ใต้ตาคล้ำ แก้ยังไง แยกให้ออกก่อนว่าเป็นสีน้ำตาล สีม่วงฟ้า หรือเงาจากร่อง

ใต้ตาคล้ำที่คนเรียกรวม ๆ ว่า "ตาแพนด้า" จริง ๆ แล้วเป็นอย่างน้อยสามเรื่องที่หน้าตาคล้ายกัน คือเม็ดสีในผิว หลอดเลือดที่ผ่านผิวบาง และเงาจากร่องหรือถุงใต้ตา การแก้ผิดชนิดคือเหตุผลที่หลายคนทาครีมมาหนึ่งปีแล้วสีเท่าเดิม ถ้าคุณทำขั้นตอนเช็กชนิดข้างล่างได้ในห้านาที คุณจะรู้ว่าควรใช้เงินกับอะไร และอะไรควรข้ามไป

เช็กชนิดเองหน้ากระจก 3 ท่า

ใช้แสงธรรมชาติหรือไฟขาว ไม่ใช้ไฟเหลืองในห้องน้ำ เพราะไฟเหลืองทำให้ทุกแบบดูเข้มเท่ากัน วิธีนี้เป็นการคัดกรองเบื้องต้น ไม่ใช่การวินิจฉัย แพทย์จะดูประวัติ ตรวจร่างกาย และใช้ไฟ Wood lamp ประเมินว่าเม็ดสีอยู่ชั้นไหน ตามที่ DermNet NZ อธิบาย

1. ใช้นิ้วดึงผิวใต้ตาให้ตึงเบา ๆ แล้วมองสีตรงนั้น
2. เงยหน้าขึ้นเล็กน้อยเทียบกับก้มหน้า สังเกตว่าสีหายหรือจางลงเมื่อเงยไหม
3. ส่องไฟฉายจากด้านข้างแล้วดูว่ามีเงาเป็นรอยเว้าหรือไม่

สิ่งที่เห็น	ชนิดที่น่าจะเป็น	ตัวการ
ดึงผิวแล้วสีน้ำตาลยังอยู่ ไม่เปลี่ยนตามท่าทาง	เม็ดสี	แดด ขยี้ตา ผิวอักเสบเรื้อรัง พันธุกรรม
ดึงผิวแล้วสีม่วงหรือฟ้าจางลง สีเข้มขึ้นตอนอดนอน	หลอดเลือดและผิวบาง	ผิวบางโปร่ง เลือดคั่ง ภูมิแพ้จมูก
เงยหน้าแล้วสีจางลง เห็นร่องเว้าหรือถุงชัดตอนก้ม	เงาจากโครงสร้าง	ไขมันใต้ตาหายหรือเลื่อน ร่องน้ำตา ถุงใต้ตา
มีสองอย่างขึ้นไป	แบบผสม พบบ่อยที่สุด	แก้ทีละส่วน

DermNet NZ จัดสาเหตุไว้ในกลุ่มเดียวกัน ได้แก่ เม็ดสีเมลานินในหนังแท้ ไขมันเปลือกตาและร่องน้ำตาที่หายไป เปลือกตาที่บวมนูน ผิวบางโปร่ง และเงาที่เข้มขึ้นเมื่อเหนื่อย บวมน้ำ หรือขาดน้ำ

สาเหตุที่เจอบ่อย และข้อไหนคุมเองได้

คนที่มีผิวสีเข้มปานกลางถึงเข้ม ซึ่งรวมคนไทยส่วนใหญ่ มักได้เม็ดสีใต้ตามากกว่าคนผิวขาว เพราะผิวตอบสนองต่อการระคายเคืองด้วยการสร้างเมลานินเพิ่ม DermNet NZ ระบุว่าเม็ดสีที่ฝังในหนังแท้มักตามหลังการอักเสบจากแดด ผิวหนังอักเสบชนิดภูมิแพ้หรือสัมผัสระคาย และการขยี้เกาตา

