น้ำยาซักผ้าขาว ใช้ยังไง ใส่ตอนไหน กี่ฝา และผ้าไหนห้ามใช้

ใช้น้ำยาซักผ้าขาวให้ถูก มีแค่ 4 เรื่อง คือรู้ว่าขวดในมือเป็นชนิดคลอรีนหรือออกซิเจน อ่านป้ายผ้าว่าใช้ได้ไหม ตวงตามฉลากขวด และเติมลงในน้ำ ไม่ราดใส่ผ้าตรงๆ ชนิดคลอรีนใช้กับผ้าขาวฝ้ายหรือลินินที่ป้ายไม่ห้าม ส่วนผ้าสี ผ้าขาวที่มีสแปนเด็กซ์ และผ้าที่ไม่แน่ใจ ใช้ชนิดออกซิเจน

ขวดในมือคือชนิดไหน ดูจากฉลากด้านหลัง

ชื่อเรียกบนชั้นวางในซูเปอร์มาร์เก็ตไทยค่อนข้างปนกัน คำว่าน้ำยาซักผ้าขาวอาจหมายถึงน้ำยาฟอกขาวคลอรีน หรือผลิตภัณฑ์ซักผ้าขาวที่เป็นออกซิเจนก็ได้ ให้พลิกดูส่วนผสม

ดูที่ฉลาก	ชนิดคลอรีน	ชนิดออกซิเจน
ส่วนผสมสำคัญ	โซเดียมไฮโปคลอไรต์ (sodium hypochlorite)	ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ หรือโซเดียมเปอร์คาร์บอเนต
คำบนขวด	ฟอกขาว ฆ่าเชื้อ ใช้กับผ้าขาว	ใช้กับผ้าสีได้ ปลอดคลอรีน non-chlorine
กลิ่น	กลิ่นคลอรีนแรงแบบสระว่ายน้ำ	กลิ่นอ่อนหรือกลิ่นน้ำหอม
ฆ่าเชื้อได้ไหม	ได้ เมื่อใช้ตามความเข้มข้นที่กำหนด	ข้อมูลของ Clorox ระบุว่าไม่ได้ฆ่าเชื้อ
ใช้กับผ้าสี	ไม่ได้ ยกเว้นผ่านการทดสอบสี	ได้เกือบทุกผ้า

Clorox อธิบายว่าชนิดคลอรีนฟอกขาวและฆ่าเชื้อได้ เหมาะกับผ้าขาวและผ้าที่สีไม่ตก รวมถึงการซักผ้าหลังมีคนป่วย ส่วนชนิดออกซิเจนช่วยยกคราบและทำให้สีสดโดยไม่ซีด เหมาะกับผ้าสี ผ้าลาย ผ้าบอบบาง และผ้าขาวที่มีสแปนเด็กซ์

ถ้าเป้าหมายคือทำให้ผ้าขาวที่หมองกลับมาขาว ชนิดออกซิเจนมักเป็นตัวเลือกแรกที่ปลอดภัยกว่า ชนิดคลอรีนเก็บไว้ใช้เมื่อต้องการฆ่าเชื้อ หรือผ้าขาวฝ้ายที่ออกซิเจนเอาไม่อยู่ เรื่องการใช้ไฮเตอร์ฆ่าเชื้อพื้นผิวในบ้านแยกไว้อีกเรื่องที่ไฮเตอร์ใช้ยังไง

อ่านป้ายผ้าก่อนหยิบขวด

ป้ายดูแลผ้าที่ตะเข็บข้างบอกเรื่องสารฟอกไว้ชัดเจน สัญลักษณ์เป็นรูปสามเหลี่ยม

• สามเหลี่ยมโล่ง ไม่มีขีด ใช้สารฟอกได้ทุกชนิด
• สามเหลี่ยมมีเส้นทแยง 2 เส้นข้างใน ใช้ได้แค่ชนิดไม่มีคลอรีน
• สามเหลี่ยมทึบมีกากบาท ห้ามสารฟอกทุกชนิด

