เหงื่อออกเยอะ ดูแลยังไง ทั้งรักแร้ มือ และเท้า

ในเมืองไทย ทุกคนเหงื่อออกค่ะ เดินจากรถไฟฟ้าไปออฟฟิศห้านาทีเสื้อก็เปียกแล้ว ดังนั้นคำถามที่ควรถามคือ เหงื่อของคุณออกมากกว่าที่อากาศอธิบายได้หรือเปล่า ถ้าคุณนั่งในห้องแอร์เย็นแล้วฝ่ามือยังชื้นจนกระดาษติดมือ หรือต้องเปลี่ยนเสื้อวันละสองตัวทั้งที่ไม่ได้ออกแรง นั่นคือเหงื่อที่ต้องดูแลมากกว่าการซับ

เราแยกให้ว่าเหงื่อแบบไหนดูแลเองได้ ดูแลยังไงให้ได้ผลจริง และเมื่อไรที่แพทย์ช่วยได้มากกว่าผลิตภัณฑ์ในร้านสะดวกซื้อ

เหงื่อออกเยอะแค่ไหน ถึงเรียกว่ามากผิดปกติ

ภาวะเหงื่อออกมาก (hyperhidrosis) คือร่างกายผลิตเหงื่อมากกว่าที่ต้องใช้ระบายความร้อน AAD อธิบายว่าคนที่เป็นมักเหงื่อออกแม้อยู่ในที่เย็นหรือนั่งพัก และส่วนใหญ่เริ่มตั้งแต่เด็กหรือวัยรุ่น จุดที่เป็นบ่อยคือรักแร้ ฝ่ามือ ฝ่าเท้า และใบหน้า

เหงื่อตามปกติ	เหงื่อที่อาจมากผิดปกติ
ออกเมื่อร้อน ออกกำลังกาย หรือตื่นเต้น	ออกแม้นั่งเฉยๆ ในห้องแอร์
หยุดเมื่อร่างกายเย็นลง	ไหลต่อเนื่องจนหยดหรือเปียกเสื้อ
ไม่กระทบงานหรือการใช้ชีวิต	จับปากกา จับมือ หรือใช้คีย์บอร์ดลำบาก
ออกทั่วตัวพอๆ กัน	ออกมากเฉพาะจุด สองข้างเท่ากัน

ถ้าคอลัมน์ขวาตรงกับคุณหลายข้อ การดูแลตัวเองด้านล่างยังช่วยได้ แต่ควรอ่านส่วนท้ายเรื่องการพบแพทย์ด้วย

ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อกับดีโอโดแรนท์ ไม่เหมือนกัน

สองคำนี้ถูกใช้ปนกันบนชั้นวาง แต่ทำงานต่างกันมาก

• ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อ (antiperspirant) มีเกลืออะลูมิเนียม เช่น อะลูมิเนียมคลอไรด์ หรืออะลูมิเนียมเซอร์โคเนียม Cleveland Clinic อธิบายว่าสารนี้เข้าไปอุดท่อเหงื่อชั่วคราว เหงื่อจึงออกน้อยลง
• ดีโอโดแรนท์ (deodorant) ลดกลิ่นด้วยการลดแบคทีเรียหรือกลบกลิ่น ไม่ได้ลดปริมาณเหงื่อ

คนที่บ่นว่าโรลออนไม่ได้ผล บ่อยครั้งเพราะซื้อดีโอโดแรนท์มา ทั้งที่ปัญหาคือความเปียก ไม่ใช่กลิ่น ให้ดูฉลากคำว่า antiperspirant หรือ "ลดเหงื่อ" และดูชื่อสารอะลูมิเนียมในส่วนผสม ถ้าปัญหาหลักของคุณคือกลิ่นมากกว่า อ่านเพิ่มที่กลิ่นตัว แก้ยังไง และวิธีเลือกโรลออน

ทาโรลออนลดเหงื่อให้ได้ผล ทาตอนกลางคืน

ข้อนี้คือสิ่งที่เปลี่ยนผลลัพธ์ได้มากที่สุด และคนส่วนใหญ่ทำกลับด้าน

AAD แนะนำให้ทาผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อบนผิวที่แห้งสนิทตอนก่อนนอน ตอนกลางคืนต่อมเหงื่อทำงานน้อย สารออกฤทธิ์จึงมีเวลาเข้าไปอุดท่อเหงื่อโดยไม่ถูกเหงื่อชะออก