สาเหตุที่คุมได้

• ขยี้ตาจากภูมิแพ้จมูกหรือตาแห้ง: รักษาต้นเหตุของอาการคันก่อน การขยี้ซ้ำทุกวันคือแหล่งเม็ดสีที่ทำซ้ำได้เรื่อย ๆ
• แดดที่โดนใต้ตา: ใส่แว่นกันแดดและทากันแดดชิดขอบตาล่าง ดู ครีมกันแดดหน้า ยี่ห้อไหนดี
• ผิวระคายจากเครื่องสำอางหรือรีมูฟเวอร์: ล้างเมคอัพแรง ๆ ทำให้ผิวอักเสบเล็ก ๆ ทุกวัน เปลี่ยนเป็นวิธีที่นุ่มกว่า เช่น ไมเซลลาร์วอเตอร์ ใช้ยังไง
• สูบบุหรี่ ซึ่งเกี่ยวกับไขมันและความหนาของผิว: DermNet NZ จัดไว้ในปัจจัยของร่องใต้ตา
• อดนอน: ทำให้ผิวซีดและเงาเข้มขึ้น แต่เป็นตัวเสริม ไม่ใช่ต้นเหตุของเม็ดสี

สาเหตุที่คุมเองไม่ได้คือพันธุกรรม อายุ และโครงสร้างใบหน้า ถ้าครอบครัวมีใต้ตาคล้ำตั้งแต่วัยรุ่น โอกาสที่คุณเป็นแบบเม็ดสีหรือผิวบางสูงกว่าคนอื่น และไม่ได้หมายความว่าคุณดูแลตัวเองไม่ดี

แบบสีน้ำตาลจากเม็ดสี

กลุ่มนี้ตรงกับกลไกเดียวกับรอยดำหลังอักเสบ ซึ่ง DermNet NZ อธิบายว่าการอักเสบทำให้เซลล์สร้างเมลานินเพิ่มและเมลานินติดอยู่ในผิวหรือหนังแท้ ถ้าอยู่ชั้นตื้น ยาปรับสีผิวและการผลัดผิวได้ผล ถ้าอยู่ชั้นลึก (สีออกเทาม่วงน้ำตาล) การรักษาทางกายภาพได้ผลน้อย

ตัวเลือก	หลักการ	ข้อควรรู้
กันแดดและแว่น	ไม่ให้เม็ดสีเข้มขึ้นอีก	ต้องทำตลอด ไม่งั้นรักษาแล้วกลับมา
วิตามินซีสูตรอ่อน หรือไนอาซินาไมด์	ช่วยปรับสีผิวโดยรวม	ใช้ผิวใต้ตาต้องทดสอบก่อน ดู วิตามินซีเซรั่มใช้ยังไง และ ไนอาซินาไมด์คืออะไร
ยาแพทย์สั่ง เช่น ไฮโดรควิโนน เตรติโนอิน กรดอะเซลาอิก	ยับยั้งการสร้างเม็ดสีหรือเร่งผลัด	งานทบทวนในวารสาร Annals of Dermatology ระบุว่าได้ผลช้าและระคายเคืองบริเวณตาได้ ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์
ผลัดผิวด้วยสารเคมี เลเซอร์ที่กำหนดเป้าเม็ดสี	เจาะเม็ดสีโดยตรง	งานเดียวกันกล่าวถึง Q-switched 1,064 นาโนเมตรแบบพลังงานต่ำสำหรับเม็ดสี ผิวสีเข้มเสี่ยงคล้ำกลับ ต้องเลือกแพทย์ที่ชำนาญ

ข้อสำคัญคือผลิตภัณฑ์ขายตามร้านที่เขียนว่าทำให้ใต้ตาขาวใน 7 วันไม่มีหลักฐานรองรับ DermNet NZ เขียนตรง ๆ ว่าผลิตภัณฑ์จำนวนมากในตลาดขาดหลักฐานด้านประสิทธิภาพ และการทำแบบไม่ถูกเทคนิคอาจทำให้วงคล้ำดูแย่กว่าเดิม

