ประเด็นสำคัญ
- ปล่อยให้หนวดยาวอย่างน้อย 4-6 สัปดาห์ก่อนตัดสินว่าขึ้นเต็มแค่ไหน ส่วนที่ดูบางในสัปดาห์ที่ 2 มักถูกขนข้างๆ ปิดในภายหลัง
- AAD แนะนำให้ล้างหน้าและเคราทุกวันด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยนแทนสบู่ แล้วบำรุงทุกครั้ง แม้ผิวจะมัน
- ช่วงตอหนวดใช้มอยส์เจอไรเซอร์ SPF 30 ขึ้นไป พอเคราเต็มเปลี่ยนเป็นคอนดิชันเนอร์เครา (ผิวเป็นสิว) หรือน้ำมันเครา (ผิวปกติถึงแห้ง)
- รังแคที่เคราใช้แชมพูขจัดรังแคที่มี zinc pyrithione 2%, ketoconazole 1% หรือ selenium sulfide 1% สระเคราอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง
- อย่าใช้ไมนอกซิดิลเร่งหนวดเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ผิวหนัง เพราะทำให้ผิวหน้าระคายเคืองได้
คนส่วนใหญ่เลิกไว้หนวดในสัปดาห์ที่ 2 หรือ 3 ช่วงที่คันที่สุดและดูไม่เรียบร้อยที่สุด ถ้าคุณผ่านช่วงนั้นไปได้ด้วยการล้างและบำรุงที่ถูก แล้วรอให้ครบ 4-6 สัปดาห์ก่อนเล็มรูปทรง คุณจะเห็นว่าหนวดตัวเองขึ้นได้แค่ไหนจริงๆ แทนที่จะตัดสินจากตอหนวดสองสัปดาห์
หนวดของคุณจะขึ้นได้แค่ไหน ดูจากอะไร
ความหนาแน่นและตำแหน่งที่หนวดขึ้นถูกกำหนดโดยพันธุกรรมและการตอบสนองของรูขุมขนต่อฮอร์โมนแอนโดรเจนเป็นหลัก ไม่ได้ขึ้นกับว่าคุณโกนบ่อยแค่ไหน ผู้ชายหลายคนมีหนวดเหนือริมฝีปากและคางขึ้นดี แต่แก้มบาง ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบบ่อยมาก ไม่ใช่ความผิดปกติ
ลองสังเกตสามอย่างจากตอนที่คุณไม่ได้โกน 3-4 วัน
- ขนบนแก้มต่อถึงหนวดเหนือปากหรือไม่ ถ้ามีช่องว่างตรงมุมปาก ทรงเครายาวเต็มหน้าจะต้องใช้เวลานานกว่า
- ขนบริเวณใต้คางและคอขึ้นแน่นเท่าคางหรือไม่ ถ้าแน่น คุณมีฐานที่ดีสำหรับเคราสั้นทุกทรง
- พ่อหรือญาติฝ่ายชายมีหนวดแบบไหน ใช้เป็นภาพคร่าวๆ ได้ แต่ไม่แม่นทุกคน
ไทม์ไลน์ 6 สัปดาห์แรก เจออะไรบ้าง
| ช่วงเวลา | ความยาวโดยประมาณ | สิ่งที่มักเกิด | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|---|---|
| สัปดาห์ที่ 1 | ตอหนวด 1-3 มม. | สากมือ คันเล็กน้อย | ล้างทุกวัน ทามอยส์เจอไรเซอร์ ไม่ต้องเล็ม |
| สัปดาห์ที่ 2 | 3-5 มม. | คันมากที่สุด ขนชี้หลายทิศ เห็นช่องว่าง | บำรุงสม่ำเสมอ ห้ามเกา เก็บแค่ขอบคอถ้าต้องไปทำงาน |
