ประเด็นสำคัญ
- ยี่ห้อไม่ได้บอกว่าแต้มสิวได้ผล ตัวยาและความเข้มข้นต่างหากที่บอก ให้เลือกตามชนิดเม็ดสิว
- AAD แนะนำทายาบาง ๆ ทั่วบริเวณที่มักขึ้น ไม่ใช่แต้มเฉพาะเม็ด แต่แต้มเสริมได้บนเม็ดที่ขึ้นแล้ว
- เบนโซอิลเพอรอกไซด์ควรเริ่มที่ 2.5% เพราะความเข้มข้นสูงขึ้นทำให้ผิวแห้งลอกและสิวแย่ลงได้
- เม็ดลึกบวมเจ็บที่ไม่มีหัว ยาแต้มเข้าไม่ถึง ต้องประคบอุ่นหรือพบแพทย์
- ให้เวลาอย่างน้อย 6-8 สัปดาห์ก่อนตัดสินว่าสูตรไหนไม่ได้ผล
ถ้าต้องเลือกครีมแต้มสิว ให้ตัดสินจากตัวยากับชนิดเม็ดสิวก่อน แล้วค่อยดูยี่ห้อ เม็ดหัวขาวหรือหัวดำเล็ก ๆ เหมาะกับกรดซาลิไซลิก เม็ดแดงอักเสบเหมาะกับเบนโซอิลเพอรอกไซด์ที่เริ่มที่ 2.5% ส่วนเม็ดลึกบวมเจ็บไม่มีหัว ยาแต้มแทบไม่ถึง ต้องประคบอุ่นและพบแพทย์ถ้าไม่ยุบ เราไม่จัดอันดับยี่ห้อ เพราะผิวแต่ละคนตอบสนองต่างกัน เกณฑ์ด้านล่างเอาไปใช้เลือกเองได้กับทุกยี่ห้อ
เม็ดสิวของคุณเป็นชนิดไหน
ก่อนเปิดตะกร้าสินค้า ให้ดูก่อนว่าเม็ดที่จะแต้มเป็นแบบไหน เพราะตัวยาที่ใช้ได้ผลกับสิวหัวดำแทบไม่ช่วยเม็ดบวมลึก
| ชนิดเม็ด | ลักษณะ | ตัวยาที่มักเหมาะ |
|---|---|---|
| หัวขาว หัวดำ สิวอุดตัน | เม็ดเล็ก ไม่แดงมาก | กรดซาลิไซลิก อะดาพาลีน |
| สิวอักเสบตื้น (papule, pustule) | แดง นูน บางเม็ดมีหนอง | เบนโซอิลเพอรอกไซด์ กรดอะซีลาอิก |
| เม็ดลึก ไม่มีหัว เจ็บ | บวมแข็งใต้ผิว | ประคบอุ่น และพบแพทย์ถ้าไม่ยุบ |
| เม็ดที่แกะหรือบีบแล้วเป็นแผลเปิด | มีสะเก็ดหรือเปียก | แผ่นไฮโดรคอลลอยด์ ล้างให้สะอาด |
ถ้าสิวเป็นตุ่มบวมแดงทั่วหน้า คำแนะนำละเอียดอยู่ที่ สิวอักเสบ ดูแลยังไง
ตัวยาแต่ละแบบทำอะไร
AAD อธิบายตัวยาที่ซื้อได้ตามร้านขายยาไว้ดังนี้
| ตัวยา | ทำอะไร | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|
| เบนโซอิลเพอรอกไซด์ | ลดแบคทีเรียที่ก่อสิว ได้ผลดีที่สุดเมื่อใช้ร่วมกับตัวยาอื่น | เริ่มที่ 2.5% ทำให้ผิวแห้ง ลอก และฟอกสีผ้า หมอนและผ้าเช็ดตัว |
| กรดซาลิไซลิก | เปิดรูขุมขนที่อุดตัน ผลัดผิว ได้ผลกับหัวขาวและสิวเม็ดเล็ก | ผิวแห้งแสบ ควรทามอยส์เจอไรเซอร์ตาม |
| อะดาพาลีน | เรตินอยด์ที่ซื้อเองได้ ช่วยเปิดรูขุมขนและจางรอยสิว | ระคายง่ายช่วงแรก ไวต่อแดด |
| กรดอะซีลาอิก | เปิดรูขุมขน ลดแบคทีเรียและการอักเสบ ช่วยจางรอยหลังสิว | ตรวจก่อนว่าผลิตภัณฑ์วางขายในรูปแบบใดบ้างในประเทศไทย |
AAD ระบุว่าการใช้ตัวยามากกว่าที่ระบุไม่ได้ทำให้สิวหายเร็วขึ้น เพียงแต่ทำให้ผิวระคายเพิ่ม ถ้ามีรอยสิวด้วย ดูสารที่ช่วยจางรอยที่ รอยสิว ทำยังไงให้จาง
อ่านฉลากแบบคนที่ทำสิวบ่อย
