สรุปสั้นๆ
- ตัดแต่งขนเองได้ถ้าเริ่มจากหวีให้ขนเรียบ แล้วเว้นความยาวขนไว้อย่างน้อย 1 นิ้ว (ประมาณ 2.5 ซม.) เพื่อกันผิวไหม้แดด
- ขนพันกันเป็นก้อนใหญ่ให้ใช้ปัตตาเลี่ยนตัดออก ห้ามใช้กรรไกร เพราะบาดผิวหนังได้ง่าย
- ไม่ควรโกนสุนัขจนเกรียนถึงผิวหนัง เว้นแต่สัตวแพทย์สั่งด้วยเหตุผลทางการแพทย์ เพราะเสี่ยงร้อนเกิน ผิวไหม้ และมะเร็งผิวหนัง
- สุนัขขนหนาพื้นฟูอย่างปอมเมอเรเนียนและฮัสกี้เสี่ยงขนไม่งอกนานถึง 2 ปีหลังตัดสั้น
- ขนพันกันหนักหรือผิวหนังอักเสบให้พาไปหาช่างตัดขนหรือสัตวแพทย์
คำตอบสั้นสำหรับคนที่อยากตัดขนหมาเองที่บ้านคือ ทำได้ แต่ให้ตัดแต่งให้สั้นลง อย่าโกนให้เกรียน และเว้นขนไว้อย่างน้อย 1 นิ้ว หรือราว 2.5 เซนติเมตร VCA ที่เปิดอ่านระบุตัวเลขนี้เพื่อกันผิวหนังไหม้แดด ส่วนเรื่องที่เจ้าของมักพลาดจริงๆ ไม่ใช่ตัวเลขความยาว แต่คือลำดับงาน หวีไม่ออกก่อนแล้วลงมือตัดเลย ซึ่งทำให้ปัตตาเลี่ยนติด ขนดึง และหมาเริ่มกลัวเสียงเครื่อง
ดูชนิดขนก่อนว่าควรตัดหรือแค่หวี
ถ้าขนสั้นเรียบ เช่นพวกสมูทโค้ต VCA ระบุว่าแปรงน้อยกว่าได้ และมักไม่ต้องตัดอะไร สุนัขขนยาว ขนไหม หรือขนหยิก ต้องแปรงทุกวันเพื่อไม่ให้พันเป็นก้อน การเลือกอุปกรณ์ตามชนิดขนมีดังนี้
| ลักษณะขน | อุปกรณ์ที่ VCA แนะนำ |
|---|---|
| หยิก ไม่ผลัดขน เช่นพุดเดิล | แปรงสลิคเกอร์ |
| ยาวปานกลาง ผลัดขน เช่นรีทรีฟเวอร์ | หวีหรือแปรงขนแข็ง |
| สั้นเรียบ เช่นพอยน์เตอร์ บ็อกเซอร์ | ถุงมือแปรงหรือแปรงขนสั้น |
| ขนยาว เช่นคอลลี | หวีซี่ยาวแบบซี่เหลื่อม ช่วยดึงขนชั้นในที่หลุดออก |
ถ้าขนปกติดีอยู่แล้ว การแปรงสม่ำเสมออาจเพียงพอสำหรับบ้านที่ไม่ต้องการทรงพิเศษ ส่วนในบ้านที่อยากตัดสั้นเพราะอากาศร้อน ให้อ่านหัวข้อถัดไปก่อน

ก่อนหยิบปัตตาเลี่ยน ลำดับงานที่ช่วยให้ไม่พลาด
- เช็กขนทุกวันหรืออย่างน้อยก่อนตัด โดยเฉพาะใต้รักแร้และหลังหู VCA ระบุว่าสองจุดนี้พันง่าย
- หวีหรือแปรงก้อนเล็กออกอย่างเบามือ หากเป็นปมเล็กมักหวีออกได้เอง
- อาบน้ำเมื่อขนเริ่มสกปรกหรือมีกลิ่นเท่านั้น และต้องหวีปมออกก่อนอาบ VCA เตือนว่าปมจะแก้ยากกว่าเดิมเมื่อโดนน้ำ ใช้แชมพูสำหรับสุนัข น้ำอุ่น และล้างให้สะอาด
- ตัดขนที่ต้องการด้วยเครื่องปัตตาเลี่ยนสำหรับสัตว์เลี้ยง ไม่ใช้กรรไกรตัดแถวใกล้ผิว
- เว้นความยาวไว้ไม่ต่ำกว่า 1 นิ้ว (2.5 ซม.) เพื่อกันแดด
- เปิดให้หมาดมและคุ้นกับเสียงเครื่องก่อนเริ่มตัดจริง
ข้อ 6 เป็นข้อแนะนำจากผม ไม่ใช่ข้อความจาก VCA
ขนพันเป็นก้อน ตัดอย่างไร
VCA เขียนชัดว่า "Only use clippers to remove mats, never scissors" เพราะปลายกรรไกรเข้าไปบาดผิวหนังง่าย โดยเฉพาะเมื่อก้อนแนบชิดผิว ถ้าก้อนเล็ก ลองหวีคลายออกก่อน ถ้าก้อนใหญ่ให้ตัดทิ้งด้วยปัตตาเลี่ยน และระวังไม่ให้ใบมีดกินผิว
