บ้านและการตกแต่ง

หลังคาบ้านมีกี่แบบ 11 รูปทรง ข้อดีและจุดรั่วของแต่ละแบบ

| อ่าน 11 นาที

หลังคาบ้านมีกี่แบบ 11 รูปทรง ข้อดีและจุดรั่วของแต่ละแบบ

ใจความสำคัญ

  • SCG แบ่งรูปทรงหลังคาบ้านเป็น 11 แบบ ส่วนจระเข้แบ่งเป็น 9 แบบ ทั้งสองแหล่งมีจั่ว ปั้นหยา มนิลา เพิงแหงน ปีกผีเสื้อ แบน โค้ง หลายเหลี่ยม และโดมเหมือนกัน
  • จั่วสร้างง่ายและระบายความร้อนได้ถ้าเจาะช่องที่หน้าจั่ว แต่ฝนอาจสาดเข้าผนังหน้าจั่ว ส่วนปั้นหยาทนลมและกันแดดฝนได้รอบด้านแต่ระบายความร้อนได้น้อยกว่า
  • ทรงที่น้ำฝนมารวมกัน เช่น ปีกผีเสื้อ ต้องมีรางระบายน้ำขนาดพอและระบบระบายที่ดี ทรงแบนต้องมีกันซึมและพื้นลาดไปทางน้ำออก
  • ความชันขึ้นกับวัสดุมุง กระเบื้องคอนกรีตสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนเหมาะกับหลังคา 40 ถึง 45 องศา ส่วนกระเบื้องลอนโมเนียร์มุงได้ตั้งแต่ 17 องศา
  • ทรงโค้ง โดม และทรงอิสระต้องให้วิศวกรหรือผู้เชี่ยวชาญคำนวณโครงสร้าง ไม่ควรเลือกจากรูปภาพอย่างเดียว

หลังคาบ้านแบ่งได้ 11 รูปทรงตามบทความของ SCG HOME คือ จั่ว ปั้นหยา มนิลา จั่วตัด เพิงแหงน ปีกผีเสื้อ เรียบแบน โค้ง หลายเหลี่ยม โดม และรูปทรงอิสระ ส่วนบทความของจระเข้นับไว้ 9 แบบ ที่ต่างกันคือบางแหล่งไม่แยกจั่วตัดกับทรงอิสระ ทุกทรงมีข้อดีและจุดรั่วของตัวเอง เลือกจากสภาพอากาศ งบ และช่างที่หาได้

ทรงพื้นฐานที่บ้านเมืองไทยใช้กันมากที่สุด

สี่ทรงแรกเป็นทรงที่เจอได้ในหมู่บ้านจัดสรรทั่วไป

ทรงจั่วมีผืนหลังคาสองด้านเอียงมาบรรจบกันที่สันกลาง ข้อดีที่ SCG ระบุคือก่อสร้างง่ายเพราะช่างคุ้นมือ กันแดดฝนได้ดี และถ้าเจาะช่องระบายอากาศที่หน้าจั่วจะช่วยระบายความร้อนในโถงหลังคาได้ ข้อเสียคือฝนอาจสาดเข้าผนังหน้าจั่ว จระเข้แนะนำให้ติดกันสาดเพิ่มเมื่อฝนมากับลมที่พัดเข้าหน้าจั่ว

ทรงปั้นหยามีผืนหลังคาสี่ด้านเอียงขึ้นไปชนกัน ถ้าชายคายื่นยาวจะกันแดดฝนได้ทุกด้านและทนแรงลมดี ข้อเสียที่ SCG ชี้คือไม่มีหน้าจั่วช่วยระบายความร้อน แก้ได้โดยใช้ฝ้าชายคาแบบมีรูระบายอากาศหรือทำหลังคาสองชั้น ส่วนจระเข้เตือนว่ามีรอยต่อมากกว่าทรงอื่น ต้องใช้ช่างฝีมือดีมิฉะนั้นรั่วง่าย รายละเอียดเทียบกับจั่วอย่างเต็มๆ อยู่ใน หลังคาทรงปั้นหยา

