เครื่องสำอางออร์แกนิค ดีจริงไหม อ่านตราให้เป็นก่อนจ่ายแพง

ถ้าวัดจากความปลอดภัยหรือผลลัพธ์บนผิว เครื่องสำอางออร์แกนิคไม่ได้ดีกว่าเครื่องสำอางทั่วไปโดยอัตโนมัติ คำว่าออร์แกนิคบอกเรื่องวิธีปลูกพืชและแปรรูปวัตถุดิบ ไม่ได้บอกว่าสูตรอ่อนโยนหรือลดริ้วรอยได้มากกว่า สิ่งที่ออร์แกนิคให้ได้จริงคือความโปร่งใสเรื่องแหล่งวัตถุดิบ เมื่อมีตราจากองค์กรที่ตรวจสอบ คุณจะคุ้มกับราคาที่จ่ายเพิ่มหรือไม่ จึงขึ้นกับว่าคุณให้ค่ากับเรื่องไหน

คำว่าออร์แกนิคบนฉลากหมายถึงอะไรกันแน่

ในสหรัฐฯ องค์การอาหารและยา (FDA) ซึ่งกำกับเครื่องสำอาง ไม่ได้นิยามคำว่า organic ไว้ คำนี้ถูกกำกับโดยกระทรวงเกษตร (USDA) ผ่านโครงการ National Organic Program ซึ่งดูแลวัตถุดิบทางการเกษตร ไม่ได้ดูแลเครื่องสำอางโดยตรง

ผลที่ตามมาคือ

• ถ้าเครื่องสำอางมีวัตถุดิบเกษตรมากพอและผ่านการรับรอง จะใช้ตรา USDA Organic ได้ตามเกณฑ์ของ USDA
• เครื่องสำอางที่ติดคำว่าออร์แกนิค ยังต้องทำตามกฎเครื่องสำอางของ FDA เหมือนผลิตภัณฑ์อื่นทุกข้อ
• USDA ไม่มีอำนาจเหนือผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีวัตถุดิบเกษตรเพียงพอ ถ้าแบรนด์ติดคำว่าออร์แกนิคโดยไม่มีการรับรอง ก็ไม่มีหน่วยงานใดตรวจเกณฑ์ออร์แกนิคให้

ในไทย กฎหมายเครื่องสำอางกำหนดเรื่องฉลาก การจดแจ้ง และข้อความที่ห้ามโอ้อวด แต่เราไม่พบเกณฑ์เฉพาะของคำว่าออร์แกนิคสำหรับเครื่องสำอางในเอกสารที่ตรวจ จึงแนะนำให้ดูตราจากองค์กรผู้รับรองเป็นหลัก

สี่ระดับของตรา USDA Organic

เอกสารข้อเท็จจริงของ USDA แบ่งการใช้คำว่าออร์แกนิคไว้สี่ระดับ โดยคิดเปอร์เซ็นต์จากส่วนผสมทั้งหมดที่ไม่นับน้ำและเกลือ

ระดับ	สัดส่วนวัตถุดิบออร์แกนิค	ใช้ตรา USDA ได้ไหม	สิ่งที่เขียนบนฉลากได้
100% organic	ทุกส่วนผสมเป็นออร์แกนิค	ได้	คำว่า 100% organic
Organic	อย่างน้อย 95%	ได้	คำว่า organic
Made with organic ingredients	อย่างน้อย 70%	ไม่ได้	ระบุวัตถุดิบออร์แกนิคได้ไม่เกินสามชนิดหรือสามกลุ่มที่ด้านหน้า
ต่ำกว่า 70%	น้อยกว่า 70%	ไม่ได้	ห้ามใช้คำว่าออร์แกนิคด้านหน้า ระบุได้เฉพาะในรายการส่วนผสม

จุดที่ควรสังเกตคือ น้ำมักเป็นส่วนผสมหลักของโลชั่นและโทนเนอร์ การไม่นับน้ำทำให้ตัวเลขเปอร์เซ็นต์คิดจากส่วนที่เหลือ ครีมที่มีน้ำ 70% จึงยังติดตรา organic ได้ถ้าส่วนผสมที่เหลือผ่านเกณฑ์

ตรา COSMOS ของยุโรป

ในตลาดเครื่องสำอางเกาหลีและยุโรปที่ขายในไทย ตราที่เห็นบ่อยกว่า USDA คือ COSMOS ซึ่งเป็นมาตรฐานเอกชนสำหรับเครื่องสำอางออร์แกนิคและธรรมชาติ เว็บไซต์ของ COSMOS แบ่งตราไว้ดังนี้

