AHA BHA PHA ต่างกันอย่างไร เทียบกรดผลัดผิว 3 กลุ่มก่อนเลือก

ทั้งสามกลุ่มเป็นกรดผลัดเซลล์ผิวเหมือนกัน แต่ต่างกันที่ "ละลายในอะไร" และ "โมเลกุลใหญ่แค่ไหน" สองข้อนี้กำหนดว่ากรดเข้าไปทำงานได้ลึกแค่ไหน ระคายแค่ไหน และเหมาะกับปัญหาผิวแบบไหน ถ้าจำได้แค่ประโยคเดียว ให้จำว่า AHA สำหรับผิวหมองไม่เรียบ BHA สำหรับรูขุมขนอุดตัน PHA สำหรับผิวที่บางเกินจะรับสองตัวแรกได้

ตารางเทียบสามกลุ่มในหน้าเดียว

เรื่องที่เทียบ	AHA	BHA	PHA
ชื่อที่เจอบนฉลาก	Glycolic Acid, Lactic Acid, Mandelic Acid	Salicylic Acid, Sodium Salicylate, Willow Bark Extract	Gluconolactone, Lactobionic Acid
ละลายใน	น้ำ	น้ำมัน	น้ำ
ขนาดโมเลกุล	เล็ก (ไกลโคลิกเล็กสุด)	เล็ก	ใหญ่
ทำงานที่ไหน	ผิวชั้นบนสุด	ผิวชั้นบนและในรูขุมขน	ผิวชั้นบนสุด ซึมช้า
เด่นเรื่อง	ผิวหมอง ผิวขรุขระ ริ้วรอยตื้น รอยดำบนผิว	สิวอุดตัน สิวเสี้ยน ผิวมัน	ผลัดผิวเบา ๆ ช่วยอุ้มน้ำ
ความระคาย	ปานกลางถึงสูง ขึ้นกับชนิดและ %	ปานกลาง ทำให้ผิวแห้งได้	ต่ำ
ไวแสง	ชัดเจน มีข้อมูลจาก FDA	มีคำเตือนให้กันแดดเช่นกัน	งานวิจัยไม่พบการเพิ่มเซลล์ไหม้แดด
เหมาะกับ	ผิวธรรมดา ผิวแห้งที่หมอง	ผิวมัน ผิวผสม ผิวเป็นสิวอุดตัน	ผิวบาง ผิวแพ้ง่าย มือใหม่

บทความทบทวนของ Kornhauser และคณะ ซึ่งผู้เขียนหลักเคยทำงานที่ FDA อธิบายว่ากรดกลุ่มนี้ในความเข้มข้นต่ำ 4-10% ใช้ในครีมและโลชั่นทั่วไป ส่วนความเข้มข้นสูงกว่า 20% ใช้เป็นพีลลิ่งในคลินิก ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นว่าทำไมขวดที่ขายในร้านถึงไม่ควรแรงเกินระดับหนึ่ง

AHA: ละลายน้ำ ทำงานที่ผิวด้านบน

AHA คลายพันธะที่ยึดเซลล์ผิวที่ตายแล้วไว้ด้วยกัน เซลล์เก่าจึงหลุดง่ายขึ้น ผิวที่เผยออกมาเรียบและสะท้อนแสงดีขึ้น ตัวที่เจอบ่อยมีสามตัว

• ไกลโคลิก แอซิด โมเลกุลเล็กที่สุด ซึมเร็ว ได้ผลชัด แต่แสบง่ายที่สุดในกลุ่ม
• แลคติก แอซิด โมเลกุลใหญ่กว่า ระคายน้อยกว่า และช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นด้วย เหมาะกับผิวแห้งหมอง
• แมนเดลิก แอซิด โมเลกุลใหญ่ ซึมช้า นิยมในผิวที่คล้ำง่ายเพราะกระตุ้นการระคายน้อย

