วิธีแยกผ้าก่อนซัก แบ่งกี่กอง ใช้เกณฑ์อะไร และผ้าไหนห้ามรวม

แยกผ้าเป็น 4 กองก็พอสำหรับบ้านส่วนใหญ่ คือผ้าขาว ผ้าสีอ่อนถึงสีกลาง ผ้าสีเข้มรวมสีสด และผ้าเช็ดตัวกับผ้าหนาที่ปล่อยขุย ลำดับการคิดคือดูสีก่อน แล้วดูว่าสกปรกแค่ไหน จากนั้นค่อยแยกผ้าบอบบางกับผ้าที่ขุยเยอะออกมา ทำแบบนี้เสื้อขาวไม่หมอง เสื้อดำไม่มีขุยขาวเกาะ และไม่ต้องซักวันละ 6 รอบ

เรียงลำดับการแยกให้ถูก ประหยัดเวลาได้ครึ่งหนึ่ง

คนที่ยืนแยกผ้าหน้าเครื่องนาน 10 นาทีมักคิดหลายเกณฑ์พร้อมกัน หยิบเสื้อมาตัวหนึ่งแล้วถามตัวเองว่าสีอะไร ผ้าอะไร สกปรกไหม ซักน้ำกี่องศา คำตอบขัดกันเองจนไม่รู้จะวางกองไหน

University of Tennessee Extension วางลำดับไว้ชัดเจน คือแยกตามสีก่อน ต่อด้วยแยกตามความสกปรก แล้วค่อยแยกกรณีพิเศษ เช่นขนาด ชนิดผ้า และผ้าที่ปล่อยขุย เราใช้ลำดับนี้กับตะกร้าจริงได้แบบนี้

1. เทผ้าทั้งตะกร้าลงพื้นหรือเตียง ล้วงกระเป๋าทุกตัวไปพร้อมกัน ทิชชู เหรียญ และลิปบาล์มที่หลุดเข้าเครื่องสร้างปัญหามากกว่าการผสมสีผิดกอง (2 ถึง 3 นาที)
2. แยกสีเป็น 3 กองหยาบๆ ขาว อ่อน เข้ม ไม่ต้องคิดเรื่องอื่น (2 นาที)
3. ไล่ดูแต่ละกอง ดึงตัวที่สกปรกหนักหรือมีคราบออกมาวางข้าง (1 นาที)
4. ดึงผ้าเช็ดตัว เสื้อฮู้ด ผ้าสักหลาด ออกมาเป็นกองผ้าขุย และดึงชุดชั้นในลูกไม้ ผ้าบางออกมาไว้ใส่ถุงซัก (1 นาที)
5. เปิดป้ายเฉพาะตัวที่ไม่แน่ใจ ตัวที่ซักมาแล้วหลายรอบรู้นิสัยอยู่แล้วไม่ต้องเปิดใหม่ (1 นาที)

รวมแล้วไม่ถึง 8 นาทีต่อตะกร้าใหญ่ และหลังทำไปสัก 2 สัปดาห์ มือจะจำได้เองว่าตัวไหนอยู่กองไหน

เกณฑ์แรก สี แบ่งยังไงไม่ให้ซีดและไม่ให้ตกใส่กัน

ผ้าขาวซักแยกกองเดียว ผ้าสีพาสเทลกับสีกลางซักด้วยกันได้ ผ้าสีเข้มกับสีสดอยู่กองของมันเอง นี่คือหลักที่ University of Tennessee Extension ใช้ และเพิ่มข้อสังเกตที่หลายบ้านไม่รู้ ว่าสีสดจัดอย่างชมพูช็อกกิ้ง เขียวสะท้อนแสง และน้ำเงินไฟฟ้า มักตกสีง่ายกว่าสีเข้มทั่วไป ควรซักแยกในช่วงแรกๆ ที่ซื้อมา

กองสี	ตัวอย่างผ้าในกอง	ทำไมแยก	น้ำที่ใช้บ่อย
ขาว	เชิ้ตขาว ผ้าปูขาว ชุดนักเรียนเสื้อขาว ถุงเท้าขาว	สีที่ตกจากผ้าอื่นแม้น้อยทำให้หมองสะสม	อุ่นถ้าป้ายให้
สีอ่อนถึงกลาง	สีพาสเทล เทา ครีม ลายทางพื้นขาว	สีไม่ค่อยตก แต่รับสีจากผ้าเข้มได้	เย็นหรืออุ่น
สีเข้ม	ดำ กรมท่า น้ำตาลเข้ม ยีนส์	สีตกต่อเนื่องหลายรอบ	เย็น
สีสดจัด	แดงสด ชมพูสด เขียวสะท้อนแสง	ตกสีง่ายกว่ากลุ่มอื่น	เย็น กลับด้านใน

