วิธีซักเสื้อกันหนาว ไหมพรม ขนสัตว์ ฟลีซ ไม่ให้หดไม่ย้วย

เสื้อกันหนาวพังจากการซักได้สองแบบ แบบแรกหดจนใส่ไม่ได้ เกิดกับเสื้อขนสัตว์ที่โดนน้ำร้อนและการปั่นแรง แบบที่สองย้วยยาวจนไหล่ตกและชายเสื้อยาวลงมาถึงสะโพก เกิดกับเสื้อถักทุกชนิดที่ถูกแขวนตากตอนเปียก ทั้งสองแบบป้องกันได้ถ้ารู้ก่อนว่าเสื้อตัวที่ถืออยู่ทำจากอะไร

คนไทยส่วนใหญ่ใส่เสื้อกันหนาวไม่กี่สัปดาห์ต่อปี ช่วงหน้าหนาว ขึ้นดอย หรือไปเที่ยวต่างประเทศ แล้วเก็บเข้าตู้ยาวหลายเดือน การซักก่อนเก็บให้ถูกวิธีจึงสำคัญพอๆ กับการซักระหว่างใช้

เช็กเนื้อผ้าก่อน เพราะวิธีซักต่างกันมาก

ดูป้ายด้านในตะเข็บข้างหรือที่คอเสื้อ ถ้าป้ายหายไปแล้ว ให้ดูจากเนื้อสัมผัสตามตาราง

เนื้อผ้า	สังเกตอย่างไร	ซักแบบไหน	ความเสี่ยงหลัก
ขนแกะ (wool) เมอริโน	นุ่มอุ่น มีกลิ่นขนสัตว์จางๆ ตอนเปียก	ซักมือ หรือโหมดขนสัตว์ถ้าป้ายอนุญาต	หด สักหลาด
แคชเมียร์ อัลปากา	นุ่มลื่นกว่าขนแกะ ราคาสูง	ซักมือเท่านั้น หรือส่งร้าน	หด เป็นขุย
อะคริลิก	เบา ฟู ราคาไม่แพง	ซักเครื่องโหมดถนอมผ้า น้ำเย็น	ย้วย เป็นขุย
ผ้าฝ้ายถัก	หนักกว่า ยืดน้อย	ซักเครื่องน้ำเย็นหรืออุ่น	ย้วยเพราะน้ำหนัก
ผสม ขนสัตว์กับใยสังเคราะห์	ป้ายบอกสองเนื้อผ้า	ทำตามเนื้อที่บอบบางกว่า คือขนสัตว์	หดบางส่วน
ฟลีซ (polyester fleece)	ผิวขนนุ่มด้านเดียวหรือสองด้าน	ซักเครื่อง น้ำเย็น	ขนเป็นก้อน ติดขุย
ฮู้ดดี้ผ้าสำลีหรือผ้าเฟรนช์เทอร์รี่	ด้านในเป็นห่วงหรือขนแปรง	ซักเครื่อง กลับด้าน	สีซีด ลายสกรีนแตก

ถ้าป้ายบอกว่าซักมือ ความหมายตามกฎการติดป้ายผ้าของ FTC สหรัฐฯ คือซักด้วยมือได้ และไม่ได้บอกให้ส่งซักแห้ง ส่วนป้ายที่มีสัญลักษณ์ห้ามบิด หมายถึงห้ามบิดด้วยมือหรือเครื่องรีดน้ำ ต้องใช้วิธีกดน้ำออกแทน

ทำไมเสื้อขนสัตว์ถึงหด

เส้นขนแกะมีเกล็ดเล็กๆ เรียงซ้อนกันเหมือนกระเบื้องหลังคา เมื่อโดนความร้อน ความชื้น และการเสียดสีพร้อมกัน เกล็ดเหล่านี้จะเกี่ยวกันแน่นและไม่ปล่อยกลับ เส้นใยจึงหดเข้าหากันเป็นแผ่นสักหลาด

