สกินแคร์วีแกน คืออะไร ต่างจาก cruelty-free ตรงไหน

สกินแคร์วีแกนคือสกินแคร์ที่ไม่มีส่วนผสมจากสัตว์หรือผลผลิตจากสัตว์อยู่ในสูตรเลย ทั้งตัวที่ได้จากการฆ่าสัตว์ เช่น คอลลาเจนจากหนังสัตว์ และตัวที่สัตว์ผลิตออกมา เช่น ขี้ผึ้งจากผึ้ง ลาโนลินจากขนแกะ หรือเมือกหอยทาก คำนี้พูดถึงสิ่งที่อยู่ในขวด ส่วนเรื่องการทดสอบในสัตว์เป็นอีกคำหนึ่ง คือ cruelty-free ซึ่งคนมักใช้ปนกัน เราจะแยกสองคำนี้ให้ชัด แล้วไล่ดูว่าบนฉลาก INCI มีชื่อไหนบ้างที่บอกว่ามาจากสัตว์

วีแกนกับ cruelty-free คนละเรื่องกัน

สองคำนี้ตอบคำถามต่างกัน วีแกนตอบว่าในสูตรมีอะไรจากสัตว์ไหม ส่วน cruelty-free ตอบว่ามีการทดสอบกับสัตว์ไหม ผลิตภัณฑ์หนึ่งจึงเป็นได้สี่แบบ

แบบ	ส่วนผสมจากสัตว์	ทดสอบในสัตว์	ตัวอย่างสถานการณ์
วีแกนและ cruelty-free	ไม่มี	ไม่มี	ครีมสูตรพืชล้วนจากแบรนด์ที่ไม่ทดสอบในสัตว์
วีแกนแต่ไม่ cruelty-free	ไม่มี	มีในบางขั้น	สูตรพืชล้วน แต่ขายในตลาดที่กำหนดให้ทดสอบ
cruelty-free แต่ไม่วีแกน	มี เช่น ขี้ผึ้ง น้ำผึ้ง	ไม่มี	ลิปบาล์มขี้ผึ้งจากแบรนด์ที่ไม่ทดสอบในสัตว์
ไม่เป็นทั้งสองอย่าง	มี	มี	สูตรทั่วไปที่ไม่ได้อ้างทั้งสองข้อ

ตารางนี้อธิบายตามนิยามของแต่ละคำ ตัวอย่างในคอลัมน์ขวาเป็นสถานการณ์สมมติเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ได้อ้างถึงแบรนด์ใด

cruelty-free ไม่มีนิยามทางกฎหมายในสหรัฐฯ

องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) เขียนไว้ชัดว่าคำว่า cruelty-free หรือ not tested on animals ไม่มีนิยามทางกฎหมาย บริษัทจึงใช้คำนี้ได้หลายความหมาย บางบริษัทหมายถึงเฉพาะผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่ไม่ได้ทดสอบในสัตว์ แต่ไม่ได้รวมวัตถุดิบ ทั้งที่วัตถุดิบเครื่องสำอางจำนวนมากเคยผ่านการทดสอบในสัตว์มาแล้วในอดีต

ข้อนี้สำคัญเพราะคำบนกล่องอย่างเดียวบอกได้ไม่หมด ถ้าคุณให้น้ำหนักกับเรื่องนี้ ให้ดูว่าแบรนด์อธิบายนโยบายครอบคลุมถึงซัพพลายเออร์วัตถุดิบหรือไม่ หรือได้ตราจากองค์กรภายนอกที่ตรวจทั้งห่วงโซ่

ยุโรปห้ามทั้งการทดสอบและการขาย

สหภาพยุโรปเดินเรื่องนี้เป็นขั้น ตามข้อมูลของคณะกรรมาธิการยุโรป

1. ตั้งแต่ 11 กันยายน 2004 ห้ามทดสอบผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางสำเร็จรูปในสัตว์
2. ตั้งแต่ 11 มีนาคม 2009 ห้ามทดสอบส่วนผสมในสัตว์ และเริ่มห้ามขายสินค้าที่ทดสอบในสัตว์สำหรับผลกระทบส่วนใหญ่
3. ตั้งแต่ 11 มีนาคม 2013 ห้ามขายครอบคลุมทุกกรณี ไม่ว่าจะมีวิธีทดแทนหรือไม่

ผลคือสินค้าที่วางขายในยุโรปต้องเป็นไปตามข้อห้ามนี้อยู่แล้ว แต่ข้อห้ามนี้ไม่ได้ทำให้สูตรเป็นวีแกน ครีมที่ขายในยุโรปยังใส่ขี้ผึ้งหรือลาโนลินได้ตามปกติ