แบบสีม่วงหรือฟ้าจากหลอดเลือด

ผิวใต้ตาบางมาก เมื่อเลือดคั่งหรือหลอดเลือดขยาย สีเข้มจึงทะลุผิวขึ้นมา งานทบทวนปี 2018 จัดเส้นเลือดที่เด่นใต้ตาและเลือดคั่งที่สัมพันธ์กับภูมิแพ้จมูกเป็นสาเหตุกลุ่มหนึ่ง

สิ่งที่ลองได้ที่บ้าน

• รักษาภูมิแพ้จมูกให้คุมอาการ เพราะคัดจมูกเรื้อรังทำให้เลือดดำใต้ตาคั่ง
• นอนหนุนหมอนสูงขึ้นเล็กน้อย เพื่อลดบวมตอนเช้า DermNet NZ ก็แนะนำเช่นเดียวกัน
• ประคบเย็นพร้อมนวดเบา ๆ เพื่อลดบวม ไม่ต้องกดแรง
• ดื่มน้ำเพียงพอและลดเกลือในมื้อเย็น เพราะบวมน้ำทำให้เงาเข้มขึ้น

ถ้ายังไม่ดีขึ้น เลเซอร์ที่กำหนดเป้าหลอดเลือดเป็นทางเลือกของแพทย์ งานทบทวนเดียวกันกล่าวถึงเลเซอร์ Nd:YAG แบบพัลส์ยาว 1,064 นาโนเมตรสำหรับเส้นเลือด แต่นี่เป็นหัตถการรอบดวงตา ต้องทำโดยแพทย์เท่านั้น ดูหลักการเบื้องต้นใน เลเซอร์หน้ามีกี่แบบ

แบบเงาจากร่องใต้ตาและถุงใต้ตา

ถ้าเงยหน้าแล้วคล้ำลดลง และสีหนักขึ้นเมื่อไฟมาจากด้านบน ส่วนใหญ่เป็นเงาที่เกิดจากร่องน้ำตา (tear trough) หรือถุงไขมันที่ดันเป็นเนินแล้วทอดเงาลงมา ครีมจึงไม่ช่วย เพราะไม่มีอะไรให้ปรับสี

ทางเลือกตามงานทบทวนปี 2018 และ DermNet NZ

• ฟิลเลอร์ไฮยาลูรอนิกแอซิดเติมร่องน้ำตา เหมาะกับร่องที่ผิวไม่บางเกินและไม่มีถุงไขมันเด่น ดู ฟิลเลอร์คืออะไร
• การย้ายไขมันตัวเอง ใช้เวลาฟื้นนานกว่าและบวมนาน
• การผ่าตัดเปลือกตา (blepharoplasty) กรณีไขมันเลื่อนเป็นถุงชัด
• เลเซอร์หรือคลื่นความถี่วิทยุสำหรับผิวหย่อนบาง

ถ้าคุณมีทั้งถุงและร่อง การเติมฟิลเลอร์โดยไม่จัดการถุงอาจทำให้ใต้ตานูนขึ้นอีก ต้องให้แพทย์ประเมินก่อนเสมอ อ่านเรื่องถุงใต้ตาโดยเฉพาะใน ถุงใต้ตา แก้ยังไง

คอนซีลเลอร์เลือกโทนตามสีที่เห็น

DermNet NZ แนะนำให้ใช้คอนซีลเลอร์ที่สะท้อนแสง สีเหลืองหรือทอง ตามด้วยแป้งฝุ่นโปร่ง และทาเฉพาะบริเวณที่เป็นเงา ไม่ทาบนผิวที่นูนบวม เพราะการทาบนส่วนนูนทำให้ถุงเด่นขึ้น

สีที่เห็นใต้ตา	โทนที่ช่วย	วิธีทา
น้ำตาลเข้ม	พีชหรือส้มอ่อน (คัลเลอร์คอร์เรกเตอร์)	แตะบาง ๆ เฉพาะจุดคล้ำ แล้วทับด้วยคอนซีลเลอร์สีผิว
ม่วงหรือฟ้า	พีชหรือเหลืองอ่อน	แตะตรงมุมหัวตา ซึ่งมักเข้มที่สุด
เงาจากร่อง	เหลืองทองสะท้อนแสง	ทาตามเงาในร่อง ไม่ทาลงบนส่วนนูน
ผิวบางแห้งเป็นริ้ว	สูตรครีมชุ่มชื้น	ใช้ปริมาณน้อย แป้งเฉพาะที่เยิ้ม