สามปัจจัยนี้ต้องมาพร้อมกันถึงจะหดหนัก ตัดปัจจัยไหนออกได้ก็ปลอดภัยขึ้นมาก

• น้ำร้อน หรือการเปลี่ยนอุณหภูมิน้ำแบบกะทันหัน จากร้อนไปเย็นจัด
• การขยี้ ถู บิด หรือการปั่นหมาดรอบแรงในเครื่อง
• ผงซักฟอกด่างแรง ที่ทำให้เกล็ดเปิดและเกี่ยวกันง่ายขึ้น

นี่คือเหตุผลที่โหมดขนสัตว์ในเครื่องซักผ้าใช้น้ำเย็นและหมุนถังช้ามาก แทบเหมือนแช่ทิ้งไว้

ซักมือเสื้อไหมพรมขนสัตว์ ทีละขั้น

วิธีนี้อิงจากคำแนะนำของ Woolmark ซึ่งเป็นองค์กรด้านขนแกะของออสเตรเลีย ใช้ได้กับขนแกะ แคชเมียร์ และเสื้อถักเนื้อบอบบางทุกชนิด

1. กลับเสื้อด้านในออก ปิดกระดุมหรือรูดซิปให้หมด (1 นาที)
2. เติมน้ำอุ่นจัดในอ่างหรือกะละมัง ใส่น้ำยาซักขนสัตว์ตามฉลาก กวนให้ละลายก่อนใส่เสื้อ (2 นาที)
3. วางเสื้อลงไป กดเบาๆ ให้น้ำซึมทั่ว แล้วปล่อยแช่ไว้ราว 10 นาที ห้ามขยี้ (10 นาที)
4. ใช้มือกดเสื้อลงในน้ำเบาๆ ไม่กี่ครั้ง ตรงคอและรักแร้ที่สกปรกกว่า ใช้ปลายนิ้วนวดเบาๆ (1 นาที)
5. ยกเสื้อขึ้นทั้งตัวโดยประคองด้วยสองมือ เทน้ำทิ้ง เติมน้ำอุ่นใหม่ ล้างจนไม่มีฟอง (5 นาที)
6. ล้างรอบสุดท้ายด้วยน้ำเย็น (2 นาที)
7. ปั้นเสื้อเป็นก้อนแล้วกดเบาๆ กับขอบอ่างให้น้ำไหลออก ห้ามบิด (1 นาที)

สิ่งที่ต้องระวังคืออุณหภูมิน้ำทุกรอบควรใกล้เคียงกัน การจุ่มเสื้อจากน้ำอุ่นมากลงน้ำเย็นจัดทันทีทำให้เส้นใยช็อกและหดได้ Woolmark จึงให้ล้างน้ำอุ่นก่อนแล้วค่อยลดเป็นน้ำเย็น น้ำประปาในไทยตอนกลางวันอุ่นอยู่แล้วราว 28 ถึง 32 องศา ใช้ได้เลยโดยไม่ต้องผสมน้ำร้อน

ถ้ายังไม่เคยซักผ้าด้วยมือ หรืออยากรู้เทคนิคพื้นฐานอย่างการแช่และการไล่ฟอง ดูเพิ่มเติมได้ในวิธีซักผ้าด้วยมือ

ซักเครื่องได้ไหม

ซักได้ถ้าป้ายบอกว่าซักเครื่องได้ หรือมีสัญลักษณ์อ่างน้ำที่ไม่มีรูปมือ Woolmark แนะนำให้กลับเสื้อด้านในออกหรือใส่ถุงซักผ้า แล้วเลือกโหมดขนสัตว์ (wool) ถ้าเครื่องไม่มี ให้ใช้โหมดถนอมผ้าน้ำเย็น

การตั้งค่า	เสื้อขนสัตว์	อะคริลิกและผ้าฝ้ายถัก	ฟลีซและฮู้ดดี้
โหมด	Wool หรือ Hand wash	Delicate	Synthetic หรือ Normal
อุณหภูมิ	เย็น ไม่เกิน 30 องศา	เย็น ไม่เกิน 30 องศา	เย็นหรืออุ่น ไม่เกิน 40 องศา
ความเร็วปั่น	ต่ำสุด 400 ถึง 600 รอบ	600 ถึง 800 รอบ	ปกติ
ถุงซักผ้า	ใช้	ใช้	ไม่จำเป็น
น้ำยา	น้ำยาซักขนสัตว์	น้ำยาซักผ้าชนิดน้ำ	น้ำยาซักผ้าชนิดน้ำ
ปรับผ้านุ่ม	ไม่ต้อง	ได้ปริมาณน้อย	ห้าม

