เปปไทด์ในสกินแคร์ คืออะไร มีกี่กลุ่ม คุ้มจ่ายเพิ่มไหม

เปปไทด์คือกรดอะมิโนสายสั้นที่ต่อกันเป็นโซ่ หลักการเดียวกับโปรตีนแต่สั้นกว่ามาก ในสกินแคร์ เปปไทด์ถูกออกแบบให้ทำหน้าที่เฉพาะอย่าง เช่น ส่งสัญญาณบอกเซลล์ผิวให้สร้างคอลลาเจนเพิ่ม พาแร่ธาตุอย่างทองแดงเข้าสู่ผิว หรือลดการส่งสัญญาณไปที่กล้ามเนื้อเล็ก ๆ บนใบหน้า คำว่าเปปไทด์บนฉลากจึงเป็นชื่อเรียกรวมของสารหลายสิบตัวที่ทำงานต่างกัน

ทำไมการได้ยินว่า "มีเปปไทด์" ยังไม่พอ

Cleveland Clinic สัมภาษณ์แพทย์ผิวหนังที่อธิบายว่าเปปไทด์อาจช่วยให้ผิวสร้างคอลลาเจนและอีลาสติน และบางตัวมีฤทธิ์ลดการอักเสบ แต่แพทย์คนเดียวกันก็เน้นว่าสิ่งที่สำคัญคือสูตรโดยรวม เปปไทด์ตัวเดียวในขวดไม่ได้บอกอะไรมาก ต้องดูว่าเป็นเปปไทด์ตัวไหน ใส่มากแค่ไหน และสูตรช่วยพาให้มันซึมเข้าผิวได้หรือไม่

ปัญหาหลักของเปปไทด์คือขนาดโมเลกุล ผิวชั้นนอกสุดออกแบบมาเพื่อกันสิ่งแปลกปลอม สารที่ละลายน้ำและมีขนาดใหญ่จะผ่านได้ยาก งานทบทวนใน Frontiers in Chemistry ปี 2020 อธิบายว่าการต่อกรดไขมันปาล์มิติกเข้ากับเปปไทด์ (เรียกว่า palmitoylation) ช่วยให้ซึมผ่านผิวได้ดีขึ้น นี่คือเหตุผลที่เปปไทด์หลายตัวบนฉลากขึ้นต้นด้วย Palmitoyl

เปปไทด์สามกลุ่มหลัก

งานทบทวนใน Frontiers in Chemistry แบ่งเปปไทด์ในเครื่องสำอางเป็นสามกลุ่มหลัก เราสรุปเป็นตารางพร้อมชื่อที่คุณจะเห็นบนฉลาก

กลุ่ม	หน้าที่	ชื่อบนฉลากที่พบบ่อย	ชื่อทางการค้า
เปปไทด์ส่งสัญญาณ (signal peptides)	กระตุ้นเซลล์ไฟโบรบลาสต์ให้สร้างคอลลาเจนและเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน	Palmitoyl Pentapeptide-4, Palmitoyl Tripeptide-1, Palmitoyl Tripeptide-5, Palmitoyl Hexapeptide-12	Matrixyl และตระกูล
เปปไทด์พาแร่ธาตุ (carrier peptides)	พาทองแดงหรือแมงกานีสเข้าสู่ผิว ช่วยการซ่อมแซม	Copper Tripeptide-1 (GHK-Cu)	คอปเปอร์เปปไทด์
เปปไทด์ยับยั้งสารสื่อประสาท (neurotransmitter inhibitors)	ลดการส่งสัญญาณไปยังกล้ามเนื้อเล็ก ๆ ทำให้ริ้วรอยจากการแสดงสีหน้าดูตื้นลง	Acetyl Hexapeptide-8 (เดิมเรียก Acetyl Hexapeptide-3), Pentapeptide-18, Dipeptide Diaminobutyroyl Benzylamide Diacetate, Acetyl Octapeptide-3	Argireline, Leuphasyl, Syn-Ake, SNAP-8