ตรา	ใช้กับ	ความหมายโดยรวม
COSMOS ORGANIC	ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป	ผ่านเกณฑ์ด้านสัดส่วนวัตถุดิบออร์แกนิค กระบวนการผลิต และส่วนผสมที่อนุญาต
COSMOS NATURAL	ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป	ผ่านเกณฑ์ส่วนผสมและกระบวนการ แต่ไม่ต้องถึงเกณฑ์สัดส่วนออร์แกนิค
COSMOS CERTIFIED	วัตถุดิบ	วัตถุดิบมีส่วนที่เป็นออร์แกนิค
COSMOS APPROVED	วัตถุดิบ	วัตถุดิบที่ไม่ได้มาจากเกษตร แต่อนุญาตให้ใช้ในสูตรที่ได้ตรา

เกณฑ์เปอร์เซ็นต์ของ COSMOS ORGANIC อยู่ในเอกสารมาตรฐานฉบับเต็ม ซึ่งไม่ได้อยู่บนหน้าเว็บที่เราเปิด ถ้าคุณต้องการตัวเลขแน่นอน ให้อ่านจากเอกสารมาตรฐานของ COSMOS โดยตรง อย่าอ้างตัวเลขจากเว็บขายของ

สิ่งที่ออร์แกนิคไม่ได้รับประกัน

ตรงนี้คือหัวใจของคำถามว่าดีจริงไหม FDA เขียนเตือนไว้ว่า ผลิตภัณฑ์ที่ทำจากวัตถุดิบออร์แกนิคไม่ได้ปลอดภัยกว่าผลิตภัณฑ์ที่ทำจากวัตถุดิบอื่นที่มีองค์ประกอบทางเคมีเหมือนกัน และพืชบางชนิดก็เป็นพิษหรือก่อการแพ้ได้ ไม่ว่าจะปลูกแบบไหน

เราสรุปเป็นข้อ ๆ ว่าออร์แกนิคตอบโจทย์อะไร และไม่ได้ตอบโจทย์อะไร

คำถาม	ออร์แกนิคช่วยตอบไหม	สิ่งที่ต้องดูแทน
วัตถุดิบปลูกโดยไม่ใช้สารเคมีสังเคราะห์ที่ไม่อนุญาตไหม	ช่วย ถ้ามีตรารับรอง	ตรารับรองและผู้ตรวจ
สูตรนี้จะทำให้ฉันแพ้ไหม	ไม่ช่วย	รายการส่วนผสม น้ำหอม น้ำมันหอมระเหย และทดสอบบนผิว
ลดสิว ลดฝ้า ลดริ้วรอยได้ดีกว่าไหม	ไม่ช่วย	สารออกฤทธิ์และความเข้มข้น
เหมาะกับผิวแพ้ง่ายไหม	ไม่ช่วย	สูตรสั้น ไม่มีน้ำหอม
เป็นวีแกนไหม	ไม่ช่วย	ตราวีแกนแยกต่างหาก
ดีต่อสิ่งแวดล้อมไหม	ช่วยบางส่วนในระดับการปลูก	บรรจุภัณฑ์ การขนส่ง และนโยบายของแบรนด์

เรื่องวีแกนกับออร์แกนิคแยกจากกันชัดเจน ครีมออร์แกนิคใส่น้ำผึ้งหรือขี้ผึ้งออร์แกนิคได้ อ่านรายละเอียดฝั่งวีแกนได้ที่ สกินแคร์วีแกน คืออะไร

พืชกับการแพ้

ส่วนผสมจากพืชที่พบบ่อยในสูตรออร์แกนิค เช่น น้ำมันหอมระเหยจากลาเวนเดอร์ ส้ม หรือทีทรี และสารสกัดดอกไม้หลายชนิด มีสารให้กลิ่นที่เป็นสาเหตุของผื่นแพ้สัมผัส สารสกัดจากพืชตระกูลส้มบางชนิดยังทำปฏิกิริยากับแสงแดดได้ ถ้าผิวคุณไวต่อสิ่งกระตุ้นอยู่แล้ว สูตรออร์แกนิคที่ใส่สารสกัดพืชเป็นสิบชนิดอาจเสี่ยงกว่าสูตรสังเคราะห์ที่สั้นและไม่มีน้ำหอม ดูแนวทางเลือกเพิ่มได้ที่ ดูแลผิวแพ้ง่าย