ถ้าเป็นป้ายแบบข้อความ กฎการติดป้ายดูแลผ้าของ FTC สหรัฐฯ กำหนดถ้อยคำไว้ ถ้าสารฟอกทุกชนิดใช้ได้ ผู้ผลิตไม่ต้องเขียนอะไร ถ้าทำให้ผ้าเสีย ต้องเขียนว่า "No bleach" หรือ "Do not bleach" และถ้าเฉพาะคลอรีนที่ทำให้เสีย ต้องเขียนว่า "Only non-chlorine bleach, when needed" ป้ายที่ไม่พูดถึงสารฟอกเลยจึงแปลว่าใช้ได้ทั้งสองชนิด

ผ้าที่ห้ามใช้ชนิดคลอรีน แม้ป้ายจะหาย

Clorox ระบุว่าน้ำยาฟอกขาวชนิดคลอรีนไม่ปลอดภัยกับขนสัตว์ ไหม โมแฮร์ หนัง และสแปนเด็กซ์ แม้สแปนเด็กซ์จะผสมอยู่แค่ไม่กี่เปอร์เซ็นต์ เสื้อยืดยืดหยุ่น ชุดชั้นใน ถุงเท้าข้อยืด และกางเกงเลกกิ้งสีขาวจึงเข้ากลุ่มนี้ ใช้คลอรีนแล้วยางยืดจะเปื่อย ผ้าเป็นสีเหลือง

ผ้าที่ใช้ชนิดคลอรีนได้ ตามข้อมูลเดียวกัน คือฝ้าย ลินิน เรยอน โพลีเอสเตอร์ ไนลอน และอะคริลิก แต่มีเงื่อนไขว่าสีย้อมหรือสารตกแต่งผ้าต้องทนสารฟอกด้วย

ทดสอบสีตกก่อนใช้กับผ้าที่ไม่แน่ใจ 1 นาที

ผ้าขาวที่มีขอบสี ลายปัก หรือผ้าสีที่ป้ายไม่ได้ห้าม ให้ทดสอบตามวิธีของ Clorox

1. ใส่น้ำ 1/4 ถ้วยตวงในถ้วย เติมน้ำยาชนิดคลอรีน 2 ช้อนชา คนให้เข้ากัน
2. กลับผ้าด้านใน หาจุดที่มองไม่เห็น เช่นชายเสื้อด้านใน ซับในกระเป๋า หรือตะเข็บด้านใน
3. ใช้ช้อนตวงเล็กที่สุดหยด 1 หยดเล็กๆ ไม่ให้ซึมทะลุ
4. รอ 1 นาที แล้วล้างน้ำและซับให้แห้ง
5. ถ้าผ้ามีหลายสี ทดสอบทุกสี

ถ้าสีเปลี่ยนแม้นิดเดียว แปลว่าผ้านั้นไม่ทนคลอรีน ให้ใช้ชนิดออกซิเจนแทน ใช้หลักเดียวกันทดสอบชนิดออกซิเจนกับผ้าสีเข้มได้ โดยผสมตามสัดส่วนบนฉลากของขวด

ใส่ในเครื่องซักผ้า ช่องไหน ตอนไหน กี่ฝา

ความเข้มข้นของน้ำยาฟอกขาวแต่ละยี่ห้อต่างกัน บางยี่ห้อขายทั้งสูตรธรรมดาและสูตรเข้มข้นในขวดหน้าตาคล้ายกัน ปริมาณต่อรอบจึงต้องยึดฉลากของขวดที่ใช้จริงเสมอ ตัวอย่างของ Clorox ในสหรัฐฯ ใช้ชนิดคลอรีนครึ่งถ้วยตวงต่อรอบสำหรับเครื่องซักผ้ามาตรฐาน และหนึ่งในสี่ถ้วยสำหรับเครื่องแบบประหยัดน้ำ (HE) ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเครื่องฝาหน้า ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างลำดับปริมาณ ไม่ใช่สูตรใช้กับทุกขวด