ส่วนผสมจากสัตว์ที่ซ่อนอยู่บนฉลาก INCI

ฉลากส่วนผสมสากล (INCI) มักใช้ชื่อทางเคมีหรือชื่อละติน คนที่ไม่คุ้นจะมองไม่ออกว่าตัวไหนมาจากสัตว์ ตารางนี้รวมชื่อที่พบบ่อยในสกินแคร์และเครื่องสำอาง

ชื่อบนฉลาก	มาจาก	พบบ่อยใน
Cera Alba / Beeswax	ขี้ผึ้งจากรังผึ้ง	ลิปบาล์ม บาล์ม ครีมเนื้อหนัก
Mel / Honey	น้ำผึ้ง	มาสก์ คลีนเซอร์
Propolis Extract	ยางผึ้ง	เอสเซนส์และแอมพูลสูตรเกาหลี
Lanolin, Lanolin Alcohol	ไขจากขนแกะ	ลิปบาล์ม ครีมผิวแห้งมาก
CI 75470 / Carmine	สีแดงจากแมลงโคชินีล	ลิปสติก บลัช อายแชโดว์
Snail Secretion Filtrate	เมือกหอยทาก	เอสเซนส์ ครีมสูตรเกาหลี
Collagen, Hydrolyzed Collagen	หนังหรือเกล็ดสัตว์	ครีม มาสก์แผ่น
Keratin	ขน เขา หรือขนนก	ผลิตภัณฑ์ผม
Silk Amino Acids, Sericin	รังไหม	ครีม ผลิตภัณฑ์ผม
Guanine	เกล็ดปลา	อายแชโดว์ ไฮไลต์ที่มีประกาย
Lactis Proteinum, Milk Protein	นม	ครีม มาสก์

ส่วนผสมยอดนิยมในสกินแคร์เกาหลีหลายตัว เช่น เมือกหอยทากและพรอพโพลิส อยู่ในกลุ่มนี้ ถ้าคุณกำลังเปลี่ยนมาใช้วีแกน ให้เทียบกับรายการใน ส่วนผสมยอดนิยมในสกินแคร์เกาหลี ก่อนซื้อ

ชื่อที่มาได้ทั้งจากพืชและสัตว์

ส่วนผสมบางตัวมีชื่อเดียวแต่แหล่งที่มาต่างกันได้ ดูจากฉลากอย่างเดียวจึงตัดสินไม่ได้

• Glycerin: ผลิตได้จากไขมันพืช ไขมันสัตว์ หรือการสังเคราะห์
• Stearic Acid และ Cetyl Alcohol: ได้จากน้ำมันพืชอย่างปาล์มหรือมะพร้าว หรือจากไขสัตว์
• Squalane: ส่วนใหญ่ในตลาดผลิตจากมะกอกหรืออ้อย แต่ squalene ดั้งเดิมสกัดจากตับฉลาม
• Hyaluronic Acid: เดิมสกัดจากหงอนไก่ ปัจจุบันส่วนใหญ่ผลิตโดยการหมักจุลินทรีย์
• Lactic Acid: ชื่อมาจากนม แต่ที่ใช้ในเครื่องสำอางส่วนใหญ่ผลิตจากการหมักน้ำตาลจากพืช

ตัวที่อยู่ในกลุ่มนี้ วิธีที่ผมแนะนำคือดูว่าแบรนด์ประกาศว่าสูตรนั้นเป็นวีแกนหรือไม่ และถ้าไม่ชัด ให้ส่งข้อความถามแบรนด์ว่าวัตถุดิบตัวนั้นมาจากแหล่งใด แบรนด์ที่ตั้งใจทำวีแกนมักตอบได้ทันที

คาร์มีน: ตัวที่ควรรู้ทั้งเรื่องวีแกนและเรื่องแพ้

คาร์มีนเป็นสีแดงที่สกัดจากแมลงโคชินีล ใช้ในลิปสติก บลัช และเครื่องสำอางโทนแดงชมพู บนฉลากมักเห็นเป็น CI 75470 หรือ Carmine

ในปี 2009 FDA ออกกฎให้ระบุชื่อสารสี cochineal extract และ carmine บนฉลากอาหารและเครื่องสำอางทุกชนิดที่ใช้ เหตุผลที่ระบุในประกาศคือมีรายงานอาการแพ้รุนแรงจากสารนี้ รวมถึงภาวะแพ้รุนแรงทั้งตัว (anaphylaxis) การระบุชื่อทำให้คนที่แพ้หลีกเลี่ยงได้ ส่วนการระบุว่ามาจากแมลง กฎนี้ไม่ได้บังคับ