ทรงมนิลาเป็นทรงผสมระหว่างปั้นหยากับจั่ว บางแหล่งเรียก Dutch Gable ส่วนที่เป็นปั้นหยากันแดดฝนสี่ด้าน ส่วนที่เป็นจั่วใส่เกล็ดหรือระแนงระบายอากาศได้ SCG จึงสรุปว่าเหมาะกับเมืองร้อนฝนชุกอย่างไทย แต่จระเข้เตือนว่ารูปทรงซับซ้อนทำให้รั่วได้ง่าย สองแหล่งไม่ขัดกัน ทรงนี้ดีในแง่การออกแบบ แต่ราคาที่ต้องจ่ายคืองานรอยต่อ

ทรงจั่วตัดคล้ายจั่วที่ถูกตัดมุมแหลมด้านบนออกให้เป็นผืนหลังคาเล็กลาดลงมา SCG ระบุว่ากันแดดฝนได้แบบเดียวกับจั่ว และผืนที่ตัดมุมช่วยกันแดดฝนไม่ให้สาดเข้าช่องหน้าต่างหรือช่องระบายอากาศที่หน้าจั่ว

บ้านหลังคาทรงจั่วชายคายื่นยาว

ทรงโมเดิร์นที่น้ำฝนไหลมารวมกัน

สามทรงนี้ดูเรียบ ไม่มีชายคาซับซ้อน แต่ต้องคิดเรื่องทางน้ำก่อนเลือก

ทรงเพิงแหงนลาดเอียงด้านเดียว รอยต่อน้อย โครงสร้างไม่ซับซ้อน ก่อสร้างเร็ว ประหยัดค่าแรงและวัสดุตามข้อมูลของทั้งสองแหล่ง ข้อเสียคือกันแดดฝนได้ฝั่งเดียวที่หลังคาลาดลงมา ด้านอื่นต้องเสริมระแนงหรือกันสาด และจระเข้ระบุว่ากันความร้อนจากภายนอกได้ไม่ดีเท่าที่ควร

ทรงปีกผีเสื้อคือเพิงแหงนสองผืนลาดเข้าหากัน น้ำฝนจากทั้งสองผืนไหลมารวมตรงกลาง SCG จึงเตือนว่ารั่วซึมได้ง่ายกว่าทรงอื่น ต้องมีรางระบายน้ำขนาดเหมาะกับปริมาณน้ำที่มาจากสองฝั่งพร้อมกัน และมีระบบระบายน้ำที่ดี จระเข้ก็ให้ข้อเสียเดียวกัน คือต้องติดรางเพิ่มเพราะน้ำมารวมกลางหลังคา

ทรงเรียบแบน SCG แยกเป็นสองแบบ แบบแรกคือพื้นคอนกรีตเสริมเหล็กหล่อเป็นผืนเดียวเป็นดาดฟ้า แบบที่สองคือหลังคา Parapet ที่มีผนังล้อมเพื่อซ่อนหลังคามุงไว้ข้างใน ข้อดีคือใช้ดาดฟ้าเป็นพื้นที่ใช้สอยได้ ข้อระวังคือคอนกรีตเก็บความร้อนไว้ในเนื้อวัสดุแล้วแผ่เข้าบ้าน และเมื่อพื้นร้าวน้ำฝนจะค่อยๆ ซึมสะสมในเนื้อคอนกรีตจนรั่ว SCG จึงแนะนำให้ติดฉนวนกันความร้อน ทำระบบกันซึม และปรับพื้นให้ลาดไปทางระบายน้ำ เรื่องดาดฟ้าที่ใช้งานได้จริงดูต่อใน ดาดฟ้าและพื้นหลังคาแบน