ชนิดเครื่อง	ใส่ตรงไหน	จังหวะ	ข้อควรระวัง
ฝาหน้า มีช่องสารฟอก	ช่องที่มีรูปสามเหลี่ยมหรือคำว่า bleach	ใส่ก่อนกดเริ่ม เครื่องปล่อยเอง	ห้ามเกินขีด MAX ในช่อง
ฝาบน มีช่องสารฟอก	ช่องสารฟอกที่ขอบถัง	ใส่ก่อนกดเริ่ม	อย่าเทผิดเป็นช่องน้ำยาปรับผ้านุ่ม
ฝาบน ไม่มีช่อง	เทลงน้ำในถังตรงกลาง	ให้น้ำเข้าและผงซักฟอกละลายก่อน 5 นาที แล้วเติม จากนั้นค่อยใส่ผ้า หรือเทห่างจากผ้า	ห้ามเทใส่ผ้าตรงๆ
เครื่องสองถัง	ผสมกับน้ำในถังซักก่อน	คนให้เข้ากันก่อนใส่ผ้า	ล้างถังซักหลังใช้

ชนิดออกซิเจนแบบผงใส่ลงถังพร้อมผงซักฟอกได้เลย แบบน้ำบางยี่ห้อให้ใส่ช่องน้ำยาซักผ้าหลัก ให้ดูฉลากขวด

หลังรอบซักที่มีคลอรีน ไม่ต้องตั้งน้ำล้างเพิ่มก็ได้ถ้าใช้ตามขีด แต่ถ้ากลิ่นคลอรีนยังติดผ้าตอนเปิดฝา แปลว่าใส่มากเกิน รอบหน้าลดลง

ใช้ในกะละมังซักมือ หรือแช่ผ้าขาว

บ้านที่ซักมือหรืออยากแช่ผ้าขาวก่อนซัก ทำตามลำดับนี้

1. ใส่ถุงมือยาง เปิดหน้าต่างหรือทำในที่ลมผ่าน
2. ใส่น้ำในกะละมังก่อน แล้วค่อยเติมน้ำยาตามสัดส่วนบนฉลากสำหรับการแช่ผ้า คนให้เข้ากัน
3. ใส่ผ้าขาวที่ซักเอาคราบมันออกมาแล้ว กดให้จมทั้งตัว
4. แช่ตามเวลาบนฉลาก ชนิดออกซิเจน Clorox ระบุว่าแช่ได้ถึงราว 60 นาทีสำหรับคราบหนัก ชนิดคลอรีนมักใช้เวลาสั้นกว่า อย่าแช่ข้ามคืน
5. ยกผ้าขึ้น ซักด้วยผงซักฟอกตามปกติ ล้างน้ำสะอาดอย่างน้อย 2 รอบ
6. เทน้ำที่เหลือลงท่อระบาย แล้วเปิดน้ำตามสักครู่ อย่าเทลงในโถส้วมที่เพิ่งราดน้ำยาล้างห้องน้ำ

ปัญหาที่เกิดหลังใช้ และวิธีแก้

อาการ	สาเหตุที่พบบ่อย	แก้ยังไง
จุดขาวด่างบนผ้าสี	น้ำยาคลอรีนกระเด็นหรือเทโดนผ้าตรงๆ	แก้กลับไม่ได้ ป้องกันด้วยการเติมลงน้ำก่อนใส่ผ้า
ผ้าขาวกลายเป็นเหลือง	ใช้คลอรีนกับผ้าสแปนเด็กซ์หรือใยสังเคราะห์ หรือคราบเหงื่อเดิม	เปลี่ยนเป็นชนิดออกซิเจน ดูเพิ่มที่วิธีซักผ้าขาวให้ขาว
ผ้าบางเป็นรู ขาดง่าย	ใช้คลอรีนเข้มข้นเกินบ่อยๆ หรือแช่นาน	ลดปริมาณ ใช้เดือนละครั้งพอ
กลิ่นคลอรีนติดผ้า	ใส่มากเกินหรือน้ำล้างน้อย	ตั้งน้ำล้างเพิ่ม 1 รอบ ลดปริมาณรอบหน้า
ยางยืดเปื่อย	ใช้คลอรีนกับผ้าที่มีสแปนเด็กซ์	เปลี่ยนชนิด ผ้าที่เสียแล้วแก้ไม่ได้
คราบไม่ออกเลย	คราบมันยังอยู่ สารฟอกเข้าไม่ถึง	ทาน้ำยาซักผ้าก่อนแล้วค่อยฟอก ดูเพิ่มที่ขจัดคราบเหลืองที่คอเสื้อ