เครื่องซักผ้าฝาบนแบบมีแกนตีกลางรุ่นเก่า ไม่เหมาะกับเสื้อขนสัตว์แม้จะตั้งโหมดถนอมผ้า เพราะแกนตีกระชากผ้าแรงกว่าถังของเครื่องฝาหน้ามาก ถ้าเครื่องที่บ้านเป็นแบบนี้ ซักมือปลอดภัยกว่า ใครใช้เครื่องฝาหน้าอยู่แล้ว ดูการเลือกโหมดเพิ่มเติมได้ในวิธีใช้เครื่องซักผ้าฝาหน้า

ฟลีซและฮู้ดดี้ ซักง่ายกว่าแต่มีจุดต้องระวัง

เสื้อฟลีซทำจากโพลีเอสเตอร์ ไม่หดง่ายเหมือนขนสัตว์ แต่ขนนุ่มด้านนอกจะจับตัวเป็นก้อนแข็งถ้าโดนความร้อนสูงหรือเสียดสีกับผ้าเนื้อหยาบ

• กลับด้านในออกทุกครั้ง ช่วยลดการเสียดสีของผิวขนกับผ้าชิ้นอื่น
• ซักรวมกับผ้าเนื้อเรียบน้ำหนักใกล้กัน ห้ามซักกับผ้าขนหนู ขุยจากผ้าขนหนูติดฟลีซแน่นจนเอาออกยาก
• ไม่ใส่น้ำยาปรับผ้านุ่ม น้ำยาเคลือบเส้นใยทำให้ขนฟลีซยุบและระบายเหงื่อแย่ลง
• อบได้ความร้อนต่ำ หรือตากในร่ม ฟลีซแห้งเร็วมากอยู่แล้ว
• ฮู้ดดี้ลายสกรีน กลับด้านเสมอ และห้ามรีดทับลาย

ฮู้ดดี้ผ้าฝ้ายหนาแห้งช้าในหน้าฝน ตรงฮู้ดกับตะเข็บแขนเป็นจุดที่มักอับ ตากโดยแขวนกลับหัวจับที่ชายเสื้อ ฮู้ดจะห้อยลงและลมผ่านได้ดีกว่าแขวนไม้แขวนปกติ

บีบน้ำออกและตากให้คงรูป

ขั้นตอนนี้ทำให้เสื้อถักย้วยหรือไม่ย้วยมากกว่าขั้นตอนซักเสียอีก เสื้อไหมพรมที่อุ้มน้ำเต็มที่หนักขึ้นสามถึงสี่เท่าตัว

1. ปูผ้าขนหนูผืนใหญ่ลงบนพื้นหรือโต๊ะ วางเสื้อลงไปให้แบนราบ (1 นาที)
2. ม้วนผ้าขนหนูกับเสื้อไปด้วยกันเหมือนม้วนข้าวห่อสาหร่าย แล้วกดหรือเหยียบเบาๆ ตลอดม้วน (2 นาที)
3. คลี่ออก ถ้ายังเปียกมาก ทำซ้ำกับผ้าขนหนูผืนที่สองที่แห้ง (2 นาที)
4. วางเสื้อบนตะแกรงตากผ้าแบบแบนหรือบนผ้าขนหนูแห้งผืนใหม่ จัดทรงไหล่ แขน และชายเสื้อให้ได้ขนาดเดิม (3 นาที)
5. ตากในที่ร่มที่ลมผ่าน ไม่โดนแดดตรง พลิกกลับด้านหลังผ่านไปครึ่งวัน

Woolmark แนะนำให้ตากราบในที่ร่ม หลีกเลี่ยงแสงแดดและความร้อนโดยตรง ยกเว้นป้ายจะระบุว่าอบได้ แดดจัดทำให้ขนแกะสีขาวเหลือง และขนสัตว์สีเข้มซีด