- ความเข้มข้นของตัวยาควรระบุเป็นเปอร์เซ็นต์ ถ้าฉลากเขียนแค่ "สารสกัด" โดยไม่บอกตัวยาหลัก ยากที่จะรู้ว่าจะได้ผลหรือไม่
- เบนโซอิลเพอรอกไซด์เริ่ม 2.5% ถ้าผิวรับไหวค่อยเพิ่ม ไม่ต้องไล่ซื้อ 10%
- มองหาคำว่า non-comedogenic หรือ oil-free ในสูตรเจลหรือครีมที่ใช้ร่วมกับยา
- ให้ดูว่าผลิตภัณฑ์เป็นเครื่องสำอางหรือยา ถ้าเป็นเครื่องสำอาง ฉลากภาษาไทยต้องมีชื่อและที่อยู่ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และเลขที่ใบรับแจ้ง ซึ่งตรวจได้ที่เว็บไซต์ อย. ถ้าเป็นยา ให้ถามเภสัชกรเรื่องเลขทะเบียนตำรับยาและวิธีใช้
- ระวังคำสัญญา "สิวยุบใน 1 คืน" หรือส่วนผสมที่ไม่ระบุ เพราะ อย. เตือนผู้บริโภคเรื่องซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ และตรวจฉลากไทยที่มีเลขที่ใบรับแจ้งชัดเจน
วิธีแต้มให้ได้ผลโดยไม่ทำให้ผิวพัง
- ล้างหน้าด้วยโฟมอ่อนแล้วซับแห้ง
- ถ้าผิวระคายง่าย ทามอยส์เจอไรเซอร์บาง ๆ ก่อน แล้วค่อยแต้มยา AAD ระบุว่าวิธีนี้ช่วยลดการระคายของเรตินอยด์
- ใช้ยาในปริมาณบางเท่าเมล็ดถั่ว ทาครอบคลุมบริเวณที่มักขึ้น
- แต้มเพิ่มบนเม็ดที่ขึ้นแล้วเพียงบาง ๆ
- เช้าล้างหน้า ทามอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดด SPF 30 ขึ้นไป
- ถ้าแสบหรือลอก ลดเหลือวันเว้นวัน
ผลที่ควรเห็นภายใน 4-6 สัปดาห์คือเม็ดใหม่ลดลง AAD ให้เวลา 6-8 สัปดาห์ก่อนตัดสินใจว่ายาไม่ได้ผล และบอกว่าการเปลี่ยนยาทุกสัปดาห์ทำให้ผิวระคายและไม่เคยได้เวลาทำงาน ถ้าหลังจากนั้นยังไม่ดีขึ้น ควรไปพบแพทย์ผิวหนัง
แผ่นแปะสิว เหมาะกับเม็ดแบบไหน
แผ่นไฮโดรคอลลอยด์เหมาะกับเม็ดตื้นที่มีหัวหรือแผลเปิด ช่วยปกป้องผิวและป้องกันมือไปแกะ AAD ระบุว่าแผ่นปิดสิวใช้ร่วมกับยาที่มีตัวยาแก้สิวได้ แต่ไม่ช่วยเม็ดลึก รายละเอียดวิธีแปะอยู่ที่ แผ่นแปะสิว ใช้ยังไง
แต้มสิวกับขั้นตอนอื่นในรูทีน
ยาแต้มไม่ได้ทำงานคนเดียว ถ้าขั้นตอนอื่นผิด ยาดีแค่ไหนก็ไม่ช่วย ลำดับที่ใช้ได้กับคนส่วนใหญ่คือล้างหน้าด้วยโฟมอ่อน ซับให้แห้ง แต้มหรือทายาบาง ๆ รอให้ซึม แล้วจึงทามอยส์เจอไรเซอร์ ตอนเช้าปิดด้วยกันแดด ข้อมูลเรื่องลำดับทั้งหมดอยู่ที่ ขั้นตอนสกินแคร์เช้าและเย็น
หลายคนข้ามมอยส์เจอไรเซอร์เพราะกลัวมัน แต่ผิวที่ใช้ยาแห้งโดยไม่มีมอยส์เจอไรเซอร์ลอกและระคายง่าย ผลคือต้องหยุดยา ซึ่งเสียเวลากว่าเดิม เลือกสูตรบางเบาที่ไม่อุดตัน ดูตัวอย่างเกณฑ์ที่ เลือกมอยส์เจอไรเซอร์
ตัวอย่างตารางเริ่มต้น 8 สัปดาห์
ตารางนี้เป็นแนวทางให้ปรับ ไม่ใช่กฎตายตัว เหมาะกับคนที่ผิวไม่แพ้ง่ายและเพิ่งเริ่มใช้ยาแต้ม
| ช่วงเวลา | สิ่งที่ทำ | สิ่งที่สังเกต |
|---|---|---|
| สัปดาห์ 1-2 | แต้มยาตัวเดียว คืนเว้นคืน | แสบ แดง ลอกหรือไม่ |