1. อาบน้ำตอนเย็นตามปกติ แล้วรอให้รักแร้แห้งสนิท ใช้ผ้าซับหรือไดร์เป่าลมเย็นช่วยได้
2. ทาบางๆ ให้ทั่วบริเวณที่มีเหงื่อ
3. ทาทุกคืนจนเหงื่อลดลง ซึ่ง AAD บอกว่าอาจใช้เวลาไม่กี่สัปดาห์
4. เมื่อคุมได้แล้ว ลดเหลือสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง
5. ตอนเช้าอาบน้ำได้ตามปกติ ถ้าอยากได้กลิ่นหอม ทาดีโอโดแรนท์เพิ่มได้

ถ้าใช้ผลิตภัณฑ์ทั่วไปแบบนี้ครบสองสามสัปดาห์แล้วยังไม่ดีขึ้น NHS ระบุว่ามีผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อที่แรงกว่าซึ่งซื้อจากร้านยาหรือให้แพทย์สั่งได้

เสื้อผ้า ถุงเท้า และรองเท้า

NHS ให้คำแนะนำเรื่องที่ใส่บนตัวไว้ชัดเจน และเหมาะกับอากาศเมืองไทยมาก

จุด	ทำ	เลี่ยง
เสื้อผ้า	หลวม ระบายอากาศ ผ้าฝ้ายหรือผ้าที่ระบายเหงื่อ	ผ้าไนลอน เสื้อรัดรูปที่แนบรักแร้
สีเสื้อ	สีขาว สีเข้ม หรือลาย ซ่อนคราบเหงื่อ	สีเทาอ่อน สีพาสเทลเรียบ ที่เห็นคราบชัด
ใต้วงแขน	แผ่นซับเหงื่อแปะด้านในเสื้อ	ปล่อยให้เหงื่อซึมเข้าผ้าทั้งวัน
ถุงเท้า	ผ้าที่ดูดซับเหงื่อ เปลี่ยนวันละสองครั้ง	ถุงเท้าใยสังเคราะห์ใส่ทั้งวัน
รองเท้า	รองเท้าหนัง สลับคู่ทุกวัน	ใส่คู่เดิมติดกันจนไม่แห้ง
เท้า	โรยแป้งสำหรับเท้า	รองเท้ายางหรือพลาสติกปิดทึบ

รองเท้าที่สลับใส่ได้พักแห้งหนึ่งวันเต็ม ลดทั้งความอับและกลิ่น NHS แนะนำให้สลับรองเท้าทุกวันด้วยเหตุผลนี้

ดูแลแยกตามจุดที่เหงื่อออก

เหงื่อแต่ละจุดมีปัญหาที่ตามมาต่างกัน วิธีที่ได้ผลจึงต่างกันเล็กน้อย

รักแร้

รักแร้เป็นจุดที่ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อได้ผลดีที่สุด เพราะผิวบางและต่อมเหงื่ออยู่รวมกัน นอกจากทาตอนกลางคืนแล้ว การกำจัดขนรักแร้ช่วยให้สารออกฤทธิ์สัมผัสผิวได้ทั่วขึ้น และเหงื่อแห้งเร็วขึ้น คราบเหลืองที่เสื้อขาวเกิดจากเหงื่อผสมกับสารในผลิตภัณฑ์ ซักเสื้อหลังใส่ทุกครั้งและรอให้ผลิตภัณฑ์แห้งก่อนสวมเสื้อจะช่วยลดคราบได้