| สัปดาห์ที่ 3 | 5-8 มม. | ขนเริ่มนิ่มลง อาการคันลด | เริ่มหวีให้ขนลงทางเดียวกัน |
| สัปดาห์ที่ 4 | ราว 1 ซม. | เห็นแนวเคราชัดขึ้น ช่องว่างแคบลง | เล็มขอบคอและแนวแก้มครั้งแรก |
| สัปดาห์ที่ 5-6 | 1-1.5 ซม. | รูปทรงเริ่มชัด | เลือกทรง ตั้งระยะปัตตาเลี่ยน |
ความเร็วที่หนวดยาวขึ้นต่างกันในแต่ละคน ตัวเลขในตารางจึงเป็นค่าประมาณ บางคนเร็วหรือช้ากว่านี้หนึ่งสัปดาห์
ถ้าที่ทำงานไม่ให้ไว้หนวดรก ช่วงสัปดาห์ที่ 2-3 ให้เก็บเฉพาะขอบคอใต้ลูกกระเดือกกับขนที่ขึ้นสูงบนโหนกแก้ม ส่วนที่เหลือปล่อยไว้ คนจะเห็นเป็นตอหนวดที่ตั้งใจไว้ ไม่ใช่ลืมโกน
ทำไมช่วงแรกถึงคัน และแก้ยังไง
อาการคันในสัปดาห์แรกๆ มาจากหลายสาเหตุรวมกัน ปลายขนที่เคยถูกตัดทู่และแข็งทิ่มผิวรอบๆ ผิวใต้หนวดที่เคยโดนใบมีดขูดทุกวันยังแห้งอยู่ และความมันกับเหงื่อเริ่มสะสมใต้ขนโดยที่คุณยังล้างแบบตอนหน้าเกลี้ยง
AAD แนะนำวิธีที่ตรงกับปัญหานี้ คือล้างหน้าและเคราทุกวันด้วยคลีนเซอร์อ่อนโยนแทนสบู่ นวดวนให้ทั่ว ล้างด้วยน้ำอุ่นพอดี ซับให้ผิวยังชื้นเล็กน้อย แล้วทามอยส์เจอไรเซอร์ทันที AAD เน้นว่าแม้ผิวมันหรือเป็นสิวง่ายก็ไม่ควรข้ามการบำรุง เพราะช่วยให้ทั้งผิวและขนนุ่มลง
ห้ามเกา และเลิกลูบเคราเล่น AAD ระบุว่ามือที่ลูบเคราพาเชื้อโรคและสิ่งสกปรกไปที่หน้า และทำให้สิวขึ้นได้
รูทีนรายวันตามระยะของเครา
AAD แบ่งการบำรุงตามระยะเครา ช่วงตอหนวดให้ใช้มอยส์เจอไรเซอร์ที่มี SPF 30 ขึ้นไปและเหมาะกับผิว พอเคราเต็มแล้ว คนผิวเป็นสิวง่ายใช้คอนดิชันเนอร์เครา ผิวปกติถึงแห้งใช้น้ำมันเครา ผิวแพ้ง่ายใช้มอยส์เจอไรเซอร์ไม่มีน้ำหอมที่ไม่อุดตัน
| ขั้น | ช่วงตอหนวด (สัปดาห์ 1-3) | ช่วงเคราเต็ม (สัปดาห์ 4 ขึ้นไป) |
|---|---|---|
| ล้าง | คลีนเซอร์อ่อนโยนตามสภาพผิว เช้าและก่อนนอน | เหมือนเดิม นวดให้ถึงผิวใต้ขน |
| บำรุง | มอยส์เจอไรเซอร์ SPF 30+ ตอนเช้า | คอนดิชันเนอร์เครา หรือน้ำมันเครา หรือมอยส์เจอไรเซอร์ไม่มีน้ำหอม |
| จัดแต่ง | ไม่ต้อง | หวีเคราให้กระจายผลิตภัณฑ์ และหวีขนให้ตรงก่อนเล็ม |
| ผลัดเซลล์ผิว | สครับอ่อนๆ 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ ถ้าเป็นขนคุดง่าย | ไม่จำเป็นถ้าไม่มีปัญหา |