| สัปดาห์ 3-4 | ถ้าผิวทนได้ เพิ่มเป็นทุกคืน | สิวใหม่ขึ้นน้อยลงหรือไม่ |
| สัปดาห์ 5-8 | ใช้ต่อเนื่อง ไม่เปลี่ยนสูตร | เม็ดที่ขึ้นแล้วหายเร็วขึ้นหรือไม่ |
| สัปดาห์ 8 เป็นต้นไป | ประเมินผล | ถ้าไม่ดีขึ้นเลย ปรึกษาแพทย์ |
เมื่อเริ่มตัวยาใหม่ ให้เปลี่ยนทีละอย่าง อย่าเปลี่ยนโฟม มอยส์เจอไรเซอร์ และกันแดดพร้อมกัน ไม่งั้นถ้าผิวมีปัญหา จะไม่รู้ว่าตัวไหนเป็นต้นเหตุ
ความผิดพลาดที่ทำให้ยาแต้มสิวไม่ได้ผล
- แต้มเฉพาะตอนที่สิวขึ้นแล้ว ไม่ได้ทายาป้องกันบริเวณที่มักขึ้น ซึ่ง AAD ระบุว่าควรทาบาง ๆ ทั่วบริเวณ
- ใช้ปริมาณมากเกินไป คิดว่ายิ่งหนายิ่งแห้งเร็ว แต่ผลจริงคือแสบและลอก
- ใช้ยาแรงสองตัวขึ้นไปในคืนเดียว เช่น กรดกับเรตินอยด์ โดยไม่ได้ปรึกษา
- แกะหรือบีบเม็ดสิวแล้วค่อยแต้ม ซึ่งทำให้แผลอักเสบและเกิดรอยตามมา ดูวิธีจางรอยที่ รอยสิวทำยังไงให้จาง
- เลิกใช้ก่อน 6-8 สัปดาห์ เพราะเห็นว่ายังมีสิวใหม่ ซึ่งช่วงแรกเป็นเรื่องปกติของหลายสูตร
- ใช้ยาหมดอายุหรือเปิดฝาทิ้งไว้นานเกินไป ตัวยาเสื่อมสภาพและผลลดลง
ผิวแบบไหนต้องระวังเป็นพิเศษ
ผิวแพ้ง่ายควรเริ่มจากความเข้มข้นต่ำสุด และทดสอบก่อนใช้ทั้งหน้าตามวิธีในหัวข้อถัดไป คนที่ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรควรถามแพทย์ก่อนใช้ตัวยาใด ๆ เพราะบางตัวไม่เหมาะกับช่วงนี้ คนที่ใช้ยาสิวจากแพทย์อยู่แล้วไม่ควรเติมยาแต้มเองโดยไม่ถาม เพราะอาจซ้ำซ้อนกับที่ได้รับ
ระคายธรรมดากับแพ้รุนแรง แยกให้ออกตั้งแต่แรก
ผิวแดง แสบ แห้ง ลอก หรือคันเล็กน้อยตรงที่ทายา เป็นการระคายเฉพาะที่ซึ่งพบได้บ่อยกับเบนโซอิลเพอรอกไซด์และกรดซาลิไซลิก แก้ได้ด้วยการลดความถี่และเพิ่มมอยส์เจอไรเซอร์ แต่มีอีกกลุ่มที่พบน้อยและอันตรายกว่า คือการแพ้แบบทั้งตัว FDA เคยออกคำเตือนเรื่องนี้กับยาแต้มสิวที่ซื้อเองได้ซึ่งมีสองตัวยานี้
| อาการ | ความหมาย | ทำอย่างไร |
|---|---|---|
| แสบ แดง ลอก เฉพาะจุดที่ทา | ระคายเฉพาะที่ | ลดเป็นวันเว้นวัน ทามอยส์เจอไรเซอร์ก่อนยา |
| ผื่นลมพิษหรือคันลามออกนอกบริเวณที่ทา | เริ่มแพ้ | หยุดใช้ทันที ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ |
| คอตีบ หายใจลำบาก หน้ามืดจะเป็นลม ตา หน้า ปาก หรือลิ้นบวม | แพ้รุนแรง | หยุดใช้และไปห้องฉุกเฉินทันที |
FDA ระบุว่าอาการแพ้รุนแรงเกิดได้ตั้งแต่ไม่กี่นาทีหลังทาไปจนถึงหนึ่งวันหรือนานกว่านั้น และแนะนำให้ทดสอบก่อนใช้ครั้งแรก โดยทายาปริมาณน้อยบนบริเวณที่เป็นสิว 1-2 จุดเล็ก ๆ ติดต่อกัน 3 วัน ถ้าไม่มีอาการผิดปกติจึงค่อยใช้ตามฉลาก ใครเคยแพ้ผลิตภัณฑ์ตัวไหนมาแล้วไม่ควรกลับไปใช้ซ้ำ จดชื่อตัวยาและยี่ห้อไว้ในโทรศัพท์ เวลาไปร้านยาจะได้บอกเภสัชกรได้ทันที