ทรง ข้อดีตามแหล่งที่เปิดอ่าน จุดที่ต้องระวัง
จั่ว สร้างง่าย เจาะช่องลมที่หน้าจั่วได้ ฝนสาดผนังหน้าจั่ว
ปั้นหยา กันแดดฝนรอบด้าน ทนลมดี ระบายความร้อนยาก รอยต่อเยอะ
มนิลา ผสมข้อดีของจั่วและปั้นหยา รูปทรงซับซ้อน รอยต่อมาก
เพิงแหงน โครงง่าย สร้างเร็ว กันแดดฝนฝั่งเดียว
ปีกผีเสื้อ ดีไซน์โดดเด่น น้ำมารวมกลางหลังคา ต้องมีรางที่พอ
เรียบแบน ใช้ดาดฟ้าได้ ความร้อนสะสม ต้องมีกันซึมและลาดน้ำ

โค้ง หลายเหลี่ยม โดม และทรงอิสระ

สี่ทรงนี้ไม่ใช่ทรงที่เลือกจากแคตตาล็อกบ้านแบบสำเร็จรูป

หลังคาโค้งนิยมทำเป็นโครงสร้างเปลือกบาง ใช้เมทัลชีทหรืออะลูมิเนียมขึ้นรูป น้ำหนักเบา รอยต่อน้อย จึงรั่วน้อยกว่าทรงอื่นตามที่ SCG ระบุ แต่ต้องมีผู้เชี่ยวชาญคำนวณโครงสร้างรองรับ จระเข้เสริมว่าค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูงด้วยเหตุผลเดียวกัน ถ้าสนใจวัสดุที่โค้งได้ ดูภาพรวมใน หลังคาเมทัลชีท

หลังคาหลายเหลี่ยม (หกเหลี่ยมหรือแปดเหลี่ยม) บังแดดฝนได้ทุกทิศ นิยมใช้กับโถงสูงหรือศาลา ส่วนโดมดูหรูหราแบบคลาสสิกแต่ต้องใช้ช่างฝีมือและระวังรอยต่อรั่ว ทรงอิสระท้าทายกรอบเดิมแต่ต้องคำนวณโครงสร้างและเลือกวัสดุที่ยืดหยุ่นโดยผู้เชี่ยวชาญ

ความชันกับวัสดุมุง ต้องจับคู่ให้ถูก

ทรงหลังคาไม่ได้เลือกแยกจากวัสดุ เพราะวัสดุแต่ละชนิดมุงได้ที่ความชันขั้นต่ำต่างกัน บทความของจระเข้ให้ตัวอย่างสองชนิดไว้ชัด

  • กระเบื้องคอนกรีตสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ขนาดเล็ก เหมาะกับหลังคาที่ลาดเอียงตั้งแต่ 40 ถึง 45 องศา
  • กระเบื้องโมเนียร์ซึ่งเป็นแบบลอน มุงได้ตั้งแต่ความชัน 17 องศา

จระเข้เตือนด้วยว่ากระเบื้องคอนกรีตหนัก โครงหลังคาต้องรับน้ำหนักได้ ตัวเลขของวัสดุชนิดอื่นไม่ได้อยู่ในหน้าที่เปิดอ่าน ให้ถามผู้ผลิตวัสดุที่เลือกว่าความชันต่ำสุดที่รับประกันคือเท่าไร แล้วนำค่านั้นไปให้ผู้ออกแบบเทียบกับทรงที่ต้องการ วัสดุมุงแต่ละประเภทเปรียบเทียบได้ใน กระเบื้องมุงหลังคา

ช่างกำลังมุงกระเบื้องหลังคาบ้าน

อากาศร้อนฝนชุก เลือกทรงไหนก่อน

ถ้าอ่านสรุปของทั้งสองแหล่ง ทรงที่ถูกแนะนำสำหรับบ้านเมืองร้อนฝนชุกคือทรงที่มีชายคายื่นและมีช่องระบายอากาศ ไม่ว่าจะเป็นจั่วที่เจาะช่องลม ปั้นหยาที่ใช้ฝ้าชายคามีรู หรือมนิลาที่ผสมทั้งสองอย่าง ทรงแบนและปีกผีเสื้อสวยแต่ต้องจ่ายด้วยงานกันซึมและงานระบายน้ำที่ดีกว่า

