กรด BHA คืออะไร ซาลิไซลิก แอซิดกับสิวอุดตันและรูขุมขน

BHA (beta hydroxy acid) ในสกินแคร์ส่วนใหญ่หมายถึงซาลิไซลิก แอซิด ซึ่งละลายในน้ำมันได้ จึงเข้าไปทำความสะอาดภายในรูขุมขนที่มีไขมันและเซลล์ผิวอุดตัน ต่างจาก AHA ที่ทำงานที่ผิวชั้นบน คนที่ผิวมัน มีสิวหัวดำ สิวเสี้ยน หรือสิวอุดตันซ้ำ ๆ มักเห็นผลจาก BHA ที่ความเข้มข้นต่ำและใช้สม่ำเสมอ แต่สิวเม็ดใหญ่อักเสบต้องอาศัยการรักษาของแพทย์

BHA คือซาลิไซลิก แอซิดใช่หรือไม่

ในร้านเครื่องสำอาง คำว่า BHA แทบทุกกรณีคือซาลิไซลิก แอซิด (Salicylic Acid) ที่มาจากเปลือกต้นวิลโลว์และสังเคราะห์ได้ในห้องแล็บ ส่วนผสมที่ชื่อต่างออกไปแต่เกี่ยวข้องกัน เช่น Betaine Salicylate, Willow Bark Extract หรือซาลิไซลิกที่ผสมในรูปอนุพันธ์ มักแรงน้อยกว่าและให้ผลช้ากว่า เหมาะกับผิวบอบบางที่เพิ่งเริ่ม

DermNet จัดซาลิไซลิก แอซิดเป็นสาร keratolytic คือสารที่ทำให้เคราตินที่หนาตัวอ่อนนุ่มและหลุดออกง่าย ใช้ในสิว หูด สะเก็ดเงิน และผื่นบางชนิด ในสิว ซาลิไซลิกช่วยชะลอการหลุดลอกของเซลล์ภายในรูขุมขน และช่วยสลายสิวหัวดำกับสิวหัวขาว

ทำไมต้องเป็นรูขุมขน

รูขุมขนมีไขมัน (sebum) เป็นส่วนประกอบหลัก กรดที่ละลายน้ำอย่าง AHA ทำงานได้ดีบนพื้นผิวที่เปียกน้ำ แต่เข้าไปในไขมันได้ยาก ซาลิไซลิกละลายในไขมันได้ จึงแทรกเข้าไปทำงานในรูขุมขนที่มีไขมันและเซลล์ผิวเป็นก้อนอุดตัน ผลคือสิวอุดตันและสิวหัวดำที่กลางจมูกดูลดลงเมื่อใช้ต่อเนื่อง เรื่องรูขุมขนใหญ่ที่มาจากพันธุกรรมต้องเข้าใจว่า BHA ไม่ได้ทำให้รูเล็กลง ดู รูขุมขนกว้างดูแลอย่างไร

BHA ช่วยอะไรได้ และอะไรที่ไม่ช่วย

ปัญหา	BHA ช่วยได้ไหม	หมายเหตุ
สิวอุดตัน สิวหัวดำ สิวเสี้ยน	ช่วยได้ดี	ดู กำจัดสิวหัวดำ และ รูขุมขนอุดตัน
ผิวมัน เงาเร็ว	ช่วยได้ระดับหนึ่ง	ไม่ได้หยุดการสร้างน้ำมัน
สิวอักเสบเม็ดเล็ก	ช่วยลดการอุดตันที่เป็นต้นเหตุ	ใช้คู่การรักษาหากเป็นมาก
สิวอักเสบเป็นก้อนใหญ่ เป็นหนอง	ไม่แทนการรักษา	พบแพทย์ผิวหนัง ดู สิวอักเสบดูแลอย่างไร
รอยดำและรอยแดงหลังสิว	ช่วยน้อย	ต้องใช้กันแดดและสารอื่น
ผิวแห้ง ผิวแพ้ง่าย	ไม่ค่อยเหมาะ	ผิวตึงลอกง่าย