ข้อสรุปสำหรับผู้ใช้คือ

• ถ้าคุณใช้วีแกน ให้มองหา CI 75470 ในเครื่องสำอางสีแดงและชมพู
• ถ้าคุณเคยมีอาการแพ้หลังใช้ลิปสติกหรือบลัชสีแดง ให้จดชื่อ CI ของสีในสูตรนั้นไว้แล้วไปปรึกษาแพทย์

วีแกนไม่ได้แปลว่าอ่อนโยน

ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือคิดว่าสูตรจากพืชล้วนจะไม่ทำให้แพ้ ส่วนผสมจากพืชหลายตัวเป็นสาเหตุของผื่นแพ้สัมผัสได้ เช่น

กลุ่มส่วนผสม	ตัวอย่างบนฉลาก	เหตุที่ต้องระวัง
น้ำมันหอมระเหย	Lavandula Angustifolia Oil, Citrus Oils, Tea Tree Oil	มีสารให้กลิ่นที่ก่อการแพ้ได้ บางตัวไวต่อแสง
น้ำหอมจากธรรมชาติ	Parfum, Limonene, Linalool	ผู้ที่แพ้น้ำหอมจะแพ้ได้ไม่ว่าจะสังเคราะห์หรือสกัด
สารสกัดพืชหลายชนิดในสูตรเดียว	สารสกัด 10 ถึง 20 ชนิดเรียงต่อกัน	ยิ่งมีหลายตัว ยิ่งหาตัวการยากเมื่อแพ้
สารกันเสียทางเลือก	Benzyl Alcohol, Sodium Benzoate ในปริมาณสูง	บางคนระคายเคืองได้

ส่วนผสมจากสัตว์บางตัวกลับเป็นตัวช่วยผิวแห้งที่ได้ผลดี เช่น ลาโนลิน การเปลี่ยนเป็นวีแกนจึงควรหาตัวทดแทนที่ทำหน้าที่เดียวกันมาแทนที่ตัวที่ตัดออก

ถ้าผิวคุณไวต่อสิ่งกระตุ้นอยู่แล้ว อ่าน ดูแลผิวแพ้ง่าย ก่อนเลือก และให้ความสำคัญกับสูตรที่สั้นและไม่มีน้ำหอมมากกว่าคำว่าวีแกน

ตัวทดแทนจากพืชที่ทำหน้าที่เดียวกัน

เวลาเปลี่ยนมาใช้วีแกน ปัญหาที่เจอบ่อยคือหาตัวที่ให้ความรู้สึกเดียวกันไม่ได้ ตารางนี้จับคู่ตามหน้าที่ของส่วนผสม ไม่ได้บอกว่าตัวทดแทนให้ผลเท่ากันทุกกรณี

ส่วนผสมจากสัตว์	หน้าที่	ตัวทดแทนที่ไม่ได้มาจากสัตว์
Beeswax	สร้างฟิล์มเคลือบ ทำให้เนื้อแข็งตัว	Candelilla Wax, Carnauba Wax, Rice Bran Wax
Lanolin	เคลือบผิวและให้ความนุ่ม	Shea Butter, Petrolatum, Castor Oil ในลิปบาล์ม
Collagen	ดึงน้ำและเป็นฟิล์มบนผิว	Glycerin, Sodium Hyaluronate, Beta-Glucan
Snail Secretion Filtrate	ให้ความชุ่มชื้น ปลอบผิว	Panthenol, Centella Asiatica Extract, Allantoin
Carmine	สีแดง	Iron Oxides (CI 77491), สีสังเคราะห์ที่ได้รับอนุญาต
Guanine	ประกายมุก	Mica, Synthetic Fluorphlogopite

สังเกตว่าปิโตรลาทัมไม่ได้มาจากสัตว์ จึงเข้ากับนิยามวีแกน แต่คนที่เลือกวีแกนด้วยเหตุผลด้านสิ่งแวดล้อมบางคนก็เลี่ยงเพราะมาจากปิโตรเลียม ตรงนี้ขึ้นกับเหตุผลส่วนตัวของคุณ

ตราและโลโก้บนกล่อง ดูอย่างไร

เมื่อคำว่าวีแกนหรือ cruelty-free บนกล่องไม่มีนิยามบังคับ ตราจากองค์กรภายนอกจึงเป็นตัวช่วย ตราที่พบบ่อยมีทั้งตราวีแกนและตราไม่ทดสอบในสัตว์ แต่ละองค์กรมีเกณฑ์และวิธีตรวจของตัวเอง สิ่งที่ควรทำคือ