กลุ่มที่หนึ่ง: เปปไทด์ส่งสัญญาณ

กลุ่มนี้คือเหตุผลหลักที่คนซื้อครีมเปปไทด์ หลักการคือเมื่อคอลลาเจนในผิวถูกย่อยสลาย จะเกิดเศษเปปไทด์ขนาดเล็กที่ทำหน้าที่เหมือนสัญญาณเตือนให้ผิวสร้างคอลลาเจนใหม่ นักเคมีจึงสังเคราะห์เปปไทด์ที่เลียนแบบสัญญาณนั้นออกมา

ตัวที่มีข้อมูลมากที่สุดคือ Palmitoyl Pentapeptide-4 ซึ่งงานทบทวนใน Frontiers อ้างถึงการศึกษาแบบปกปิดสองฝ่ายในผู้หญิง 93 คน ที่พบว่าช่วยลดริ้วรอยได้เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม ตัวอื่นในกลุ่มนี้ เช่น Palmitoyl Tripeptide-1 และ Palmitoyl Hexapeptide-12 มีข้อมูลน้อยกว่า และหลายชิ้นมาจากผู้ผลิตวัตถุดิบเอง

กลุ่มที่สอง: คอปเปอร์เปปไทด์

GHK-Cu คือเปปไทด์สามตัวที่จับกับทองแดง งานทบทวนเดียวกันจัดไว้ในกลุ่มเปปไทด์พาแร่ธาตุ ทองแดงเป็นแร่ธาตุที่เอนไซม์หลายตัวในการซ่อมแซมผิวต้องใช้ คอปเปอร์เปปไทด์จึงถูกขายในฐานะตัวช่วยฟื้นฟูผิว

สิ่งที่ควรรู้เวลาเลือกใช้

• เซรั่มคอปเปอร์เปปไทด์มักมีสีฟ้าอ่อนจากทองแดง เป็นเรื่องปกติ
• ไม่ควรใช้ซ้อนกับกรดผลัดผิวความเข้มข้นสูงหรือวิตามินซีรูปกรดในรอบเดียวกัน
• ข้อมูลในคนยังน้อยกว่าเรตินอยด์มาก

กลุ่มที่สาม: เปปไทด์ที่ถูกเรียกว่า "โบท็อกซ์แบบทา"

Acetyl Hexapeptide-8 หรือที่รู้จักในชื่อ Argireline คือตัวที่ถูกโฆษณามากที่สุด หลักการคือรบกวนกลไกที่เส้นประสาทใช้สั่งให้กล้ามเนื้อหดตัว ทำให้ริ้วรอยจากการขมวดคิ้วหรือยิ้มดูตื้นลง

งานทบทวนใน Frontiers สรุปไว้ชัดว่า Argireline ได้ผลน้อยกว่าโบทูลินัมท็อกซินมาก ข้อดีเดียวที่เหนือกว่าคือความปลอดภัยเพราะไม่ต้องฉีด ส่วน Pentapeptide-3 (Vialox) งานทบทวนเดียวกันระบุว่ามีเพียงข้อมูลจากผู้ผลิต ความคาดหวังที่สมเหตุสมผลจึงเป็นริ้วรอยจากการแสดงสีหน้าดูนุ่มขึ้นเล็กน้อย เส้นลึกไม่ได้หายไป

ข้อจำกัดของงานวิจัยที่ควรรู้

งานทบทวนใน Frontiers ยอมรับตรง ๆ ว่าข้อมูลประสิทธิภาพของเปปไทด์ในเครื่องสำอางจำนวนมากมาจากผู้ผลิตวัตถุดิบ ไม่ได้ผ่านการตีพิมพ์อิสระ งานวิจัยหลายชิ้นมีกลุ่มตัวอย่างเล็ก ระยะสั้น และวัดผลด้วยเครื่องมือที่ต่างกัน ทำให้เทียบกันได้ยาก