เก็บรักษาและเลือกขนาดหลอด
ยาแต้มส่วนใหญ่ใช้ครั้งละน้อยมาก หลอดเล็กจึงอยู่ได้หลายเดือน ซื้อขนาดเล็กก่อนเพื่อทดลองว่าผิวทนได้ไหม แล้วค่อยซื้อขนาดใหญ่ทีหลัง ปิดฝาให้สนิท เก็บให้พ้นแดดและความร้อน และดูวันหมดอายุบนกล่อง เพราะตัวยาบางชนิดเสื่อมเร็วเมื่อเปิดใช้แล้ว
เม็ดลึกที่แต้มไม่เข้า ทำอะไรได้
เม็ดบวมแข็งใต้ผิวไม่มีหัวเป็นสิวชนิดก้อนหรือซีสต์ AAD แนะนำให้ประคบอุ่นด้วยผ้าสะอาดชุบน้ำร้อนจัดพอทน 10-15 นาที วันละ 3 ครั้ง แล้วทายาที่มีตัวยาแก้สิวบาง ๆ ห้ามบีบ ถ้าไม่ยุบหรือขึ้นซ้ำหลายเม็ด แพทย์ฉีดยาเฉพาะจุดให้ยุบเร็วขึ้นได้
เริ่มแต้มสิวด้วยตัวยาอะไร
- สิวหัวขาวหรืออุดตันเม็ดเล็ก: กรดซาลิไซลิกในเจลหรือโทนเนอร์ ทาทั้งแถบที่มักอุดตัน
- สิวอักเสบแดงมีหนอง: เบนโซอิลเพอรอกไซด์ 2.5% แต้มและทาบาง ๆ ใช้ผ้าสีขาวหรือผ้าที่ไม่กลัวฟอก
- มีทั้งสิวและรอย: กรดอะซีลาอิกหรืออะดาพาลีน
- เม็ดลึกเจ็บ: ประคบอุ่นและนัดแพทย์ ไม่ต้องซื้อยาแต้มเพิ่ม
- ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร: ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ตัวยาใด ๆ
คำถามที่พบบ่อย
แต้มสิวทิ้งไว้ข้ามคืนหรือล้างออกตอนเช้า
ส่วนใหญ่ทาก่อนนอนและทิ้งไว้ข้ามคืนได้ ยกเว้นสูตรที่ระบุให้ล้างออกภายในเวลาหนึ่ง ตอนเช้าล้างหน้าตามปกติแล้วทากันแดด เพราะตัวยาบางชนิดทำให้ผิวไวต่อแดดมากขึ้น
ใช้เบนโซอิลเพอรอกไซด์กับกรดซาลิไซลิกพร้อมกันได้ไหม
ใช้ได้ในบางสูตรหรือบางรูทีน แต่เพิ่มโอกาสแห้งและลอก ควรเริ่มทีละตัวสลับวันกัน และถ้ามีแผนใช้ร่วมกับเรตินอยด์ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อน
แต้มสิวแล้วผิวลอก ต้องหยุดไหม
ลดความถี่ลงเป็นวันเว้นวัน ทามอยส์เจอไรเซอร์ ถ้าแสบ แดงมาก หรือผื่นลาม ให้หยุดและปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ผิวหนัง
แหล่งอ้างอิง
- Acne: Diagnosis and treatment | American Academy of Dermatology (AAD)
- How to treat a deep, painful pimple at home | American Academy of Dermatology (AAD)
- 10 skin care habits that can worsen acne | American Academy of Dermatology (AAD)
- อย. สั่งระงับจำหน่าย-เรียกคืนกันแดด 2 รายการนำเข้าจากออสเตรเลีย หลังพบปัญหาค่า SPF ไม่ตรงตามจริง | สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
- Comunicado de la FDA sobre la seguridad de los medicamentos: FDA advierte sobre reacciones poco frecuentes pero serias de hipersensibilidad a ciertos productos para el acné de uso tópico y venta libre | U.S. Food and Drug Administration





