สรุปสั้นๆ
- การไฟฟ้านครหลวงระบุว่าไฟ 1 เฟสมีแรงดัน 220 ถึง 230 โวลต์ ส่วนไฟ 3 เฟส 4 สายมีแรงดัน 380 ถึง 400 โวลต์
- จำนวนแอมป์ที่บ้านใช้ได้ขึ้นกับขนาดมิเตอร์ เช่น 15(45) หรือ 30(100) แอมป์ ซึ่งเป็นขนาดที่การไฟฟ้ากำหนดและติดตั้งให้
- แอมป์คำนวณคร่าวๆ ได้จากวัตต์หารด้วยโวลต์ ตัวอย่างในบทความเป็นตัวเลขสมมติ ไม่ใช่การออกแบบระบบไฟของบ้านใด
- การเลือก 1 เฟสหรือ 3 เฟสไม่ช่วยลดค่าไฟ แต่ถ้าเลือกผิดอาจโอเวอร์โหลด เบรกเกอร์ตัดบ่อย และเครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหาย
บ้านส่วนใหญ่ในไทยใช้ไฟ 1 เฟส ซึ่งการไฟฟ้านครหลวงระบุว่ามีแรงดัน 220 ถึง 230 โวลต์ ส่วนระบบ 3 เฟส 4 สายมีแรงดัน 380 ถึง 400 โวลต์ ส่วนจำนวนแอมป์ที่บ้านใช้ได้ไม่ได้เป็นค่าเดียวตายตัว เพราะขึ้นกับขนาดมิเตอร์ที่การไฟฟ้าติดตั้ง เช่น 15(45) หรือ 30(100) แอมป์ และขึ้นกับขนาดสายและเบรกเกอร์ภายในบ้านด้วย
ไฟบ้านกี่โวลต์
ข้อมูลจากการไฟฟ้านครหลวงแยกระบบไฟเป็นสองแบบ
| ระบบ | จำนวนสาย | แรงดัน |
|---|---|---|
| 1 เฟส | 2 สาย คือสาย L และสาย N | 220 ถึง 230 โวลต์ |
| 3 เฟส | 4 สาย คือสาย L สามเส้นกับสาย N | 380 ถึง 400 โวลต์ |
ระบบ 3 เฟสให้ไฟ 1 เฟสออกมาได้สามชุด ตัวเลข 220 ถึง 230 โวลต์ของไฟ 1 เฟสจึงยังใช้กับเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านได้ แม้ต่อจากระบบ 3 เฟส ถ้าสงสัยว่าสายไหนเป็น L สายไหนเป็น N ดูสีสายไฟและข้อควรระวังได้ที่ สีสายไฟ L N

ไฟบ้านกี่แอมป์ ดูที่ขนาดมิเตอร์
การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคระบุในคู่มือขอใช้ไฟว่ามิเตอร์ไฟฟ้าแรงดันต่ำมีขนาดตั้งแต่ 5(15) ถึง 30(100) แอมป์ ทั้งแบบ 1 เฟสและ 3 เฟส และสายภายในบ้านต้องเป็นไปตามมาตรฐานของ วสท. หรือ กฟภ. การไฟฟ้านครหลวงยกตัวอย่างมิเตอร์ 15(45) และ 30(100) แอมป์
การอ่านขนาดมิเตอร์ที่ใช้กันทั่วไปคือ ตัวเลขแรกคือกระแสพิกัด และตัวเลขในวงเล็บคือกระแสสูงสุดที่มิเตอร์รับได้ ข้อนี้เป็นความรู้ทั่วไปด้านไฟฟ้า ไม่ได้มาจากข้อความของคู่มือสองฉบับ ควรยืนยันกับการไฟฟ้าหรือช่างไฟฟ้าเมื่อต้องตัดสินใจจริง
คู่มือของ กฟภ. ฉบับที่เปิดอ่านเป็นขั้นตอนการขอใช้ไฟมิเตอร์ใหม่ขนาดไม่เกิน 30(100) แอมป์ นอกเขตชุมชน ในกรณีที่ผู้ขอเป็นนิติบุคคล จึงไม่ใช่ขั้นตอนของบ้านทุกหลัง ถ้าเจ้าของบ้านต้องการขยายมิเตอร์ของตัวเอง ให้สอบถามขั้นตอนและเอกสารกับการไฟฟ้าในเขตที่บ้านตั้งอยู่
ตัวเลขบนมิเตอร์ไม่ได้บอกว่าบ้านนั้นใช้ไฟได้ถึงเท่านั้นอย่างปลอดภัย เพราะขนาดสาย เบรกเกอร์ และตู้ไฟในบ้านต้องรับกระแสได้ด้วย อ่านเรื่องสายดูที่ ขนาดสายไฟ และภาพรวมระบบไฟในบ้านที่ ระบบไฟฟ้าในบ้าน
คิดแอมป์จากวัตต์ ตัวอย่างสมมติ
สูตรพื้นฐานคือ แอมป์ = วัตต์ ÷ โวลต์ ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้ตัวเลขสมมติและใช้ 220 โวลต์ตามช่วงที่การไฟฟ้านครหลวงระบุ ไม่นับตัวประกอบกำลังและกระแสสตาร์ตของเครื่องใช้ไฟฟ้า
| เครื่องใช้ไฟฟ้า (สมมติ) | กำลัง (วัตต์) | แอมป์ที่คำนวณ |