| เล็ม | ไม่ต้อง หรือเก็บแค่ขอบคอ | ทุก 1-2 สัปดาห์ |
ใช้ผลิตภัณฑ์บำรุงแต่น้อย AAD แนะนำให้ใช้คอนดิชันเนอร์หรือน้ำมันอย่างประหยัดเพื่อไม่ให้เคราดูเยิ้ม เริ่มที่ 2-3 หยดสำหรับเครายาว 1 ซม. แล้วค่อยเพิ่มถ้าไม่พอ ส่วนการเลือกคลีนเซอร์ตามสภาพผิว เราแยกอธิบายไว้ใน โฟมล้างหน้าผู้ชาย ยี่ห้อไหนดี
เลือกทรงเคราจากส่วนที่ขึ้นดีที่สุด
พอครบ 4-6 สัปดาห์ ให้มองหน้าตัวเองแล้วถามว่าส่วนไหนขึ้นแน่นที่สุด แล้วเลือกทรงที่ใช้ส่วนนั้น AAD แนะนำสำหรับคนที่หนวดขึ้นเป็นหย่อมว่าให้เลือกทรงที่เข้ากับรูปแบบการขึ้นของขน และปล่อยให้ขนข้างๆ ยาวมาปิดช่องว่าง
| ลักษณะหนวดของคุณ | ทรงที่ทำได้ง่าย | ความยาวที่ใช้ |
|---|---|---|
| ขึ้นเต็มทั้งหน้า | เคราสั้นเต็มหน้า หรือเครายาว | 6 มม. ขึ้นไป |
| แก้มบาง เหนือปากและคางแน่น | หนวดกับเคราคาง (goatee) หรือวงรอบปาก | 3-10 มม. |
| ขึ้นแน่นแต่มีช่องเล็กที่แก้ม | เคราสั้นเต็มหน้าที่ยาวขึ้นเพื่อปิดช่อง | 8-12 มม. |
| ขึ้นบางทั่วหน้า | ตอหนวดเล็มเรียบ | 1-3 มม. |
| ขนแข็ง หยิก เป็นขนคุดบ่อยเมื่อโกน | เคราสั้นที่ไม่โกนชิดผิวเลย | 1-5 มม. |
ข้อสุดท้ายสำคัญกับผู้ชายที่ขนหนวดหยิก DermNet ระบุว่าการหยุดโกนเป็นวิธีแก้ตุ่มจากการโกนที่ได้ผลที่สุด และอาการมักสงบลงในราว 4-6 สัปดาห์หลังหยุด การไว้เคราสั้นจึงเป็นทางแก้ปัญหาผิวสำหรับหลายคน ไม่ใช่แค่เรื่องแฟชั่น ถ้าคุณเคยเป็นขนคุดซ้ำๆ อ่านเพิ่มที่ ขนคุด แก้ยังไง
เล็มครั้งแรก ทำทีละเส้น
เครื่องมือที่ต้องมีคือปัตตาเลี่ยนหรือเครื่องเล็มที่มีหวีรองหลายระยะ กรรไกรปลายเล็ก และหวีซี่ถี่ AAD แนะนำให้ใช้เครื่องโกนไฟฟ้าหรือเครื่องเล็มสำหรับตัดแต่ง และใช้กรรไกรเมื่อขนยาว ถ้าจะใช้ใบมีดเก็บแนวคอ ให้ทาครีมหรือเจลโกนก่อน
- ล้างเคราและเป่าหรือซับให้แห้ง ขนเปียกดูยาวกว่าความจริง เล็มตอนเปียกจะสั้นเกิน
- หวีขนลงตามแนวที่งอก
- ตั้งระยะยาวกว่าที่คิดไว้ 1 ระดับ เล็มทั้งหน้าให้เท่ากันก่อน สั้นลงได้เสมอ แต่ยาวกลับไม่ได้
- แนวคอ วางนิ้วชี้กับนิ้วกลางเหนือลูกกระเดือก ขอบล่างของเคราอยู่ตรงนั้น ขนที่ต่ำกว่าให้เก็บออก เคราที่เก็บคอสูงเกินไปถึงใต้ขากรรไกรจะทำให้หน้าดูอ้วนขึ้น