ขนพันหนักหรือเป็นแผ่นทั่วตัว VCA แนะนำให้ไปหาช่างตัดขนมืออาชีพหรือสัตวแพทย์ ถ้าผิวใต้ก้อนแดงหรืออักเสบแล้วให้พาไปหาสัตวแพทย์เพื่อรักษา ถ้าหมาไม่ยอมให้แปรงเลย VCA ระบุว่าอาจต้องโกนเป็นระยะ ซึ่งมักทำภายใต้การให้ยาซึมโดยสัตวแพทย์ ไม่ใช่งานที่ควรลองฝืนทำเองที่บ้าน
อย่าโกนเกรียนเพราะอากาศร้อน
เจ้าของในไทยจำนวนมากอยากโกนสุนัขช่วงร้อนจัด แต่ VCA ระบุว่าไม่ควรโกนสุนัขถึงผิว เว้นแต่สัตวแพทย์แนะนำด้วยเหตุผลทางการแพทย์ เพราะขนทำหน้าที่เป็นฉนวนกันความร้อนสุดขั้ว สุนัขที่ถูกโกนมีความเสี่ยงสูงขึ้นที่จะร้อนเกิน ผิวไหม้ และมะเร็งผิวหนัง
กรณีสุนัขสองชั้น (ขนชั้นในนุ่มหนา คลุมด้วยขนชั้นนอกที่แข็งและลื่นกว่า) VCA บอกว่าต้องการแปรงเกือบทุกวัน ขณะที่สุนัขทั่วไปแปรงสัปดาห์ละหลายครั้ง การแปรงเอาขนชั้นในที่หลุดออกช่วยให้ลมผ่าน ซึ่งเป็นทางที่ถูกกว่าการโกน
VCA ยังเตือนเรื่อง post-clipping alopecia ภาวะขนไม่งอกหลังตัดสั้น พบได้น้อย แต่เสี่ยงสูงในพันธุ์ขนหนาพื้นฟู เช่นฮัสกี้และปอมเมอเรเนียน และขนอาจโตช้าถึง 2 ปี ถ้าเลี้ยงปอม อ่านรายละเอียดขนสองชั้นของพันธุ์นี้ที่ ปอมเมอเรเนียน วิธีเลี้ยงและนิสัย ก่อนตัดสั้นทั้งตัว

ตัดเองหรือจ้างช่างตัดขน ตัดสินจากข้อไหน
ตัดเองเหมาะกับการเก็บขนรอบหน้า ตัดขนรอบเท้า และเล็มความยาวให้เสมอกัน เมื่อหมาให้ความร่วมมือและขนไม่พัน จ้างช่างหรือพาไปหาหมอเมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- ขนพันเป็นปมใหญ่หรือเป็นแผ่น
- ผิวใต้ขนแดง เป็นสะเก็ด หรืออักเสบ
- หมาไม่ยอมให้จับ ดิ้นแรง หรือกลัวเครื่อง
- ขนจืด แห้ง ร่วงมากผิดปกติ ขนบางลง หรือสีขนเปลี่ยนตรงข้อ VCA บอกว่าสัญญาณเหล่านี้อาจเกี่ยวกับสุขภาพ ควรปรึกษาสัตวแพทย์
ถ้ากำลังคิดค่าใช้จ่ายของร้านตัดขน อ่านช่วงราคาที่ อาบน้ำตัดขนสุนัข ราคาเท่าไหร่ และเรื่องเล็บซึ่งมักตัดคู่กัน ที่ ตัดเล็บหมาไม่ให้โดนเลือด
คำถามที่พบบ่อย
ควรอาบน้ำก่อนหรือหลังตัดขน
VCA ให้ลำดับคือหวีปมออกก่อนอาบ เพราะขนพันที่เปียกแล้วแก้ยากกว่าเดิม ส่วนการตัดจริง ถ้าต้องใช้ปัตตาเลี่ยนกับขนสกปรกมาก ให้ถามช่างหรือสัตวแพทย์ว่าควรทำก่อนหรือหลังอาบ เพราะหน้าที่เปิดอ่านไม่ได้ระบุไว้
อาบน้ำบ่อยแค่ไหนจึงพอ
VCA ระบุว่าให้อาบเมื่อขนสกปรกหรือมีกลิ่น สุนัขที่ไม่ผลัดขนและไม่มีปัญหาสุขภาพมักอาบทุก 6 ถึง 8 สัปดาห์ และต้องใช้แชมพูสำหรับสุนัขเท่านั้น ไม่ใช่แชมพูคนหรือแชมพูเด็ก
แหล่งอ้างอิง
- Grooming and Coat Care for Your Dog | VCA Animal Hospitals
- Grooming Tips to Keep Dogs & Cats Cool in Summer | VCA Animal Hospitals