1. ดูว่าตรานั้นเป็นของใคร และค้นชื่อองค์กรเพื่ออ่านเกณฑ์จากเว็บไซต์ขององค์กรเอง
2. ดูว่าตรานั้นพูดเรื่องส่วนผสม การทดสอบ หรือทั้งสองอย่าง
3. ระวังรูปกระต่ายหรือใบไม้ที่แบรนด์ออกแบบเอง ไม่มีชื่อองค์กรกำกับ ซึ่งเป็นแค่การตลาด
4. ถ้าซื้อในไทย ตรวจเลขจดแจ้ง อย. บนฉลากไทย และค้นในระบบของ อย. ว่าตรงกับชื่อสินค้า ตราวีแกนไม่ได้แทนการจดแจ้ง

ตราวีแกนไม่ได้บอกเรื่องความปลอดภัยของสูตรหรือความเหมาะกับผิว และไม่ได้บอกว่าสินค้าเป็นออร์แกนิค ซึ่งเป็นอีกระบบหนึ่ง อ่านต่อได้ที่ เครื่องสำอางออร์แกนิค ดีจริงไหม

รูทีนวีแกนแบบเริ่มต้น สำหรับอากาศไทย

ถ้าคุณอยากลองเปลี่ยน วิธีที่ใช้ได้ง่ายคือค่อยเปลี่ยนเมื่อของเดิมหมด เริ่มจากขั้นที่มีตัวเลือกวีแกนเยอะก่อน

ขั้น	ตัวเลือกวีแกนหาง่ายไหม	สิ่งที่ต้องอ่านบนฉลาก
คลีนเซอร์	หาง่าย	Glycerin, ไม่มี Honey หรือ Milk
โทนเนอร์หรือเอสเซนส์	หาง่าย	ไม่มี Snail, Propolis, Collagen
เซรั่ม	หาง่าย	ไนอาซินาไมด์ วิตามินซี กรดไฮยาลูรอนิก ส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากสัตว์อยู่แล้ว
มอยส์เจอไรเซอร์	ปานกลาง	Beeswax, Lanolin, Collagen
กันแดด	ปานกลาง	ส่วนใหญ่ไม่มีส่วนผสมจากสัตว์ แต่บางตัวมี Collagen หรือ Honey
ลิปบาล์ม	ยากที่สุด	Beeswax, Lanolin, Carmine ในสูตรมีสี

เมื่อเปิดใช้ขวดใหม่ ให้ดูวันหมดอายุหลังเปิด เพราะสูตรที่อ้างว่าธรรมชาติบางตัวใช้สารกันเสียน้อย อายุหลังเปิดจึงสั้น ดูวิธีอ่านสัญลักษณ์บนกล่องได้ใน เช็กวันหมดอายุเครื่องสำอาง

ถ้าผิวคุณเป็นแบบนี้ ให้เริ่มที่...

• ผิวแห้งมาก ใช้บาล์มลาโนลินอยู่: เริ่มจากหาบาล์มที่มีเชียบัตเตอร์หรือแว็กซ์จากพืชร่วมกับเซราไมด์ ทดลองที่ริมฝีปากหรือจุดแห้งก่อน
• ผิวแพ้ง่าย: อย่าเลือกจากคำว่าวีแกนอย่างเดียว เลือกสูตรสั้นไม่มีน้ำหอมและไม่มีน้ำมันหอมระเหย แล้วทดสอบ 24 ถึง 48 ชั่วโมง
• ผิวมันเป็นสิวง่าย: ส่วนใหญ่เปลี่ยนได้ง่าย เพราะเจลและเซรั่มเนื้อบางมักไม่มีส่วนผสมจากสัตว์อยู่แล้ว ระวังน้ำมันพืชเนื้อหนักที่ใส่มาแทนไขสัตว์
• ใช้ลิปสติกโทนแดงทุกวัน: ตรวจ CI 75470 ก่อน เพราะเป็นจุดที่ส่วนผสมจากสัตว์หลุดเข้ามาบ่อยที่สุด
• ใช้สกินแคร์เกาหลีเป็นหลัก: ตรวจ Snail, Propolis, Honey และ Collagen ซึ่งพบบ่อยในสูตรเกาหลี

สุดท้าย วีแกนเป็นการเลือกตามค่านิยมของคุณ ไม่ได้เป็นตัววัดคุณภาพหรือความปลอดภัยของสูตร ใช้คำนี้เป็นตัวกรองชั้นแรก แล้วตัดสินด้วยรายการส่วนผสมและการทดสอบบนผิวของคุณเองค่ะ