- แนวแก้ม ลากเส้นสมมติจากจอนถึงมุมปาก เก็บขนที่ขึ้นสูงกว่าเส้นนี้เพียงเล็กน้อย อย่าดันแนวต่ำลงมาก เพราะเคราจะดูบางลงทันที
- หนวดเหนือปาก เล็มเฉพาะขนที่ยาวเลยขอบริมฝีปากบน
ถ้าจะเก็บขอบคอด้วยใบมีด ทำตามวิธีโกนตามแนวขนใน วิธีโกนหนวดให้เรียบเนียน ส่วนการเลือกเครื่องที่ใช้ได้ทั้งโกนและเล็ม มีตารางเทียบใน เครื่องโกนหนวดไฟฟ้า ยี่ห้อไหนดี
ปัญหาใต้เครา รังแค สิว และขนคุด
| ปัญหา | หน้าตา | สิ่งที่ AAD แนะนำให้ทำเองก่อน |
|---|---|---|
| รังแคเครา | ขุยขาวหรือเหลืองในเครา ผิวใต้เคราแดงคัน | แปรงเคราเบาๆ ทุกวันก่อนล้าง สระเคราด้วยแชมพูขจัดรังแคอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง |
| สิวใต้เครา | ตุ่มแดง หัวหนองบนแก้มและกราม | ล้างวันละ 2 ครั้งด้วยคลีนเซอร์ที่มีกรดซาลิไซลิกหรือไกลโคลิก ใช้ยาทาสิวทั่วบริเวณ งดน้ำมันเครา |
| ขนคุด | ตุ่มแดงที่คอ มีขนขดใต้ผิว | หยุดเล็มชิด หรือโกนตอนท้ายการอาบน้ำด้วยเจลก่อนโกนและครีมไม่มีน้ำหอม ตามแนวขน |
| ผิวแห้ง คัน | ขุยละเอียด ไม่มีแดงมาก | ล้างด้วยคลีนเซอร์อ่อน บำรุงทุกวัน |
สำหรับรังแคเครา AAD ระบุแชมพูที่มี zinc pyrithione 2%, ketoconazole 1% หรือ selenium sulfide 1% และแนะนำไฮโดรคอร์ติโซน 1% ชนิดน้ำ ทาหลังล้างหน้าตอนกลางคืนในสัปดาห์แรก แล้วลดเหลือสัปดาห์ละครั้งเมื่อผิวเริ่มเป็นขุย ไฮโดรคอร์ติโซนเป็นยาสเตียรอยด์อ่อน ให้ถามเภสัชกรก่อนซื้อและไม่ทาใกล้ตา วิธีเลือกแชมพูตามสารออกฤทธิ์อยู่ใน แชมพูขจัดรังแค ยี่ห้อไหนดี
สำหรับสิวใต้เครา AAD ระบุว่าต้องใช้เวลา 2-3 เดือนกว่าจะเห็นผล และถ้าใช้ไปหนึ่งเดือนแล้วไม่ดีขึ้นเลยให้เปลี่ยนวิธี
เคราในอากาศร้อนชื้นและใต้หมวกกันน็อก
ในเมืองไทย เหงื่อและความมันสะสมใต้เคราได้เร็วกว่าในประเทศอากาศเย็น ถ้าคุณขี่มอเตอร์ไซค์หรือทำงานกลางแจ้ง ให้ล้างหน้าและเคราหลังเหงื่อออกมาก ไม่ต้องรอถึงตอนเย็น สายรัดคางหมวกกันน็อกที่ถูกับเครายังทำให้ขนหักและผิวระคายตรงแนวกราม ล้างสายรัดหรือแผ่นรองหมวกเป็นประจำ
คนที่ทำงานในครัว โรงงานอาหาร หรือห้องปลอดเชื้อ ตรวจกฎของที่ทำงานก่อน บางที่ต้องใส่ที่คลุมเคราหรือกำหนดความยาวสูงสุด การวางแผนทรงให้สั้นพอจะสะดวกกว่ามาเล็มทีหลัง
ถ้าหนวดคุณเป็นแบบนี้ เริ่มที่ตรงนี้