ฝ่ามือ

มือที่ชื้นตลอดเวลากระทบงานมากที่สุด ทั้งการจับมือทักทาย เขียนหนังสือ และใช้หน้าจอสัมผัส ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อสำหรับมือใช้ตามหลักเดียวกับรักแร้ คือทาบนมือที่แห้งตอนก่อนนอน แต่ผิวฝ่ามือหนากว่า ผลจึงมักน้อยกว่า ระหว่างวันใช้ผ้าเช็ดหน้าผ้าฝ้ายหรือแป้งเด็กแตะบางๆ ช่วยได้ชั่วคราว ถ้ามือเปียกจนหยด ไอออนโตโฟรีซิสคือทางเลือกที่ AAD ระบุว่าใช้บ่อยกับมือและเท้า

ฝ่าเท้า

เท้าที่เหงื่อออกมากอยู่ในรองเท้าทั้งวัน จึงเกิดทั้งกลิ่น ผิวเปื่อย และเชื้อราง่าย นอกจากถุงเท้าและรองเท้าตามตารางด้านบน ให้ล้างเท้าและซับซอกนิ้วให้แห้งทุกเย็น ถ้าทำงานที่ต้องใส่รองเท้าปิดทั้งวัน พกถุงเท้าคู่สำรองไว้เปลี่ยนช่วงบ่าย ซึ่งตรงกับคำแนะนำของ NHS ที่ให้เปลี่ยนวันละสองครั้ง

ใบหน้าและหนังศีรษะ

เหงื่อที่หน้าผากและไรผมทำให้เมคอัพไหลและผมลีบ ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อสำหรับรักแร้ไม่ควรเอามาทาหน้า เพราะผิวหน้าบางและระคายง่ายกว่า เลือกใช้แป้งฝุ่นหรือไพรเมอร์ที่คุมมัน และพกกระดาษซับมันแทน ถ้าเหงื่อที่หน้าออกมากจนกระทบชีวิต ให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนังว่ามีวิธีไหนที่ใช้กับใบหน้าได้

ชุดพกติดตัวสำหรับวันที่ต้องดูดี

วันที่มีนัดสำคัญ สัมภาษณ์งาน หรือขึ้นเวที การเตรียมตัวล่วงหน้าทำให้ไม่ต้องกังวลตลอดวัน

• คืนก่อนหน้า ทาผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อบนรักแร้และมือที่แห้งสนิท
• เลือกเสื้อผ้าหลวม สีเข้มหรือลาย และติดแผ่นซับเหงื่อ
• พกผ้าเช็ดหน้าผ้าฝ้าย กระดาษซับมัน และเสื้อตัวในสำรอง
• กินมื้อกลางวันที่ไม่เผ็ดจัดและไม่ดื่มแอลกอฮอล์
• ไปถึงสถานที่ก่อนเวลาสักสิบห้านาที นั่งในที่เย็นให้ตัวเย็นลงก่อนเริ่ม

อาหาร เครื่องดื่ม และสิ่งกระตุ้น

NHS แนะนำให้เลี่ยงสิ่งที่ทำให้เหงื่อออกมากขึ้น เช่น แอลกอฮอล์และอาหารรสเผ็ด สำหรับคนไทยที่กินเผ็ดเป็นปกติ ไม่จำเป็นต้องตัดทิ้งทั้งหมด แต่ลองสังเกตดูว่ามื้อไหนที่เหงื่อออกมากจนไม่สบายตัว แล้วปรับในวันที่ต้องประชุมหรือออกงาน

ความเครียดและความตื่นเต้นก็กระตุ้นเหงื่อที่มือและรักแร้ได้ หลายคนติดอยู่ในวงจรที่กังวลว่าเหงื่อจะออก แล้วเหงื่อก็ออกมากขึ้นเพราะความกังวลนั้นเอง การมีแผนรับมือ เช่น ทาโรลออนตอนกลางคืนก่อนวันสำคัญ พกผ้าเช็ดหน้าและเสื้อสำรอง ช่วยลดความกังวลลงได้ส่วนหนึ่ง

มีความเข้าใจผิดอย่างหนึ่งที่พบบ่อย คือการดื่มน้ำน้อยลงเพื่อให้เหงื่อออกน้อย วิธีนี้ไม่ได้ลดเหงื่อจากภาวะเหงื่อออกมาก แต่ทำให้ร่างกายขาดน้ำ โดยเฉพาะในอากาศร้อนของบ้านเรา ดื่มน้ำตามปกติ และใช้วิธีที่ตรงจุดกว่า เช่น เสื้อผ้า โรลออน และการพบแพทย์ จะได้ผลมากกว่า