สารกันเสียน้อย เก็บให้ถูกวิธี

สูตรที่ขายด้วยคำว่าธรรมชาติหรือออร์แกนิคบางตัวเลือกใช้สารกันเสียกลุ่มที่อ่อนกว่าหรือใช้น้อยกว่า ข้อนี้ไม่ผิด แต่ทำให้การเก็บรักษาสำคัญขึ้น FDA อธิบายเรื่องความปลอดภัยด้านจุลินทรีย์ของเครื่องสำอางไว้ว่า

• สารกันเสียมีหน้าที่ยับยั้งการเติบโตของเชื้อที่หลุดเข้าไประหว่างใช้
• การเติมน้ำหรือน้ำลายลงในผลิตภัณฑ์ทำให้สารกันเสียเจือจาง
• การเก็บในที่อุ่นและชื้นช่วยให้เชื้อเติบโต
• การปนเปื้อนเชื้อเป็นเหตุผลที่พบบ่อยของการเรียกคืนเครื่องสำอาง

ห้องน้ำในไทยเป็นที่อุ่นและชื้นตลอดปี วิธีที่ผมแนะนำสำหรับสูตรสารกันเสียต่ำ คือเก็บไว้นอกห้องน้ำ ล้างมือก่อนใช้ ใช้ไม้พายตักแทนนิ้วสำหรับกระปุก และปิดฝาทันที

คำที่ฟังเหมือนออร์แกนิค แต่ไม่มีใครตรวจ

บนชั้นวางเครื่องสำอาง มีคำหลายคำที่ทำให้รู้สึกว่าสินค้าเป็นธรรมชาติหรือออร์แกนิค ทั้งที่ไม่มีเกณฑ์กลางกำกับ เราแยกให้ดูว่าคำไหนมีระบบตรวจรองรับ และคำไหนเป็นภาษาการตลาด

คำบนกล่อง	มีเกณฑ์ภายนอกรองรับไหม	วิธีตีความ
USDA Organic, COSMOS ORGANIC	มี ตรวจโดยผู้รับรอง	เชื่อถือได้ในเรื่องสัดส่วนวัตถุดิบออร์แกนิคตามเกณฑ์ของตรานั้น
COSMOS NATURAL	มี	ผ่านเกณฑ์ส่วนผสมธรรมชาติ แต่ไม่ได้อ้างเรื่องออร์แกนิค
Natural, ธรรมชาติ	ไม่มีเกณฑ์กลาง	อ่านรายการส่วนผสมเอง
Clean beauty	ไม่มีเกณฑ์กลาง	แต่ละแบรนด์ตั้งรายการสารที่ไม่ใส่เอง
Chemical-free	ไม่มีเกณฑ์ และไม่ถูกต้องตามหลักวิทยาศาสตร์	ทุกอย่างรวมถึงน้ำเป็นสารเคมี ถือเป็นคำโฆษณา
Plant-based	ไม่มีเกณฑ์กลาง	บอกว่ามีส่วนผสมจากพืช ไม่ได้บอกสัดส่วน
Organic extract ในชื่อสินค้า	ขึ้นกับตรา	ถ้าไม่มีตราด้านหน้า แปลว่าอาจมีวัตถุดิบออร์แกนิคเพียงตัวเดียว

คำว่าไม่มีเกณฑ์กลางในตารางนี้หมายถึงเท่าที่เราตรวจจากแหล่งข้อมูลของหน่วยงานที่อ้างถึง แบรนด์บางรายมีมาตรฐานภายในของตัวเองซึ่งตรวจสอบจากภายนอกไม่ได้