งานทบทวนเดียวกันยังรายงานว่าการใช้ไมโครนีดเดิลเพิ่มการซึมผ่านของเปปไทด์ได้ราว 40 เท่าในการทดลอง สะท้อนว่าการทาบนผิวที่ปกติ เปปไทด์ส่วนใหญ่เข้าไปได้ในปริมาณจำกัด เราไม่แนะนำให้ทำไมโครนีดเดิลเองที่บ้านเพื่อเพิ่มการซึม เพราะเสี่ยงติดเชื้อและผิวอักเสบ

ประเด็น	เปปไทด์	เรตินอยด์
ข้อมูลวิจัยอิสระในคน	มีบางตัว ส่วนใหญ่ขนาดเล็ก	มีมากและยาวนานหลายสิบปี
การระคาย	น้อย	ปานกลางถึงมาก
ใช้ช่วงตั้งครรภ์	ข้อมูลไม่พอ ควรถามแพทย์	ไม่ควรใช้
ราคา	มักสูง	มีตั้งแต่ราคาย่อมเยา
ใช้ตอนเช้าได้ไหม	ได้	ควรใช้กลางคืน

ใครที่เปปไทด์เหมาะ และใครควรใช้เงินกับอย่างอื่นก่อน

Cleveland Clinic ชี้ว่าถ้างบจำกัด เรตินอยด์และกรดไฮยาลูรอนิกเป็นตัวเลือกที่ถูกกว่าและมีหลักฐานดีกว่า และพื้นฐานที่ได้ผลที่สุดยังคือการล้างหน้า ทามอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดด เราเห็นด้วยกับลำดับนี้ เปปไทด์เหมาะเป็นตัวเสริมมากกว่าตัวหลัก

กลุ่มที่เปปไทด์มีบทบาทชัด

• คนที่ทนเรตินอยด์ไม่ได้ แม้ลองลดความถี่แล้ว เปปไทด์เป็นทางเลือกที่อ่อนโยนกว่าแม้ผลจะเบากว่า
• คนที่ใช้เรตินอยด์อยู่แล้วและอยากได้มอยส์เจอไรเซอร์ที่มีสารเสริม
• คนที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรและต้องหยุดเรตินอยด์ ควรถามแพทย์ก่อน แต่เปปไทด์มักถูกพิจารณาเป็นตัวเลือก

คนที่ยังไม่ทากันแดดทุกวัน หรือยังไม่มีมอยส์เจอไรเซอร์ที่เหมาะ ควรเริ่มจากสองอย่างนั้นก่อน ดูวิธีเลือกได้ที่ วิธีเลือกครีมบำรุงหน้า ส่วนข้อมูลเรตินอยด์แต่ละชนิดอยู่ใน เรตินอยด์มีกี่ชนิด

อ่านฉลากเปปไทด์อย่างไร

1. หาชื่อเปปไทด์ที่ระบุตัวชัด เช่น Palmitoyl Pentapeptide-4 ไม่ใช่แค่คำว่า peptide complex บนหน้าขวด
2. ดูตำแหน่งในรายการส่วนผสม เปปไทด์มักใช้ในปริมาณน้อยมากอยู่แล้ว จึงมักอยู่ช่วงกลางถึงท้ายรายการ ถ้าอยู่หลังน้ำหอมและสารกันเสียทั้งหมด ปริมาณมักต่ำจนแทบไม่มีผล
3. ดูบรรจุภัณฑ์ ขวดปั๊มหรือหลอดช่วยลดการปนเปื้อนดีกว่ากระปุก

เปปไทด์หลายตัวมีชื่อเปลี่ยนตามระบบการตั้งชื่อ INCI เช่น Acetyl Hexapeptide-3 ปัจจุบันใช้ชื่อ Acetyl Hexapeptide-8 การเจอชื่อสองแบบสำหรับสารเดียวกันจึงเป็นเรื่องปกติ

เปปไทด์รอบดวงตาและริ้วรอยเฉพาะจุด

ผิวรอบดวงตาบางกว่าผิวส่วนอื่นของหน้า และเป็นจุดที่หลายคนทนเรตินอยด์ไม่ได้ ครีมรอบดวงตาจำนวนมากจึงเลือกใช้เปปไทด์เป็นสารหลัก ทั้งกลุ่มส่งสัญญาณสำหรับผิวที่บางลง และกลุ่มยับยั้งสารสื่อประสาทสำหรับตีนกาที่เกิดเวลายิ้ม