- ผิวมัน เป็นสิวง่าย: คลีนเซอร์ที่มีกรดซาลิไซลิกหรือไกลโคลิก มอยส์เจอไรเซอร์เนื้อเจลที่มี SPF ช่วงตอหนวด แล้วเปลี่ยนเป็นคอนดิชันเนอร์เคราปริมาณน้อย ไม่ใช้น้ำมันเครา
- ผิวแห้ง คันมากช่วงแรก: คลีนเซอร์สูตรให้ความชุ่มชื้นไม่มีน้ำหอม บำรุงเช้าเย็น พอขนยาวเกิน 1 ซม. ใช้น้ำมันเครา 2-3 หยด
- ขนหยิก เป็นขนคุดบ่อย: เลิกโกนชิด ไว้เคราสั้น 1-5 มม. เล็มด้วยปัตตาเลี่ยนที่มีหวีรอง สครับอ่อน 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ช่วงตอหนวด
- แก้มบาง: ปล่อยครบ 6 สัปดาห์ก่อนตัดสิน ถ้ายังมีช่อง เลือกทรงหนวดกับเคราคาง
- มีขุย แดง คันไม่หายหลังใช้แชมพูขจัดรังแค หรือมีตุ่มเจ็บ แผลถลอก หรือก้อนที่โตขึ้นใต้เครา: พบแพทย์ผิวหนัง ซึ่ง AAD ระบุว่าเป็นกรณีที่ควรนัดตรวจ และควรนัดเร็วถ้าก้อนนั้นมีเลือดออกหรือเปลี่ยนแปลง
คำถามที่พบบ่อย
โกนบ่อยแล้วหนวดจะขึ้นดกขึ้นจริงไหม
ไม่จริง การโกนตัดขนที่ระดับผิว ไม่ได้ไปเปลี่ยนจำนวนรูขุมขนหรือความหนาของเส้นที่งอกจากรากขน ที่รู้สึกว่าหนาขึ้นเพราะปลายเส้นที่ถูกตัดทู่และแข็งกว่าปลายขนที่ไม่เคยถูกตัด
อายุเท่าไรหนวดถึงจะขึ้นเต็มที่
ผู้ชายหลายคนพบว่าหนวดยังหนาขึ้นได้ต่อเนื่องตลอดช่วงอายุยี่สิบกว่า ถ้าคุณอายุต้นยี่สิบและแก้มยังบาง ลองใหม่อีกครั้งในอีกสองสามปีก่อนสรุปว่าขึ้นไม่เต็ม
น้ำมันเคราจำเป็นไหม
ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน AAD แนะนำน้ำมันเคราสำหรับผิวปกติถึงแห้ง ถ้าคุณผิวมันหรือเป็นสิวง่าย ใช้คอนดิชันเนอร์เคราปริมาณน้อยแทน หรือใช้มอยส์เจอไรเซอร์ไม่มีน้ำหอมที่ไม่อุดตันก็พอ
หนวดขึ้นเป็นหย่อมๆ มีวิธีทำให้เต็มไหม
วิธีแรกคือปล่อยให้ยาวขึ้น ขนรอบข้างจะปิดช่องว่างได้ จากนั้นเลือกทรงที่ใช้ส่วนที่ขึ้นดีที่สุด ถ้าขนหลุดเป็นวงกลมเกลี้ยง ต่างจากขึ้นบางทั่วไป ให้พบแพทย์ผิวหนัง เพราะเป็นอาการของโรคผมร่วงเป็นหย่อมได้
แหล่งอ้างอิง
- A dermatologist's top tips for a healthy beard | American Academy of Dermatology (AAD)
- DIY treatment for 5 common beard problems | American Academy of Dermatology (AAD)
- Pseudofolliculitis Barbae (Razor Bumps): Images and Management | DermNet