ความเข้มข้นและรูปแบบ

DermNet ระบุว่าซาลิไซลิกที่ใช้ทางการแพทย์มีตั้งแต่ 0.5% ถึง 30% ขึ้นกับโรคและรูปแบบ ผลิตภัณฑ์ที่ผู้บริโภคใช้ที่บ้านสำหรับสิวมักอยู่ราว 0.5-2% ส่วนความเข้มข้นสูงกว่านั้นใช้กับหูด ตาปลา หรือการลอกผิวที่แพทย์ทำ

รูปแบบ	ความเข้มข้นที่พบบ่อย	เหมาะกับ
โฟมหรือเจลล้างหน้า	ราว 0.5-2%	ผิวมัน เริ่มต้น สัมผัสผิวสั้น ระคายน้อย
โทนเนอร์หรือโลชั่นเช็ดหน้า	ราว 0.5-2%	ผิวมันถึงผสม ใช้ทุกเช้าหรือคืน
เซรั่มหรือเจลทาทิ้งไว้	ราว 1-2%	สิวอุดตันเด่น ผิวทนสารได้
แต้มสิวเฉพาะจุด	ราว 1-2%	แต้มบนสิวอุดตันหรือสิวหัวหนอง
แผ่นมาส์กหรือมาสก์ล้างออก	หลากหลาย	ใช้สัปดาห์ละ 1 ครั้ง

ฉลากอาจเขียนเพียง "BHA" โดยไม่บอกปริมาณ ถ้าเป็นเช่นนั้น เริ่มต้นด้วยความถี่น้อยที่สุดเสมอ

เริ่มใช้อย่างไรทีละสัปดาห์

1. ทดสอบที่ท้องแขน 24 ชั่วโมงก่อนใช้
2. สัปดาห์ที่ 1-2: ใช้ 2 คืนต่อสัปดาห์ ทาบางหลังล้างหน้า ผิวแห้งสนิท
3. สัปดาห์ที่ 3-4: เพิ่มเป็น 3 คืนต่อสัปดาห์ถ้าผิวไม่ตึงลอก
4. หลังเดือนแรก: ผิวมันมากอาจใช้ทุกวัน ผิวผสมถึงผิวแห้งควรคงสัปดาห์ละ 2-3 คืน
5. ตามด้วยมอยส์เจอไรเซอร์ทุกครั้ง ตอนเช้าทากันแดด

ผิวที่ใช้ BHA ติดกันหลายวันแล้วเริ่มแสบ ตึง หรือลอกบริเวณจมูกและปีกจมูก แปลว่าถี่เกิน ให้พัก 3-5 วัน ขั้นตอนทั้งหมดของรูทีนเช้า-เย็นอยู่ใน ขั้นตอนสกินแคร์เช้าและเย็น

BHA กับ AHA เลือกอย่างไร

ปัญหาหลัก	เลือกก่อน	เหตุผล
สิวอุดตัน สิวเสี้ยน ผิวมัน	BHA	ทำงานในรูขุมขน
ผิวสาก หมอง ไม่เรียบ	AHA	ผลัดผิวชั้นนอก ดู กรด AHA คืออะไร
ผิวมันและหมองพร้อมกัน	BHA กลางจมูก AHA ที่แก้ม	ใช้แยกบริเวณหรือแยกคืน
ผิวแพ้ง่าย	สูตรอ่อนมาก หรือเลี่ยงก่อน	ตามหลัก ผิวแพ้ง่ายดูแลอย่างไร

ถ้าใช้ทั้งสองในคืนเดียวกัน ผิวมักผลัดเกินไป แยกคืนจะปลอดภัยกว่า

ใช้ร่วมกับเรตินอลและสารอื่นได้ไหม

Cleveland Clinic แนะนำว่าเมื่อใช้ซาลิไซลิกกับเรตินอล ควรสลับกัน เช่น ซาลิไซลิกตอนเช้า เรตินอลตอนกลางคืน หรือสลับเป็นวันเว้นวัน และเริ่มทีละตัว ข้อควรระวังอื่น ๆ