เสื้อขนสัตว์หนาใช้เวลาตากในร่มราว 1 ถึง 2 วัน ช่วงหน้าฝนนานกว่านั้น ถ้าห้องอับชื้นมาก ใช้พัดลมเป่าห่างๆ ช่วยได้ เทคนิคตากผ้าในหน้าฝนเพิ่มเติมอยู่ในตากผ้าหน้าฝนไม่ให้เหม็นอับ

ไม่ต้องซักทุกครั้งที่ใส่

ขนสัตว์ต้านกลิ่นและคืนรูปจากรอยยับได้ดีกว่าเส้นใยหลายชนิด Woolmark จึงบอกว่าเสื้อขนสัตว์ไม่ต้องซักบ่อยเท่าเสื้อผ้าอื่น การซักน้อยลงยังช่วยยืดอายุเสื้อด้วย

สถานการณ์	ทำอะไรแทนการซัก
ใส่ทับเสื้อยืดไม่กี่ชั่วโมง ไม่มีกลิ่น	แขวนผึ่งลมข้ามคืน แล้วพับเก็บ
มีกลิ่นอาหารหรือควันติด	แขวนในห้องน้ำตอนอาบน้ำอุ่น ไอน้ำช่วยไล่กลิ่น แล้วผึ่งลม
มีคราบเปื้อนเล็กๆ จุดเดียว	ซับด้วยผ้าชุบน้ำเย็นผสมน้ำยาซักขนสัตว์ ไม่ต้องซักทั้งตัว
ใส่เดินทางหลายวันติดกัน	ซักเต็มรอบเมื่อกลับถึงบ้าน
ก่อนเก็บเข้าตู้ยาวหลายเดือน	ซักเต็มรอบทุกครั้ง

เหตุผลที่ต้องซักก่อนเก็บ คือคราบเหงื่อ ผิวหนังที่ติดเส้นใย และเศษอาหาร เป็นอาหารของแมลงกินผ้า รวมถึงทำให้เกิดคราบเหลืองที่โผล่ขึ้นมาตอนหยิบออกมาใช้ในปีถัดไป

ขุยและขนเป็นก้อน จัดการยังไง

ขุยเล็กๆ ที่ขึ้นตรงรักแร้ ข้างลำตัว และปลายแขนเกิดจากการเสียดสี ไม่ได้แปลว่าเสื้อคุณภาพต่ำเสมอไป ขนแกะเส้นใยสั้นและแคชเมียร์ขึ้นขุยได้ทั้งนั้น

• ใช้หวีกำจัดขุยหรือเครื่องตัดขุยไฟฟ้า วางเสื้อบนพื้นเรียบ ลากเบาๆ ไปทางเดียว
• ห้ามดึงขุยด้วยมือ เส้นใยจะถูกดึงออกจากเนื้อถักและเกิดรูบางลง
• ลดขุยในอนาคตด้วยการกลับด้านในออกก่อนซัก และไม่สะพายกระเป๋าที่มีสายเสียดสีตรงไหล่บ่อยๆ

เก็บเสื้อกันหนาวหลังหมดหน้าหนาว

เสื้อไหมพรมห้ามแขวนเก็บนานหลายเดือน แม้จะแห้งแล้วก็ตาม น้ำหนักตัวเสื้อเองจะค่อยๆ ดึงไหล่ให้ยืดเป็นรูปไม้แขวน ให้พับเก็บแทน

1. ซักและตากให้แห้งสนิท ตรวจด้วยการกดตรงตะเข็บรักแร้และขอบปลายแขน ซึ่งแห้งช้าที่สุด
2. พับเป็นสามส่วน โดยพับแขนเข้าหาตัวก่อน
3. ใส่ถุงผ้าฝ้ายหรือกล่องที่มีฝาปิด ห้ามใส่ถุงพลาสติกปิดสนิท ความชื้นที่ค้างจะทำให้เกิดเชื้อรา
4. วางไว้ชั้นบนของตู้ ไม่ทับด้วยของหนัก
5. ใส่ไม้ซีดาร์หรือถุงลาเวนเดอร์แห้งไว้ในกล่องช่วยไล่แมลงกินผ้า

ช่วงก่อนใส่ครั้งต่อไป ให้หยิบออกมาผึ่งลมหนึ่งวัน กลิ่นตู้จะหายไปโดยไม่ต้องซักใหม่