ยาจับฟอสเฟตถ้าฟอสฟอรัสสูง รายละเอียดชนิดและขนาดยาเป็นของสัตวแพทย์ผู้ตรวจ บทความนี้ไม่ได้ระบุ ใจความสำคัญที่ MSD ย้ำคือ "การแก้อาหารและการเลี้ยงเป็นหัวใจของการรักษาที่ได้ผล" และการพยากรณ์โรคดีโดยเฉพาะเมื่อสัตว์ยังกินอาหาร

ข้อควรระวังสำคัญคือห้ามซื้อแคลเซียมหรือวิตามินดี 3 มาเสริมเอง Merck ให้ใช้เฉพาะผลิตภัณฑ์แคลเซียมที่ทำสำหรับสัตว์เลื้อยคลาน และถามสัตวแพทย์ว่าควรให้บ่อยแค่ไหนและต้องมีวิตามินดี 3 ด้วยหรือไม่ เพราะการให้มากเกินก็เป็นปัญหา

ทบทวนการเลี้ยงที่บ้านตามตัวเลขของ Merck

Merck Veterinary Manual ให้ตัวเลขที่เจ้าของใช้ตรวจตู้ได้

เรื่องที่ต้องเช็ก	ตัวเลขที่ Merck ระบุ
ช่วงคลื่น UVB	290 ถึง 320 นาโนเมตร
หลอด UVB ควรห่างจากจุดนอนหรือจุดอาบแดด	ไม่เกินราว 45 เซนติเมตร (18 นิ้ว) สำหรับหลอดทั่วไป
หลอดไอปรอท	ห่างได้หลายฟุต
หลอดให้ความร้อนจุดอาบแดด	50 ถึง 75 วัตต์ ห่างจากจุดอาบแดดอย่างน้อย 45 เซนติเมตร
อุณหภูมิจุดอาบแดดชนิดเขตร้อน	ประมาณ 27 ถึง 38 องศาเซลเซียส
ความชื้นของตู้กิ้งก่า	35 ถึง 70 เปอร์เซ็นต์

Merck แนะนำให้วัดอุณหภูมิตรงจุดเหนือพื้นที่สัตว์นั่งอยู่จริง ไม่ใช่วัดตรงอากาศทั่วตู้ และเตือนว่าอุณหภูมิเกินขีดบนเพียง 10 องศาฟาเรนไฮต์ก็อาจอันตรายถึงชีวิตในบางชนิด ตัวเลขของแต่ละชนิดต่างกัน จึงต้องเปิดข้อมูลชนิดที่เลี้ยงจริงก่อนตั้งค่า Merck ไม่ได้ระบุอายุการใช้งานของหลอด UVB ให้ถามผู้ผลิตหรือสัตวแพทย์ว่าควรเปลี่ยนเมื่อใด

เรื่องอาหาร Merck แนะนำว่าเต่าและกิ้งก่ากินพืชควรกินผักใบที่แคลเซียมสูง เช่นกะหล่ำปลี เคล กระเจี๊ยบ คอลลาร์ดกรีน และผักกวางตุ้ง (bok choy) พร้อมแคลเซียมสำหรับสัตว์เลื้อยคลานเสริมตามที่สัตวแพทย์แนะนำ ส่วนกิ้งก่ากินแมลงให้ใช้แมลงที่เลี้ยงด้วยอาหารดี (gut-load) แล้วโรยแคลเซียมและวิตามินผงก่อนให้กิน

เช็กตู้ที่บ้านทีละจุด

MSD ไม่ได้ให้ตัวเลข UVB ที่ตัวสัตว์ได้รับจริง และ Merck ไม่ได้ระบุอายุการใช้งานของหลอด จึงควรทบทวนตู้ตามรายการต่อไปนี้ (เป็นข้อเสนอของผู้เขียนจากตัวเลขของ Merck ข้างต้น)

1. วัดระยะจากหลอด UVB ถึงจุดที่สัตว์นอนหรืออาบแดดจริง ไม่ใช่ระยะถึงพื้นตู้
2. ถ้ามีกระจกหรือพลาสติกกั้นระหว่างหลอดกับตัวสัตว์ ให้ถามผู้ผลิตหลอดว่า UVB ผ่านได้หรือไม่ เพราะตัวเลขของ Merck พูดถึงหลอดและระยะเท่านั้น
3. วัดอุณหภูมิจุดอาบแดดด้วยเทอร์โมมิเตอร์ที่จุดนั้น แล้วเทียบกับช่วงของชนิดที่เลี้ยง
4. จดว่าเสริมแคลเซียมวันไหน ด้วยผลิตภัณฑ์อะไร แล้วบอกสัตวแพทย์ในนัดถัดไป
5. ถ่ายรูปตู้ทั้งตู้และหลอดไฟพร้อมระยะ เก็บไว้ให้สัตวแพทย์ดู

แสง ความร้อน และอาหารต้องตรวจพร้อมกัน เพราะ MSD ระบุทั้งสามอย่างเป็นต้นเหตุของโรคและการแก้จุดเดียวไม่ครอบคลุม

ถ้าตั้งตู้ใหม่ ใช้ลิงก์ไหนต่อ

ถ้าเพิ่งเริ่มเลี้ยงเต่า อ่านเรื่องตู้ แสง UVB และเรื่องที่ต้องรู้ก่อนซื้อใน เลี้ยงเต่าสำหรับมือใหม่ ส่วนคนเลี้ยงอีกัวน่าดูรายละเอียดไฟและตู้ใน เลี้ยงอีกัวน่า และถ้ากำลังคิดว่าสัตว์เลี้ยงพิเศษแบบไหนเหมาะ ดู สัตว์เลี้ยงพิเศษ เปรียบเทียบความต้องการก่อนรับมา

หาสัตวแพทย์สัตว์เลื้อยคลานไว้ล่วงหน้า หลักการเลือกคลินิกอยู่ใน เลือกโรงพยาบาลสัตว์ ดูยังไง แล้วนัดตรวจสุขภาพแรกพร้อมถ่ายรูปตู้และหลอดไฟไปให้สัตวแพทย์ดู เพราะ MSD ระบุว่าการแก้อาหารและการเลี้ยงคือหัวใจของการรักษา