ยีนส์ใหม่ทั้งตัวควรซักแยกกองเดี่ยว 3 ถึง 5 รอบแรก เพราะสีครามตกหนักกว่าผ้าดำทั่วไป ถ้าอยากรู้วิธีดูแลยีนส์ให้สีอยู่นาน ดูได้ที่วิธีซักยีนส์

ผ้าลายพื้นขาว อยู่กองไหน

เสื้อพื้นขาวลายสีเข้ม เช่นเสื้อยืดสกรีน ให้ดูว่าพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นสีอะไร ถ้าพื้นขาวเกินครึ่ง ใส่กองสีอ่อน ไม่ใส่กองขาว เพราะกองขาวเป็นกองที่เราอาจใส่สารฟอก ลายสกรีนจะซีด ถ้าลายเข้มเยอะ ใส่กองเข้ม

เกณฑ์ที่สอง สกปรกมากหรือน้อย

ผ้าที่สกปรกหนัก เช่นชุดกีฬาที่เปื้อนดิน ชุดทำสวน ผ้ากันเปื้อนครัว ถ้าซักรวมกับผ้าที่ใส่แค่ครึ่งวัน คราบจะลอยในน้ำแล้วไปเกาะผ้าที่สะอาดกว่า ผ้าขาวจะเทาเร็ว University of Tennessee Extension ให้แยกผ้าสกปรกหนักออกจากผ้าสกปรกน้อยเป็นขั้นที่สอง ต่อจากการแยกสี

วิธีตัดสินแบบง่าย ให้ถามว่าผ้าตัวนี้ต้องใช้โปรแกรมยาวหรือน้ำอุ่นไหม ถ้าใช่ แยกไปกองสกปรกหนักของสีนั้น ถ้าเป็นเสื้อที่ใส่ในห้องแอร์ครึ่งวัน รวมกับกองปกติได้ และใช้น้ำเย็นได้ด้วย เอกสารเดียวกันระบุว่าน้ำเย็นเหมาะกับผ้าที่สกปรกน้อยหรือผ้าที่สีอาจซีด

ผ้าที่มีคราบเฉพาะจุด เช่นคราบเลือด คราบกาแฟ คราบคอเสื้อ ให้จัดการคราบก่อนวางลงกอง ถ้าเพิ่งเห็นตอนแยก ให้ทาน้ำยาทิ้งไว้ระหว่างที่แยกผ้ากองอื่น ประหยัดเวลาไปในตัว คราบคอเสื้อมีวิธีเฉพาะอยู่ที่วิธีขจัดคราบเหลืองที่คอเสื้อ

ผ้าปล่อยขุยกับผ้าดูดขุย ห้ามอยู่ด้วยกัน

ขุยผ้าเป็นปัญหาที่ทำให้เสื้อดำดูเก่าเร็วที่สุด ผ้าที่ปล่อยขุยคือผ้าที่มีเส้นใยหลวมๆ อยู่ผิวหน้า อย่างผ้าเช็ดตัวใหม่ เสื้อฮู้ดผ้าสำลีด้านใน ผ้าสักหลาด ชุดคลุมอาบน้ำ และผ้าห่มขนนุ่ม ส่วนผ้าที่ดูดขุยคือผ้าเรียบมีไฟฟ้าสถิต อย่างโพลีเอสเตอร์ สูทผ้าเรียบ เสื้อกีฬาผ้ากันเหงื่อ และกางเกงสแล็กสีเข้ม

University of Tennessee Extension แนะนำให้ซักผ้าที่ปล่อยขุยเป็นกองแยก ห่างจากผ้าที่ดูดขุยง่าย ในทางปฏิบัติ บ้านเราทำได้โดยให้ผ้าเช็ดตัวกับผ้าปูที่นอนสีใกล้กันเป็นกองของตัวเอง ซักสัปดาห์ละครั้ง ข้อดีคือผ้าเช็ดตัวได้โปรแกรมที่ยาวและน้ำอุ่นตามที่มันต้องการ โดยไม่ทำให้เสื้อผ้าสึก

ถ้าเครื่องซักผ้ามีตะแกรงกรองขุย ให้ล้างทุก 1 ถึง 2 สัปดาห์ ตะแกรงที่ตันทำให้ขุยวนกลับไปเกาะผ้า ทำให้การแยกกองที่ตั้งใจไม่ได้ผลเต็มที่ วิธีล้างตะแกรงและถังอยู่ในวิธีล้างเครื่องซักผ้า