ใช้ชนิดคลอรีนกับผ้าขาวฝ้ายเดือนละครั้งถึงสองครั้งก็พอสำหรับบ้านทั่วไป ใช้ทุกรอบไม่ได้ทำให้ขาวขึ้น แต่ทำให้ผ้าเปราะเร็ว

ผ้าของคนป่วยในบ้าน ใช้ชนิดไหน

เมื่อมีคนในบ้านท้องเสีย อาเจียน หรือเป็นไข้หวัดหนัก หลายบ้านอยากให้ผ้าผ่านการฆ่าเชื้อ Clorox ระบุว่ากรณีนี้เป็นงานของชนิดคลอรีน เพราะชนิดออกซิเจนไม่ได้ฆ่าเชื้อ แต่ใช้ได้เฉพาะผ้าที่ทนคลอรีนตามป้าย ผ้าที่ทนไม่ได้ให้ซักด้วยน้ำร้อนที่สุดตามป้ายแทน แล้วตากแดดหรืออบจนแห้งสนิท

ลำดับที่ใช้ได้จริงคือ สวมถุงมือตอนหยิบผ้า ไม่สะบัดผ้าก่อนลงเครื่อง เพราะเชื้อฟุ้งได้ ถ้ามีเศษอาเจียนหรืออุจจาระ ให้เขี่ยทิ้งลงโถส้วมก่อน ล้างน้ำเย็นเบื้องต้น จากนั้นซักแยกกองด้วยผงซักฟอกตามปกติ เติมชนิดคลอรีนตามฉลากสำหรับรอบซักผ้า ปิดฝาเครื่องแล้วล้างมือด้วยสบู่ทันที ห้ามแช่ผ้าไว้ในถังรวมกับผ้ากองอื่นข้ามคืน

เก็บขวดให้ปลอดภัยและน้ำยาไม่เสื่อม

น้ำยาชนิดคลอรีนเสื่อมตามเวลา โดยเฉพาะเมื่อโดนแดดและความร้อน ขวดที่เปิดไว้นานหลายเดือนในห้องซักผ้าที่ร้อน จะฟอกได้อ่อนลงแม้ใส่เท่าเดิม ให้ซื้อขนาดที่ใช้หมดในไม่กี่เดือน และเก็บในที่ร่ม

• เก็บในขวดเดิมที่มีฉลาก ปิดฝาแน่น ไม่ถ่ายใส่ขวดน้ำดื่ม
• วางในตู้สูงที่เด็กเอื้อมไม่ถึง Health Canada แนะนำให้เก็บให้พ้นสายตาและมือเด็ก
• แยกชั้นวางจากน้ำยาล้างห้องน้ำ น้ำยาเช็ดกระจก และน้ำส้มสายชู เผื่อขวดรั่วจะไม่ไหลรวมกัน
• ผสมเฉพาะปริมาณที่ใช้ในรอบนั้น อย่าเก็บน้ำยาเจือจางไว้ในถังหรือขวดสเปรย์

ใช้ชนิดไหน ตัดสินใจจากผ้าในตะกร้า

ผ้าในตะกร้า	ใช้ชนิดคลอรีน	ใช้ชนิดออกซิเจน	ไม่ใช้สารฟอก
ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูขาวฝ้าย	ใช่ เดือนละครั้ง หรือหลังคนในบ้านป่วย	ใช่ รอบปกติ
เชิ้ตขาวฝ้าย	ใช่ ถ้าป้ายอนุญาต	ใช่ ตัวเลือกแรก
เสื้อยืดขาวผสมสแปนเด็กซ์		ใช่
ชุดชั้นในขาว ถุงเท้าข้อยืด		ใช่
ผ้าสี ผ้าลาย		ใช่ หลังทดสอบสี
ผ้าไหม ขนสัตว์ หนัง			ใช่
ป้ายมีสามเหลี่ยมกากบาท			ใช่

ถ้าลังเล ให้หยิบชนิดออกซิเจนไว้ก่อน ผิดพลาดแล้วยังแก้ได้ ส่วนรอยด่างจากคลอรีนบนผ้าสีแก้กลับไม่ได้เลย