เทคนิคที่ได้ผลคือใช้ปริมาณน้อยกว่าที่คิด สองชั้นบาง ๆ ดีกว่าชั้นหนาชั้นเดียว เพราะชั้นหนาจะแตกเป็นร่องตอนบ่าย

วิธีที่คนเชื่อกันแต่หลักฐานบาง

ถุงชา แตงกวา มันฝรั่งฝาน นวดด้วยช้อนเย็น ล้วนช่วยได้เพียงความเย็นที่ลดบวมชั่วคราว ไม่ได้เปลี่ยนเม็ดสี แตงกวาไม่มีสารลดวงคล้ำพิสูจน์ได้ ส่วนมันฝรั่งและมะนาวเสี่ยงระคายเคืองและทำให้ผิวใต้ตาคล้ำมากขึ้นจากการอักเสบ ผิวบริเวณนี้บางจนยาแรงทำให้อักเสบง่ายกว่าผิวหน้าส่วนอื่น

สิ่งที่ควรระวังอีกข้อคือเรตินอลและกรด AHA ในปริมาณเท่ากับที่ใช้กับแก้ม ผิวใต้ตาระคายกว่ามาก ถ้าจะใช้ ให้เริ่มจากสัปดาห์ละครั้งและทาห่างขอบตา 0.5 เซนติเมตร อ่านการเริ่มใช้ใน เรตินอลสำหรับมือใหม่

แผน 8 สัปดาห์สำหรับใต้ตาคล้ำที่ยังไม่รู้ชนิด

สัปดาห์	ทำอะไร
1	ทำท่าเช็กชนิดและถ่ายรูปแสงเดิมไว้ ทากันแดดและใส่แว่นทุกวัน ล้างเมคอัพนุ่มขึ้น
2 ถึง 3	จัดการต้นเหตุ ถ้ามีภูมิแพ้ให้พบแพทย์ นอน 7 ถึง 8 ชั่วโมงและหนุนหมอนสูงขึ้น
4 ถึง 6	ถ้าเป็นเม็ดสี เพิ่มวิตามินซีสูตรอ่อนหรือไนอาซินาไมด์ที่ทดสอบแล้วว่าทนได้
7 ถึง 8	เทียบรูปถ่าย ถ้าไม่เปลี่ยนเลย ให้ถือว่าเป็นแบบที่ครีมช่วยไม่ถึง และนัดแพทย์ผิวหนัง

ผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่

• สีน้ำตาลและมีประวัติขยี้ตา: หยุดขยี้ แก้ภูมิแพ้ กันแดดชิดขอบตา แล้วค่อยเพิ่มสารปรับสีผิว
• สีม่วงฟ้าและคล้ำชัดตอนอดนอน: นอนพอ หนุนหมอน ประคบเย็นตอนเช้า ตรวจภูมิแพ้จมูก
• เห็นร่องหรือถุงชัดเมื่อก้ม: อย่าเสียเงินกับครีม ปรึกษาแพทย์ผิวหนังหรือศัลยแพทย์ตกแต่งเรื่องฟิลเลอร์หรือผ่าตัดเปลือกตา
• ขอบคล้ำเพียงข้างเดียวหรือเปลี่ยนเร็ว มีบวมแดงหรือคัน: พบแพทย์ก่อนซื้อผลิตภัณฑ์ใด ๆ เพราะ DermNet NZ ระบุว่าเปลือกตาที่นูนบวมอาจเกี่ยวกับโรคไทรอยด์ ผิวหนังอักเสบ หรือภูมิแพ้ ซึ่งต้องรักษาที่ต้นเหตุ

ตัวช่วยอีกแหล่งคือ ริ้วรอยรอบดวงตา ดูแลยังไง สำหรับคนที่มีทั้งเส้นและวงคล้ำ และ อายครีมคืออะไร ถ้าต้องการรู้ว่าส่วนผสมไหนมีหลักฐานแค่ไหน