ความคาดหวังที่ควรตั้งไว้คือผิวรอบดวงตาดูชุ่มชื้นและเรียบขึ้นเล็กน้อย ความชุ่มชื้นที่เห็นในสัปดาห์แรก ๆ ส่วนใหญ่มาจากสารให้ความชุ่มชื้นในสูตร เช่น กลีเซอรีนหรือกรดไฮยาลูรอนิก มากกว่ามาจากเปปไทด์ ผลจากเปปไทด์เองถ้ามีจะค่อย ๆ เห็นหลังใช้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์ ส่วนรอยคล้ำใต้ตาที่เกิดจากเส้นเลือดหรือโครงสร้างกระดูก เปปไทด์ช่วยได้น้อยมาก

ถ้าคุณกังวลเรื่องริ้วรอยรอบดวงตา ลำดับความสำคัญที่เราแนะนำคือ

1. ใส่แว่นกันแดดและทากันแดดให้ถึงรอบดวงตาทุกวัน
2. ใช้ครีมรอบดวงตาหรือมอยส์เจอไรเซอร์ที่ไม่มีน้ำหอม
3. ถ้าผิวทนได้ ใช้เรตินอลความเข้มข้นต่ำที่ทำมาสำหรับรอบดวงตา
4. ถ้าทนเรตินอลไม่ได้ เปปไทด์เป็นตัวเลือกถัดไป

ความต่างระหว่างครีมรอบดวงตากับครีมทาหน้าทั่วไปอธิบายไว้ใน อายครีมคืออะไร และวิธีป้องกันริ้วรอยตั้งแต่เนิ่น ๆ อยู่ใน วิธีป้องกันริ้วรอย

สำหรับเส้นลึกที่เห็นชัดแม้ตอนหน้านิ่ง เช่น ร่องระหว่างคิ้วที่ลึก สกินแคร์ทุกชนิดรวมถึงเปปไทด์ช่วยได้จำกัด ถ้ากังวลจริง ให้ปรึกษาแพทย์ผิวหนังเรื่องทางเลือกที่ทำในคลินิก และเลือกคลินิกที่มีแพทย์ผู้มีใบอนุญาตเป็นผู้ทำหัตถการ

วางเปปไทด์ไว้ตรงไหนในรูทีน

ขั้นตอน	เช้า	กลางคืน
ล้างหน้า	คลีนเซอร์อ่อนโยน	ล้างกันแดดและเครื่องสำอาง
สารออกฤทธิ์หลัก	วิตามินซี (ถ้าใช้)	เรตินอยด์ หรือกรดผลัดผิว (สลับคืน)
เปปไทด์	เซรั่มหรือครีมเปปไทด์	เซรั่มหรือครีมเปปไทด์
บำรุง	มอยส์เจอไรเซอร์	มอยส์เจอไรเซอร์
ปกป้อง	กันแดด	ไม่ต้อง

เปปไทด์มีข้อดีคือใช้ได้ทั้งเช้าและเย็น ถ้าเลือกได้แค่รอบเดียว ตอนกลางคืนที่ไม่มีกันแดดและเครื่องสำอางซ้อนทับเป็นตัวเลือกที่ดี

มุมมองของเรา

เปปไทด์เป็นส่วนผสมที่น่าสนใจและปลอดภัย แต่ถูกโฆษณาเกินข้อมูลที่มีอยู่จริง ถ้าคุณจ่ายเพิ่มเพื่อเปปไทด์ ให้จ่ายเพราะชอบเนื้อครีม ชอบความอ่อนโยน และเข้าใจว่าผลจะค่อยเป็นค่อยไป ส่วนงบที่เหลือ เอาไปลงกับกันแดดที่ทาได้ทุกวันจะคุ้มกว่าสำหรับผิวในระยะยาว