ดูแลผิวที่ชื้นบ่อย

ผิวที่เปียกเหงื่อเป็นเวลานานติดเชื้อราและผื่นง่ายกว่าปกติ โดยเฉพาะซอกพับและเท้า

• อาบน้ำหลังเหงื่อออกมาก แล้วซับให้แห้ง รวมถึงซอกนิ้วเท้า
• เปลี่ยนเสื้อชั้นในและเสื้อที่เปียกเหงื่อ ไม่ปล่อยให้แห้งคาตัว
• ถ้ารักแร้หรือขาหนีบเป็นผื่นแดงคันบ่อย อาจเป็นเชื้อรา ควรให้แพทย์หรือเภสัชกรดู
• ถ้ารักแร้คล้ำจากการเสียดสีและเหงื่อสะสม ดูเพิ่มที่รักแร้ดำ แก้ยังไง

สำหรับการดูแลผิวทั้งตัวในหน้าร้อน มีเรื่องที่ต่อกันได้ในดูแลผิวหน้าร้อนในเมืองไทย

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

NHS แนะนำให้พบแพทย์ถ้า

• เหงื่อออกมากนานกว่า 6 เดือน หรือเป็นอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง
• เหงื่อออกตอนกลางคืนจนเปียกที่นอน
• มีคนในครอบครัวเป็นเหมือนกัน
• วิธีดูแลตัวเองไม่ช่วย และกระทบงานหรือชีวิตประจำวัน

ทางรักษาที่แพทย์มี

ถ้าการดูแลเองไม่พอ AAD และ NHS สรุปทางเลือกไว้หลายระดับ

วิธี	ใช้กับ	สิ่งที่ควรรู้
ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อสูตรแรง	รักแร้ มือ เท้า	เริ่มต้นจากตัวนี้ก่อนเสมอ
ไอออนโตโฟรีซิส	มือ เท้า	แช่มือหรือเท้าในน้ำที่มีกระแสไฟฟ้าอ่อน ครั้งละ 20-30 นาที ราว 5-10 ครั้งจึงเห็นผล
ฉีดโบท็อกซ์	รักแร้ มือ เท้า	เห็นผลใน 7-10 วัน รักแร้และมืออยู่ได้ราว 3-10 เดือน เท้า 3-6 เดือน
ยารับประทาน	ทั่วตัว	ใช้ได้บางกรณี มีผลข้างเคียงที่ต้องคุยกับแพทย์
คลื่นไมโครเวฟทำลายต่อมเหงื่อ	รักแร้	AAD ระบุว่าทำ 1-2 ครั้ง
ผ่าตัด	กรณีรุนแรง	อาจเกิดเหงื่อออกมากขึ้นที่ส่วนอื่นแทน (compensatory sweating)

ถ้าเหงื่อคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

• เหงื่อรักแร้เปียกเสื้อ แต่ไม่มีกลิ่นมาก: ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อทาตอนกลางคืน และแผ่นซับเหงื่อในเสื้อ
• เหงื่อมีกลิ่นมากกว่าเปียก: ดีโอโดแรนท์ อาบน้ำหลังเหงื่อออก และซักเสื้อให้สะอาด
• มือชื้นตลอดเวลา: ผลิตภัณฑ์ลดเหงื่อสำหรับมือก่อนนอน ถ้าไม่พอ ถามแพทย์ผิวหนังเรื่องไอออนโตโฟรีซิส
• เท้าเปียกและอับในรองเท้า: ถุงเท้าดูดซับเหงื่อเปลี่ยนวันละสองครั้ง รองเท้าหนังสลับคู่ แป้งโรยเท้า
• เหงื่อออกตอนกลางคืนหรือเพิ่งเริ่มเป็นตอนโต: พบแพทย์ก่อนลองผลิตภัณฑ์

เหงื่อไม่ใช่เรื่องน่าอาย มันเป็นปัญหาที่มีทางแก้เป็นขั้นๆ และเริ่มได้คืนนี้จากโรลออนที่ทาถูกเวลา