อ่านฉลากออร์แกนิคทีละขั้น

เมื่อหยิบผลิตภัณฑ์ที่อ้างว่าออร์แกนิคขึ้นมา ลองไล่ตามลำดับนี้

1. ดูด้านหน้ากล่องว่ามีตราจากองค์กรผู้รับรองหรือไม่ เช่น USDA หรือ COSMOS ถ้ามีแค่คำว่า organic ตัวใหญ่โดยไม่มีตรา ให้ระวัง
2. ถ้ามีตรา มองหาชื่อหรือรหัสของหน่วยตรวจ (certification body) ซึ่งมักพิมพ์ใกล้ตรา ตราที่ไม่มีชื่อผู้ตรวจกำกับตรวจย้อนกลับได้ยาก
3. พลิกไปอ่านรายการส่วนผสม ดูว่าตัวที่มีเครื่องหมายดอกจันหรือคำว่า organic อยู่ลำดับต้นหรือท้าย ส่วนผสมเรียงจากมากไปน้อย ตัวท้ายรายการมีปริมาณน้อย
4. หาน้ำหอม (Parfum, Fragrance) และน้ำมันหอมระเหย ถ้าผิวคุณไวต่อกลิ่น ให้ตัดสินจากข้อนี้ก่อนเรื่องตรา
5. ดูอายุหลังเปิด (สัญลักษณ์กระปุกเปิดฝาและตัวเลขตามด้วย M) แล้วประเมินว่าใช้หมดทันไหม
6. ถ้าซื้อในไทย ตรวจเลขจดแจ้ง อย. บนฉลากภาษาไทย

คุ้มไหมที่จะจ่ายเพิ่ม คิดเป็นตัวเลข

ราคาเครื่องสำอางออร์แกนิคที่มีตรารับรองมักสูงกว่าสูตรทั่วไปในกลุ่มเดียวกัน เพราะวัตถุดิบและการตรวจรับรองมีต้นทุน เราไม่มีข้อมูลราคาเฉลี่ยตลาดที่ตรวจสอบได้ จึงขอยกตัวอย่างสมมติเพื่อใช้คิด

สมมติว่าครีมบำรุงสูตรทั่วไปราคา 600 บาท ใช้ได้ 2 เดือน และสูตรออร์แกนิคที่มีตรารับรองราคา 1,100 บาท ใช้ได้ 2 เดือนเท่ากัน ส่วนต่างคือ 500 บาทต่อ 2 เดือน หรือประมาณ 3,000 บาทต่อปี

คำถามที่ควรถามตัวเองก่อนจ่ายส่วนต่างนี้

1. คุณให้ค่ากับวิธีปลูกวัตถุดิบและการตรวจสอบห่วงโซ่มากแค่ไหน
2. ถ้าเป้าหมายคือผลลัพธ์บนผิว เงินส่วนต่างนี้ไปซื้อกันแดดที่ใช้ได้ครบปริมาณจะได้ผลมากกว่าไหม
3. สูตรออร์แกนิคตัวนั้นมีน้ำหอมหรือน้ำมันหอมระเหยที่ผิวคุณไม่ถูกกันหรือเปล่า
4. คุณใช้หมดภายในอายุหลังเปิดได้จริงไหม

ทางเลือกแทนการซื้อ: ทำเองที่บ้านดีกว่าไหม

บางคนคิดว่าถ้าอยากได้ธรรมชาติจริง ๆ ทำเองที่บ้านจะดีกว่าซื้อ ความจริงคือสูตรทำเองไม่มีสารกันเสีย ไม่มีการทดสอบความคงตัว และเสี่ยงปนเปื้อนมากกว่า รายละเอียดว่าส่วนผสมไหนพอทำได้และตัวไหนห้ามทาหน้าอยู่ใน สกินแคร์ธรรมชาติ ทำเองได้ไหม

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

• ผิวแพ้ง่ายหรือเป็นผื่นบ่อย: ตัดสินจากรายการส่วนผสมก่อนตรา เลือกสูตรที่ไม่มีน้ำหอมและน้ำมันหอมระเหย ไม่ว่าจะออร์แกนิคหรือไม่
• ผิวปกติ อยากใช้ออร์แกนิคด้วยเหตุผลด้านสิ่งแวดล้อม: เริ่มจากผลิตภัณฑ์ที่ใช้ปริมาณมากและล้างออก เช่น คลีนเซอร์หรือสบู่ แล้วดูตรา USDA หรือ COSMOS ORGANIC
• ผิวมีปัญหาเฉพาะ เช่น ฝ้า สิว หรือริ้วรอย: เลือกตามสารออกฤทธิ์ก่อน ถ้าหาสูตรที่มีทั้งสารที่ต้องการและตราออร์แกนิคได้ ถือเป็นโบนัส
• ซื้อของหิ้วหรือร้านออนไลน์: ตรวจฉลากไทยและเลขจดแจ้ง อย. ทุกครั้ง เพราะตราออร์แกนิคไม่ได้แทนการจดแจ้ง

ออร์แกนิคเป็นเรื่องของที่มาวัตถุดิบ เมื่อเข้าใจตรงนี้ คุณจะเลือกจ่ายในจุดที่ตรงกับสิ่งที่ตัวเองให้ค่า ไม่ต้องจ่ายแพงเพื่อซื้อคำที่ไม่ได้รับประกันผลกับผิว