เรื่องความร้อนใต้หลังคา ไม่มีทรงไหนแก้ได้ด้วยรูปทรงอย่างเดียว ต้องดูร่วมกับวัสดุมุง ช่องลม และฉนวน ซึ่งมีรายละเอียดใน ฉนวนกันความร้อนหลังคา ส่วนถ้าบ้านที่มีอยู่รั่วอยู่แล้วและกำลังสงสัยว่าทรงหลังคาเป็นต้นเหตุหรือไม่ ลองอ่านแนวตรวจก่อนใน ซ่อมหลังคารั่ว

ก่อนเลือกทรงหลังคา ถามสิ่งนี้

  • ทรงที่ชอบมีรอยต่อหรือรางน้ำกลางหลังคาไหม ถ้ามี ช่างเสนอรางขนาดเท่าไรและน้ำไหลออกทางไหน
  • วัสดุที่จะมุงรับประกันความชันต่ำสุดเท่าไร และทรงนี้ให้ความชันได้ตามนั้นหรือไม่
  • ระบายอากาศใต้หลังคาจะทำที่ไหน หน้าจั่ว ฝ้าชายคา หรือสันหลังคา
  • ถ้าเป็นทรงโค้ง โดม หรือทรงอิสระ ขอดูแบบโครงสร้างที่มีลายเซ็นวิศวกร
  • ช่างเคยทำทรงนี้มาแล้วกี่หลัง ขอดูงานจริงที่ผ่านฤดูฝนมาแล้วอย่างน้อยหนึ่งฤดู

คำถามที่พบบ่อย

หลังคาแบบไหนเหมาะกับบ้านในเมืองไทยที่สุด

ทั้ง SCG และจระเข้เห็นตรงกันว่าทรงมนิลา ซึ่งผสมปั้นหยากับจั่ว เหมาะกับอากาศร้อนฝนชุก เพราะส่วนปั้นหยากันแดดฝนรอบด้านและส่วนจั่วเปิดช่องระบายอากาศได้ แต่รูปทรงซับซ้อนกว่าจึงต้องใช้ช่างที่ชำนาญ

หลังคาทรงไหนรั่วง่ายที่สุด

ไม่มีทรงไหนรั่วเองโดยธรรมชาติ จุดรั่วมักอยู่ที่รอยต่อ แหล่งที่เปิดอ่านชี้ว่าทรงที่มีรอยต่อมาก เช่น ปั้นหยาและมนิลา กับทรงที่น้ำมารวมกัน เช่น ปีกผีเสื้อและดาดฟ้าแบน ต้องงานช่างและระบบระบายน้ำที่ดีเป็นพิเศษ

หลังคาแบนใช้กับบ้านเมืองไทยได้ไหม

ได้ แต่ SCG ระบุว่าคอนกรีตเก็บความร้อนและรอยร้าวทำให้น้ำซึมสะสมได้ จึงต้องมีฉนวนกันความร้อน ระบบกันซึม และพื้นลาดไปทางระบายน้ำ

แหล่งอ้างอิง

  1. 11 รูปทรงหลังคาบ้านยอดฮิต เลือกแบบไหนดีให้เหมาะกับบ้านสร้างใหม่ | SCG HOME Online (เครือเอสซีจี)
  2. หลังคาบ้านมีกี่ประเภท ต่างกันอย่างไร มุงหลังคาแบบไหนดี | จระเข้ (Jorakay)

อ่านเรื่องอื่นในหมวดบ้านและการตกแต่ง

ข่าวสำคัญทันเวลา

ดูทั้งหมวดบ้านและการตกแต่ง