ตัวเลขที่ FDA ใช้เป็นเกณฑ์

FDA อ้างข้อสรุปของคณะผู้เชี่ยวชาญ Cosmetic Ingredient Review ว่าผลิตภัณฑ์ไกลโคลิกและแลคติกปลอดภัยสำหรับผู้บริโภคเมื่อ

1. ความเข้มข้นของ AHA 10% หรือน้อยกว่า
2. pH ของผลิตภัณฑ์ 3.5 ขึ้นไป
3. สูตรกันแดดในตัว หรือฉลากบอกให้ใช้กันแดดทุกวัน

ส่วนเรื่องไวแสง FDA อ้างงานวิจัยว่าการใช้ AHA 4 สัปดาห์ทำให้ผิวไวต่อการแดงจากยูวีเพิ่มราว 18% และไวต่อความเสียหายระดับเซลล์เพิ่มขึ้นประมาณเท่าตัวโดยเฉลี่ย ข่าวดีคือผลนี้กลับเป็นปกติ หลังหยุดใช้ 1 สัปดาห์ไม่พบความต่างที่มีนัยสำคัญ FDA จึงแนะนำให้กันแดด ใส่เสื้อผ้าป้องกัน และจำกัดการโดนแดดทั้งช่วงที่ใช้และต่อไปอีก 1 สัปดาห์หลังหยุด

รายละเอียดการเลือกระหว่างไกลโคลิก แลคติก และแมนเดลิก อยู่ใน กรด AHA คืออะไร

BHA: ละลายในน้ำมัน จึงเข้าไปในรูขุมขนได้

ในเครื่องสำอาง BHA เกือบทั้งหมดหมายถึงซาลิไซลิก แอซิด FDA ระบุชื่ออื่นที่อาจเห็นบนฉลาก เช่น salicylate, sodium salicylate และ willow extract (สารสกัดเปลือกต้นวิลโลว์) และยังบอกด้วยว่าในทางเคมี ซาลิไซลิกไม่ใช่ BHA ตัวจริง แต่วงการเครื่องสำอางเรียกกันแบบนี้จนติดปาก

ความต่างที่สำคัญที่สุดคือซาลิไซลิกละลายในน้ำมัน รูขุมขนเต็มไปด้วยไขมันจากต่อมไขมัน กรดที่ละลายน้ำอย่าง AHA เข้าไปได้ยาก แต่ BHA ผ่านชั้นไขมันเข้าไปคลายก้อนอุดตันจากด้านในได้ นี่คือเหตุผลที่ BHA เป็นตัวแรกที่แนะนำสำหรับสิวอุดตัน สิวเสี้ยน และผิวมัน

บทความของ Kornhauser ยังรวบรวมงานที่พบว่าซาลิไซลิกที่ทาบนผิวมีฤทธิ์ปกป้องผิวจากแสงอยู่บ้าง ต่างจาก AHA ที่ทำให้ผิวไวแสงขึ้น แต่ FDA ก็ยังให้คำแนะนำแบบระวังไว้ก่อน คือ CIR สรุปว่าซาลิไซลิกปลอดภัยเมื่อตั้งสูตรให้ไม่ระคายและไม่เพิ่มความไวแสง และฉลากควรบอกให้ใช้กันแดดทุกวัน FDA ยังแนะนำไม่ให้ใช้กับทารกและเด็ก และให้ทดสอบบนผิวส่วนเล็กก่อน

ตัวที่คล้าย BHA อีกตัวคือ LHA (capryloyl salicylic acid) ซึ่งมีสายไขมันยาวกว่า ซึมช้ากว่า และระคายน้อยกว่าไกลโคลิกในการทดสอบ เจอในบางแบรนด์ยุโรป

ขั้นตอนเริ่มใช้ BHA ทีละสัปดาห์อยู่ใน กรด BHA คืออะไร

PHA: โมเลกุลใหญ่ ซึมช้า และอุ้มน้ำ

PHA ถูกพัฒนาขึ้นทีหลังเพื่อแก้ปัญหาการระคายของ AHA บทความทบทวนเดียวกันอธิบายว่า PHA และกลุ่มใกล้เคียงที่เรียกว่า bionic acids ให้ผลคล้าย AHA แต่ระคายน้อยกว่า โครงสร้างมีหมู่ไฮดรอกซิลหลายหมู่ ทำให้ทำหน้าที่เป็นสารดึงน้ำ (humectant) ให้ความชุ่มชื้น และมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระแบบจับโลหะ

ข้อมูลเรื่องแสงแดดน่าสนใจ ในการทดลองที่เปรียบเทียบผิวที่ทากลูโคโนแลคโตนกับผิวที่ทาไกลโคลิก แล้วฉายแสงจำลองแสงอาทิตย์เท่ากัน ผิวที่ทาไกลโคลิกมีเซลล์ไหม้แดดเพิ่มขึ้นชัด ส่วนผิวที่ทากลูโคโนแลคโตนไม่เพิ่ม

ข้อแลกเปลี่ยนคือ PHA ให้ผลช้ากว่าและเบากว่า คนที่ต้องการแก้สิวอุดตันหนาแน่นหรือผิวขรุขระมาก อาจรู้สึกว่าไม่ค่อยเห็นอะไร PHA จึงเหมาะเป็นจุดเริ่มต้น หรือเป็นตัวใช้ระหว่างวันที่พักกรดแรง

ผิวคุณเหมาะกับกรดกลุ่มไหน

ลักษณะผิวและปัญหา	กรดที่ควรเริ่ม	ความถี่เริ่มต้น	หมายเหตุ
ผิวมัน สิวอุดตันที่จมูกและคาง	BHA 0.5-2% ทาทิ้งไว้	คืนเว้น 2 คืน	ถ้าเป็นสิวอักเสบเยอะ ควรคุยกับแพทย์ด้วย
ผิวผสม หมอง ไม่เรียบ	AHA ไกลโคลิกหรือแลคติกความเข้มข้นต่ำ	สัปดาห์ละ 2 คืน	ทากันแดดเข้มงวด
ผิวแห้ง หมอง ลอกเป็นขุย	แลคติก หรือ PHA	สัปดาห์ละ 2-3 คืน	ตามด้วยครีมบำรุงเนื้อหนา
ผิวบาง แพ้ง่าย แดงง่าย	PHA	สัปดาห์ละ 2 คืน แล้วค่อยเพิ่ม	ถ้าเป็นโรซาเชีย ปรึกษาแพทย์ก่อน
ผิวคล้ำง่าย มีรอยดำหลังสิว	แมนเดลิก หรือ PHA	สัปดาห์ละ 2 คืน	การระคายทำให้รอยดำแย่ลงได้ เริ่มช้าดีกว่า
ผิวกำลังใช้เรตินอยด์อยู่	ยังไม่ต้องเพิ่มกรด	รอให้ผิวชินกับเรตินอยด์ 6-8 สัปดาห์	เพิ่มทีหลังแบบสลับคืน

ถ้าผิวเป็นสิวผสมรอยแดงและรอยดำ และทนกรดไม่ค่อยได้ อีกตัวที่น่าพิจารณาคือ กรดอะเซลาอิก ซึ่งช่วยเรื่องอุดตันและเม็ดสีโดยระคายน้อยกว่ากรดกลุ่มนี้

รูปแบบผลิตภัณฑ์เปลี่ยนความแรงได้มาก

กรดตัวเดียวกันในรูปแบบต่างกันให้ผลไม่เท่ากัน เพราะเวลาที่อยู่บนผิวต่างกัน

รูปแบบ	เวลาอยู่บนผิว	ความแรงที่รู้สึก	เหมาะกับใคร
โฟมหรือเจลล้างหน้า	ไม่ถึง 1 นาที	เบามาก	คนที่อยากลองเบา ๆ หรือใช้ที่หลังและหน้าอก
โทนเนอร์เช็ดหรือตบ	ทิ้งไว้บนผิว	ปานกลาง	ใช้ง่าย คุมปริมาณได้
เซรั่ม	ทิ้งไว้บนผิว	ปานกลางถึงสูง	คนที่ต้องการผลชัด
มาส์กหรือพีลลิ่ง 10 นาที	ตามเวลาที่ฉลากระบุ แล้วล้างออก	สูง	ผิวที่ทนกรดแล้ว สัปดาห์ละครั้ง
แผ่นสำลีชุบกรด	ทิ้งไว้บนผิว	ปานกลางถึงสูง	ระวังการเช็ดซ้ำหลายรอบที่จุดเดิม