เกณฑ์ที่สาม ชนิดผ้า น้ำหนัก และผ้าบอบบาง

ผ้าหนักอย่างยีนส์ ผ้าใบ และผ้าเช็ดตัว ถ้าซักกับเสื้อชีฟองหรือชุดชั้นในลูกไม้ จะถูไปมาจนผ้าบางขาดหรือตะขอเกี่ยว ให้ดึงผ้าบอบบางออกมาใส่ถุงซักผ้าตาถี่ แล้วซักในโปรแกรมถนอมผ้า หรือรวมกับกองสีเดียวกันโดยมีถุงกั้น วิธีเลือกถุงและบรรจุอยู่ในการใช้ถุงซักผ้า

อีกเรื่องที่คนมองข้ามคือขนาด University of Tennessee Extension แนะนำให้ผสมผ้าชิ้นเล็กกับชิ้นใหญ่ในแต่ละรอบ ให้ผ้าเคลื่อนไหวได้อิสระ ถ้าใส่ผ้าปูที่นอนผืนใหญ่ 2 ผืนอย่างเดียว ผ้าจะม้วนเป็นก้อน ข้างในไม่โดนน้ำ บางเครื่องถังจะเสียสมดุลตอนปั่น ให้ใส่ปลอกหมอนหรือผ้าขนหนูผืนเล็กปนลงไปด้วย

ผ้าที่ป้ายเขียนว่าซักมือเท่านั้น ห้ามบิด หรือซักแห้ง ไม่ต้องลงกองใดเลย แยกไว้ตะกร้าเล็กอีกใบ จะได้ไม่เผลอโยนลงเครื่อง

อ่านป้ายแล้วจัดกองตามอุณหภูมิ

ตัวเลขหรือจุดในสัญลักษณ์อ่างน้ำบนป้าย บอกอุณหภูมิน้ำสูงสุดที่ผ้าทนได้ กฎการติดป้ายดูแลผ้าของ FTC สหรัฐฯ นิยามคำที่ใช้บนป้ายไว้ดังนี้

คำบนป้าย	อุณหภูมิน้ำเริ่มต้น	กองที่เข้ากัน
Cold	ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส	ผ้าเข้ม สีสด ผ้าบอบบาง ผ้าสกปรกน้อย
Warm	31 ถึง 44 องศาเซลเซียส	ผ้าสีอ่อน ผ้าขาวทั่วไป ชุดกีฬา
Hot	45 ถึง 63 องศาเซลเซียส	ผ้าเช็ดตัว ผ้าปูที่นอนขาว ผ้าของคนป่วย
ไม่ระบุอุณหภูมิ	ใช้น้ำร้อนถึง 63 องศาได้เป็นประจำ	กองไหนก็ได้ตามสี

ถ้าเครื่องที่บ้านไม่มีฮีตเตอร์ น้ำประปาไทยช่วงหน้าร้อนก็อุ่นกว่า 30 องศาอยู่แล้ว ไม่ต้องกังวลเรื่องน้ำร้อนเกินสำหรับผ้าสีเข้ม แต่ถ้าเครื่องมีโปรแกรม 40 หรือ 60 องศา ให้จัดกองให้ผ้าในกองนั้นทนอุณหภูมิที่ตั้งได้ทุกตัว กฎคือกองหนึ่งใช้ตามตัวที่ทนได้น้อยที่สุดในกอง

ผ้าที่ต้องซักแยกทุกครั้ง ไม่ว่าสีอะไร

บางกลุ่มต้องแยกเพราะเรื่องความปลอดภัยหรือสุขอนามัย ไม่ใช่เรื่องสี

• ผ้าที่เปื้อนน้ำมันเครื่อง น้ำมันพืชปริมาณมาก ทินเนอร์ หรือยาฆ่าแมลง ซักแยกรอบเดียวด้วยน้ำยาเข้มข้น ห้ามเข้าเครื่องอบผ้า เพราะผ้าที่มีคราบน้ำมันติดค้างเป็นต้นเหตุไฟไหม้ได้เมื่อโดนความร้อน
• ผ้าขี้ริ้ว ผ้าเช็ดพื้น และผ้าเช็ดโต๊ะครัว ซักแยกจากเสื้อผ้า ใช้น้ำร้อนถ้าได้
• ผ้าที่เปื้อนอาเจียน อุจจาระ หรือของคนป่วยท้องเสีย ซักแยก ใช้น้ำร้อนตามป้าย และล้างมือหลังจับ
• ผ้าใหม่สีเข้มหรือสีสด ซักแยกเดี่ยวหรือรวมเฉพาะสีเดียวกันอย่างน้อย 3 รอบแรก
• ชุดว่ายน้ำที่เปื้อนคลอรีนสระ ล้างน้ำเปล่าก่อน แล้วซักมือแยก
• ผ้าอ้อมผ้าและผ้ากันเปื้อนเด็กอ่อน ซักแยกจากผ้าผู้ใหญ่ ใช้น้ำยาที่ไม่มีน้ำหอมหนัก