• เรตินอล: ไม่ใช้ในคืนเดียวกันตอนเริ่มต้น ดู เรตินอลช่วยเรื่องอะไรบ้าง
• ไนอาซินาไมด์: ใช้ร่วมได้ ช่วยปลอบผิว
• สครับหรือแปรงขัดหน้า: งดในวันที่ใช้ BHA
• เบนซอยล์เพอร์ออกไซด์: ผิวระคายง่ายถ้าซ้อนกัน ใช้คนละช่วงเวลา

อาการที่พบบ่อยหลังเริ่มใช้

DermNet ระบุว่าซาลิไซลิกโดยทั่วไปทนได้ดี มีอาการแสบเล็กน้อยได้โดยเฉพาะบนผิวที่ถลอกหรือความเข้มข้นสูง และกรดทำให้ผิวปกติระคายหรือไหม้ได้ถ้าทาเกินบริเวณที่ต้องการ

• ผิวแห้ง ตึง ลอกเป็นขุยรอบจมูก: ลดความถี่ เพิ่มมอยส์เจอไรเซอร์
• สิวดูเยอะขึ้นช่วงแรก: อาจเป็นช่วงผิวปรับตัว ไม่เกิน 4-6 สัปดาห์ ถ้ายังแย่ลงให้หยุด อ่านความต่างใน สิวผุดจากผิวปรับตัวกับสิวจากการแพ้
• ผิวแสบแดงหลังทาทันที: ล้างออก พักอย่างน้อย 1 สัปดาห์

อ่านฉลากให้รู้ว่าขวดนี้มี BHA จริงแค่ไหน

คำว่า BHA บนหน้ากล่องบอกได้แค่ว่ามีสารกลุ่มนี้ เราอ่านจากรายการส่วนผสม (INCI) ด้านหลังแทน ลองไล่ตามลำดับนี้

1. หาชื่อ Salicylic Acid ก่อน ถ้าไม่มี ให้หา Betaine Salicylate, Willow Bark Extract หรือ Salix Alba Bark Extract ซึ่งอ่อนกว่า
2. ดูตำแหน่งในรายการ ส่วนผสมเรียงจากมากไปน้อย สารที่ใส่ไม่เกินราว 1% มักอยู่ช่วงกลางถึงท้ายรายการ ซาลิไซลิกที่อยู่หลังน้ำหอมจึงเป็นเรื่องปกติ ให้ยึดตัวเลขเปอร์เซ็นต์ที่แบรนด์ระบุถ้ามี
3. ดูสารที่อยู่รอบ ๆ ถ้ามี Glycolic Acid หรือ Lactic Acid อยู่ในขวดเดียวกัน แปลว่าคุณใช้กรดสองกลุ่มพร้อมกัน ให้นับเป็นวันกรดเต็ม ๆ หนึ่งวัน
4. ดูแอลกอฮอล์ ถ้า Alcohol Denat. อยู่ต้นรายการ ผิวแห้งจะตึงเร็วกว่าสูตรที่มีกลีเซอรีนหรือแพนทีนอลอยู่ต้น ๆ

ล้างออกกับทาทิ้งไว้ ต่างกันตรงเวลาสัมผัส

ซาลิไซลิก 2% ในโฟมล้างหน้ากับซาลิไซลิก 2% ในเซรั่มให้ผลคนละระดับ เพราะโฟมอยู่บนหน้าแค่ 30 ถึง 60 วินาทีแล้วถูกล้างออก ส่วนเซรั่มหรือโทนเนอร์อยู่บนผิวทั้งคืน

รูปแบบ	เวลาบนผิว	ความแรงที่ผิวรู้สึก	ใช้เมื่อ
โฟมหรือเจลล้างหน้า	ไม่ถึง 1 นาที	ต่ำ	ผิวแห้งหรือเพิ่งเริ่ม อยากลองว่าผิวรับซาลิไซลิกได้ไหม
มาสก์ล้างออก	5 ถึง 10 นาที	ปานกลาง	ใช้สัปดาห์ละครั้งเฉพาะโซนจมูกและคาง
โทนเนอร์ เซรั่ม เจล	ทั้งคืน	สูง	ผิวมันที่ใช้แบบล้างออกมาแล้ว 4 สัปดาห์โดยไม่ตึง