|---|---|---|
| เครื่องทำน้ำอุ่น | 3,500 | 3,500 ÷ 220 ≈ 15.9 |
| เครื่องปรับอากาศ | 1,500 | 1,500 ÷ 220 ≈ 6.8 |
| ตู้เย็น | 150 | 150 ÷ 220 ≈ 0.7 |
| ไฟส่องสว่างทั้งบ้าน | 400 | 400 ÷ 220 ≈ 1.8 |
ถ้าเปิดทุกอย่างพร้อมกัน กระแสรวมจะประมาณ 25.2 แอมป์ ตัวอย่างนี้ไม่ได้บอกว่ามิเตอร์ขนาดใดพอ เพราะช่างต้องดูโหลดใช้งานจริง ระยะสายและเบรกเกอร์แต่ละวงจร สิ่งที่ตัวอย่างแสดงคือเครื่องทำน้ำอุ่นเครื่องเดียวกินกระแสมากกว่าไฟทั้งบ้านหลายเท่า เมื่อเพิ่มเครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูงจึงควรให้ช่างตรวจก่อน

1 เฟสหรือ 3 เฟส เลือกตามอะไร
การไฟฟ้านครหลวงสรุปว่าการเลือกระบบไฟไม่ได้ช่วยลดค่าไฟ แต่เลือกให้เหมาะกับโหลดของบ้านเพื่อไม่ให้เกิดโอเวอร์โหลด เบรกเกอร์ตัดบ่อย ไฟลัดวงจร หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าเสียหาย ตัวอย่างที่หน้านั้นยกมีสองเรื่อง
- รถยนต์ไฟฟ้า ระบบ 1 เฟสต้องขยายมิเตอร์จาก 15(45) เป็น 30(100) แอมป์ และชาร์จราว 6 ถึง 8 ชั่วโมง ส่วนระบบ 3 เฟสชาร์จราว 2 ถึง 3 ชั่วโมง
- โซลาร์เซลล์ ติดตั้งไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ใช้ระบบ 1 เฟส และเกิน 10 กิโลวัตต์ควรใช้ระบบ 3 เฟส
ถ้าเบรกเกอร์ตัดบ่อยอยู่แล้ว ดูแนวตรวจเบื้องต้นที่ เบรกเกอร์ตัดบ่อย ก่อนสรุปว่าต้องขยายระบบ เพราะสาเหตุอาจอยู่ที่วงจรหรืออุปกรณ์ตัวใดตัวหนึ่ง
ก่อนเปลี่ยนมิเตอร์หรือเพิ่มเครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูง ถามสิ่งนี้
- โหลดรวมของบ้านหลังเพิ่มเครื่องใหม่คิดเป็นกี่แอมป์ ช่างคำนวณอย่างไร
- สายประธานและเบรกเกอร์เมนปัจจุบันรับกระแสได้เท่าไร
- ต้องขยายมิเตอร์ เปลี่ยนเป็น 3 เฟส หรือแยกวงจรเพิ่มเฉพาะเครื่องใหม่
- ตู้ไฟมีเครื่องตัดไฟรั่วหรือไม่ ดู เครื่องตัดไฟรั่ว
- ช่างมีใบอนุญาต และใครเป็นผู้ยื่นเรื่องกับการไฟฟ้า
คำถามที่พบบ่อย
ไฟบ้านปกติกี่โวลต์
การไฟฟ้านครหลวงระบุว่าไฟฟ้า 1 เฟส 2 สายมีแรงดันอยู่ที่ 220 ถึง 230 โวลต์ และไฟ 3 เฟส 4 สายอยู่ที่ 380 ถึง 400 โวลต์ บ้านทั่วไปส่วนใหญ่ใช้ 1 เฟส
มิเตอร์ 15(45) กับ 30(100) ต่างกันอย่างไร
เป็นมิเตอร์สองขนาดที่การไฟฟ้ากล่าวถึง ตามการอ่านทั่วไปตัวเลขแรกคือกระแสพิกัดและตัวเลขในวงเล็บคือกระแสสูงสุดที่มิเตอร์รับได้ ซึ่งไม่ได้มาจากเอกสารที่เปิดอ่าน เมื่อต้องเปลี่ยนขนาดให้ยื่นเรื่องกับการไฟฟ้าในเขตของบ้าน
เปลี่ยนเป็นไฟ 3 เฟสแล้วค่าไฟถูกลงไหม
ไม่ การไฟฟ้านครหลวงระบุว่าเลือก 1 เฟสไม่ได้ช่วยประหยัดค่าไฟ ระบบไฟควรเลือกให้เหมาะกับโหลดของบ้านเท่านั้น
แหล่งอ้างอิง
- เลือกผิดชีวิตเปลี่ยน บ้านของเราเหมาะกับไฟฟ้า 1 เฟส หรือ 3 เฟส แล้วแต่ละระบบมีความแตกต่างกันอย่างไร ? | การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.)
- คู่มือสำหรับประชาชน การขอใช้ไฟฟ้าประเภทติดตั้งมิเตอร์ไฟฟ้า ขนาดไม่เกิน 30(100) แอมป์ นอกเขตชุมชน | การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.)