ความถี่ที่เหมาะกับการผลัดผิวแต่ละแบบ ทั้งกรดและสครับ อธิบายไว้ใน วิธีผลัดเซลล์ผิว

วางกรดในรูทีนอย่างไรไม่ให้ซ้อนกันจนผิวพัง

ปัญหาที่พบบ่อยกว่ากรดแรงเกินคือการใช้หลายขวดที่มีกรดโดยไม่รู้ตัว เช่น โฟมล้างหน้า BHA โทนเนอร์ AHA และเซรั่มที่ผสม PHA อีกตัว รวมกันในคืนเดียว แต่ละขวดอ่อน แต่รวมกันแล้วแรง

หลักง่าย ๆ ที่ใช้ได้กับคนส่วนใหญ่

1. เลือกกรดหลักหนึ่งตัวตามตารางด้านบน ใช้คืนเว้น 2 คืนก่อน 2 สัปดาห์
2. ถ้าไม่แสบ ไม่ลอก เพิ่มเป็นคืนเว้นคืนอีก 2 สัปดาห์
3. ถ้าอยากเพิ่มกรดตัวที่สอง ให้ใช้คนละคืนกับตัวแรก อย่าทาซ้อนกันในช่วงเดือนแรก
4. คืนที่ใช้กรด ไม่ใช้เรตินอยด์ สครับ หรือวิตามินซีความเข้มข้นสูงในรอบเดียวกัน
5. เช้าวันรุ่งขึ้นทากันแดด broad spectrum SPF 30 ขึ้นไปทุกครั้ง

ตัวอย่างสัปดาห์ของคนผิวผสม สิวอุดตันที่ T-zone ผิวแก้มหมอง

วัน	คืนนี้ใช้
จันทร์	BHA ทั่วหน้า
อังคาร	ครีมบำรุงอย่างเดียว
พุธ	ครีมบำรุงอย่างเดียว
พฤหัส	AHA แลคติกเฉพาะแก้มและหน้าผาก
ศุกร์	ครีมบำรุงอย่างเดียว
เสาร์	BHA เฉพาะ T-zone
อาทิตย์	พักเต็มวัน

คู่ที่ไม่ควรใช้พร้อมกันและวิธีแยกเวลาให้ครบทุกตัว ดูได้จากตารางใน สกินแคร์ที่ห้ามใช้ร่วมกัน

กรดขวดแรกควรเป็นกลุ่มไหน

• มีสิวอุดตันเป็นปัญหาหลัก: เริ่มที่ BHA แบบทาทิ้งไว้
• ผิวหมอง ขรุขระ แต่ไม่ค่อยเป็นสิว: เริ่มที่ AHA แลคติกหรือไกลโคลิกความเข้มข้นต่ำ
• ผิวแพ้ง่าย เคยแสบกับกรดมาแล้ว หรือไม่เคยใช้กรดเลย: เริ่มที่ PHA
• กำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร หรือกินยารักษาสิวชนิดกินอยู่: ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มกรดตัวใดก็ตาม

ทุกขวดใหม่ ทดสอบที่ข้างกรามหรือหลังหู 2-3 คืนก่อนทาทั่วหน้า และเช็กเลขจดแจ้ง อย. บนฉลากทุกครั้ง ถ้าทาแล้วแสบรุนแรง บวม หรือเป็นผื่นที่ไม่หายใน 2-3 วันหลังหยุด ให้ไปพบแพทย์ผิวหนังพร้อมขวดที่ใช้ เพื่อให้แพทย์ดูส่วนผสมได้ทันที