ถ้าคุณใช้โฟม BHA แล้วผิวยังสบายดี ขั้นต่อไปคือเซรั่มสัปดาห์ละ 2 คืน แล้วเปลี่ยนโฟมกลับเป็นคลีนเซอร์ธรรมดา เพื่อไม่ให้ซาลิไซลิกซ้อนสองชั้น

ตัวอย่างหนึ่งสัปดาห์ของผิวมันที่ใช้ BHA กับเรตินอล

ตามคำแนะนำของ Cleveland Clinic ที่ให้สลับซาลิไซลิกกับเรตินอล ตารางนี้เป็นรูปแบบที่เราใช้เป็นจุดตั้งต้นหลังผิวชินกับทั้งสองตัวแล้ว

วัน	กลางคืน
จันทร์	BHA แล้วมอยส์เจอไรเซอร์
อังคาร	มอยส์เจอไรเซอร์อย่างเดียว
พุธ	เรตินอลปริมาณเท่าเมล็ดถั่ว แล้วมอยส์เจอไรเซอร์
พฤหัสบดี	BHA แล้วมอยส์เจอไรเซอร์
ศุกร์	มอยส์เจอไรเซอร์อย่างเดียว
เสาร์	เรตินอล แล้วมอยส์เจอไรเซอร์
อาทิตย์	พักผิว

ทุกเช้าใช้คลีนเซอร์อ่อนโยน มอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดด คืนพักผิวสองถึงสามคืนต่อสัปดาห์ช่วยให้รู้ทันว่าตัวไหนทำให้ระคาย ถ้าผิวตึง ให้ตัด BHA วันพฤหัสบดีออกก่อน

วัดผลอย่างไรให้รู้ว่าได้ผล

ถ่ายรูปจมูกและคางในห้องเดิม แสงเดิม ระยะเดิม ทุก 2 สัปดาห์ แล้วนับสิวอุดตันกับสิวหัวดำในกรอบเดียวกัน วิธีนี้แม่นกว่าการมองกระจกทุกเช้า สิวอุดตันใช้เวลาหลายสัปดาห์กว่าจะดันตัวออกมา เราจึงตัดสินที่สัปดาห์ที่ 8 ถึง 12 ถ้าจำนวนเท่าเดิมทั้งที่ใช้สม่ำเสมอ ให้ปรับรูปแบบหรือพบแพทย์ผิวหนัง

ทาตรงไหนและทาเท่าไร

BHA ซึมเข้าไปในรูขุมขนได้เพราะละลายในไขมัน จึงเหมาะกับโซนที่มันและอุดตันง่าย เช่น จมูก คาง และหน้าผาก ผิวแก้มที่แห้งกว่าไม่ต้องทาซ้ำหนา ทาบางทั้งหน้าครั้งละบาง ๆ หรือทาเฉพาะโซนก็ได้ ใช้ปริมาณเท่าเมล็ดถั่วเขียวสำหรับทั้งหน้าก็พอ แล้วรอให้แห้งก่อนทามอยส์เจอไรเซอร์ ถ้าผิวตึงหลังล้างหน้า ให้เว้นวันก่อนเสมอ ผิวที่ปรับตัวได้ดีค่อยเพิ่มความถี่ทีละครั้ง

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่

ผิวคุณ	เริ่มด้วย	ความถี่
มัน สิวเสี้ยนที่จมูก	โทนเนอร์หรือเจล BHA 1-2%	3 คืนต่อสัปดาห์ แล้วเพิ่มได้
ผสม มันเฉพาะ T-zone	เจลหรือเซรั่ม BHA ทาเฉพาะ T-zone	2 คืนต่อสัปดาห์
แห้งแต่มีสิวอุดตัน	โฟมล้างหน้า BHA ล้างออกเร็ว	2-3 ครั้งต่อสัปดาห์
แพ้ง่าย มีสิว	ปรึกษาแพทย์ก่อน	ตามที่แพทย์สั่ง

ตรวจสอบเลขจดแจ้งเครื่องสำอางของ อย. ก่อนซื้อ ถ้าสิวไม่ดีขึ้นใน 8-12 สัปดาห์หรือเป็นหนอง เจ็บ เป็นซ้ำ ควรพบแพทย์ผิวหนัง