บ้านคนเดียวหรือบ้านผ้าน้อย แยกยังไงไม่ต้องซักครึ่งถัง

4 กองฟังดูดีถ้ามีคน 4 คน แต่คนอยู่คอนโดคนเดียว ผ้า 1 สัปดาห์อาจได้แค่ 4 ถึง 5 กิโลกรัม ถ้าแยก 4 กอง แต่ละรอบจะมีผ้าแค่ครึ่งถัง ENERGY STAR ระบุว่าเครื่องซักผ้าใช้พลังงานพอๆ กันไม่ว่าผ้าจะเต็มหรือไม่เต็มถัง และพลังงานราว 90% ของเครื่องหมดไปกับการทำน้ำร้อน คำตอบจึงอยู่ที่การรวมกองให้เต็มรอบ และใช้น้ำเย็นให้มากที่สุด

สูตรรวมกองที่ใช้ได้สำหรับบ้านผ้าน้อย

ถ้าผ้าต่อสัปดาห์ราว	แยกเป็น	หมายเหตุ
3 ถึง 5 กิโลกรัม	2 กอง ขาวรวมอ่อน กับ เข้มรวมสด	ใช้น้ำเย็นทั้งคู่ ผ้าเช็ดตัวรวมกองอ่อน
5 ถึง 8 กิโลกรัม	3 กอง ขาว อ่อน เข้ม	ผ้าเช็ดตัวซักทุก 2 สัปดาห์เป็นกองแยก
เกิน 8 กิโลกรัม	4 กองเต็มรูปแบบ	ผ้าปล่อยขุยเป็นกองของตัวเอง

การรวมผ้าขาวกับผ้าสีอ่อนใช้ได้ถ้าผ้าสีอ่อนซักมาหลายรอบจนสีนิ่งแล้ว และเราไม่ใส่สารฟอกคลอรีนในรอบนั้น ถ้ากังวลเรื่องสีตกเล็กน้อย แผ่นดักสีที่ใส่ลงไปในถังช่วยได้บ้าง แต่ไม่ได้แก้ผ้าสีที่ตกหนัก

ค่าไฟของการซักแต่ละรอบไม่ได้แพงมาก แต่น้ำประปาที่ใช้ต่อรอบใกล้เคียงกันไม่ว่าผ้าจะเต็มถังหรือครึ่งถังในเครื่องที่ไม่มีระบบชั่งน้ำหนักผ้า การซักครึ่งถังบ่อยๆ จึงเสียทั้งน้ำ ไฟ และเวลาตาก

จัดตะกร้าในบ้าน ให้แยกผ้าตั้งแต่ตอนถอด

วิธีที่ทำให้การแยกผ้าไม่เป็นงานเพิ่มคือแยกตั้งแต่ถอดเสื้อ ไม่ใช่รอวันซัก

• ตะกร้า 2 ใบสำหรับบ้านผ้าน้อย (สีอ่อน กับ สีเข้ม) หรือ 3 ใบสำหรับครอบครัว (ขาว อ่อน เข้ม)
• ตะกร้าเล็กหรือถุงแขวนอีก 1 ใบ สำหรับผ้าซักมือและผ้าบอบบาง
• ผ้าเช็ดตัวเปียกห้ามโยนลงตะกร้าทันที แขวนให้แห้งก่อน ไม่อย่างนั้นทั้งตะกร้าจะเหม็นอับและขึ้นจุดดำ
• ตะกร้าแบบมีรูระบายอากาศดีกว่าตะกร้าปิดทึบ โดยเฉพาะช่วงหน้าฝน
• ติดป้ายบนตะกร้าให้เด็กในบ้านแยกเองได้ เด็กอายุ 6 ถึง 7 ปีแยกสีอ่อนกับสีเข้มได้แล้ว

ถ้าอยากรู้ว่ากองไหนควรซักโปรแกรมไหนในเครื่องฝาบนหรือฝาหน้า ดูต่อได้ที่เครื่องซักผ้าฝาบนกับฝาหน้า

สรุปเป็นกฎ 6 ข้อที่จำได้ในหัว

1. แยกสีก่อนเสมอ ขาว อ่อน เข้ม และสีสดถ้าเป็นผ้าใหม่
2. ในแต่ละสี ดึงตัวที่สกปรกหนักออกมา
3. ผ้าเช็ดตัวและผ้าที่ขุยเยอะเป็นกองของตัวเอง
4. ผ้าบอบบางใส่ถุงซัก ผ้าซักมือแยกตะกร้า
5. กองหนึ่งใช้อุณหภูมิตามตัวที่ทนได้น้อยที่สุดในกอง
6. ผ้าน้อยให้รวมกองเป็นน้ำเย็น ซักเต็มถังแทนซักบ่อย

ผ้าเปื้อนน้ำมันหรือสารเคมีกับผ้าของคนป่วยอยู่นอกกฎทั้งหมดนี้ ซักแยกเสมอ